Skip to main content
UploadLanguage (EN)Support
BusinessMobileSocial MediaMarketingTechnologyArt & PhotosCareerDesignEducationPresentations & Public SpeakingGovernment & NonprofitHealthcareInternetLawLeadership & ManagementAutomotiveEngineeringSoftwareRecruiting & HRRetailSalesServicesScienceSmall Business & EntrepreneurshipFoodEnvironmentEconomy & FinanceData & AnalyticsInvestor RelationsSportsSpiritualNews & PoliticsTravelSelf ImprovementReal EstateEntertainment & HumorHealth & MedicineDevices & HardwareLifestyle
MP
Uploaded byMarlene Panaglima
PDF, PPTX150,274 views

REHIYON 1: Rehiyon ng Ilocos

Ang Rehiyon I, na kilala bilang Ilocos Region, ay matatagpuan sa hilagang-kanluran ng Luzon at binubuo ng mga lalawigan ng Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union, at Pangasinan. Ang pangunahing ikinabubuhay ng mga tao dito ay ang agrikultura, kasama ang pagtatanim ng tabako, palay, at mga gulay, pati na rin ang paggawa ng mga lokal na produkto. Ang rehiyon ay mayaman sa kultura, panitikan, at mga tradisyon, kasama ang mga alamat, kwentong bayan, at mga tanyag na manunulat gaya ni Leona Florentino.

Education◦
Download as PDF, PPTX
Rehiyon 1Rehiyon 1
Rehiyon I: Rehiyon ng Ilocos ✣ Matatagpuan sa Hilagang- Kanluran ng Luzon. ✣ May sukat na 21,945.49 sq. km. ✣ Napapaligiran ng: Hilaga - Bangui Bay Silangan - Cordillera Timog - Central Luzon Kanluran - South China Sea
✣ Ang mga lalawigan na bumubuo nito ay ang mga lalawigan ng: Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union at Pangasinan. ✣ Maituturing ang Rehiyon I na may pinakamahabang baybaying dagat at matatarik na bangin.
✣ Ang mga pangunahing ikinabubuhay ng mga naninirahan dito ay ang pagtatanim ng palay, mais, tabako, bulak, kamote, kamatis, bawang, sibuyas, tubo at niyog. ✣ Nag-aalaga rin sila ng mga hayop tulad ng kalabaw, baka, kambing, manok at kabayo. ✣ Gumagawa rin sila ng mga sandok, basket, tapayan, palayok, salakot, abel/kumot, lusong/stone mortar, tsinelas, gulok, lingkaw at mga upuan.
Ilocos Norte ✣ May sukat na 3,399.93 sq. km. ✣ Ang kabisera nito ay ang lungsod ng Laoag. ✣ Binubuo ito ng mga bayang: Bacarra, Badoc, Bangui, Batac, Currimao, Espiritu-Banna, Dingras, Marcos, Nueva Era, Pagudpud, Paoay, Pasuquin, Piddig, Pinili, San Nicolas, Sarat, Salsona, Vintar, at Laoag.
Ilocos Norte ✣ Kakawate ang panlalawigang bulaklak. ✣ Pagtatanim ng tabako ang pangunahing ikanabubuhay ng mga naninirahan dito. ✣ Iloko ang pangunahing wika ng mga taga-Ilocos Norte bagamat may ilan ring nagsasalita ng Tagalog at Ingles.
✣ Dito makikita ang apat na simbahan na ipinalalagay na historical markers ng lalawigan. Simbahan ng Laoag Simbahan ng San Nicolas 1580 1584
Simbahan ng Paoay Simbahan ng Sarat 1593 1724
✣ Isa pa sa pangunahing tanawin sa Ilocos Norte ay ang “Leaning Tower ng Bacarra Church”
Ilocos Sur ✣ Ang kabisera nito ay ang lungsod ng Vigan/Ciudad Fernandina. ✣ Binubuo ito ng mga bayang: Alilim, Banayoyo, Bantay, Burgos, Cabugac, Candon, Cabayan, Cervantes, Lealimuyod, Gregorio del Pilar, Lidlidda, Magsunga, Nagbukil, Narvacan, Quirino- Angaki, Salcedo-Bangen, San Emilio, San Esteban, San Juan, San Ildefonso, San Vicente, Sta. Catalina, Sta. Cruz, Sta. Lucia, Sta. Maria, Santiago, Sto. Domingo, Sinait, Suyo, Tagudin, at Vigan.
Ilocos Sur ✣ Pagtatanim rin ng tabako ang pangunahing ikanabubuhay ng mga naninirahan dito. ✣ Iloko rin ang pangunahing wika ng mga taga-Ilocos Sur bagamat may ilan ring nagsasalita ng Tagalog at Ingles.
✣ Ang Ilocos Sur ay kilala sa ilang magagandang tanawin tulad ng: Tirad Pass Bessang National Park Gregorio Del Pilar Cervantes
Heroes Hill Centuries Old Spanish Architecture
La Union ✣ May sukat na 1,493 sq. km. ✣ Ang kabisera nito ay ang lungsod ng San Fernando. ✣ Binubuo ito ng mga bayang: Agoo, Aringay, Bacnotan, Bagulin, Balacan, Bangar, Bauang, Burgos, Caba, Luna, Naguillan, Pugo, Rosario, San Fernando, San Gabriel, San Juan, Sto. Tomas, Santol, Sudipen at Tubao.
La Union ✣ Poinsettia ang panlalawigang bulaklak. ✣ Mayaman sa limestone ✣ Pagtatabako, pagtatanim ng palay, at pangingisda ang ikanabubuhay ng mga naninirahan dito. ✣ Iloko rin ang pangunahing wika ng mga tagadito at may ilan ring nagsasalita ng Tagalog at Ingles.
✣ Makasaysayang simbahan sa La Union: St. William Cathedral Our Lady of Charity Sanctuary San Fernando Agoo
Pangasinan ✣ May sukat na 5,368 sq. km. ✣ Ang kabisera nito ay ang lungsod ng Lingayen. ✣ Dilaw na santan ang panlalawigang bulaklak.
Pangasinan ✣ Binubuo ito ng mga bayang: Agno, Aguilar, Alaminos, Alcala, Anda, Asingan, Balungao, Bani, Basista, Bautista, Bayombong, Binalonan, Binmaley, Bolinao, Bugallon, Burgos, Calasiao, Dasol, Infanta, Labrador, Lingayen, Mabini, Malasiqui, Manaoag, Mangaldan, Mangatarem, Mapandan, Natividad, Pozorrubio, Rosales, San Fabian, San Jacinto, San Manuel, San Nicolas, San Quintin, Sta. Barbara, Sta. Maria, Sto. Tomas, Sison, Sual, Tayug, Umingan, Urbiztondo, Urdaneta, at Villasis.
Pangasinan ✣ Paggawa ng asin, bagoong at bukayo ang ipinagmamalaki nilang produkto. ✣ Panggalatok, Tagalog at Ingles ang mga wikang sinasalita ng mga naninirihan dito.
✣ Makasaysayang simbahan sa La Union: St. William Cathedral Our Lady of Charity Sanctuary San Fernando Agoo
Panitikan ng Rehiyon I
Patuloy na iniingatan ng Rehiyon 1 ang angkin nilang panitikan at kabilang na rito ang mga sumusunod: • Bugtong ng mga Ilokano na kung tawagin nila ay Burburtia. • Pabitla naman ito sa mga taga- Pangasinan. • Kawaikaan ng mga Ilokano na kung tawagin nila ay Pagsasao.
Maihahanay din sa panitikan ng rehiyon ang kasabihan, awiting bayan, cancionan, mga kaugalian at paniniwala.
Bugtong Mga Halimbawa: Burburtia sa Ilokano Langit ngato, langit baba, dahum agtinga. Salin: Langit sa itaas, langit sa ibaba, tubig ang nasa gitna. Sagot: Niyog Adda maysa a lakay Kalbo nem nakawaray. Salin: May isang matanda Kalbo ngunit may galamay. Sagot: Pugita
Bugtong Mga Halimbawa: Burburtia sa Ilokano Bulong ti kappakappa Nagtalikod, nagpada. Salin: Dahon ng kappakappa Magkatalikod ngunit pareho pa rin. Sagot: Tainga Adda tapis ni Kaka Saanman a mabasa. Salin: Tapis ni Kaka, hindi man lang Mabasa. Sagot: Dahon ng Gabi
Bugtong Mga Halimbawa: Pabitla sa Pangasinan Abong nem Donya Maria Aliber na Espada Salin: The house of Madam Maria is surrounded by swords. Sagot: Pinya Akas-akar no ipagor ko. Ag onalis no ibulos ko. Salin: It walks when I tie. It does not move when I release it. Sagot: Sapatos
Bugtong Mga Halimbawa: Pabitla sa Pangasinan Amayamay kamin sanaagi. Saksakey so pait mi. Salin: We are many brothers and sisters, we have only one intestine. Sagot: Kwintas Apatiray Sali to. Ag makaalis ed kawalaan to. Salin: It has four legs. But it cannot move from it’s place. Sagot: Lamesa
Kawikaan Pagsasao sa mga Ilokano No agmulaka iti unas Dinaka puy taliawen lumabas Ngem no adda basi mon a naiman. Sarungkarandaka uray ania ti oras. Salin: Kung ikaw ay nagtanim ng tubo. Di man lang lumingon ang dumaan sa iyo. Pero pag may alak ka na, mas masarap. Bibisitahin ka ano man ang oras Amusam in ulmog ti manok. No kayat mo’t agsida iti itlog. Salin: Tiisin mo lang ang kuto ng manok. Kung gusto mong mag- ulam ng itlog.
Kawikaan Pagsasao sa mga Ilokano No kayat mo’t kumalay-at Anuman ti garagad. Salin: Kung gusto mong umakyat. Magtiis ka sa mga gasgas. Tinakersang a dakulap. Isu’t dalan ti pirak. Salin: Ang magaspang na kamay. Ay daan ng pilak.
Kasabihan Sa Pangasinan Agda topakey manga. No anngapoy bunga. Salin: They won’t throw stones at the mango tree. If there are no fruits. Agla nakaokulay sa Korong No atumba lay abong. Salin: A supporting pole is no longer needed. When the house has already collapsed.
Kasabihan Sa Pangasinan Anggapoy siguro. Ed bolang. Salin: Nothing is sure. In a cock fight. Dakel ed trabahok. So pakanengriengay inkatcok. Salin: Through my work. Could be seen my personality.
Awiting Bayan Ilocano DUNGDUNGWEN - Awit ng Pagliligawan NAGSAWAY NGA PINTAS - Awit sa Kasalan DUNG-AW - Awit sa Patay PANGASINAN SAY LIGLIWAY ATEN - isang awitin tungkol sa isang ama na gusting ihayag ang kanyang pagkabigo sa kanyang anak na babaw NO SIAK SO MANGARO- Awit sa pag-ibig
Cancionan (Pangasinan) Ito ay debate sa musika at panulaan, Ang cancionan ay nilalapatan ng tama at wastong himig sa isang pagtatanghal. Hindi ito lagging inaawit. Ito rin ay binubuo ng iba’t-ibang bahagi:
1. Pasantabi Sa simulang bahagi ay ang pagtanggap at pagbati sa mga “cancionista”; ang pasasalamat sa isponsor/tagapagtaguyod at ang walang hanggang pasasalamat sa Dakilang Lumikha.
2. Panangarapan Nais malaman ng kababaihan/babae ang kalagayan sa buhay, tirahan at mga gawain ng lalaki.
3. Panagkabataan Ang lalaki ay magsisimulang maningalang pugad, ang babae ay magbibigay ng mga tanong tungkol sa Banal na Kasulatan at ang lalaki ay papatawan din ng mahihirap na gawain.
4. Cupido Sisikapin ng lalaki na makuha ang matamis na oo (pag-ibig) ng babae sa pamamagitan ng pagtugtog ng instrumentong pangmusika at gayundin sa pagsasalita.
5. Balitang Ito ang huling bahagi na kung saan ay maaaring atasan ang lalake na umakyat at sumalo sa kanya sa tanghalan – palatandaan ng pagtanggap o kaya naman ay hayaang manatili na lang sa ibaba na tanda ng pagtanggi.
Mga Kaugalian at Paniniwala
Kaugalian sa Pag-aasawa ✣ Kasunduan sa pag-aasawa – ang mga magulang ay nakikipagkasundo para sa paglagay sa tahimik ng kanilang anak. ✣ Panunuyo – ginagawa ito sa Binmaley, Pangasinan na kung saan ang lalaki ay nagkakaloob ng paglilingkod sa kanyang nililiyag.
Kaugalian sa Pag-aasawa ✣ Pagkatapos ng kasal – ginagawa ito sa Pidid, Ilocos Norte na kung saan inihahatid ng banda ang bagong kasal bilang pagbugaw/pagtaboy sa masamang pangitain. ✣ Regalo sa magandang kapalaran– ang puso ng baka/kalabaw/baboy ay inihahatid sa bahay ng babaeng ikakasal sagisag ng pag- ibig at katapatan ng lalaki.
Paniniwala sa Paglilibing ✣ Ilocos Norte – inililibing nila ang patay sa ilalim ng kusina na kung saan madalas na napagtatapunan ng tubig. Sapagkat may paniniwala na ang namatay ay nagnanais na malagi ng malamig.
Kaugalian sa Panganganak ✣ La Union – kalimitan ang hilot ay isang babae, ngunit dito karamihan ng mga nagpapaanak ay lalaki. ✣ Mapandan, Pangasinan – ang hilot ay hindi sinusundo sa kanilang bahay. Ipinupukpok lamang ng ama ang pambayo sa giling ng lusong upang makalikha ng ingay na siyang tatawag sa hilot.
Upang mapadali ang Panganganak ✣ Binmaley, Pangasinan – ang asawang lalaki ay nag-aasal unggoy kapag nahihirapan ang kanilang asawa sa panganganak, inuutusan siya ng hilot na gumapang pababa ng hagdan na nauuna ang ulo. ✣ Pangasinan– binibigyan ng hilaw na itlog ang babaeng manganganak paniniwalang mapapadulas nito ang paglabas ng bata.
Upang mapadali ang Panganganak ✣ Pangasinan – ang asawang lalaki ay nag- aasal unggoy kapag nahihirapan ang kanilang asawa sa panganganak, inuutusan siya ng hilot na gumapang pababa ng hagdan na nauuna ang ulo. ✣ Pangasinan– binibigyan ng hilaw na itlog ang babaeng manganganak paniniwalang mapapadulas nito ang paglabas ng bata.
✣ Pangasinan – Pinaniniwalaan din na nagagabayan ang kinabukasan ng isang bata sa pamamagitan ng pagsasama ng lapis at iba pang kagamitan sa pag-aaral sa pagbabaon ng ama sa inunan ng kanyang anak. ✣ Pangasinan – bago dumanas ang bata sa kauna-unahang pagsusuot niya ng damit ay inilalagay siya sa isang malaking bilog na basket saka pinupukpok ang magkabilang gilid upang maging matapang at matatag.
Pagpapausok sa Ina ✣ Ilocano – Ang isang bagong panganak ay pinauusukan sa loob ng 23 hanggang 30 araw sa loob ng silid na kinukurtinahan ng napakaraming dahon ng saging upang huwag mahanginan/malamigan.
✣ Pinahihiga siya sa isang papag na ang ulunan ay bahagyang nakaangat ng kalahating metro sa paa. Sa tabi niya o malapit sa tiyan ay ang kalan na kung tawagin ay dapugan. Sinisindihan ito buong araw at gabi upang maibalik sa normal ang sinapupunan.
Kaugalian sa Pagbibinyag ✣ Ang Karera sa Pintuan – tulad ng mga Tagalog, niniwala rin sila na pagkatapos ng seremonya ng binyag ay itatakbo ng Ninong o Ninang ang bata patungo sa pintuan ng simbahan sa paniniwalang ang unang makararating ay magiging malusog, mayaman at hahaba ang buhay.
Kaugalian sa Pagbibinyag ✣ Ikalawang Binyag– ito ay tinatawag ng mga Ilocano na sirok ti datuk (sa ilalim ng plato) sa paniniwalang nakapagliligtas sa kamatayan ang sakiting bata. ✣ Sa San Quintin, Pangasinan – ang mga kapitbahay ay pinag-iisip ng pangalan. Bawat isa’y papadyak sa ibabaw ng mesang kinalalagyan ng itlog, kapag napatayo ng pumadyak ang itlog, susundin ang naisip niyang bagong pangalan.
Mga Alamat
✣ Bakit Umaakyat sa Damo ang mga Suso? ✣ Ang Kauna-unahang Unggoy ✣ Ang Alamat ng Tirad Pass ✣ Bakit Maalat ang Dagat? (Mitolohiya)
Mga Kwentong Bayan
✣ Ang Tatlong Magkakapatid na Lalaki ✣ Ang Tatlong Magkakapatid na Maswerte ✣ Si Juan Sadut ✣ Ang Gintong Tuntunin ✣ Cochinango ✣ Si Andres, Ang Mambibitag ✣ Ang Bunyango at ang Pagong ✣ Si Camachile at Si Passion ✣ Ang Pitong Tengang Magkakaibigan
Mga Manunulat ng Rehiyon I
Leona Florentino ✣ Isinilang noong Abril 19, 1849 ✣ Vigan, Ilocos Sur (noon ay Villa Fernandina) ✣ Ang kanyang mga magulang ay sina Marcelino at Isabel Florentino ✣ Asawa niya si Elias Delos Reyes ✣ Bihasa sa pagsulat ng tula, sarswela at drama ✣ Ilan sa kanyang mga tula ay nailimbag sa Bibliotheque des Owners de Femmes noong 1889
Ilan sa mga akda niya ay ang mga sumusunod: ✣ Ruknuknoy (Dedication) ✣ Agpaay Ken Carmen (For Carmen) ✣ Ruknoy iti Kaadlawan ni Castora (Dedicated to Castora on her Birthday) ✣ Pinagpakada (Bidding Goodbye) ✣ Nalpay a Namnama (Frustrated Hope) ✣ Saibbek (Sob) ✣ Daniw Ti Balasang Nga Lusina ti Kaanyanayatna (Poem of a Maiden Seperated from Her Love)
Pedro Bucaneg ✣ Isinilang na bulag noong Marso 1849 ✣ Inilagay sa basket ng kanyang ina at ipinaanod sa ilog ✣ May kaugalian ang mga Itneg na ang isang bagong panganak na may kapansanan ay dapat ilagay sa basket ipaanod sa ilog upang hindi na maging pananagutan ng tribo.
Pedro Bucaneg ✣ Napulot siya ng isang babae at ipinaampon kay Padre Geronimo Cavezo. ✣ Bininyagan siya bilang Pedro Bucaneg na ang kahulugan ay “natagpuan/napulot sa Itneg” ✣ Kung ang mga Tagalog ay may Balagtasan, ang mga Kapampangan ay Crissotan, ang Ilokano naman ay may Bucanegan bilang parangal sa kanya.
Ilan sa mga akda niya ay ang mga sumusunod: Tula: Dailleg ti Amionan (Dallang of the North) Pampanunot ken Patay (Thought of Death) Epiko: Biag ni Lam-ang (Life of Lam-ang)
Jose Asia Bragado ✣ Isinilang noong Agosto 25, 1936 ✣ Ilocos Sur ✣ Ang kanyang mga magulang ay sina Emilio Bragado at Timotea Asia. ✣ Asawa niya si Crispina Balderas ✣ Tapos sa kursong AB Journalism sa MLQU, Textile Engineering sa Feati at AB English sa FEU ✣ Pangulo ng GUMIL Pilipinas at Direktor ng UMPIL.
Ilan sa mga akda niya ay ang mga sumusunod: Tulang Epiko: Pamulinawen Maikling Kwento: Buneng (Bolo/Itak) Kaarigi li Nasipnget a Rabii (Like the Dark Night) Ti Pasala, Ti Bantay Ken Ti Ugsa (The Dance, the Mountain and the Deer)
Iba pang manunulat ng rehiyon i ✣ Carlos Bulacan ✣ Andres Cristobal Cruz ✣ Isabel delos Reyes ✣ Juan Laya ✣ Salvador P. Lopez ✣ Severino Montano ✣ Leon Pitchay