Pertemuan Kedua (‫الثانية‬ ‫المحاضرة‬)
6/17/2016 1
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
A. Ayat Nuzul Quran
B. Perbedaan Ulama
seputar Nuzulul
Quran
C. Hikmah Turun satu
Paket ke Langit
dunia
D. Turunnya Al-Quran
secara berangsur-
angsur.
‫اآليات‬ ‫فس‬ ‫القرآن‬ ‫نزول‬
‫القرآنية‬
‫نزول‬ ‫يف‬ ‫ء‬ ‫العلما‬ ‫أقوال‬
‫السامية‬ ‫احلكمة‬
6/17/2016 2
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
ُ‫ق‬ْ‫ال‬ ِ‫ه‬‫ي‬ِ‫ف‬ َ‫ل‬ ِ‫ز‬ْ‫ن‬ُ‫أ‬ ‫ي‬ِ‫ذ‬َّ‫ال‬ َ‫ان‬َ‫ض‬َ‫م‬ َ‫ر‬ ُ‫ر‬ْ‫ه‬َ‫ش‬ُ‫ن‬ََ ْ‫ر‬
Bulan Ramadhan, bulan yang di dalamnya diturunkan Al
Qur`an ( al-Baqarah: 185 ).
ِ‫ر‬ْ‫د‬َ‫ق‬ْ‫ال‬ ِ‫ة‬َ‫ل‬ْ‫ي‬َ‫ل‬ ‫ي‬ِ‫ف‬ ُ‫ه‬‫َا‬‫ن‬ْ‫ل‬َ‫ز‬ْ‫ن‬َ‫أ‬ ‫ا‬َّ‫ن‬ِ‫إ‬
Sesungguhnya Kami telah menurunkannya pada malam
lailatul qadar.` ( al-Qadr : 1 )
ٍ‫ة‬َ‫ك‬ َ‫ار‬َ‫ب‬ُ‫م‬ ٍ‫ة‬َ‫ل‬ْ‫ي‬َ‫ل‬ ‫ي‬ِ‫ف‬ ُ‫ه‬‫َا‬‫ن‬ْ‫ل‬َ‫ز‬ْ‫ن‬َ‫أ‬ ‫ا‬َّ‫ن‬ِ‫إ‬
Sesungguhnya Kami telah menurunkannya ( Qur`an )
pada malam yang diberkahi.` (QS ad-Dhukhan: 3 ).
6/17/2016 3
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
‫وال‬‫تعارض‬‫بين‬‫هذه‬‫اآليات‬‫الثالث‬،‫فالليلة‬‫المباركة‬‫هي‬‫ليلة‬‫القد‬‫ر‬‫من‬
‫شهر‬‫رمضان‬،‫إنما‬‫يتعارض‬‫ظاهرها‬‫مع‬‫الواقع‬‫العملي‬‫في‬‫حياة‬
‫رسول‬‫هللا‬-‫صلى‬‫هللا‬‫عليه‬‫وسلم‬-‫حيث‬‫نزل‬‫القرآن‬‫عليه‬‫في‬‫ثالث‬
‫وعشرين‬‫سنة‬
Ketiga ayat diatas tidak bertentangan, karena
malam yang diberkahi adalah malam lailatul
qadar dalam bulan ramadhan. Tetapi lahir (
zahir ) ayat-ayat itu bertentangan dengan
kehidupan nyata Rasulullah SAW , dimana
Qur`an turun kepadanya selama dua puluh
tiga tahun.
6/17/2016 4
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
‫المذهب‬‫األول‬:‫وهو‬‫الذي‬‫قال‬‫به‬‫ابن‬‫عباس‬‫وجماعة‬‫وعليه‬‫جمهور‬
‫العلماء‬:‫أن‬‫المراد‬‫بنزول‬‫القرَن‬‫في‬‫تلك‬‫اآليات‬‫الثالث‬
.1‫ن‬‫زوله‬‫جملة‬‫واحدة‬‫إلى‬‫بيت‬‫العزة‬‫من‬‫السماء‬‫الدنيا‬‫ا‬ً‫م‬‫تعظي‬‫ل‬‫شأنه‬
‫عند‬‫مالئكته‬،
.2‫ثم‬‫نزل‬‫بعد‬‫ذلك‬‫ا‬ً‫م‬َّ‫ج‬َ‫ن‬ُ‫م‬‫على‬‫رسولنا‬‫محمد‬-‫صلى‬‫هللا‬‫عليه‬‫وسلم‬-
‫في‬‫ثالث‬‫وعشرين‬‫سنة‬‫حسب‬‫الوقائع‬‫واألحداث‬‫منذ‬‫بعثت‬‫ه‬‫إلى‬‫أن‬
‫توفي‬‫صلوات‬‫هللا‬‫وسالمه‬‫عليهإليه‬،‫ثم‬َ‫ر‬ِ‫م‬ُ‫أ‬‫بالهجرة‬‫عش‬‫ر‬‫سنين‬،
‫ومات‬‫وهو‬‫ابن‬‫ثالث‬‫وستين‬”.
6/17/2016 5
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
Yang dimaksud dengan turunnya Qur`an dalam
ketiga ayat diatas adalah :
1. turunnya Qur`an sekaligus di Baitul `Izzah di
langit dunia agar para malaikat menghormati
kebesarannya.
2. Kemudian sesudah itu Qur`an diturunkan kepada
rasul kita Muhammad saw. Secara bertahap
selama dua puluh tiga tahun. sesuai dengan
peristiwa-peristiwa dan kejadian-kejadian sejak
dia diutus sampai wafatnya.
6/17/2016 6
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
‫عن‬‫ابن‬‫عباس‬‫قال‬: "‫نزل‬ُ‫أ‬‫القرآن‬‫جملة‬‫واحدة‬‫إلى‬‫السماء‬‫الدنيا‬
‫ليلة‬‫القدر‬.‫ثم‬‫نزل‬ُ‫أ‬‫بعد‬‫ذلك‬‫في‬‫عشرين‬‫سنة‬,‫ثم‬‫قرأ‬)‫ال‬َ‫و‬َ‫ن‬‫و‬ُ‫ت‬ْ‫أ‬َ‫ي‬َ‫ك‬
‫ل‬َ‫ث‬َ‫م‬ِ‫ب‬َّ‫ال‬ِ‫إ‬َ‫اك‬َ‫ن‬ْ‫ئ‬ ِ‫ج‬ِ‫ق‬َ‫ح‬ْ‫ل‬‫ا‬ِ‫ب‬َ‫ن‬َ‫س‬ْ‫ح‬َ‫أ‬َ‫و‬‫ا‬ً‫ير‬ِ‫س‬ْ‫ف‬َ‫ت‬).. (‫ا‬ً‫ن‬‫آ‬ْ‫ر‬ُ‫ق‬َ‫و‬ُ‫ه‬‫ا‬َ‫ن‬ْ‫ق‬َ‫ر‬َ‫ف‬ْ‫ق‬َ‫ت‬ِ‫ل‬ُ‫ه‬َ‫أ‬َ‫ر‬‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬
ِ‫اس‬َّ‫ن‬‫ال‬‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬‫ث‬ْ‫ك‬ُ‫م‬ُ‫ه‬‫ا‬َ‫ن‬ْ‫ل‬َّ‫ز‬َ‫ن‬َ‫و‬ً‫يال‬ ِ‫ز‬ْ‫ن‬َ‫ت‬(
‫وعن‬‫ابن‬‫عباس‬-‫رضي‬‫هللا‬‫عنهما‬-‫قال‬: "َ‫ل‬ ِ‫ص‬ُ‫ف‬‫القرآن‬‫من‬‫الذكر‬
َ‫ع‬ ِ‫ض‬ُ‫فو‬‫في‬‫بيت‬‫العزة‬‫من‬‫السماء‬‫الدنيا‬،‫فجعل‬‫جبريل‬‫ي‬‫نزل‬‫به‬‫على‬
‫النبي‬,‫صلى‬‫هللا‬‫عليه‬‫وسلم‬"
6/17/2016 7
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
‫الثاني‬ ‫المذهب‬:
‫الشعبي‬ ‫عن‬ َ‫ي‬ِ‫و‬ُ‫ر‬ ‫الذي‬ ‫وهو‬:‫اآليات‬ ‫في‬ ‫القرآن‬ ‫بنزول‬ ‫المراد‬ ‫أن‬‫الثالث‬
‫هللا‬ ‫رسول‬ ‫على‬ ‫نزوله‬ ‫ابتداء‬-‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫هللا‬ ‫صلى‬-‫ابت‬ ‫فقد‬‫نزوله‬ ‫دأ‬
‫تتاب‬ ‫ثم‬ ،‫المباركة‬ ‫الليلة‬ ‫وهي‬ ،‫رمضان‬ ‫شهر‬ ‫في‬ ‫القدر‬ ‫ليلة‬ ‫في‬‫ع‬
‫ثالث‬ ‫قرابة‬ ‫في‬ ‫واألحداث‬ ‫الوقائع‬ ‫مع‬ ‫ا‬ً‫ج‬‫متدر‬ ‫ذلك‬ ‫بعد‬ ‫نزوله‬
‫سنة‬ ‫وعشرين‬
6/17/2016 8
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
Bahwa yang dimaksud dengan turunnya
Quran dalam ketiga ayat diatas adalah
permulaan turunnya Qur`an pada
Rasulullah SAW. Permulaan turunnya Quran
itu di mulai pada malam lailatul qadar di
bulan ramadhan, yangv merupakan malam
yang di berkahi. Kemudian turunnya
berlanjut sesudah itu secara bertahap
sesuai dengan kejadian dan peristiwa-
peristiwa selam kurang lebih dua puluh tiga
tahun.
6/17/2016 9
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
{‫ا‬ ‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ُ‫ه‬َ‫أ‬َ‫ر‬ْ‫ق‬َ‫ت‬ِ‫ل‬ ُ‫ه‬‫ا‬َ‫ن‬ْ‫ق‬َ‫ر‬َ‫ف‬ ‫ا‬ً‫ن‬‫آ‬ْ‫ر‬ُ‫ق‬َ‫و‬ْ‫ل‬َّ‫ز‬َ‫ن‬َ‫و‬ ‫ث‬ْ‫ك‬ُ‫م‬ ‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ِ‫اس‬َّ‫ن‬‫ل‬ً‫يال‬ ِ‫ز‬ْ‫ن‬َ‫ت‬ ُ‫ه‬‫ا‬َ‫ن‬}
`
Dan Al Qur`an itu telah Kami turunkan
dengan berangsur-angsur agar kamu
membacakannya perlahan-lahan kepada
manusia dan Kami menurunkannya bagian
demi bagian.` (al-Isra`: 106 )
6/17/2016 10
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
Bahwa Qur`an diturunkan kelangit dunia
selama dua puluh tiga malam lalilatul qadar
yang pada setiap malamnya selama malam-
malam lailatul qadar itu ada yang
ditentukan Allah untuk diturunkan pada
setiap tahunnya.
Madzab ini adalah hasil ijtihad sebagian
mufasir.. pendapat ini tidak mempunyai
dalil.
6/17/2016 11
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
‫فأدلته‬ ‫الشعبي‬ ‫عن‬ َ‫ي‬ِ‫و‬ُ‫ر‬ ‫الذي‬ ‫الثاني‬ ‫المذهب‬ ‫أما‬-‫صحته‬ ‫مع‬‫ا‬
‫بها‬ ‫والتسليم‬-‫اب‬ ‫عن‬ َ‫ي‬ِ‫و‬ُ‫ر‬ ‫الذي‬ ‫األول‬ ‫المذهب‬ ‫مع‬ ‫تتعارض‬ ‫ال‬‫ن‬
‫عباس‬.
‫القد‬ ‫ليلة‬ ‫في‬ ‫ا‬ً‫ق‬‫مفر‬ ‫نزوله‬ ‫وابتداء‬ ‫جملة‬ ‫القرآن‬ ‫نزول‬ ‫فيكون‬‫من‬ ‫ر‬
‫المباركة‬ ‫الليلة‬ ‫وهي‬ ،‫رمضان‬ ‫شهر‬.
‫تنزالن‬ ‫له‬ ‫الكريم‬ ‫القرآن‬ ‫أن‬ ‫فالراجح‬:
‫األول‬:‫السم‬ ‫من‬ ‫العزة‬ ‫بيت‬ ‫إلى‬ ‫القدر‬ ‫ليلة‬ ‫في‬ ‫واحدة‬ ‫جملة‬ ‫نزوله‬‫اء‬
‫الدنيا‬.
‫والثاني‬:‫ثالث‬ ‫في‬ ‫ا‬ً‫ق‬‫مفر‬ ‫األرض‬ ‫إلى‬ ‫الدنيا‬ ‫السماء‬ ‫من‬ ‫نزوله‬
‫سنة‬ ‫وعشرين‬.
6/17/2016 12
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
 Dengan demikian maka pendapat yang kuat
ialah bahwa Al-Quran itu dua kali
diturunkan:
 Pertama: diturunkan secara sekaligus pada
malam lailatul qadar ke baitul Izzah di
langit dunia.
 Kedua: diturunkan kelangit dunia ke bumi
secara berangsur-angsur selama dua puluh
tiga tahun.
6/17/2016 13
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
1. Turunnya jumlah wahidah ( satu paket) ke
langit dunia ( baitil izzah)
2. Turunya secara MUNAJJAMAN (berangsur-
angsur) kepada Rasulullah SAW selama 23
tahun
6/17/2016 14
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
‫قيل‬:‫نزل‬ ‫من‬ ‫وأمر‬ ‫أمره‬ ‫تفخيم‬ ‫السماء‬ ‫إلى‬ ‫جملة‬ ‫إنزاله‬ ‫في‬ ‫السر‬
‫المن‬ ‫الكتب‬ ‫آخر‬ ‫هذا‬ ‫أن‬ ‫السبع‬ ‫السموات‬ ‫سكان‬ ‫بإعالم‬ ‫وذلك‬ ،‫عليه‬‫زلة‬
‫عليهم‬ ‫لينزله‬ ‫إليهم‬ ‫قربناه‬ ‫قد‬ ‫األمم‬ ‫ألشرف‬ ‫الرسل‬ ‫خاتم‬ ‫على‬.
‫القراء‬ ‫جمال‬ ‫في‬ ‫السخاوي‬ ‫وقال‬" :‫تك‬ ‫جملة‬ ‫السماء‬ ‫إلى‬ ‫نزوله‬ ‫في‬‫ريم‬
،‫بهم‬ ‫هللا‬ ‫عناية‬ ‫وتعريفهم‬ ‫المالئكة‬ ‫عند‬ ‫شأنه‬ ‫وتعظيم‬ ‫آدم‬ ‫بني‬
َ‫ش‬ُ‫ت‬ ‫أن‬ ‫المالئكة‬ ‫من‬ ‫ا‬ً‫ف‬‫أل‬ ‫سبعين‬ ‫أمر‬ ‫المعنى‬ ‫ولهذا‬ ،‫لهم‬ ‫ورحمته‬‫ع‬ِ‫ي‬
‫األنعام‬ ‫سورة‬
6/17/2016 15
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
-‫األولى‬ ‫الحكمة‬:‫هللا‬ ‫رسول‬ ‫فؤاد‬ ‫تثبيت‬,‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫هللا‬ ‫صلى‬.
-‫الثانية‬ ‫الحكمة‬:‫واإلعجاز‬ ‫التحدي‬.
-‫الثالثة‬ ‫الحكمة‬:‫وفهمه‬ ‫حفظه‬ ‫تيسير‬
-‫الرابعة‬ ‫الحكمة‬:‫التشريع‬ ‫في‬ ‫والتدرج‬ ‫الحوادث‬ ‫مسايرة‬.
‫الخامسة‬ ‫الحكمة‬:‫من‬ ‫تنزيل‬ ‫الكريم‬ ‫القرآن‬ ‫أن‬ ‫على‬ ‫القاطعة‬ ‫الداللة‬
‫حميد‬ ‫حكيم‬.
.
6/17/2016 16
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
 Ayat yang berisi anjuran langsung untuk bersabar
`ً‫ر‬ْ‫ج‬َ‫ه‬ ْ‫م‬ُ‫ه‬ْ‫ر‬ُ‫ج‬ْ‫ه‬‫ا‬َ‫و‬ َ‫ون‬ُ‫ل‬‫و‬ُ‫ق‬َ‫ي‬ ‫ا‬َ‫م‬ ‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ْ‫ر‬ِ‫ب‬ْ‫ص‬‫ا‬َ‫و‬ً‫يال‬ِ‫م‬َ‫ج‬ ‫ا‬(10)
 Ayat dari kisah-kisah nabi dan ajakan mengambil contoh keteguhan
mereka
َ‫ب‬ْ‫ن‬َ‫أ‬ ْ‫ن‬ِ‫م‬ َ‫ك‬ْ‫ي‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ُّ‫ص‬ُ‫ق‬َ‫ن‬ ‫ا‬‫ُال‬‫ك‬َ‫و‬ُ‫ت‬ِ‫ب‬َ‫ث‬ُ‫ن‬ ‫ا‬َ‫م‬ ِ‫ل‬ُ‫س‬ُّ‫الر‬ ِ‫اء‬َ‫َك‬‫د‬‫ا‬َ‫ؤ‬ُ‫ف‬ ِ‫ه‬ِ‫ب‬
 Ayat yang berisi janji-janji kemenangan
`َ‫و‬ ‫ا‬َ‫ن‬َ‫أ‬ َّ‫ن‬َ‫ب‬ِ‫ل‬ْ‫غ‬َ َ‫أل‬ ُ َّ‫اَّلل‬ َ‫ب‬َ‫ت‬َ‫ك‬‫ي‬ِ‫و‬َ‫ق‬ َ َّ‫اَّلل‬ َّ‫ن‬ِ‫إ‬ ‫ي‬ِ‫ل‬ُ‫س‬ُ‫ر‬‫يز‬ ِ‫َز‬‫ع‬
6/17/2016 17
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
"‫ا‬ً‫ب‬‫جوا‬ ‫لهم‬ ‫هللا‬ ‫أحدث‬ ‫ًا‬‫ئ‬‫شي‬ ‫أحدثوا‬ ‫إذا‬ ‫المشركون‬ ‫فكان‬
Hikmah seperti ini telah diisyaratkan oleh
keterangan yang terdapat dalam beberapa
riwayat dalam hadis Ibn Abbas mengenai
turunnya Qur`an : `Apa bila orang-orang
musyrik mengadakan sesuatu, maka Allah
pun mengadakan jawabannya atas mereka
6/17/2016 18
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
{ِ‫م‬ ً‫وال‬ُ‫س‬َ‫ر‬ َ‫ين‬ِ‫ي‬ِ‫م‬ُ ْ‫األ‬ ‫ي‬ِ‫ف‬ َ‫ث‬َ‫ع‬َ‫ب‬ ‫ي‬ِ‫ذ‬َّ‫ل‬‫ا‬ َ‫و‬ُ‫ه‬ِ‫ت‬‫ا‬َ‫ي‬‫آ‬ ْ‫م‬ِ‫ه‬ْ‫ي‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ‫و‬ُ‫ل‬ْ‫ت‬َ‫ي‬ ْ‫م‬ُ‫ه‬ْ‫ن‬ْ‫م‬ِ‫يه‬ِ‫ك‬َ‫ز‬ُ‫ي‬َ‫و‬ ِ‫ه‬
َ‫ك‬ ْ‫ن‬ِ‫إ‬َ‫و‬ َ‫ة‬َ‫م‬ْ‫ك‬ ِ‫ح‬ْ‫ل‬‫ا‬َ‫و‬ َ‫اب‬َ‫ت‬ِ‫ك‬ْ‫ل‬‫ا‬ ُ‫م‬ُ‫ه‬ُ‫م‬ِ‫ل‬َ‫ع‬ُ‫ي‬َ‫و‬ِ‫ب‬ُ‫م‬ ‫الل‬َ‫ض‬ ‫ي‬ِ‫ف‬َ‫ل‬ ُ‫ل‬ْ‫ب‬َ‫ق‬ ْ‫ن‬ِ‫م‬ ‫وا‬ُ‫ن‬‫ا‬‫ين‬}1،
{ُ ْ‫األ‬ َّ‫ي‬ِ‫ب‬َّ‫ن‬‫ال‬ َ‫ل‬‫و‬ُ‫س‬َّ‫الر‬ َ‫ون‬ُ‫ع‬ِ‫ب‬َّ‫ت‬َ‫ي‬ َ‫ين‬ِ‫ذ‬َّ‫ل‬‫ا‬َّ‫ي‬ِ‫م‬}
 ‫قال‬ ‫عمر‬ ‫وعن‬" :‫جبريل‬ ‫فإن‬ ،‫آيات‬ ‫خمس‬ ‫آيات‬ ‫خمس‬ ‫القرآن‬ ‫تعلموا‬
‫النبي‬ ‫على‬ ‫بالقرآن‬ ‫ينزل‬ ‫كان‬-‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫هللا‬ ‫صلى‬-‫ا‬ً‫س‬‫خم‬ ‫ا‬ً‫س‬‫خم‬
 Umar berkata, `Pelajarilah Quran itu lima
ayat demi lima ayat, karena jibril
menurunkan Quran kepada Nabi saw. Lima
ayat demi lima ayat.`

6/17/2016 19
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
‫عائشة‬ ‫عن‬-‫عنها‬ ‫هللا‬ ‫رضي‬-‫قالت‬:‫سورة‬ ‫منه‬ ‫نزل‬ ‫ما‬ ‫أول‬ ‫نزل‬ ‫إنما‬
‫إلى‬ ‫الناس‬ ‫ثاب‬ ‫إذا‬ ‫حتى‬ ،‫والنار‬ ‫الجنة‬ ‫ذكر‬ ‫فيها‬ ‫ل‬َّ‫ص‬‫ف‬ُ‫م‬‫ال‬ ‫من‬‫اإلسالم‬
‫شيء‬ ‫أول‬ ‫نزل‬ ‫ولو‬ ،‫والحرام‬ ‫الحالل‬ ‫نزل‬" :‫الخمر‬ ‫تشربوا‬ ‫ال‬"
‫لقالوا‬:‫نزل‬ ‫ولو‬ ،‫ًا‬‫د‬‫أب‬ ‫الخمر‬ ‫ندع‬ ‫ال‬" :‫تزنوا‬ ‫ال‬"‫لقالوا‬" :‫ندع‬ ‫ال‬‫الزنا‬
‫ًا‬‫د‬‫أب‬”
Aisyah r.a mengatakan : `Kalau sekiranya
yang turun pertama kali adalah `janganlah
kamu meminum khamr` tentu meraka akan
menjawab: ` Kami tidak akan meninggalkan
khamr selamanya.`
6/17/2016 20
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
ِ َّ‫اّلل‬ ِ‫ْر‬‫ي‬َ‫غ‬ ِ‫د‬ْ‫ن‬ِ‫ع‬ ْ‫ن‬ِ‫م‬ َ‫ان‬َ‫ك‬ ْ‫و‬َ‫ل‬ َ‫و‬ْ‫اخ‬ ِ‫ه‬‫ي‬ِ‫ف‬ ‫ُوا‬‫د‬َ‫ج‬ َ‫و‬َ‫ل‬‫ا‬ً‫ف‬ َ‫ال‬ِ‫ت‬
‫ا‬ً‫ير‬ِ‫ث‬َ‫ك‬
 `Maka apakah mereka tidak memperhatikan Al
Qur`an ? Kalau kiranya Al Qur`an itu bukan dari
sisi Allah, tentulah mereka mendapat pertentangan
yang banyak di dalamnya.`(an-Nisa`:82 ).

6/17/2016 21
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta
6/17/2016
Tatsqif Kader Terpadu - PKS
Surakarta 22

Nuzulul quran

  • 1.
    Pertemuan Kedua (‫الثانية‬‫المحاضرة‬) 6/17/2016 1 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 2.
    A. Ayat NuzulQuran B. Perbedaan Ulama seputar Nuzulul Quran C. Hikmah Turun satu Paket ke Langit dunia D. Turunnya Al-Quran secara berangsur- angsur. ‫اآليات‬ ‫فس‬ ‫القرآن‬ ‫نزول‬ ‫القرآنية‬ ‫نزول‬ ‫يف‬ ‫ء‬ ‫العلما‬ ‫أقوال‬ ‫السامية‬ ‫احلكمة‬ 6/17/2016 2 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 3.
    ُ‫ق‬ْ‫ال‬ ِ‫ه‬‫ي‬ِ‫ف‬ َ‫ل‬ِ‫ز‬ْ‫ن‬ُ‫أ‬ ‫ي‬ِ‫ذ‬َّ‫ال‬ َ‫ان‬َ‫ض‬َ‫م‬ َ‫ر‬ ُ‫ر‬ْ‫ه‬َ‫ش‬ُ‫ن‬ََ ْ‫ر‬ Bulan Ramadhan, bulan yang di dalamnya diturunkan Al Qur`an ( al-Baqarah: 185 ). ِ‫ر‬ْ‫د‬َ‫ق‬ْ‫ال‬ ِ‫ة‬َ‫ل‬ْ‫ي‬َ‫ل‬ ‫ي‬ِ‫ف‬ ُ‫ه‬‫َا‬‫ن‬ْ‫ل‬َ‫ز‬ْ‫ن‬َ‫أ‬ ‫ا‬َّ‫ن‬ِ‫إ‬ Sesungguhnya Kami telah menurunkannya pada malam lailatul qadar.` ( al-Qadr : 1 ) ٍ‫ة‬َ‫ك‬ َ‫ار‬َ‫ب‬ُ‫م‬ ٍ‫ة‬َ‫ل‬ْ‫ي‬َ‫ل‬ ‫ي‬ِ‫ف‬ ُ‫ه‬‫َا‬‫ن‬ْ‫ل‬َ‫ز‬ْ‫ن‬َ‫أ‬ ‫ا‬َّ‫ن‬ِ‫إ‬ Sesungguhnya Kami telah menurunkannya ( Qur`an ) pada malam yang diberkahi.` (QS ad-Dhukhan: 3 ). 6/17/2016 3 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 4.
    ‫وال‬‫تعارض‬‫بين‬‫هذه‬‫اآليات‬‫الثالث‬،‫فالليلة‬‫المباركة‬‫هي‬‫ليلة‬‫القد‬‫ر‬‫من‬ ‫شهر‬‫رمضان‬،‫إنما‬‫يتعارض‬‫ظاهرها‬‫مع‬‫الواقع‬‫العملي‬‫في‬‫حياة‬ ‫رسول‬‫هللا‬-‫صلى‬‫هللا‬‫عليه‬‫وسلم‬-‫حيث‬‫نزل‬‫القرآن‬‫عليه‬‫في‬‫ثالث‬ ‫وعشرين‬‫سنة‬ Ketiga ayat diatastidak bertentangan, karena malam yang diberkahi adalah malam lailatul qadar dalam bulan ramadhan. Tetapi lahir ( zahir ) ayat-ayat itu bertentangan dengan kehidupan nyata Rasulullah SAW , dimana Qur`an turun kepadanya selama dua puluh tiga tahun. 6/17/2016 4 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 5.
    ‫المذهب‬‫األول‬:‫وهو‬‫الذي‬‫قال‬‫به‬‫ابن‬‫عباس‬‫وجماعة‬‫وعليه‬‫جمهور‬ ‫العلماء‬:‫أن‬‫المراد‬‫بنزول‬‫القرَن‬‫في‬‫تلك‬‫اآليات‬‫الثالث‬ .1‫ن‬‫زوله‬‫جملة‬‫واحدة‬‫إلى‬‫بيت‬‫العزة‬‫من‬‫السماء‬‫الدنيا‬‫ا‬ً‫م‬‫تعظي‬‫ل‬‫شأنه‬ ‫عند‬‫مالئكته‬، .2‫ثم‬‫نزل‬‫بعد‬‫ذلك‬‫ا‬ً‫م‬َّ‫ج‬َ‫ن‬ُ‫م‬‫على‬‫رسولنا‬‫محمد‬-‫صلى‬‫هللا‬‫عليه‬‫وسلم‬- ‫في‬‫ثالث‬‫وعشرين‬‫سنة‬‫حسب‬‫الوقائع‬‫واألحداث‬‫منذ‬‫بعثت‬‫ه‬‫إلى‬‫أن‬ ‫توفي‬‫صلوات‬‫هللا‬‫وسالمه‬‫عليهإليه‬،‫ثم‬َ‫ر‬ِ‫م‬ُ‫أ‬‫بالهجرة‬‫عش‬‫ر‬‫سنين‬، ‫ومات‬‫وهو‬‫ابن‬‫ثالث‬‫وستين‬”. 6/17/2016 5 Tatsqif KaderTerpadu - PKS Surakarta
  • 6.
    Yang dimaksud denganturunnya Qur`an dalam ketiga ayat diatas adalah : 1. turunnya Qur`an sekaligus di Baitul `Izzah di langit dunia agar para malaikat menghormati kebesarannya. 2. Kemudian sesudah itu Qur`an diturunkan kepada rasul kita Muhammad saw. Secara bertahap selama dua puluh tiga tahun. sesuai dengan peristiwa-peristiwa dan kejadian-kejadian sejak dia diutus sampai wafatnya. 6/17/2016 6 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 7.
    ‫عن‬‫ابن‬‫عباس‬‫قال‬: "‫نزل‬ُ‫أ‬‫القرآن‬‫جملة‬‫واحدة‬‫إلى‬‫السماء‬‫الدنيا‬ ‫ليلة‬‫القدر‬.‫ثم‬‫نزل‬ُ‫أ‬‫بعد‬‫ذلك‬‫في‬‫عشرين‬‫سنة‬,‫ثم‬‫قرأ‬)‫ال‬َ‫و‬َ‫ن‬‫و‬ُ‫ت‬ْ‫أ‬َ‫ي‬َ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ث‬َ‫م‬ِ‫ب‬َّ‫ال‬ِ‫إ‬َ‫اك‬َ‫ن‬ْ‫ئ‬ ِ‫ج‬ِ‫ق‬َ‫ح‬ْ‫ل‬‫ا‬ِ‫ب‬َ‫ن‬َ‫س‬ْ‫ح‬َ‫أ‬َ‫و‬‫ا‬ً‫ير‬ِ‫س‬ْ‫ف‬َ‫ت‬)..(‫ا‬ً‫ن‬‫آ‬ْ‫ر‬ُ‫ق‬َ‫و‬ُ‫ه‬‫ا‬َ‫ن‬ْ‫ق‬َ‫ر‬َ‫ف‬ْ‫ق‬َ‫ت‬ِ‫ل‬ُ‫ه‬َ‫أ‬َ‫ر‬‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ِ‫اس‬َّ‫ن‬‫ال‬‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬‫ث‬ْ‫ك‬ُ‫م‬ُ‫ه‬‫ا‬َ‫ن‬ْ‫ل‬َّ‫ز‬َ‫ن‬َ‫و‬ً‫يال‬ ِ‫ز‬ْ‫ن‬َ‫ت‬( ‫وعن‬‫ابن‬‫عباس‬-‫رضي‬‫هللا‬‫عنهما‬-‫قال‬: "َ‫ل‬ ِ‫ص‬ُ‫ف‬‫القرآن‬‫من‬‫الذكر‬ َ‫ع‬ ِ‫ض‬ُ‫فو‬‫في‬‫بيت‬‫العزة‬‫من‬‫السماء‬‫الدنيا‬،‫فجعل‬‫جبريل‬‫ي‬‫نزل‬‫به‬‫على‬ ‫النبي‬,‫صلى‬‫هللا‬‫عليه‬‫وسلم‬" 6/17/2016 7 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 8.
    ‫الثاني‬ ‫المذهب‬: ‫الشعبي‬ ‫عن‬َ‫ي‬ِ‫و‬ُ‫ر‬ ‫الذي‬ ‫وهو‬:‫اآليات‬ ‫في‬ ‫القرآن‬ ‫بنزول‬ ‫المراد‬ ‫أن‬‫الثالث‬ ‫هللا‬ ‫رسول‬ ‫على‬ ‫نزوله‬ ‫ابتداء‬-‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫هللا‬ ‫صلى‬-‫ابت‬ ‫فقد‬‫نزوله‬ ‫دأ‬ ‫تتاب‬ ‫ثم‬ ،‫المباركة‬ ‫الليلة‬ ‫وهي‬ ،‫رمضان‬ ‫شهر‬ ‫في‬ ‫القدر‬ ‫ليلة‬ ‫في‬‫ع‬ ‫ثالث‬ ‫قرابة‬ ‫في‬ ‫واألحداث‬ ‫الوقائع‬ ‫مع‬ ‫ا‬ً‫ج‬‫متدر‬ ‫ذلك‬ ‫بعد‬ ‫نزوله‬ ‫سنة‬ ‫وعشرين‬ 6/17/2016 8 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 9.
    Bahwa yang dimaksuddengan turunnya Quran dalam ketiga ayat diatas adalah permulaan turunnya Qur`an pada Rasulullah SAW. Permulaan turunnya Quran itu di mulai pada malam lailatul qadar di bulan ramadhan, yangv merupakan malam yang di berkahi. Kemudian turunnya berlanjut sesudah itu secara bertahap sesuai dengan kejadian dan peristiwa- peristiwa selam kurang lebih dua puluh tiga tahun. 6/17/2016 9 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 10.
    {‫ا‬ ‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ُ‫ه‬َ‫أ‬َ‫ر‬ْ‫ق‬َ‫ت‬ِ‫ل‬ُ‫ه‬‫ا‬َ‫ن‬ْ‫ق‬َ‫ر‬َ‫ف‬ ‫ا‬ً‫ن‬‫آ‬ْ‫ر‬ُ‫ق‬َ‫و‬ْ‫ل‬َّ‫ز‬َ‫ن‬َ‫و‬ ‫ث‬ْ‫ك‬ُ‫م‬ ‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ِ‫اس‬َّ‫ن‬‫ل‬ً‫يال‬ ِ‫ز‬ْ‫ن‬َ‫ت‬ ُ‫ه‬‫ا‬َ‫ن‬} ` Dan Al Qur`an itu telah Kami turunkan dengan berangsur-angsur agar kamu membacakannya perlahan-lahan kepada manusia dan Kami menurunkannya bagian demi bagian.` (al-Isra`: 106 ) 6/17/2016 10 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 11.
    Bahwa Qur`an diturunkankelangit dunia selama dua puluh tiga malam lalilatul qadar yang pada setiap malamnya selama malam- malam lailatul qadar itu ada yang ditentukan Allah untuk diturunkan pada setiap tahunnya. Madzab ini adalah hasil ijtihad sebagian mufasir.. pendapat ini tidak mempunyai dalil. 6/17/2016 11 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 12.
    ‫فأدلته‬ ‫الشعبي‬ ‫عن‬َ‫ي‬ِ‫و‬ُ‫ر‬ ‫الذي‬ ‫الثاني‬ ‫المذهب‬ ‫أما‬-‫صحته‬ ‫مع‬‫ا‬ ‫بها‬ ‫والتسليم‬-‫اب‬ ‫عن‬ َ‫ي‬ِ‫و‬ُ‫ر‬ ‫الذي‬ ‫األول‬ ‫المذهب‬ ‫مع‬ ‫تتعارض‬ ‫ال‬‫ن‬ ‫عباس‬. ‫القد‬ ‫ليلة‬ ‫في‬ ‫ا‬ً‫ق‬‫مفر‬ ‫نزوله‬ ‫وابتداء‬ ‫جملة‬ ‫القرآن‬ ‫نزول‬ ‫فيكون‬‫من‬ ‫ر‬ ‫المباركة‬ ‫الليلة‬ ‫وهي‬ ،‫رمضان‬ ‫شهر‬. ‫تنزالن‬ ‫له‬ ‫الكريم‬ ‫القرآن‬ ‫أن‬ ‫فالراجح‬: ‫األول‬:‫السم‬ ‫من‬ ‫العزة‬ ‫بيت‬ ‫إلى‬ ‫القدر‬ ‫ليلة‬ ‫في‬ ‫واحدة‬ ‫جملة‬ ‫نزوله‬‫اء‬ ‫الدنيا‬. ‫والثاني‬:‫ثالث‬ ‫في‬ ‫ا‬ً‫ق‬‫مفر‬ ‫األرض‬ ‫إلى‬ ‫الدنيا‬ ‫السماء‬ ‫من‬ ‫نزوله‬ ‫سنة‬ ‫وعشرين‬. 6/17/2016 12 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 13.
     Dengan demikianmaka pendapat yang kuat ialah bahwa Al-Quran itu dua kali diturunkan:  Pertama: diturunkan secara sekaligus pada malam lailatul qadar ke baitul Izzah di langit dunia.  Kedua: diturunkan kelangit dunia ke bumi secara berangsur-angsur selama dua puluh tiga tahun. 6/17/2016 13 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 14.
    1. Turunnya jumlahwahidah ( satu paket) ke langit dunia ( baitil izzah) 2. Turunya secara MUNAJJAMAN (berangsur- angsur) kepada Rasulullah SAW selama 23 tahun 6/17/2016 14 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 15.
    ‫قيل‬:‫نزل‬ ‫من‬ ‫وأمر‬‫أمره‬ ‫تفخيم‬ ‫السماء‬ ‫إلى‬ ‫جملة‬ ‫إنزاله‬ ‫في‬ ‫السر‬ ‫المن‬ ‫الكتب‬ ‫آخر‬ ‫هذا‬ ‫أن‬ ‫السبع‬ ‫السموات‬ ‫سكان‬ ‫بإعالم‬ ‫وذلك‬ ،‫عليه‬‫زلة‬ ‫عليهم‬ ‫لينزله‬ ‫إليهم‬ ‫قربناه‬ ‫قد‬ ‫األمم‬ ‫ألشرف‬ ‫الرسل‬ ‫خاتم‬ ‫على‬. ‫القراء‬ ‫جمال‬ ‫في‬ ‫السخاوي‬ ‫وقال‬" :‫تك‬ ‫جملة‬ ‫السماء‬ ‫إلى‬ ‫نزوله‬ ‫في‬‫ريم‬ ،‫بهم‬ ‫هللا‬ ‫عناية‬ ‫وتعريفهم‬ ‫المالئكة‬ ‫عند‬ ‫شأنه‬ ‫وتعظيم‬ ‫آدم‬ ‫بني‬ َ‫ش‬ُ‫ت‬ ‫أن‬ ‫المالئكة‬ ‫من‬ ‫ا‬ً‫ف‬‫أل‬ ‫سبعين‬ ‫أمر‬ ‫المعنى‬ ‫ولهذا‬ ،‫لهم‬ ‫ورحمته‬‫ع‬ِ‫ي‬ ‫األنعام‬ ‫سورة‬ 6/17/2016 15 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 16.
    -‫األولى‬ ‫الحكمة‬:‫هللا‬ ‫رسول‬‫فؤاد‬ ‫تثبيت‬,‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫هللا‬ ‫صلى‬. -‫الثانية‬ ‫الحكمة‬:‫واإلعجاز‬ ‫التحدي‬. -‫الثالثة‬ ‫الحكمة‬:‫وفهمه‬ ‫حفظه‬ ‫تيسير‬ -‫الرابعة‬ ‫الحكمة‬:‫التشريع‬ ‫في‬ ‫والتدرج‬ ‫الحوادث‬ ‫مسايرة‬. ‫الخامسة‬ ‫الحكمة‬:‫من‬ ‫تنزيل‬ ‫الكريم‬ ‫القرآن‬ ‫أن‬ ‫على‬ ‫القاطعة‬ ‫الداللة‬ ‫حميد‬ ‫حكيم‬. . 6/17/2016 16 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 17.
     Ayat yangberisi anjuran langsung untuk bersabar `ً‫ر‬ْ‫ج‬َ‫ه‬ ْ‫م‬ُ‫ه‬ْ‫ر‬ُ‫ج‬ْ‫ه‬‫ا‬َ‫و‬ َ‫ون‬ُ‫ل‬‫و‬ُ‫ق‬َ‫ي‬ ‫ا‬َ‫م‬ ‫ى‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ْ‫ر‬ِ‫ب‬ْ‫ص‬‫ا‬َ‫و‬ً‫يال‬ِ‫م‬َ‫ج‬ ‫ا‬(10)  Ayat dari kisah-kisah nabi dan ajakan mengambil contoh keteguhan mereka َ‫ب‬ْ‫ن‬َ‫أ‬ ْ‫ن‬ِ‫م‬ َ‫ك‬ْ‫ي‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ُّ‫ص‬ُ‫ق‬َ‫ن‬ ‫ا‬‫ُال‬‫ك‬َ‫و‬ُ‫ت‬ِ‫ب‬َ‫ث‬ُ‫ن‬ ‫ا‬َ‫م‬ ِ‫ل‬ُ‫س‬ُّ‫الر‬ ِ‫اء‬َ‫َك‬‫د‬‫ا‬َ‫ؤ‬ُ‫ف‬ ِ‫ه‬ِ‫ب‬  Ayat yang berisi janji-janji kemenangan `َ‫و‬ ‫ا‬َ‫ن‬َ‫أ‬ َّ‫ن‬َ‫ب‬ِ‫ل‬ْ‫غ‬َ َ‫أل‬ ُ َّ‫اَّلل‬ َ‫ب‬َ‫ت‬َ‫ك‬‫ي‬ِ‫و‬َ‫ق‬ َ َّ‫اَّلل‬ َّ‫ن‬ِ‫إ‬ ‫ي‬ِ‫ل‬ُ‫س‬ُ‫ر‬‫يز‬ ِ‫َز‬‫ع‬ 6/17/2016 17 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 18.
    "‫ا‬ً‫ب‬‫جوا‬ ‫لهم‬ ‫هللا‬‫أحدث‬ ‫ًا‬‫ئ‬‫شي‬ ‫أحدثوا‬ ‫إذا‬ ‫المشركون‬ ‫فكان‬ Hikmah seperti ini telah diisyaratkan oleh keterangan yang terdapat dalam beberapa riwayat dalam hadis Ibn Abbas mengenai turunnya Qur`an : `Apa bila orang-orang musyrik mengadakan sesuatu, maka Allah pun mengadakan jawabannya atas mereka 6/17/2016 18 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 19.
    {ِ‫م‬ ً‫وال‬ُ‫س‬َ‫ر‬ َ‫ين‬ِ‫ي‬ِ‫م‬ُْ‫األ‬ ‫ي‬ِ‫ف‬ َ‫ث‬َ‫ع‬َ‫ب‬ ‫ي‬ِ‫ذ‬َّ‫ل‬‫ا‬ َ‫و‬ُ‫ه‬ِ‫ت‬‫ا‬َ‫ي‬‫آ‬ ْ‫م‬ِ‫ه‬ْ‫ي‬َ‫ل‬َ‫ع‬ ‫و‬ُ‫ل‬ْ‫ت‬َ‫ي‬ ْ‫م‬ُ‫ه‬ْ‫ن‬ْ‫م‬ِ‫يه‬ِ‫ك‬َ‫ز‬ُ‫ي‬َ‫و‬ ِ‫ه‬ َ‫ك‬ ْ‫ن‬ِ‫إ‬َ‫و‬ َ‫ة‬َ‫م‬ْ‫ك‬ ِ‫ح‬ْ‫ل‬‫ا‬َ‫و‬ َ‫اب‬َ‫ت‬ِ‫ك‬ْ‫ل‬‫ا‬ ُ‫م‬ُ‫ه‬ُ‫م‬ِ‫ل‬َ‫ع‬ُ‫ي‬َ‫و‬ِ‫ب‬ُ‫م‬ ‫الل‬َ‫ض‬ ‫ي‬ِ‫ف‬َ‫ل‬ ُ‫ل‬ْ‫ب‬َ‫ق‬ ْ‫ن‬ِ‫م‬ ‫وا‬ُ‫ن‬‫ا‬‫ين‬}1، {ُ ْ‫األ‬ َّ‫ي‬ِ‫ب‬َّ‫ن‬‫ال‬ َ‫ل‬‫و‬ُ‫س‬َّ‫الر‬ َ‫ون‬ُ‫ع‬ِ‫ب‬َّ‫ت‬َ‫ي‬ َ‫ين‬ِ‫ذ‬َّ‫ل‬‫ا‬َّ‫ي‬ِ‫م‬}  ‫قال‬ ‫عمر‬ ‫وعن‬" :‫جبريل‬ ‫فإن‬ ،‫آيات‬ ‫خمس‬ ‫آيات‬ ‫خمس‬ ‫القرآن‬ ‫تعلموا‬ ‫النبي‬ ‫على‬ ‫بالقرآن‬ ‫ينزل‬ ‫كان‬-‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫هللا‬ ‫صلى‬-‫ا‬ً‫س‬‫خم‬ ‫ا‬ً‫س‬‫خم‬  Umar berkata, `Pelajarilah Quran itu lima ayat demi lima ayat, karena jibril menurunkan Quran kepada Nabi saw. Lima ayat demi lima ayat.`  6/17/2016 19 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 20.
    ‫عائشة‬ ‫عن‬-‫عنها‬ ‫هللا‬‫رضي‬-‫قالت‬:‫سورة‬ ‫منه‬ ‫نزل‬ ‫ما‬ ‫أول‬ ‫نزل‬ ‫إنما‬ ‫إلى‬ ‫الناس‬ ‫ثاب‬ ‫إذا‬ ‫حتى‬ ،‫والنار‬ ‫الجنة‬ ‫ذكر‬ ‫فيها‬ ‫ل‬َّ‫ص‬‫ف‬ُ‫م‬‫ال‬ ‫من‬‫اإلسالم‬ ‫شيء‬ ‫أول‬ ‫نزل‬ ‫ولو‬ ،‫والحرام‬ ‫الحالل‬ ‫نزل‬" :‫الخمر‬ ‫تشربوا‬ ‫ال‬" ‫لقالوا‬:‫نزل‬ ‫ولو‬ ،‫ًا‬‫د‬‫أب‬ ‫الخمر‬ ‫ندع‬ ‫ال‬" :‫تزنوا‬ ‫ال‬"‫لقالوا‬" :‫ندع‬ ‫ال‬‫الزنا‬ ‫ًا‬‫د‬‫أب‬” Aisyah r.a mengatakan : `Kalau sekiranya yang turun pertama kali adalah `janganlah kamu meminum khamr` tentu meraka akan menjawab: ` Kami tidak akan meninggalkan khamr selamanya.` 6/17/2016 20 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 21.
    ِ َّ‫اّلل‬ ِ‫ْر‬‫ي‬َ‫غ‬ِ‫د‬ْ‫ن‬ِ‫ع‬ ْ‫ن‬ِ‫م‬ َ‫ان‬َ‫ك‬ ْ‫و‬َ‫ل‬ َ‫و‬ْ‫اخ‬ ِ‫ه‬‫ي‬ِ‫ف‬ ‫ُوا‬‫د‬َ‫ج‬ َ‫و‬َ‫ل‬‫ا‬ً‫ف‬ َ‫ال‬ِ‫ت‬ ‫ا‬ً‫ير‬ِ‫ث‬َ‫ك‬  `Maka apakah mereka tidak memperhatikan Al Qur`an ? Kalau kiranya Al Qur`an itu bukan dari sisi Allah, tentulah mereka mendapat pertentangan yang banyak di dalamnya.`(an-Nisa`:82 ).  6/17/2016 21 Tatsqif Kader Terpadu - PKS Surakarta
  • 22.