1. SPOSTRZEGANIE I PERCEPCJA D r Barbara Jankowiak Zakład Promocji Zdrowia i Psychoterapii, Wydział Studiów Edukacyjnych UAM

2. MOTTO Możemy patrzeć oczami i słuchać uszami, ale widzimy i słyszymy mózgiem i umysłem. ..

3. DEFINICJA S postrzeganie w szerokim sensie oznacza rejestrację przedmiotów i zdarze ń środowiska zewnętrznego: ich odbiór sensoryczny, zrozumienie identyfikację i określenie werbalne oraz przygotowanie do reakcji na nie. Wra ż enie jest to doświadczenie lub recepcja prostych właściwości bodźców, takich jak np. jasność, kolor, głośność lub siła dotyku. Spostrze żenie to doświadczenie złożonej charakterystyki bodźców, np. konkretnych przedmiotów w otaczającym środowisku .

4. SPOSTRZEGANIE 3 ETAPY Odbiór wrażeń: energia fizyczna np. fale świetlne i dźwiękowe, podlega transformacji na aktywność nerwową komórek kory mózgowej. K ształtuje się wewnętrzna interpretacja obiektu : powstają spostrzeżeni a bodźców zewnętrznych . Identyfikacja i rozpoznawanie: przypisujemy znaczenie naszym spostrzeżeniom.

5. I. ZŁUDZENIA OPTYCZNE Zdarza się, że zmysły nas oszukują powodując nietrafne doznania układu bodźców: DOŚWIADCZAMY WTEDY ZŁUDZEŃ! Występują GDY SYTUACJA BODŹCOWA JEST WIELOZNACZNA.

6. ZŁUDZENIA OPTYCZNE wieloznaczna sytuacja bodźcowa

7. ZŁUDZENIA OPTYCZNE rozdźwięk między spostrzeganiem a rzeczywistością

8. ZŁUDZENIA OPTYCZNE aktywna rola umysłu w strukturalizacji obrazu świata

9. ZŁUDZENIA OPTYCZNE wpływ kontekstu na sposób w jaki spostrzegamy bodźce

10. ZŁUDZENIA OPTYCZNE wpływ kontekstu na sposób w jaki spostrzegamy bodźce

11. ZŁUDZENIA OPTYCZNE wpływ kontekstu na sposób w jaki spostrzegamy bodźce

12. ZŁUDZENIA OPTYCZNE a. obiekty niemożliwe

13. ZŁUDZENIA OPTYCZNE a. obiekty niemożliwe

14. ZŁUDZENIA OPTYCZNE b. obiekty niejednoznaczne

15. ZŁUDZENIA OPTYCZNE b. obiekty niejednoznaczne

16. ZŁUDZENIA OPTYCZNE b. obiekty niejednoznaczne

17. ZŁUDZENIA OPTYCZNE c. złudzenie kształtu

18. ZŁUDZENIA OPTYCZNE d. złudzenie ruchu

19. ZŁUDZENIA OPTYCZNE e. złudzenie rozmiaru

20. II. Wrażliwość na światło Pod wpływem światła światłoczułe barwniki zawarte w receptorach ulegają „wybieleniu”, co powoduje obniżenie wrażliwości oka. Potrzeba pewnego czasu aby receptory powróciły znów do stanu wyjściowego.

21. POWIDOK = obraz następczy a. P owidok ujemny ma postać ciemn ej plam y o kształcie zbliżonym do kształtu źródła światła. P owsta je na skutek znacznego obniżenia wrażliwości tej okolicy siatkówki na którą padało światło . b. P owidok dodatni wywołany w ciemności m a postać jasnego, świecącego kształtu i powstaje na skutek utrzymywania się wyładowań komórek nerwowych siatkówki przez jakiś czas po zadziałaniu bodźca świetlnego.

22. POWIDOK

23. III. Percepcja ruchu M ózg otrzymuje informacje o ruchu przedmiotów za pośrednictwem dwóch odrębnych systemów : a. obraz – siatkówka : jeśli nasze oczy pozostają nieruchome , przedmioty poruszające się w przestrzeni stymulują kolejno coraz to nowe miejsca siatkówek oczu

24. Percepcja ruchu b. oko – głowa : Gdy w polu widzenia znajduje si ę poruszający przedmiot, oczy w sposób odruchowy zaczynają go śledzić. Informacja o ruchu gałek ocznych jest wykorzystywana do oceny zmian położenia tego przedmiotu. Proces ten opiera się na sygnałach pochodzących z centrów mózgowych, które sterują ruchami oczu.

25. IV. Percepcja odległości i głębi S postrzegamy świat jako trójwymiarowy pomimo, że obraz na siatkówce jest p ł aski. Jest to możliwe dzięki wykorzystaniu przy ocenie głębi różnych informacji. Niektóre są już dostępne przy widzeniu jednoocznym inne występują wyłącznie przy widzeniu binokularnym.

26. Percepcja odległości i głębi 1. Podstawowym mechanizmem widzenia g ł ębi jest STEREOPSJA . Oczy są rozdzielone w płaszczyźnie poziomej, więc patrzą na otaczające nas przedmioty pod nieco innym kątem. W konsekwencji obrazy przedmiotów powstające na siatkówkach obu oczu nie są identyczne. Różnice te wykorzystywane są do oceny głębi

27. Percepcja odległości i głębi 2. Inny również binokularny mechanizm widzenia g ł ębi oparty jest na informacjach o stanie konwergencji oczu . Wykształca się on we wczesnym dzieciństwie w drodze kojarzenia określonego kąta ustawienia oczu z odległością przedmiotu.

28. Percepcja odległości i głębi 4. P odstawę do oceny g ł ębi może stanowić np. informacja o rozmyciu obrazu . 5. Nak ł adanie się obrazów – gdy jeden przedmiot częściowo zasłania drugi znajdujący się w dalszej odleg ł ości .

29. Percepcja odległości i głębi 6. Informacja o wielkości obrazów siatkówkowych przedmiotów o znanej nam z doświadczenia wielkości stanowi ważną wskazówkę o odległości . P rawo sta ł ości wielkości : przedmiot o stałej , znanej wielkości fizycznej jest percypowany jako mający stałą wielkość niezależnie od dystansu.

30. Dziękuję za uwagę!