SoM, profile picture
Uploaded bySoM
PDF, PPTX15,948 views

ÁP XE GAN

Apxe gan (AXG) là tình trạng túi mủ trong gan do amíp gây ra, phổ biến ở các nước đang phát triển, thường xảy ra ở người tuổi từ 30-50. Triệu chứng bao gồm sốt, đau bụng, gan to và có thể có các triệu chứng kèm theo như tiêu chảy hoặc bụng chướng. Chẩn đoán bao gồm các xét nghiệm tế bào, huyết học và siêu âm để xác định tình trạng gan cũng như tìm amíp.

Embed presentation

Download as PDF, PPTX
1 AÙP XE GAN TS.BS BUØI HÖÕU HOØANG BOÄ MOÂN NOÄI- ÑH Y DÖÔÏC TPHCM
2 ÑÒNH NGHÓA: „ AÙp xe gan (AXG) laø söï tuï muû trong gan taïo thaønh moät oå ñôn ñoäc hoaëc nhieàu oå muû raûi raùc. „ Treân laâm saøng, phaân bieät: „ - AXG do amíp „ - AXG do vi khuaån „ - AXG do nhieãm caùc KST khaùc (saùn laù gan)
3 AÙP XE GAN DO AMÍP
4 DÒCH TEÃ HOÏC „ AXG do amíp thöôøng gaëp ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån (khoaûng 10-50%), ít gaëp ôû caùc nöôùc phaùt trieån „ AXG do amíp thöôøng gaëp ôû ngöôøi bò lî ñaõ khoûi hoaëc lî maïn tính, ít khi xaûy ra trong giai ñoaïn lî caáp tính „ Tyû leä nam maéc nhieàu hôn nöõ (gaáp 2-3 laàn) „ Tuoåi thöôøng gaëp: 30-50 tuoåi
5 TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH „ - AXG do amíp tröôùc ñaây ñöôïc goïi laø aùp xe vuøng nhieät ñôùi (tropical abcess), do Karfulis moâ taû ñaàu tieân (1887) „ - Roger tìm thaáy söï hieän dieän cuûa amíp ôû vaùch oå AXG. „ - Amíp laø 1 ñoäng vaät nguyeân sinh, lôùp truøng chaân giaû (Rhizopoda):  loaïi soáng kyù sinh khoâng gaây beänh (Entamoeba coli, E. hartmani…)  loaïi kyù sinh gaây beänh laø E. histolytica „ - Theå tö döôõng (trophozoite) cuõng coù 2 daïng:  daïng histolytica, gaây beänh, coù trong phaân cuûa BN bò lî  daïng minuta, khoâng gaây beänh, coù trong phaân ngöôøi “laønh mang truøng” „ - Theå baøo nang (cyst) soáng hoaïi sinh ôû ruoät vaø laø nguoàn laây beänh
6 Chu trình phaùt trieån cuûa amíp Mature cyst: nang tröôûng thaønh Excystation: thoaùt nang Trophozoite: theå tö döôõng Cyst: theå baøo nang 6
7 LAÂM SAØNG „ A. Theå LS ñieån hình: „ - tieàn söû lî (khoaûng 20%), hieám khi coù ôû giai ñoaïn lî caáp „ - khôûi beänh thöôøng töø töø, BN ñau töùc HSP khoaûng 2-3 ngaøy, soát nheï, sau ñoù trieäu chöùng roõ daàn. Ñoâi khi khôûi phaùt ñoät ngoät soát cao, ñau HSP döõ doäi keøm trieäu chöùng möng muû ngay „ - beänh caûnh raát ñaëc tröng vôùi tam chöùng Fontan: „ * Soát: thöôøng nheï hoaëc vöøa (< 38oC), khoâng laïnh run. Neáu boäi nhieãm vi khuaån: soát cao keøm laïnh run. Khi oå muû ñöôïc hình thaønh: soát coù khuynh höôùng giaûm. Caùc trieäu chöùng ñi keøm: chaùn aên, buoàn noân, khoù nguû… „ * Ñau HSP töï phaùt, caûm giaùc nhö bò boùp chaët, ñau taêng khi ho, thôû maïnh, xoay trôû… „ * Gan to, beà maët trôn laùng, bôø tuø, maät ñoä meàm vaø taát ñau: NP rung gan (+), aán keõ söôøng (+). Neáu khoái muû naèm saùt beà maët gan, coù theå coù daáu phaäp pheàu „ Caùc trieäu chöùng khaùc: traøn dòch maøng phoåi (P) do phaûn öùng kieåu dòch tieát hoaëc do muû vôõ vaøo maøng phoåi. Vaøng da ít khi xaûy ra, neáu coù thöôøng do boäi nhieãm vi khuaån
8 LAÂM SAØNG „ B. Caùc theå LS khaùc: „ 1- Theo vò trí: „ a/ AX thuøy (T): phaân bieät vôùi khoái u thöôïng vò, nguy cô vôõ leâm maøng tim, gaây töû vong cao „ b/ AX thuøy ñænh: “trieäu chöùng möôïn” cuûa hoâ haáp: ho. khoù thôû. TMMP (P). Nguy cô vôõ leân cô hoaønh gaây AX döôùi hoaønh, traøn muû maøng phoåi, AX phoåi „ c/ AX thuøy sau: gaây ñau thaét löng, khoù phaân bieät vôùi beänh thaän (vieâm thaän, muû quanh thaän…) „ 2- Theo trieäu chöùng: „ a/ AX laïnh: trieäu chöùng ban ñaàu coù theå aâm æ hoaëc raàm roä, sau ñoù dòu daàn, dieãn tieán aâm thaàm moät thôøi gian roài buøng phaùt trôû laïi. BN coù theå khoâng soát hoaëc soát nheï, ñau raát ít „ b/ theå giaû VPM: trieäu chöùng raàm roä, coù daáu ñeà khaùng thaønh buïng, ñoâi khi khoù phaân bieät vôùi buïng ngoaïi khoa nhö thuûng taïng roãng, VPM, coù theå bò can thieäp ngoaïi khoa chöa caàn thieát
9 CAÄN LAÂM SAØNG „ A. Xeùt nghieäm sinh hoùa, huyeát hoïc: „ 1/ CTM: Baïch caàu taêng (10,000-14.000/mm3). Khi BC > 15.000/mm3 thöôøng coù boäi nhieãm vi khuaån „ 2/ Toác ñoä laéng maùu: taêng, giôø ñaàu coù theå > 50mm „ 3/ Caùc XNCNgan: trong giôùi haïn BT hoaëc coù roái loaïn nheï „ 4/ Huyeát thanh chaån ñoaùn amíp: khaù ñaëc hieäu, (+) > 95% „ 5/ Phaân: coù theå tìm thaáy amíp (khoaûng 25%) „ B.Sieâu aâm buïng: „ XN ñôn giaûn nhöng raát giaù trò ñeå chaån ñoaùn xaùc ñònh, theo doõi dieãn tieán oå AX. Qua SA, xaùc ñònh ñöôïc vò trí, soá löôïng, kích thöôùc, tính chaát muû vaø höôùng daãn cho vieäc choïc doø. AXG do amíp thöôøng naèm ôû HPT VII, VIII. „ Trong tröôøng hôïp ñieån hình khoâng caàn laøm theâm caùc XN khaùc nhö chuïp xaï hình gan, CT scanner, MRI… „ C. XQ buïng khoâng chuaån bò: „ Ít coù giaù trò, chæ cho hình aûnh giaùn tieáp: boùng cô hoaønh (P) bò ñaåy leân cao, boùng gan lôùn, coù theå traøn dòch maøng phoåi (P)
10 CHAÅN ÑOAÙN „ A. Chaån ñoaùn xaùc ñònh: „ Döïa vaøo caùc yeáu toá „ 1. Laâm saøng: ôû theå ñieån hình, döïa vaøo Tam chöùng Fontan: Soát, Ñau HS(P), Gan to + Tieàn söû lî „ 2. Caän laâm saøng: Quan troïng nhaát laø SAB vaø huyeát thanh chaån ñoaùn amíp „ 3. Choïc doø döôùi höôùng daãn cuûa SA trong tröôøng hôïp hình aûnh oå muû khoâng ñieån hình vaø/hoaëc KQ huyeát thanh chaån ñoaùn amíp (-). Maøu muû chocolat laø daáu hieäu ñaëc tröng nhaát, caáy muû (-) „ 4. Ñieàu trò thöû: neáu coù ñaùp öùng toát cuõng giuùp chaån ñoaùn
11 CHAÅN ÑOAÙN „ B. Chaån ñoaùn phaân bieät: „ 1- AXG do vi khuaån: „ Trieäu chöùng gaàn töông töï nhö AXG do amíp nhöng soát thöôøng cao hôn vaø coù theå keøm laïnh run, thöôøng coù vaøng da. SA phaùt hieän coù nhieàu oå muû kích thöôùc nhoû naèm raûi raùc caû 2 thuøy, coù theå coù caùc toån thöông ñöôøng maät nhö soûi, giun hoaëc xaùc giun trong ñöôøng maät. Caáy maùu, caáy muû coù theå (+) „ 2- Ung tö gan “aùp xe hoùa” (theå hoaïi töû trung taâm): „ Khoái u gan lôùn nhanh coù theå bò hoaïi töû ôû trung taâm. Luùc ñoù, coù theå coù soát, ñau vuøng gan, ñoâi khi Rung gan (+), gaây nhaàm laãn vôùi AXG. Tieàn söû bò VGVR B hoaëc C, xô gan. AFP taêng. Caùc XN chaån ñoaùn hình aûnh nhö SA, CT scanner, MRI giuùp phaân bieät. Neáu khoù khaên hôn caàn sinh thieát gan ñeå xaùc ñònh chính xaùc. Ñieàu trò thöû AXG cuõng laø bieän phaùp giuùp xaùc ñònh chaån ñoaùn
12 CHAÅN ÑOAÙN „ B. Chaån ñoaùn phaân bieät: „ 3- Nhieãm saùn laù gan lôùn (Fasciola hepatica): „ Dieãn tieán thöôøng keùo daøi do bò chaån ñoaùn muoän. BN coù soát, ñau HS(P)< coù khi ñau döõ doäi. Caàn löu yù vuøng dòch teã ôû VN thöôøng ôû caùc tænh mieàn Trung, thoùi quen aên thöùc aên soáng (goûi, caù…). Baïch caàu aùi toan trong maùu thöôøng taêng cao (> 10%). XN huyeát thanh chaån ñoaùn Fasciola (+). Treân SA, coù nhöõng ñaùm echo keùm tuï laïi thaønh hình ña cung (daáu hieäu voøng Olympic). XN tìm tröùng cuûa saùn ít coù giaù trò „ 4- Vieâm phoåi thuøy ñaùy (P): „ Coù “trieäu chöùng möôïn” gioáng nhö ñau vuøng gan: BN coù soát cao, ho khaïc ñaøm , ñau ngöïc (P). Khaùm phoåi : coù hoäi chöùng ñoâng ñaëc, rale noå, aâm thoåi oáng. X Q phoåi giuùp xaùc ñònh chaån ñoaùn „ 5- Muû quanh thaän (P): „ BN ñau vuøng hoá thaét löng (P), coù roái loaïn ñi tieåu, Chaån ñoaùn döïa vaøo SA vaø phaân tích nöôùc tieåu.
13 ÑIEÀU TRÒ „ A. Ñieàu trò Noäi khoa: „ 1- Caùc thuoác dieät amíp ôû moâ: „ a/ Emetine: alcaloid chieát xuaát töø caây Ipeca, coù taùc duïng dieät amíp taïi moâ vaø taïi ruoät. Taùc duïng toát treân theå tö döôõng hôn laø theå baøo nang. „ Lieàu: Emetine: 1mg/kg/ngaøy TB 10 ngaøy, toång lieàu khoâng quaù 1cg/kg moãi ñôït ñieàu trò. Neáu caàn duøng tieáp ñôït hai phaûi caùch sau ít nhaát 1,5 thaùng vì emetine thaûi qua thaän raát chaäm „ Dehydro-emetine laø loaïi toång hôïp, baøi tieát qua thaän nhanh hôn neân ít ñoäc hôn emetine gaáp 2 laàn vaø hieäu quaû maïnh hôn gaáp 6 laàn. Lieàu: 1,2mg/kg/ngaøy x 10 ngaøy. „ Taùc duïng phuï: noân, ñau buïng, tieâu chaûy, RL nhòp tim, cöùng cô v2 vieâm daïy TK ngoaïi bieân. Choáng chæ ñònh: RL nhòp tim „ b/ Nhoùm Imidazole: taùc duïng treân theå tö döôõng ôû trong vaø ngoaøi ruoät nhöng ít hieäu qua 3tre6n baøo nang. Thuoác ñieàu trò ñöôïc trichomonas vaø vi khuaån kî khí „ Lieàu: Metronidazole (Flagyl*): 25-30mg/kg/ngaøy chia 3 laàn uoáng /ngaøy x 10-14 ngaøy. Neáu khoâng uoáng ñöôïc coù theå truyeàn TM
14 ÑIEÀU TRÒ „ A. Ñieàu trò Noäi khoa: „ b/ Nhoùm Imidazole: „ Caùc thuoác môùi nhö Tinidazole (Fasigyne*), Ornidazole (Tiberal*), Secnidazole (Flagentyl*) coù T1/2 daøi hôn neân coù theå ruùt ngaén ñôït ñieàu trò coøn 4-5 ngaøy. Lieàu: 1,5-2 g/ngaøy „ Taùc duïng phuï: buoàn noân, noân, nhöùc ñaàu, coù caûm giaùc vò ñaéng kim loaïi, taùc duïng giop61ng chaát cai röôïu neân khoâng ñöôïc uoáng röôïu khi ñang ñieàu trò. Thuoác khoâng duøng ôû phuï nöõ coù thai vì coù khaû naêng sinh quaùi thai „ c/ Chloroquine: chæ taùc duïng treân amíp ôû moâ vì ñöôïc haáp thu gaàn nhö hoaøn toaøn ôû ruoät vaø noàng ñoä taäp trung ôû moâ cao gaáp vaøi traêm laàn so vôùi trong huyeát töông. Do vaäy, neân phoái hôïp chloroquine vôùi caùc thuoác dieäp amíp taïi ruoät ñeå ngöøa taùi phaùt . Lieàu: 500mg x 2 laàn/ngaøy uoáng trong 2 ngaøy ñaàu; sau ñoù, 250mg x 2 laàn/ngaøy x 3-4 tuaàn. „ Taùc duïng phuï: buoàn noân, noân, ngöùa, nhöùc ñaàu
15 ÑIEÀU TRÒ „ A. Ñieàu trò Noäi khoa: „ 2- Caùc thuoác dieät amíp do tieáp xuùc: „ Chæ taùc duïng treân amíp taïi ruoät maø khoâng taùc duïng taïi gan nhöng ñöôïc duøng phoái hôïp ñeå traùnh taùi phaùt „ a/ Quinoleine (Direxiode*, Intetrix*): lieàu 2v x 3 /ngaøy x 10-20 ngaøy „ b/ Diloxanide furoate: 1v (0,5g) x 3 /ngaøy x 10 ngaøy. Thuoác taùc duïng treân baøo nang „ 3- Caùc bieän phaùp hoã trôï: nghæ ngôi, khoâng laøm vieäc naëng, aên thöùc aên nheï, deã tieâu, cung caáp nhieàu vitamin „ B. Ñieàu trò Ngoaïi khoa: „ 1- Daãn löu: „ - Ñoái vôùi oå muû nhoû (d< 5cm) khoâng caàn can thieäp ngoaïi khoa
16 ÑIEÀU TRÒ „ B. Ñieàu trò Ngoaïi khoa: „ 1- Daãn löu: „ - Ñoái vôùi oå muû d 5-10 cm) tuøy theo vò trí vaø töøng tröôøng hôïp: neáu oå muû naèm saùt beà maët gan hoaëc ôû thuøy (T), neân choïc thaùo muû ñeå giaûm aùp hay daãn löu ngoaïi khoa ñeå traùnh bieán chöùng vôõ oå muû „ - Neáu oå muû to > 10 cm: neân choïc thaùo hoaëc daãn löu ngoaïi khoa „ 2- Ñieàu trò ngoaïi khoa caùc bieán chöùng: vieâm phuùc maïc, aùp xe döôùi hoaønh, traøn muû maøng phoåi, maøng tim „ PHOØNG NGÖØA: „ 1- Bieän phaùp caù nhaân: veä sinh thöïc phaåm vaø veä sinh aên uoáng „ 2- Bieän phaùp toång quaùt: veä sinh moâi tröôøng, xöû lyù toát phaân, nöôùc, raùc…
17 AÙP XE GAN DO VI KHUAÅN
18 SINH BEÄNH HOÏC & TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH „ Theo Sherman vaø Robbins, VK coù theå xaâm nhaäp vaøo gan qua 5 ñöôøng: „ 1- Ñöôøng maät: ñöôøng quan troïng nhaát, do coù söï thoâng thöông tröïc tieáp töø taù traøng vôùi ñöôøng maät qua cô voøng Oddi, cho neân khi coù taêng aùp löïc trong loøng taù traøng, seõ coù traøo ngöôïc dòch taù traøng leân ñöôøng maät keùo theo moät soá VK töø ruoät ñi leân. Yeáu toá thuaän lôïi ñeå gaây nhieãm truøng laø tình traïng taéc ngheõn ñöôøng maät vaø toån thöông nieâm maïc ñöôøng maät gaây ra do soûi hoaëc do giun. VK seõ nhieãm ngöôïc doøng toaøn boä ñöôøng maät vaø tuøy ñieàu kieän thuaän lôïi taïi choã maø nhieãm truøng seõ khu truù vaø phaùt trieån thaønh AXG, vieâm OMC hay vieâm tuùi maät caáp hoaëc coù theå caû hai hoaëc ba vò trí neâu treân. Do nhieãm bôûi hieän töôïng traøo ngöôïc, VK xaâm nhaäp haøng loaït nhieàu loaïi cuøng moät luùc daãn ñeán tình traïng nhieãm ña khuaån, keå caû VK kî khí neân thöôøng ñeà khaùng vôùi khaùng sinh vaø deã dieãn tieán naëng
19 SINH BEÄNH HOÏC & TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH „ 2- Ñöôøng Ñm gan: töø moät oå nhieãm trong cô theå, VK theo ñöôøng maùu gaây du khuaån huyeát hoaëc nhieãm khuaån huyeát roài ñeán gan phaùt trieån thaønh AXG. Tröôøng hôïp naøy, VK chæ coù moät loaïi töø oå nguyeân phaùt „ 3- Ñöôøng TM cöûa: do caùc toån thöông vieâm loeùt nieâm maïc ruoät trong tröôøng hôïp vieâm ruoät caáp, VK seõ xaâm nhaäp oà aït qua caùc tieåu TM cuûa heä cöûa leân gan. Neáu möùc ñoä xaâm nhaäp vöôït quaù khaû naêng ñeà khaùng taïi choã cuûa gan, VK seõ gaây nhieãm vaø daãn ñeán AXG do VK. Ñöôøng xaâm nhaäp naøy cuõng gaây tình traïng nhieãm ña khuaån vaø boäi nhieãm ôû tröôøng hôïp AXG do amíp. „ 4- Ñöôøng baïch maïch: do caùc cô quan laân caän trong oå buïng bò vieâm nhieãm (vieâm ruoät thöøa, vieâm phaàn phuï…) VK theo ñöôøng baïch huyeát ñeán gan „ 5- Ñöôøng tröïc tieáp: do caùc veát thöông xuyeân thaáu gan
20 TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH „ Caùc VK gaây beänh haàu heát laø töø ñöôøng ruoät neân thöôøng gaëp laø VK Gram(-) nhö E.coli, Klebsiella, Proteus. Cuõng coù theå laø caùc VK Gram (+): Streptococcus, Staphylococcus… „ Ngoaøi ra, tình traïng söû duïng khaùng sinh ñöôøng ruoät raát phoå bieán, coù theå laøm gia taêng tyû leä nhieãm caùc VK kî khí hoaëc nhieãm ña khuaån. E. coli Streptococcus
21 LAÂM SAØNG „ A. Theå LS ñieån hình: thöôøng do vieâm taéc ñöôøng daãn maät „ - tuoåi thöôøng gaëp: 30-50 tuoåi „ - khoâng khaùc bieät roõ giöõa nam hoaëc nöõ „ - tieàn söû bò soûi maät vôùi côn ñau quaën maät hoaëc giun chui oáng maät: „ * Ñau HSP: nhieàu khi ñau döõ doäi khieán nghó ñeán tröôøng hôïp “buïng ngoaïi khoa” „ * Soát cao hoaëc dao ñoäng vaø keùo daøi, keøm laïnh run. Toång traïng meät moûi, veû maët nhieãm truøng, chaùn aên… „ * Vaøng da kín ñaùo hoaëc roõ tuøy tình traïng taéc maät nhieàu hay ít „ * Gan to, beà maët laùng, bôø tuø, maät ñoä meàm, NP rung gan (+), aán keõ söôøng (+). „ Tuùi maät coù theå sôø ñöôïc, NP Murphy (+/-) „ Moät soá ít tröôøng hôïp coù traøn dòch maøng phoåi (P)
22 LAÂM SAØNG „ Bieán chöùng: „ - Vôõ oå AX gaây vieâm phuùc maïc toaøn theå, aùp xe döôùi hoaønh „ - chaûy maùu ñöôøng maät vôùi caùc chæ daãn gôïi yù nhö oùi ra maùu coù daïng thoûi buùt chì vaø hay taùi phaùt. „ - Soác nhieãm truøng laø bieán chöùng naëng nhaát vôùi nguy cô töû vong cao caàn theo doõi vaø ñieàu trò tích cöïc.
23 CAÄN LAÂM SAØNG „ A. Xeùt nghieäm sinh hoùa, huyeát hoïc: „ 1/ CTM: Baïch caàu thöôøng taêng cao (>15.000/mm3) vôùi tyû leä BC ña nhaân trung tính raát cao (>80-90%). HC hôi giaûm nhaát laø khi AXG keùo daøi „ 2/ Toác ñoä laéng maùu taêng cao trong giôø ñaàu „ 3/ Caùc XNCNgan: bilirubin maùu taêng chuû yeáu laø Bili tröïc tieáp, Phosphatase kieàm taêng do taéc maät, transaminase thöôøng taêng trong giôùi haïn < vaøi traêm U/L. Caùc chöùc naêng khaùc ít bò xaùo troän „ 4/ Caáy maùu coù theå phaân laäp ñöôïc VK gaây beänh trong tröôøng hôïp nhieãm khuaån huyeát „ B.Sieâu aâm buïng: „ Hình aûnh AXG ña oå hoaëc coù theå moät oå. Hình aûnh soûi ñöôøng maät hoaëc giun trong ñöôøng maät, thaønh tuùi maät vieâm… „ Trong tröôøng hôïp khoù chaån ñoaùn, coù theå phaûi caàn chuïp CT scanner, MRI…
24 CHAÅN ÑOAÙN „ A. Chaån ñoaùn xaùc ñònh: „ 1. Laâm saøng: ôû theå ñieån hình, beänh caûnh LS raát gôïi yù vôùi caùc trieäu chöùng: ñau HS(P), soát kieåu nhieãm khuaån, vaøng da, gan to + Tieàn söû soûi ñöôøng maät, côn ñau quaën maät… „ 2. Caän laâm saøng: SAB cho thaáy hình aûnh AXG thöôøng ña oå, hình aûnh soûi, giun hoaëc xaùc giun trong ñöôøng maät. XQ ñöôøng maät xaùc ñònh beänh lyù ñöôøng maät do soûi, giun. Caáy maùu neáu (+) coù theå laøm KS ñoà ñeå höôùng daãn vieäc choïn KS thích hôïp. Caùc XN chöùc naêng gan cho thaáy coù taêc maät vaø vieâm hoaïi töû TB gan „ 3. Choïc doø döôùi höôùng daãn cuûa SA khi chöa xaùc ñònh chính xaùc chaån ñoaùn. Maøu muû coù theå traéng, vaøng, xanh… tuøy theo taùc nhaân gaây nhieãm
25 CHAÅN ÑOAÙN „ B. Chaån ñoaùn phaân bieät: „ Xem phaàn AXG do amíp „ DIEÃN TIEÁN VAØ TIEÂN LÖÔÏNG: „ A. Neáu khoâng ñöôïc chaån ñoaùn vaø ñieàu trò: beänh khoâng khoûi vaø thöôøng daãn ñeán töû vong vôùi caùc bieán chöùng nhö: „ 1- Vôõ oå AX vaøo oå buïng gaây VPM hoaëc AX döôùi hoaønh; oå AX vôõ leân maøng phoåi , maøng tim „ 2- Chaûy maùu ñöôøng maät thöôøng naëng, neáu khoâng ñöôïc chaån ñoaùn kòp thôøi coù theå ñöa ñeán töû vong do maát maùu „ 3- Soác nhieãm khuaån „ B. Neáu ñöôïc ñieàu trò: tieân löôïng vaãn coøn naëng khoâng nhöõng do chính AX vôùi caùc bieán chöùng cuûa noù maø coøn vì nguyeân nhaân ñaõ gaây AXG nhö nhieãm khuaån huyeát, nhieãm truøng ñöôøng maät
26 ÑIEÀU TRÒ „ Caàn coù söï phoái hôïp Noäi-Ngoaïi khoa, vôùi ñieàu trò Noäi khoa böôùc ñaàu ñeå khoáng cheá nhieãm truøng, böôùc tieáp theo laø ñieàu trò Ngoaïi khoa hoaëc can thieäp thuû thuaät ñeå giaûi quyeát nguyeân nhaân vaø caùc bieán chöùng „ A. Söû duïng Khaùng sinh: „ 1- Nguyeân taéc: „ - Choïn KS theo kinh nghieäm: KS phoå roäng vaø neân keát hôïp KS coù taùc duïng treân caùc VK Gram (-) vaø Gram (+), ñaëc bieät treân moät soá cô ñòa coù suy giaûm mieãn dòch nhö ÑTÑ… Tröôøng hôïp naëng hoaëc coù baèng chöùng phaûi phoái hôïp caû KS dieät VK kî khí. „ - Söû duïng ñuû lieàu, ñuû thôøi gian duø beänh coù ñaùp öùng nhanh, thôøi gian toái thieåu laø 7 ngaøy, trung bình laø 10-14 ngaøy. Coù tröôøng hôïp phaûi duøng laâu hôn, chæ ngöng KS sau khi caét soát lieân tuïc 4-5 ngaøy. „ - Söû duïng ñöôøng tieâm, öu tieân tieâm hoaëc truyeàn TM
27 ÑIEÀU TRÒ „ A. Söû duïng Khaùng sinh: „ 2- Caùc KS thöôøng phoái hôïp: b-lactamin + aminosides +/- metronidazole „ * Cephalosporine theá heä 3: „ - Cefotaxime (Claforan*): 3-6g/ngaøy, chia 3 laàn, thaûi chuû yeáu qua thaän (85%) „ - Ceftriaxone (Rocephin*): 2-4g/ngaøy, lieàu duy nhaát hoaëc chia 2 ( neáu duøng > 2g), thaûi qua maät 40% vaø thaän 60% „ - Cefoperazone (Cefobis*): 2-4g/ngaøy chia 2 laàn, thaûi chuû yeáu qua maät (70-80%), caàn löu yù thuoác coù theå öùc cheá vitamine K „ * Cephalosporine theá heä 4: „ - Cefepime (Maxipime*): 3-4g/ngaøy chia 2-3 laàn
28 ÑIEÀU TRÒ „ A. Söû duïng Khaùng sinh: „ * Aminosides: löu yù khaû naêng gaây ñoäc cho thaän „ - Gentamycin: 3mg/kg/ngaøy, chia 2 laàn „ - Tobramycin (Nebcin*): 3mg/kg/ngaøy, chia 2 laàn „ - Amikacin (Amiklin*): 15mg/kg/ngaøy, chia 2 laàn „ * Metronidazole: 30-35mg/kg/ngaøy chia 3 laàn „ Gaàn ñaây, do vaán ñeà laïm duïng khaùng sinh, caùc cephalosporine theá heä 3 vaø 4 ñaõ bò khaùng. Do ñoù, coù khi phaûi söû duïng ñeán caùc nhoùm KS khaùc nhö: „ * Inipemem: „ * Quinolones: „ - Ciprofloxacin (Ciprobay*): 400mg x 2/ngaøy „ - Levofloxacin (Tavanic*): 500-1.000mg/ngaøy, lieàu duy nhaát hoaëc chia 2
29 ÑIEÀU TRÒ „ A. Ñieàu trò Noäi khoa: „ Tröôùc khi coù KQ KS ñoà, coù theå löïa choïn KS theo kinh nghieäm. Sau ñoù, neáu coù KQ KS ñoà, tuøy theo ñaùp öùng ñieàu trò: neáu ñaùp öùng toát vôùi KS ñaõ choïn thì khoâng caàn thay ñoåi, neáu ñaùp öùng khoâng thuaän lôïi hoaëc khoâng ñaùp öùng, phaûi thay ñoåi theo KS ñoà. „ B. Ñieàu trò hoã trôï: „ - Phaùt hieän sôùm vaø ñieàu trò tình traïng soác „ - Ñieàu chænh caùc RL nöôùc-ñieän giaûi, thaêng baèng kieàm-toan „ C. Chæ ñònh ñieàu trò Ngoaïi khoa: „ - Ñoái vôùi oå muû: vieäc choïc thaùo hoaëc daãn löu chæ ñaët ra trong tröôøng hôïp chæ coù vaøi ba oå muû to hoaëc treân moät soá cô ñòa ñaëc bieät nhö ÑTÑ; coøn neáu coù nhieàu oå muû nhoû thì khoâng theå giaûi quyeát baèng phöông phaùp naøy. „ - Ñoái vôùi caùc bieán chöùng thöôøng phaûi can thieäp ngoaïi khoa
30 ÑIEÀU TRÒ „ C. Chæ ñònh ñieàu trò Ngoaïi khoa: „ - Ñoái vôùi nguyeân nhaân nhö soûi, giun ñöôøng maät, vieäc ñieàu trò seõ tuøy theo töøng tình huoáng: * Moå khaån (sau 4-6 giôø ñieàu trò KS): khi BN coù beänh caûnh soác nhieãm truøng hoaëc treân cô ñòa lôùn tuoåi, tình traïng naëng, phaûi hoài söùc noäi khoa tích cöïc vaø ñieàu trò KS keát hôïp vôùi daãn löu ñöôøng maät sôùm ñeå khoáng cheá tình traïng nhieãm truøng. Vieäc giaûi quyeát nguyeân nhaân thöôøng phaûi phaãu thuaät laàn 2 khi tình traïng nhieãm truøng ñaõ oån ñònh * Moå baùn caáp (sau 24-48 giôø): ñieàu trò noäi vaø hoài söùc coù hieäu quaû, BN nhanh choùng ra khoûi tình traïng doïa soác hoaëc soác. Can thieäp PT trong tình huoáng naøy coù theå keát hôïp giaûi quyeát nguyeân nhaân maø khoâng phaûi moå laïi laàn 2 * Moå chöông trình (sau 7-10 ngaøy ñieàu trò noäi) ñeå giaûi quyeát nguyeân nhaân khi tình traïng nhieãm truøng nheï hoaëc vöøa, khoâng coù soác vaø ñaùp öùng toát vôùi ñieàu trò KS ban ñaàu
31 ÑIEÀU TRÒ „ C. Can thieäp Ngoaïi khoa: „ -Thuû thuaät qua noäi soi: ngaøy nay, vôùi caùc KT laáy soûi hoaëc daãn löu maät qua noäi soi coù theå giuùp trì hoaõn hoaëc thay theá phaãu thuaät „ - Can thieäp phaãu thuaät ñoái vôùi caùc bieán chöùng nhö VPM, AX döôùi hoaønh… „ KEÁT LUAÄN: „ AXG laø beänh thöôøng gaëp ôû nöôùc ta do nhieàu nguyeân nhaân, trong ñoù, 2 nguyeân nhaân thöôøng gaëp nhaát laø do amíp vaø beänh ñöôøng maät do soûi hoaëc do giun „ Beänh caûnh LS thöôøng roõ, deã gôïi yù cho chaån ñoaùn „ AXG do amíp coù tieân löôïng toát hôn nhôø caùc thuoác khaùng amíp hieäu quaû „ AXG do vi khuaån coù tieân löôïng naëng hôn, tyû leä töû vong coøn cao do baûn chaát nhieãm truøng naëng
32

More Related Content

PDF
Áp-xe gan
byHùng Lê
 
PDF
Xo gan Y hà nội
byCông Trần Hồng
 
PDF
Đặc điểm lâm sàng và điều trị viêm tụy cấp tăng triglyceride, HAY
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
PPT
Viem tuy cap bs huynh quang dai
byĐịnh Ngô
 
DOCX
Chăm sóc bn viêm tụy cấp
byebookedu
 
PPT
10. pgs-ts-dao-xuan-co-viem-tuy-cấp-da-nang
byangTrnHong
 
PPT
Điều trị xơ gan
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
PPT
Điều trị sỏi mật và viêm túi mật - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
Áp-xe gan
byHùng Lê
 
Xo gan Y hà nội
byCông Trần Hồng
 
Đặc điểm lâm sàng và điều trị viêm tụy cấp tăng triglyceride, HAY
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
Viem tuy cap bs huynh quang dai
byĐịnh Ngô
 
Chăm sóc bn viêm tụy cấp
byebookedu
 
10. pgs-ts-dao-xuan-co-viem-tuy-cấp-da-nang
byangTrnHong
 
Điều trị xơ gan
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
Điều trị sỏi mật và viêm túi mật - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 

What's hot

PDF
CHẤN THƯƠNG THẬN
bySoM
 
PDF
Chấn thương bụng
byHùng Lê
 
PPTX
Bệnh án Xơ gan/viêm gan B mạn tính tiến triển
byDucha254
 
PPTX
HỘI CHỨNG CHẢY MÁU TRONG - DR.PLEDGER
byPledger Harry
 
PDF
HỘI CHỨNG NHIỄM ĐỘC GIÁP ( CƯỜNG GIÁP)
bySoM
 
PDF
CÁC HỘI CHỨNG HÔ HẤP THƯỜNG GẶP
bySoM
 
PDF
THOÁT VỊ BẸN
bySoM
 
PDF
SỐT PHÁT BAN
bySoM
 
PDF
UNG THƯ ĐẠI TRÀNG
bySoM
 
PDF
Sỏi đường mật
byHùng Lê
 
PDF
Tiếp cận tiểu máu
bySauDaiHocYHGD
 
PDF
Viêm túi mật cấp - khuyến cáo Tokyo 2018.pdf
byCuong Nguyen
 
PDF
TIẾP CẬN LIỆT VẬN ĐỘNG
bySoM
 
PDF
Động kinh - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
PDF
Tắc ruột
byCuong Nguyen
 
PDF
GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI
bySoM
 
PDF
Thủng loét dạ dày - tá tràng
byCuong Nguyen
 
PDF
CHẨN ĐOÁN VIÊM PHỔI
bySoM
 
PDF
Tăng áp tĩnh mạch cửa
byHùng Lê
 
PDF
Đau thần kinh tọa
byYen Ha
 
CHẤN THƯƠNG THẬN
bySoM
 
Chấn thương bụng
byHùng Lê
 
Bệnh án Xơ gan/viêm gan B mạn tính tiến triển
byDucha254
 
HỘI CHỨNG CHẢY MÁU TRONG - DR.PLEDGER
byPledger Harry
 
HỘI CHỨNG NHIỄM ĐỘC GIÁP ( CƯỜNG GIÁP)
bySoM
 
CÁC HỘI CHỨNG HÔ HẤP THƯỜNG GẶP
bySoM
 
THOÁT VỊ BẸN
bySoM
 
SỐT PHÁT BAN
bySoM
 
UNG THƯ ĐẠI TRÀNG
bySoM
 
Sỏi đường mật
byHùng Lê
 
Tiếp cận tiểu máu
bySauDaiHocYHGD
 
Viêm túi mật cấp - khuyến cáo Tokyo 2018.pdf
byCuong Nguyen
 
TIẾP CẬN LIỆT VẬN ĐỘNG
bySoM
 
Động kinh - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
Tắc ruột
byCuong Nguyen
 
GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI
bySoM
 
Thủng loét dạ dày - tá tràng
byCuong Nguyen
 
CHẨN ĐOÁN VIÊM PHỔI
bySoM
 
Tăng áp tĩnh mạch cửa
byHùng Lê
 
Đau thần kinh tọa
byYen Ha
 

Similar to ÁP XE GAN

PDF
Abscess gan
byNguyễn Như
 
PDF
VIÊM ĐA KHỚP DẠNG THẤP
bySoM
 
PDF
Bai giang benh_ho_ga_612
byViệt Phương Phạm Thị
 
PPT
Bh hoga h.inf(11-12)
byHà Thị Sét
 
PDF
Bệnh sởi - 2018 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
PDF
Vi khuẩn bạch hầu
byLam Nguyen
 
PDF
VIÊM PHỔI TRẺ EM
bySoM
 
PDF
Viêm Phổi Trẻ Em - PGS.TS. Phan Hữu Nguyệt Diễm
byPhiều Phơ Tơ Ráp
 
PDF
DAICUONG-HOADUOC.pdf
byNgcSnDS
 
PDF
UỐN VÁN
bySoM
 
PDF
VIÊM PHỔI VÀ ÁP XE PHỔI DO VI KHUẨN
bySoM
 
PDF
Sa tuyen giap12
byHung Tran
 
PDF
Tiep can bn xg update
bydong le minh
 
PPT
Urinary tract infectionThy Anh.ppt
byNgcTnhV
 
PDF
HÔN MÊ
bySoM
 
PDF
Xq he tiet nieu
byLan Đặng
 
DOC
Hoc.viemxoangcapman
bySoM
 
PDF
Chẩn đoán và xử trí hôn mê
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
PDF
Bài giảng chẩn đoán và xử trí hôn mê
byNghia Nguyen Trong
 
PDF
TIẾP CẬN BỆNH NHÂN XƠ GAN
bySoM
 
Abscess gan
byNguyễn Như
 
VIÊM ĐA KHỚP DẠNG THẤP
bySoM
 
Bai giang benh_ho_ga_612
byViệt Phương Phạm Thị
 
Bh hoga h.inf(11-12)
byHà Thị Sét
 
Bệnh sởi - 2018 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
Vi khuẩn bạch hầu
byLam Nguyen
 
VIÊM PHỔI TRẺ EM
bySoM
 
Viêm Phổi Trẻ Em - PGS.TS. Phan Hữu Nguyệt Diễm
byPhiều Phơ Tơ Ráp
 
DAICUONG-HOADUOC.pdf
byNgcSnDS
 
UỐN VÁN
bySoM
 
VIÊM PHỔI VÀ ÁP XE PHỔI DO VI KHUẨN
bySoM
 
Sa tuyen giap12
byHung Tran
 
Tiep can bn xg update
bydong le minh
 
Urinary tract infectionThy Anh.ppt
byNgcTnhV
 
HÔN MÊ
bySoM
 
Xq he tiet nieu
byLan Đặng
 
Hoc.viemxoangcapman
bySoM
 
Chẩn đoán và xử trí hôn mê
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
Bài giảng chẩn đoán và xử trí hôn mê
byNghia Nguyen Trong
 
TIẾP CẬN BỆNH NHÂN XƠ GAN
bySoM
 

More from SoM

PDF
Tài liệu hướng dẫn kỹ thuật lọc máu hấp phụ trong điều trị y khoa.pdf
bySoM
 
PDF
12. Báo động và xử trí báo động trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
13. Điều chỉnh đường huyết trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
Bài giảng về kháng đông trong quá trình lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
Hướng dẫn sử dụng catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
Hướng dẫn kỹ thuật đặt catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thẩm tách máu.pdf
bySoM
 
PDF
Các loại dịch sử dụng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
1. Tổng quan lọc máu liên tục trong HSCCCĐ - TS.Huy.pdf
bySoM
 
PDF
5. Thông số trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
6. Màng lọc dùng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
1. Cơn bão Cytokines ở bệnh nhân Covid-19 - TS.Huy.pdf
bySoM
 
PDF
4. Các loại máy lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
2. Vận chuyển chất hoà tan trong LMNCT.pdf
bySoM
 
PDF
3. Chỉ định - liều - phương thức - cài đặt LMNCT.pdf
bySoM
 
DOCX
SINH LÝ BỆNH CỦA NHIỄM TRÙNG HUYẾT.docx
bySoM
 
DOCX
CÁC HỘI CHỨNG NHIỄM TRÙNG HUYẾT Ở NGƯỜI LỚN.docx
bySoM
 
PPTX
CẬP NHẬT KHUYẾN CÁO ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP TRONG BỆNH THẬN MẠN.pptx
bySoM
 
PDF
HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG
bySoM
 
PDF
Điều trị loét dạ dày - tá tràng.pdf
bySoM
 
PDF
bài giảng đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 
Tài liệu hướng dẫn kỹ thuật lọc máu hấp phụ trong điều trị y khoa.pdf
bySoM
 
12. Báo động và xử trí báo động trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
13. Điều chỉnh đường huyết trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
Bài giảng về kháng đông trong quá trình lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
Hướng dẫn sử dụng catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
Hướng dẫn kỹ thuật đặt catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thẩm tách máu.pdf
bySoM
 
Các loại dịch sử dụng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
1. Tổng quan lọc máu liên tục trong HSCCCĐ - TS.Huy.pdf
bySoM
 
5. Thông số trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
6. Màng lọc dùng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
1. Cơn bão Cytokines ở bệnh nhân Covid-19 - TS.Huy.pdf
bySoM
 
4. Các loại máy lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
2. Vận chuyển chất hoà tan trong LMNCT.pdf
bySoM
 
3. Chỉ định - liều - phương thức - cài đặt LMNCT.pdf
bySoM
 
SINH LÝ BỆNH CỦA NHIỄM TRÙNG HUYẾT.docx
bySoM
 
CÁC HỘI CHỨNG NHIỄM TRÙNG HUYẾT Ở NGƯỜI LỚN.docx
bySoM
 
CẬP NHẬT KHUYẾN CÁO ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP TRONG BỆNH THẬN MẠN.pptx
bySoM
 
HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG
bySoM
 
Điều trị loét dạ dày - tá tràng.pdf
bySoM
 
bài giảng đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 

ÁP XE GAN

  • 1.
    1 AÙP XE GAN TS.BSBUØI HÖÕU HOØANG BOÄ MOÂN NOÄI- ÑH Y DÖÔÏC TPHCM
  • 2.
    2 ÑÒNH NGHÓA: „ AÙpxe gan (AXG) laø söï tuï muû trong gan taïo thaønh moät oå ñôn ñoäc hoaëc nhieàu oå muû raûi raùc. „ Treân laâm saøng, phaân bieät: „ - AXG do amíp „ - AXG do vi khuaån „ - AXG do nhieãm caùc KST khaùc (saùn laù gan)
  • 3.
    3 AÙP XE GANDO AMÍP
  • 4.
    4 DÒCH TEÃ HOÏC „AXG do amíp thöôøng gaëp ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån (khoaûng 10-50%), ít gaëp ôû caùc nöôùc phaùt trieån „ AXG do amíp thöôøng gaëp ôû ngöôøi bò lî ñaõ khoûi hoaëc lî maïn tính, ít khi xaûy ra trong giai ñoaïn lî caáp tính „ Tyû leä nam maéc nhieàu hôn nöõ (gaáp 2-3 laàn) „ Tuoåi thöôøng gaëp: 30-50 tuoåi
  • 5.
    5 TAÙC NHAÂN GAÂYBEÄNH „ - AXG do amíp tröôùc ñaây ñöôïc goïi laø aùp xe vuøng nhieät ñôùi (tropical abcess), do Karfulis moâ taû ñaàu tieân (1887) „ - Roger tìm thaáy söï hieän dieän cuûa amíp ôû vaùch oå AXG. „ - Amíp laø 1 ñoäng vaät nguyeân sinh, lôùp truøng chaân giaû (Rhizopoda):  loaïi soáng kyù sinh khoâng gaây beänh (Entamoeba coli, E. hartmani…)  loaïi kyù sinh gaây beänh laø E. histolytica „ - Theå tö döôõng (trophozoite) cuõng coù 2 daïng:  daïng histolytica, gaây beänh, coù trong phaân cuûa BN bò lî  daïng minuta, khoâng gaây beänh, coù trong phaân ngöôøi “laønh mang truøng” „ - Theå baøo nang (cyst) soáng hoaïi sinh ôû ruoät vaø laø nguoàn laây beänh
  • 6.
    6 Chu trình phaùt trieån cuûaamíp Mature cyst: nang tröôûng thaønh Excystation: thoaùt nang Trophozoite: theå tö döôõng Cyst: theå baøo nang 6
  • 7.
    7 LAÂM SAØNG „ A.Theå LS ñieån hình: „ - tieàn söû lî (khoaûng 20%), hieám khi coù ôû giai ñoaïn lî caáp „ - khôûi beänh thöôøng töø töø, BN ñau töùc HSP khoaûng 2-3 ngaøy, soát nheï, sau ñoù trieäu chöùng roõ daàn. Ñoâi khi khôûi phaùt ñoät ngoät soát cao, ñau HSP döõ doäi keøm trieäu chöùng möng muû ngay „ - beänh caûnh raát ñaëc tröng vôùi tam chöùng Fontan: „ * Soát: thöôøng nheï hoaëc vöøa (< 38oC), khoâng laïnh run. Neáu boäi nhieãm vi khuaån: soát cao keøm laïnh run. Khi oå muû ñöôïc hình thaønh: soát coù khuynh höôùng giaûm. Caùc trieäu chöùng ñi keøm: chaùn aên, buoàn noân, khoù nguû… „ * Ñau HSP töï phaùt, caûm giaùc nhö bò boùp chaët, ñau taêng khi ho, thôû maïnh, xoay trôû… „ * Gan to, beà maët trôn laùng, bôø tuø, maät ñoä meàm vaø taát ñau: NP rung gan (+), aán keõ söôøng (+). Neáu khoái muû naèm saùt beà maët gan, coù theå coù daáu phaäp pheàu „ Caùc trieäu chöùng khaùc: traøn dòch maøng phoåi (P) do phaûn öùng kieåu dòch tieát hoaëc do muû vôõ vaøo maøng phoåi. Vaøng da ít khi xaûy ra, neáu coù thöôøng do boäi nhieãm vi khuaån
  • 8.
    8 LAÂM SAØNG „ B.Caùc theå LS khaùc: „ 1- Theo vò trí: „ a/ AX thuøy (T): phaân bieät vôùi khoái u thöôïng vò, nguy cô vôõ leâm maøng tim, gaây töû vong cao „ b/ AX thuøy ñænh: “trieäu chöùng möôïn” cuûa hoâ haáp: ho. khoù thôû. TMMP (P). Nguy cô vôõ leân cô hoaønh gaây AX döôùi hoaønh, traøn muû maøng phoåi, AX phoåi „ c/ AX thuøy sau: gaây ñau thaét löng, khoù phaân bieät vôùi beänh thaän (vieâm thaän, muû quanh thaän…) „ 2- Theo trieäu chöùng: „ a/ AX laïnh: trieäu chöùng ban ñaàu coù theå aâm æ hoaëc raàm roä, sau ñoù dòu daàn, dieãn tieán aâm thaàm moät thôøi gian roài buøng phaùt trôû laïi. BN coù theå khoâng soát hoaëc soát nheï, ñau raát ít „ b/ theå giaû VPM: trieäu chöùng raàm roä, coù daáu ñeà khaùng thaønh buïng, ñoâi khi khoù phaân bieät vôùi buïng ngoaïi khoa nhö thuûng taïng roãng, VPM, coù theå bò can thieäp ngoaïi khoa chöa caàn thieát
  • 9.
    9 CAÄN LAÂM SAØNG „A. Xeùt nghieäm sinh hoùa, huyeát hoïc: „ 1/ CTM: Baïch caàu taêng (10,000-14.000/mm3). Khi BC > 15.000/mm3 thöôøng coù boäi nhieãm vi khuaån „ 2/ Toác ñoä laéng maùu: taêng, giôø ñaàu coù theå > 50mm „ 3/ Caùc XNCNgan: trong giôùi haïn BT hoaëc coù roái loaïn nheï „ 4/ Huyeát thanh chaån ñoaùn amíp: khaù ñaëc hieäu, (+) > 95% „ 5/ Phaân: coù theå tìm thaáy amíp (khoaûng 25%) „ B.Sieâu aâm buïng: „ XN ñôn giaûn nhöng raát giaù trò ñeå chaån ñoaùn xaùc ñònh, theo doõi dieãn tieán oå AX. Qua SA, xaùc ñònh ñöôïc vò trí, soá löôïng, kích thöôùc, tính chaát muû vaø höôùng daãn cho vieäc choïc doø. AXG do amíp thöôøng naèm ôû HPT VII, VIII. „ Trong tröôøng hôïp ñieån hình khoâng caàn laøm theâm caùc XN khaùc nhö chuïp xaï hình gan, CT scanner, MRI… „ C. XQ buïng khoâng chuaån bò: „ Ít coù giaù trò, chæ cho hình aûnh giaùn tieáp: boùng cô hoaønh (P) bò ñaåy leân cao, boùng gan lôùn, coù theå traøn dòch maøng phoåi (P)
  • 10.
    10 CHAÅN ÑOAÙN „ A.Chaån ñoaùn xaùc ñònh: „ Döïa vaøo caùc yeáu toá „ 1. Laâm saøng: ôû theå ñieån hình, döïa vaøo Tam chöùng Fontan: Soát, Ñau HS(P), Gan to + Tieàn söû lî „ 2. Caän laâm saøng: Quan troïng nhaát laø SAB vaø huyeát thanh chaån ñoaùn amíp „ 3. Choïc doø döôùi höôùng daãn cuûa SA trong tröôøng hôïp hình aûnh oå muû khoâng ñieån hình vaø/hoaëc KQ huyeát thanh chaån ñoaùn amíp (-). Maøu muû chocolat laø daáu hieäu ñaëc tröng nhaát, caáy muû (-) „ 4. Ñieàu trò thöû: neáu coù ñaùp öùng toát cuõng giuùp chaån ñoaùn
  • 11.
    11 CHAÅN ÑOAÙN „ B.Chaån ñoaùn phaân bieät: „ 1- AXG do vi khuaån: „ Trieäu chöùng gaàn töông töï nhö AXG do amíp nhöng soát thöôøng cao hôn vaø coù theå keøm laïnh run, thöôøng coù vaøng da. SA phaùt hieän coù nhieàu oå muû kích thöôùc nhoû naèm raûi raùc caû 2 thuøy, coù theå coù caùc toån thöông ñöôøng maät nhö soûi, giun hoaëc xaùc giun trong ñöôøng maät. Caáy maùu, caáy muû coù theå (+) „ 2- Ung tö gan “aùp xe hoùa” (theå hoaïi töû trung taâm): „ Khoái u gan lôùn nhanh coù theå bò hoaïi töû ôû trung taâm. Luùc ñoù, coù theå coù soát, ñau vuøng gan, ñoâi khi Rung gan (+), gaây nhaàm laãn vôùi AXG. Tieàn söû bò VGVR B hoaëc C, xô gan. AFP taêng. Caùc XN chaån ñoaùn hình aûnh nhö SA, CT scanner, MRI giuùp phaân bieät. Neáu khoù khaên hôn caàn sinh thieát gan ñeå xaùc ñònh chính xaùc. Ñieàu trò thöû AXG cuõng laø bieän phaùp giuùp xaùc ñònh chaån ñoaùn
  • 12.
    12 CHAÅN ÑOAÙN „ B.Chaån ñoaùn phaân bieät: „ 3- Nhieãm saùn laù gan lôùn (Fasciola hepatica): „ Dieãn tieán thöôøng keùo daøi do bò chaån ñoaùn muoän. BN coù soát, ñau HS(P)< coù khi ñau döõ doäi. Caàn löu yù vuøng dòch teã ôû VN thöôøng ôû caùc tænh mieàn Trung, thoùi quen aên thöùc aên soáng (goûi, caù…). Baïch caàu aùi toan trong maùu thöôøng taêng cao (> 10%). XN huyeát thanh chaån ñoaùn Fasciola (+). Treân SA, coù nhöõng ñaùm echo keùm tuï laïi thaønh hình ña cung (daáu hieäu voøng Olympic). XN tìm tröùng cuûa saùn ít coù giaù trò „ 4- Vieâm phoåi thuøy ñaùy (P): „ Coù “trieäu chöùng möôïn” gioáng nhö ñau vuøng gan: BN coù soát cao, ho khaïc ñaøm , ñau ngöïc (P). Khaùm phoåi : coù hoäi chöùng ñoâng ñaëc, rale noå, aâm thoåi oáng. X Q phoåi giuùp xaùc ñònh chaån ñoaùn „ 5- Muû quanh thaän (P): „ BN ñau vuøng hoá thaét löng (P), coù roái loaïn ñi tieåu, Chaån ñoaùn döïa vaøo SA vaø phaân tích nöôùc tieåu.
  • 13.
    13 ÑIEÀU TRÒ „ A.Ñieàu trò Noäi khoa: „ 1- Caùc thuoác dieät amíp ôû moâ: „ a/ Emetine: alcaloid chieát xuaát töø caây Ipeca, coù taùc duïng dieät amíp taïi moâ vaø taïi ruoät. Taùc duïng toát treân theå tö döôõng hôn laø theå baøo nang. „ Lieàu: Emetine: 1mg/kg/ngaøy TB 10 ngaøy, toång lieàu khoâng quaù 1cg/kg moãi ñôït ñieàu trò. Neáu caàn duøng tieáp ñôït hai phaûi caùch sau ít nhaát 1,5 thaùng vì emetine thaûi qua thaän raát chaäm „ Dehydro-emetine laø loaïi toång hôïp, baøi tieát qua thaän nhanh hôn neân ít ñoäc hôn emetine gaáp 2 laàn vaø hieäu quaû maïnh hôn gaáp 6 laàn. Lieàu: 1,2mg/kg/ngaøy x 10 ngaøy. „ Taùc duïng phuï: noân, ñau buïng, tieâu chaûy, RL nhòp tim, cöùng cô v2 vieâm daïy TK ngoaïi bieân. Choáng chæ ñònh: RL nhòp tim „ b/ Nhoùm Imidazole: taùc duïng treân theå tö döôõng ôû trong vaø ngoaøi ruoät nhöng ít hieäu qua 3tre6n baøo nang. Thuoác ñieàu trò ñöôïc trichomonas vaø vi khuaån kî khí „ Lieàu: Metronidazole (Flagyl*): 25-30mg/kg/ngaøy chia 3 laàn uoáng /ngaøy x 10-14 ngaøy. Neáu khoâng uoáng ñöôïc coù theå truyeàn TM
  • 14.
    14 ÑIEÀU TRÒ „ A.Ñieàu trò Noäi khoa: „ b/ Nhoùm Imidazole: „ Caùc thuoác môùi nhö Tinidazole (Fasigyne*), Ornidazole (Tiberal*), Secnidazole (Flagentyl*) coù T1/2 daøi hôn neân coù theå ruùt ngaén ñôït ñieàu trò coøn 4-5 ngaøy. Lieàu: 1,5-2 g/ngaøy „ Taùc duïng phuï: buoàn noân, noân, nhöùc ñaàu, coù caûm giaùc vò ñaéng kim loaïi, taùc duïng giop61ng chaát cai röôïu neân khoâng ñöôïc uoáng röôïu khi ñang ñieàu trò. Thuoác khoâng duøng ôû phuï nöõ coù thai vì coù khaû naêng sinh quaùi thai „ c/ Chloroquine: chæ taùc duïng treân amíp ôû moâ vì ñöôïc haáp thu gaàn nhö hoaøn toaøn ôû ruoät vaø noàng ñoä taäp trung ôû moâ cao gaáp vaøi traêm laàn so vôùi trong huyeát töông. Do vaäy, neân phoái hôïp chloroquine vôùi caùc thuoác dieäp amíp taïi ruoät ñeå ngöøa taùi phaùt . Lieàu: 500mg x 2 laàn/ngaøy uoáng trong 2 ngaøy ñaàu; sau ñoù, 250mg x 2 laàn/ngaøy x 3-4 tuaàn. „ Taùc duïng phuï: buoàn noân, noân, ngöùa, nhöùc ñaàu
  • 15.
    15 ÑIEÀU TRÒ „ A.Ñieàu trò Noäi khoa: „ 2- Caùc thuoác dieät amíp do tieáp xuùc: „ Chæ taùc duïng treân amíp taïi ruoät maø khoâng taùc duïng taïi gan nhöng ñöôïc duøng phoái hôïp ñeå traùnh taùi phaùt „ a/ Quinoleine (Direxiode*, Intetrix*): lieàu 2v x 3 /ngaøy x 10-20 ngaøy „ b/ Diloxanide furoate: 1v (0,5g) x 3 /ngaøy x 10 ngaøy. Thuoác taùc duïng treân baøo nang „ 3- Caùc bieän phaùp hoã trôï: nghæ ngôi, khoâng laøm vieäc naëng, aên thöùc aên nheï, deã tieâu, cung caáp nhieàu vitamin „ B. Ñieàu trò Ngoaïi khoa: „ 1- Daãn löu: „ - Ñoái vôùi oå muû nhoû (d< 5cm) khoâng caàn can thieäp ngoaïi khoa
  • 16.
    16 ÑIEÀU TRÒ „ B.Ñieàu trò Ngoaïi khoa: „ 1- Daãn löu: „ - Ñoái vôùi oå muû d 5-10 cm) tuøy theo vò trí vaø töøng tröôøng hôïp: neáu oå muû naèm saùt beà maët gan hoaëc ôû thuøy (T), neân choïc thaùo muû ñeå giaûm aùp hay daãn löu ngoaïi khoa ñeå traùnh bieán chöùng vôõ oå muû „ - Neáu oå muû to > 10 cm: neân choïc thaùo hoaëc daãn löu ngoaïi khoa „ 2- Ñieàu trò ngoaïi khoa caùc bieán chöùng: vieâm phuùc maïc, aùp xe döôùi hoaønh, traøn muû maøng phoåi, maøng tim „ PHOØNG NGÖØA: „ 1- Bieän phaùp caù nhaân: veä sinh thöïc phaåm vaø veä sinh aên uoáng „ 2- Bieän phaùp toång quaùt: veä sinh moâi tröôøng, xöû lyù toát phaân, nöôùc, raùc…
  • 17.
  • 18.
    18 SINH BEÄNH HOÏC& TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH „ Theo Sherman vaø Robbins, VK coù theå xaâm nhaäp vaøo gan qua 5 ñöôøng: „ 1- Ñöôøng maät: ñöôøng quan troïng nhaát, do coù söï thoâng thöông tröïc tieáp töø taù traøng vôùi ñöôøng maät qua cô voøng Oddi, cho neân khi coù taêng aùp löïc trong loøng taù traøng, seõ coù traøo ngöôïc dòch taù traøng leân ñöôøng maät keùo theo moät soá VK töø ruoät ñi leân. Yeáu toá thuaän lôïi ñeå gaây nhieãm truøng laø tình traïng taéc ngheõn ñöôøng maät vaø toån thöông nieâm maïc ñöôøng maät gaây ra do soûi hoaëc do giun. VK seõ nhieãm ngöôïc doøng toaøn boä ñöôøng maät vaø tuøy ñieàu kieän thuaän lôïi taïi choã maø nhieãm truøng seõ khu truù vaø phaùt trieån thaønh AXG, vieâm OMC hay vieâm tuùi maät caáp hoaëc coù theå caû hai hoaëc ba vò trí neâu treân. Do nhieãm bôûi hieän töôïng traøo ngöôïc, VK xaâm nhaäp haøng loaït nhieàu loaïi cuøng moät luùc daãn ñeán tình traïng nhieãm ña khuaån, keå caû VK kî khí neân thöôøng ñeà khaùng vôùi khaùng sinh vaø deã dieãn tieán naëng
  • 19.
    19 SINH BEÄNH HOÏC& TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH „ 2- Ñöôøng Ñm gan: töø moät oå nhieãm trong cô theå, VK theo ñöôøng maùu gaây du khuaån huyeát hoaëc nhieãm khuaån huyeát roài ñeán gan phaùt trieån thaønh AXG. Tröôøng hôïp naøy, VK chæ coù moät loaïi töø oå nguyeân phaùt „ 3- Ñöôøng TM cöûa: do caùc toån thöông vieâm loeùt nieâm maïc ruoät trong tröôøng hôïp vieâm ruoät caáp, VK seõ xaâm nhaäp oà aït qua caùc tieåu TM cuûa heä cöûa leân gan. Neáu möùc ñoä xaâm nhaäp vöôït quaù khaû naêng ñeà khaùng taïi choã cuûa gan, VK seõ gaây nhieãm vaø daãn ñeán AXG do VK. Ñöôøng xaâm nhaäp naøy cuõng gaây tình traïng nhieãm ña khuaån vaø boäi nhieãm ôû tröôøng hôïp AXG do amíp. „ 4- Ñöôøng baïch maïch: do caùc cô quan laân caän trong oå buïng bò vieâm nhieãm (vieâm ruoät thöøa, vieâm phaàn phuï…) VK theo ñöôøng baïch huyeát ñeán gan „ 5- Ñöôøng tröïc tieáp: do caùc veát thöông xuyeân thaáu gan
  • 20.
    20 TAÙC NHAÂN GAÂYBEÄNH „ Caùc VK gaây beänh haàu heát laø töø ñöôøng ruoät neân thöôøng gaëp laø VK Gram(-) nhö E.coli, Klebsiella, Proteus. Cuõng coù theå laø caùc VK Gram (+): Streptococcus, Staphylococcus… „ Ngoaøi ra, tình traïng söû duïng khaùng sinh ñöôøng ruoät raát phoå bieán, coù theå laøm gia taêng tyû leä nhieãm caùc VK kî khí hoaëc nhieãm ña khuaån. E. coli Streptococcus
  • 21.
    21 LAÂM SAØNG „ A.Theå LS ñieån hình: thöôøng do vieâm taéc ñöôøng daãn maät „ - tuoåi thöôøng gaëp: 30-50 tuoåi „ - khoâng khaùc bieät roõ giöõa nam hoaëc nöõ „ - tieàn söû bò soûi maät vôùi côn ñau quaën maät hoaëc giun chui oáng maät: „ * Ñau HSP: nhieàu khi ñau döõ doäi khieán nghó ñeán tröôøng hôïp “buïng ngoaïi khoa” „ * Soát cao hoaëc dao ñoäng vaø keùo daøi, keøm laïnh run. Toång traïng meät moûi, veû maët nhieãm truøng, chaùn aên… „ * Vaøng da kín ñaùo hoaëc roõ tuøy tình traïng taéc maät nhieàu hay ít „ * Gan to, beà maët laùng, bôø tuø, maät ñoä meàm, NP rung gan (+), aán keõ söôøng (+). „ Tuùi maät coù theå sôø ñöôïc, NP Murphy (+/-) „ Moät soá ít tröôøng hôïp coù traøn dòch maøng phoåi (P)
  • 22.
    22 LAÂM SAØNG „ Bieánchöùng: „ - Vôõ oå AX gaây vieâm phuùc maïc toaøn theå, aùp xe döôùi hoaønh „ - chaûy maùu ñöôøng maät vôùi caùc chæ daãn gôïi yù nhö oùi ra maùu coù daïng thoûi buùt chì vaø hay taùi phaùt. „ - Soác nhieãm truøng laø bieán chöùng naëng nhaát vôùi nguy cô töû vong cao caàn theo doõi vaø ñieàu trò tích cöïc.
  • 23.
    23 CAÄN LAÂM SAØNG „A. Xeùt nghieäm sinh hoùa, huyeát hoïc: „ 1/ CTM: Baïch caàu thöôøng taêng cao (>15.000/mm3) vôùi tyû leä BC ña nhaân trung tính raát cao (>80-90%). HC hôi giaûm nhaát laø khi AXG keùo daøi „ 2/ Toác ñoä laéng maùu taêng cao trong giôø ñaàu „ 3/ Caùc XNCNgan: bilirubin maùu taêng chuû yeáu laø Bili tröïc tieáp, Phosphatase kieàm taêng do taéc maät, transaminase thöôøng taêng trong giôùi haïn < vaøi traêm U/L. Caùc chöùc naêng khaùc ít bò xaùo troän „ 4/ Caáy maùu coù theå phaân laäp ñöôïc VK gaây beänh trong tröôøng hôïp nhieãm khuaån huyeát „ B.Sieâu aâm buïng: „ Hình aûnh AXG ña oå hoaëc coù theå moät oå. Hình aûnh soûi ñöôøng maät hoaëc giun trong ñöôøng maät, thaønh tuùi maät vieâm… „ Trong tröôøng hôïp khoù chaån ñoaùn, coù theå phaûi caàn chuïp CT scanner, MRI…
  • 24.
    24 CHAÅN ÑOAÙN „ A.Chaån ñoaùn xaùc ñònh: „ 1. Laâm saøng: ôû theå ñieån hình, beänh caûnh LS raát gôïi yù vôùi caùc trieäu chöùng: ñau HS(P), soát kieåu nhieãm khuaån, vaøng da, gan to + Tieàn söû soûi ñöôøng maät, côn ñau quaën maät… „ 2. Caän laâm saøng: SAB cho thaáy hình aûnh AXG thöôøng ña oå, hình aûnh soûi, giun hoaëc xaùc giun trong ñöôøng maät. XQ ñöôøng maät xaùc ñònh beänh lyù ñöôøng maät do soûi, giun. Caáy maùu neáu (+) coù theå laøm KS ñoà ñeå höôùng daãn vieäc choïn KS thích hôïp. Caùc XN chöùc naêng gan cho thaáy coù taêc maät vaø vieâm hoaïi töû TB gan „ 3. Choïc doø döôùi höôùng daãn cuûa SA khi chöa xaùc ñònh chính xaùc chaån ñoaùn. Maøu muû coù theå traéng, vaøng, xanh… tuøy theo taùc nhaân gaây nhieãm
  • 25.
    25 CHAÅN ÑOAÙN „ B.Chaån ñoaùn phaân bieät: „ Xem phaàn AXG do amíp „ DIEÃN TIEÁN VAØ TIEÂN LÖÔÏNG: „ A. Neáu khoâng ñöôïc chaån ñoaùn vaø ñieàu trò: beänh khoâng khoûi vaø thöôøng daãn ñeán töû vong vôùi caùc bieán chöùng nhö: „ 1- Vôõ oå AX vaøo oå buïng gaây VPM hoaëc AX döôùi hoaønh; oå AX vôõ leân maøng phoåi , maøng tim „ 2- Chaûy maùu ñöôøng maät thöôøng naëng, neáu khoâng ñöôïc chaån ñoaùn kòp thôøi coù theå ñöa ñeán töû vong do maát maùu „ 3- Soác nhieãm khuaån „ B. Neáu ñöôïc ñieàu trò: tieân löôïng vaãn coøn naëng khoâng nhöõng do chính AX vôùi caùc bieán chöùng cuûa noù maø coøn vì nguyeân nhaân ñaõ gaây AXG nhö nhieãm khuaån huyeát, nhieãm truøng ñöôøng maät
  • 26.
    26 ÑIEÀU TRÒ „ Caàncoù söï phoái hôïp Noäi-Ngoaïi khoa, vôùi ñieàu trò Noäi khoa böôùc ñaàu ñeå khoáng cheá nhieãm truøng, böôùc tieáp theo laø ñieàu trò Ngoaïi khoa hoaëc can thieäp thuû thuaät ñeå giaûi quyeát nguyeân nhaân vaø caùc bieán chöùng „ A. Söû duïng Khaùng sinh: „ 1- Nguyeân taéc: „ - Choïn KS theo kinh nghieäm: KS phoå roäng vaø neân keát hôïp KS coù taùc duïng treân caùc VK Gram (-) vaø Gram (+), ñaëc bieät treân moät soá cô ñòa coù suy giaûm mieãn dòch nhö ÑTÑ… Tröôøng hôïp naëng hoaëc coù baèng chöùng phaûi phoái hôïp caû KS dieät VK kî khí. „ - Söû duïng ñuû lieàu, ñuû thôøi gian duø beänh coù ñaùp öùng nhanh, thôøi gian toái thieåu laø 7 ngaøy, trung bình laø 10-14 ngaøy. Coù tröôøng hôïp phaûi duøng laâu hôn, chæ ngöng KS sau khi caét soát lieân tuïc 4-5 ngaøy. „ - Söû duïng ñöôøng tieâm, öu tieân tieâm hoaëc truyeàn TM
  • 27.
    27 ÑIEÀU TRÒ „ A.Söû duïng Khaùng sinh: „ 2- Caùc KS thöôøng phoái hôïp: b-lactamin + aminosides +/- metronidazole „ * Cephalosporine theá heä 3: „ - Cefotaxime (Claforan*): 3-6g/ngaøy, chia 3 laàn, thaûi chuû yeáu qua thaän (85%) „ - Ceftriaxone (Rocephin*): 2-4g/ngaøy, lieàu duy nhaát hoaëc chia 2 ( neáu duøng > 2g), thaûi qua maät 40% vaø thaän 60% „ - Cefoperazone (Cefobis*): 2-4g/ngaøy chia 2 laàn, thaûi chuû yeáu qua maät (70-80%), caàn löu yù thuoác coù theå öùc cheá vitamine K „ * Cephalosporine theá heä 4: „ - Cefepime (Maxipime*): 3-4g/ngaøy chia 2-3 laàn
  • 28.
    28 ÑIEÀU TRÒ „ A.Söû duïng Khaùng sinh: „ * Aminosides: löu yù khaû naêng gaây ñoäc cho thaän „ - Gentamycin: 3mg/kg/ngaøy, chia 2 laàn „ - Tobramycin (Nebcin*): 3mg/kg/ngaøy, chia 2 laàn „ - Amikacin (Amiklin*): 15mg/kg/ngaøy, chia 2 laàn „ * Metronidazole: 30-35mg/kg/ngaøy chia 3 laàn „ Gaàn ñaây, do vaán ñeà laïm duïng khaùng sinh, caùc cephalosporine theá heä 3 vaø 4 ñaõ bò khaùng. Do ñoù, coù khi phaûi söû duïng ñeán caùc nhoùm KS khaùc nhö: „ * Inipemem: „ * Quinolones: „ - Ciprofloxacin (Ciprobay*): 400mg x 2/ngaøy „ - Levofloxacin (Tavanic*): 500-1.000mg/ngaøy, lieàu duy nhaát hoaëc chia 2
  • 29.
    29 ÑIEÀU TRÒ „ A.Ñieàu trò Noäi khoa: „ Tröôùc khi coù KQ KS ñoà, coù theå löïa choïn KS theo kinh nghieäm. Sau ñoù, neáu coù KQ KS ñoà, tuøy theo ñaùp öùng ñieàu trò: neáu ñaùp öùng toát vôùi KS ñaõ choïn thì khoâng caàn thay ñoåi, neáu ñaùp öùng khoâng thuaän lôïi hoaëc khoâng ñaùp öùng, phaûi thay ñoåi theo KS ñoà. „ B. Ñieàu trò hoã trôï: „ - Phaùt hieän sôùm vaø ñieàu trò tình traïng soác „ - Ñieàu chænh caùc RL nöôùc-ñieän giaûi, thaêng baèng kieàm-toan „ C. Chæ ñònh ñieàu trò Ngoaïi khoa: „ - Ñoái vôùi oå muû: vieäc choïc thaùo hoaëc daãn löu chæ ñaët ra trong tröôøng hôïp chæ coù vaøi ba oå muû to hoaëc treân moät soá cô ñòa ñaëc bieät nhö ÑTÑ; coøn neáu coù nhieàu oå muû nhoû thì khoâng theå giaûi quyeát baèng phöông phaùp naøy. „ - Ñoái vôùi caùc bieán chöùng thöôøng phaûi can thieäp ngoaïi khoa
  • 30.
    30 ÑIEÀU TRÒ „ C.Chæ ñònh ñieàu trò Ngoaïi khoa: „ - Ñoái vôùi nguyeân nhaân nhö soûi, giun ñöôøng maät, vieäc ñieàu trò seõ tuøy theo töøng tình huoáng: * Moå khaån (sau 4-6 giôø ñieàu trò KS): khi BN coù beänh caûnh soác nhieãm truøng hoaëc treân cô ñòa lôùn tuoåi, tình traïng naëng, phaûi hoài söùc noäi khoa tích cöïc vaø ñieàu trò KS keát hôïp vôùi daãn löu ñöôøng maät sôùm ñeå khoáng cheá tình traïng nhieãm truøng. Vieäc giaûi quyeát nguyeân nhaân thöôøng phaûi phaãu thuaät laàn 2 khi tình traïng nhieãm truøng ñaõ oån ñònh * Moå baùn caáp (sau 24-48 giôø): ñieàu trò noäi vaø hoài söùc coù hieäu quaû, BN nhanh choùng ra khoûi tình traïng doïa soác hoaëc soác. Can thieäp PT trong tình huoáng naøy coù theå keát hôïp giaûi quyeát nguyeân nhaân maø khoâng phaûi moå laïi laàn 2 * Moå chöông trình (sau 7-10 ngaøy ñieàu trò noäi) ñeå giaûi quyeát nguyeân nhaân khi tình traïng nhieãm truøng nheï hoaëc vöøa, khoâng coù soác vaø ñaùp öùng toát vôùi ñieàu trò KS ban ñaàu
  • 31.
    31 ÑIEÀU TRÒ „ C.Can thieäp Ngoaïi khoa: „ -Thuû thuaät qua noäi soi: ngaøy nay, vôùi caùc KT laáy soûi hoaëc daãn löu maät qua noäi soi coù theå giuùp trì hoaõn hoaëc thay theá phaãu thuaät „ - Can thieäp phaãu thuaät ñoái vôùi caùc bieán chöùng nhö VPM, AX döôùi hoaønh… „ KEÁT LUAÄN: „ AXG laø beänh thöôøng gaëp ôû nöôùc ta do nhieàu nguyeân nhaân, trong ñoù, 2 nguyeân nhaân thöôøng gaëp nhaát laø do amíp vaø beänh ñöôøng maät do soûi hoaëc do giun „ Beänh caûnh LS thöôøng roõ, deã gôïi yù cho chaån ñoaùn „ AXG do amíp coù tieân löôïng toát hôn nhôø caùc thuoác khaùng amíp hieäu quaû „ AXG do vi khuaån coù tieân löôïng naëng hôn, tyû leä töû vong coøn cao do baûn chaát nhieãm truøng naëng
  • 32.