Skip to main content
UploadLanguage (EN)Support
BusinessMobileSocial MediaMarketingTechnologyArt & PhotosCareerDesignEducationPresentations & Public SpeakingGovernment & NonprofitHealthcareInternetLawLeadership & ManagementAutomotiveEngineeringSoftwareRecruiting & HRRetailSalesServicesScienceSmall Business & EntrepreneurshipFoodEnvironmentEconomy & FinanceData & AnalyticsInvestor RelationsSportsSpiritualNews & PoliticsTravelSelf ImprovementReal EstateEntertainment & HumorHealth & MedicineDevices & HardwareLifestyle
Uploaded byeuvisclaireramos
PPTX, PDF804 views

PANITIKAN SA CAGAYAN pppppppppppppppppppppppppp.pptx

Ang dokumento ay naglalarawan ng panitikan at kultura ng rehiyon II, partikular sa Cagayan at Batanes. Tinatalakay nito ang mga pangunahing produkto, anyo ng literatura tulad ng bugtong, epiko, at kuwentong bayan, pati na rin ang mga kilalang manunulat sa rehiyon. Ang rehiyon ay partikular na mayaman sa mga anyo ng sining at mga tradisyong lumilipat mula sa isang henerasyon patungo sa susunod.

Education◦
Download to read offline
PANITIKAN NG CAGAYAN AT MGA ISLA NG BATANES
• Ang rehiyon II ay matatagpuan sa isang malaking lambak sa hilagang-silangang Luzon, sa pagitan ng kabundukang Cordilleras at ng Sierra Madre. Binabagtas ng Ilog Cagayan, ang pinakamahabang ilog sa bansa, ang gitna ng rehiyon at dumadaloy patungong Kipot ng Luzon sa hilaga. • Ang Lambak ng Cagayan – ay matatagpuan sa pagitan ng bulubundukin ng Sierra Madre at Cordillera Sentral sa Hilagang-Silangang Luzon.
Mga Lalawigan at Kabisera: · Batanes – Basco · Cagayan – Tuguegarao · Isabela – Ilagan · Nueva Vizcaya – Bayombong · Quirino – Cabarroguis
Ivatan sa Batanes
Gaddang
IBANAG
DUMAGAT
ITAWIS
IGOROT
Pagsasaka pa rin ang karaniwang hanapbuhay sa Region II. Pangunahing produkto rito ang palay, mais, at tabako. Masiglang industriya rin rito ang pagtrotroso, paglililok ng kahoy, at paggawa ng mga produktong yari sa yantok, paghahabi, paggawa ng asin, alak at suka.
Mga Anyo ng Literatura sa Rehiyon II
BUGTONG Ang "palavvun" o bugtong ay ginagamit nang mga Ibanag bilang isang anyong pang-kasiyahan o kung sa ibang kaso, maaari rin itong isang anyo ng tagisan ng talino. Ito ay itinuturing na pang-relaks kung pagod.
Egga’y tadday nga ulopa Funnuan ng kanna’y baggutna. -KANDELA Salin Mayroong isang bagay Na kinakain ang kanyang sarili. -KANDILA
Egga’y babai ta Manila Maguina toye’y guhi na. -ARUGOK Salin Ang Baboy sa Manila Kung umiyak ay naririnig ng sanlibutan. -KULOG
EPIKO Ang literatura ng Ibanag, tulad ng iba pang literatura sa ibang rehiyon ay nagpapakita ng mga nararamdaman ng mga Cagayanos. Marahil ito ay tuwa, kalungkutan, pag-asa, takot, pagmamahal o di kaya'y hinanakit, ito ay napagpasapasahan na nang isang henerasyon tungo sa isa.
SALOMON Ito ay isang epikong inaawit kasabay ng “cinco-cinco” o instrumentong may limang kuwerdas tuwing Pasko sa harap ng altar. Ito ay kasama sa salu-salo kung saan may alak, kape, tsokolate, at iba pa. Ang nilalaman nito ay tungkol sa pagkakabuo, pagkapanganak, at buhay ni Jesu Kristo
Sa isang bahagi nang epikong kanta ay makikita ang mga linyang ito: Anni i ibini wagi? (What are you sowing, brother?) Said the farmer: Batu i paddag gunak ku ibini. (I am sowing pebbles.) Said Mary: Batu nga imulam, batu nga emmu gataban. (Pebbles that you sow, pebbles that you reap.)
VERZO Ang verzo ay katumbas ng coplas ng mga Espanyol. Ito ay isang awit na may apat na linya at tugma. Karaniwang ginagawa o nililikha ng versista ang verso sa mismong okasyon tulad ng kasal at binyag. Ang verso ay karaniwan ding nagtuturo ng moralidad. Ilang mga halimbawa nito ay ang “ ossse-osse” at “kilingkingan.”
Mga Halimbawa: Arri ka mavurung ta Kabaddi ku lalung, kuak Ku mamayappak, kannak Ku utun, gukak. (Worry not my being a small cock, For when i fly to attack)
AWIT Ang mga awit ay mga kantang para sa pag-ibig at madalas ang mensaheng dinadala nito ay pangako, pagtatapat, paninigurado, mga pagtuturo at pag-alalay na maibibigay. Ang paglawig ng mga kantang galing sa mga Ibanag at ang kumakanta nito ay umabot sa pinakamataas nitong antas noong panahon kung saan ang mga lalaki o "babbagitolay" ay nanghaharana sa mga babae o "magingnganay" na natitipuhan nila.
Halimbawa ng Awiting Bayan • Manang Biday • Abumbu-ca Appatanca O Futug (You Are Too Much Of My Heart) • Anggam a Melamang (Forgotten Love)
SALAWIKAIN Ang mga salawikaing Ibanag o "unoni" sa lokal na dayalekto ay pwedeng isang prosa o maaari rin itong tula. Ito ay paturo at kinapupulutan ng aral.
Mga Halimbawa: Mamatugu ka ta gayan nga manututtu ta matam. (You rear a crow that pecks your eyes.) Awan tu umune ta uton ng ari umuluk ta davvun. (Nobody goes up who does not come down)
KASABIHAN -Ang kasabihan ay pahayag na nagbibibigay ng payo o nagsasaad ng katotohanan kung saan ang mga salitang ginagamit ay payak at madaling maintindihan. -Nakagawian na ng mga Pilipino na maghayag ng kanilang mga pilosopiya sa buhay, mga karanasan, at mga bunga ng kanilang pagmamasid-masid, sa pamamagitan ng mga salawikaing may tugma at mga kasabihan.
Halimbawa ng Kasabihan Ti makatunog, makamukat Ti nasalugok, agbiag. Salin Ang makatulog ay magkamula Ngunit ang paspas’ng galaw ay mabuhay. Aniammu ibilang Nu ari paga nakkade liman. Salin Huwag mong bilangin Kung wala pa sa iyong kamay.
KUWENTONG BAYAN Ang mga kwentong bayan, katulad ng mga alamat, ay mga salaysay ng ating mga ninuno na nagpasalin-salin at kadalasan hindi na kilala ang orihinal na may akda. -Ito ay nagpapalipat-lipat sa bibig ng mga tao kung kaya’t may iba’t-ibang bersyon na ito sa paglipas ng panahon.
Halimbawa ng Kuwentong Bayan •Alamat ng Lakay-lakay •Kung paano kami nagging Ilongot
MGA MANUNULAT SA REHIYON 2
GREG LACONSAY Noong 1966, isa siyang punong- patnugot ng magasing Bannawag[2]. Naging asistenteng-direktor na pang- editoryal siya ng Liwayway Publishing, Inc., at nang lumaon ay naging ganap na direktor pang-editoryal ng buong palimbagan ng Liwayway nang sumapit ang 1977
AKDA • Hala, Kuliglig, Kantal MGA TALAHULUGANAN • Iluko-English-Tagalog Dictionary (1993) • Simplified Iluko Grammar (2005) MGA NOBELANG ILOKANO • Ti Kabusor (1974) • Ti Love Story niTheresa (1971) • Nalagda a Cari (1951) • Rebelde (1957) • VillaVerde (1959)
BENJAMIN M. PASCUAL Ipinanganak sa Laog, Ilocos Norte. Isinalin niya sa Ingles ang epikong Biag ni Lam-ang. Marami siyang nasulat na mailkling kuwento sa Iluko at gayundin, nakasulat na siya ng dalawang nobela sa Iluko. Isinalin rin niya sa wikang Iiuko ang Rubaiyat ni Omar Khayyam. Sila ni Jose A. Bragdao ang nag-edit ng Pamulinawe, isang antolohiya ng mga tula ng 36 na makatang Ilokano. Siya ang Tagapayo ng Legal ng Gumil, Metro Manila.
REYNALDO A. DUGUE Mula sa Candon, Ilocos Sur, manunulat ng maikling kuwento, tula, nobela, sanaysay, iskrip sa radio, telebisyon, pelikula at komiks. Nakapaglathala na siya ng mahigit na 300 Kuwento sa Bannawag, Liwayway, Pambata, Parent’s Diges, Asia Magazine, observer, Sagisag, Focus Philippine at Giliw Magasin. Premyadong manunulat-tumanggap ng gantimpala mula sa GRAAFIL at Palanca Memorial Awards for Literature, GUMIL at iba pa.
ROGELIO A.AQUINO -Ipinanganak sa Tucalana, lalo, Cagayan. Opisyal sa GUMIL Filipinas at pangalawang-pangulo ng GUMIL, Metro Manila. Umani siya ng maraming gantimpala sa mga paligsahan sa pagsulat sa Panitikang Iiuko.Tampok sa kanyang mga sinulat ang nobelang may pamagat na Ragadi (Lagari) AKDA •Ragadi •Sugat sa Dibdib ng Lupa
PANITIKAN SA CAGAYAN pppppppppppppppppppppppppp.pptx
PANITIKAN SA CAGAYAN pppppppppppppppppppppppppp.pptx