HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Lurraren
dinaminaren agerpenak
IRAKURGAIA
ESKEMA
BALIABIDEAK
INTERNET

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Hasierako irakurgaia
1958an Mexikoko gaueko zeruak aurora borealaren argiaren arrastoak ikusi
zituen behin baino gehiagotan. Inoiz ez zen horrelarik hain altuera baxuan izan.
Urte hartan Eguzkiak jarduera gorena izan zuen eta eguzki ekaitza handia izan
zen. Hori izan zen arrazoia.
2006an Harald Frey eta Tai Phan fisikariek aurorak bertan azaltzeko arrazoi bat
topatu zuten: «Ikusi dugu Lurraren ezkutu magnetikoan batzuetan pitzadurak
sortzen direla eta horiek orduetan egoten direla. Bitartean, eguzki ekaitzak
barnera sar daitezke, euria etxeetan sartzen den moduan leiho bat irekita
dagoenean».
Aipatzen duten ezkutu magnetikoa lurraren alor
magnetikoa da, estaldura magnetiko bat, tarteka
pitzadurak baditu ere, eguzki ekaitzak desbideratzen
dituena, Lurrarentzat larria izan zitekeena.
Babesteko ezkutu hori, magnetosfera, gure
planetaren barne dinamikaren agerpenetako bat da;
kanpo nukleo gorian sortzen da eta 4 000 ºC-tik
gorako burni likidoak osatzen du.

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

INTERNET

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Edukien eskema
Lurraren
dinaminaren agerpenak
Lurraren barneko konbekzioa
Konbekzioaren agerpenak
Goranzko korronteak
Gandor termikoa
Dortsal ozeanikoak
Goi-ordoki kontinentalak
Uhartedi bolkanikoak

Subdukzioa
Ezaugarriak

Beheranzko korronteak
Ezaugarriak

Mendikateen eraketa
Uharte-arkuak
Orogeno termikoak
Talka-Orogenoak
Plaka barneko orogenoak

Harrien deformazioa
Tolesduraren elementuak
Tolesdura motak
Diaklasak
Failak
Lerradura-mantuak
Arrisku geologikoak
Sailkapena
Neurriak

HASIERA

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Unitatea azaltzeko baliabideak
HASIERA
Lurraren barneko
konbekzioa

Konbekzioaren
agerpenak

Gandor termikoa
eta gune beroak

Dortsal
ozeanikoak

Goi-ordoki
kontinental
garaiak eta
riftinga

Uhartedi
bolkanikoak

Beheranzko
konbekziokorronteak

Subdukzioa

Uharte-arkuak

Orogeno
termikoak

Talka-orogenoak

Plaka barneko
orogenoak

Tolesduraren
elementuak

Tolesdura motak

Diaklasak

Failak

Lerraduramantuak

Arrisko
geologikoen
kontrako neurriak

Arrisku
geologikoen
aurkako neurriak

Loturak

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Lurraren barneko konbekzioa
Likidoetan konbekzio korronteak sortzen dira
beheko aldea goikoa baino beroago
dagoenean.

Zer gertatzen da
Lurraren barnean?

Olioa

Ura

Plaka hotza

Plaka beroa
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Lurraren barneko konbekzioa
Zer gertatzen da lur barnean?
Lurraren nukleoa eta mantua ez
dira nahasten konbikzioan
badaude ere.

Azala

Olioa

Plaka hotza

Mantua

Kanponukleoa
Barnenukleoa

Ura

Plaka beroa
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Konbekzioaren agerpenak

Lur-magnetismoa

Kontinenteen higidurak

Sismikotasuna

Materialen bereizketa,
dentsitatearen arabera

Bolkanismoa
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Gandor termikoa eta gune beroak
Puntu beroa

Gandor
termikoa

Solifluxioa
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Dortsal ozeanikoak

Gune beroak
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Goi-ordoki kontinental garaiak eta riftinga
Riftinga
Plaka kontinentala

Gandor termikoa
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Uhartedi bolkanikoa
Azore uharteak

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Beheranzko konbekzio-korronteak

Litosfera
Goimantua

Behemantua

Beheranzko
fluxua

Gandor termikoa
AURREKOA

Goranzko
fluxua
IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Subdukzioa
Bolkanismoa
Fosa ozeanikoa

Gaineko plaka
Hondoratutako
plaka

Urtze
partziala

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Uharte arkuak

Uharte arkuak

Litosfera
ozeanikoa

AURREKOA

IRTEN

Ozeanofosa
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Orogeno termikoak
Bolkanismoa
handiko orogenoa
Akrezio-prisma
Sedimentuak

Lurrikarenhipozentroak

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Talka-orogenoak
Talka-orogenoak

Plaka kontinentala
Plaka kontinentala

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Plaka barneko orogenoak
Iberiar plaka

Europa

Arro sedimentarioa

Iberiar mendikatea

Orogenia-intraplaka
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Tolesdura baten elementu geometrikoak
Txanga

Plano axiala

Aldea

Nukleoa

Sinklinala

Antiklinala
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Tolestura motak

Tolesdura zuzena

Tolesdura inklinatua

Tolesdura etzana

Tolesdura belaunikatua

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Haustura eragiten duen deformazioa. Diaklasak
Deskonpresio
bidezko esfoliazioa
Uzkurdurapitzadurak

Zutabedisjuntzioa

Gelifrakziopitzadurak

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Failak
• Alderantzizkoak

Failaren planoa

• Zuzenak
edo grabitatekoak

Blokea edo
ezpaina
• Urradura-faila edo norabide-faila
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

INTERNET

Lurradura-mantuak
Lur-jausi mantu baten
aurrealdea Olianan (Lleida)

Lerradura-mantuaren
aurrealdea

Ezpain aloktonoa

Ezpain
autoktonoa
AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Arrisku geologikoen sailkapena
Kanpo-prozesuaren eraginez sortutako arriskuak

Barne-prozesuen eraginez sortutako arriskuak

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Arrisku geologikoen kontrako neurriak
• Aurreikuspena
• Prebentzioa
• Aurreikuspena

AURREKOA

IRTEN
HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

BIOLOGIA ETA GEOLOGIA 4. DBH
Lurraren dinaminaren agerpenak

Lotura interesgarriak

Ulermen egiturak

Geologia animazioak

SARTU WEB
ORRI
HONETARA

SARTU WEB
ORRI HONETARA

HASIERA

AURREKOA

IRTEN

Lurrarendinamikarenagerpenak

  • 1.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Lurraren dinaminaren agerpenak IRAKURGAIA ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET AURREKOA IRTEN
  • 2.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Hasierako irakurgaia 1958an Mexikoko gaueko zeruak aurora borealaren argiaren arrastoak ikusi zituen behin baino gehiagotan. Inoiz ez zen horrelarik hain altuera baxuan izan. Urte hartan Eguzkiak jarduera gorena izan zuen eta eguzki ekaitza handia izan zen. Hori izan zen arrazoia. 2006an Harald Frey eta Tai Phan fisikariek aurorak bertan azaltzeko arrazoi bat topatu zuten: «Ikusi dugu Lurraren ezkutu magnetikoan batzuetan pitzadurak sortzen direla eta horiek orduetan egoten direla. Bitartean, eguzki ekaitzak barnera sar daitezke, euria etxeetan sartzen den moduan leiho bat irekita dagoenean». Aipatzen duten ezkutu magnetikoa lurraren alor magnetikoa da, estaldura magnetiko bat, tarteka pitzadurak baditu ere, eguzki ekaitzak desbideratzen dituena, Lurrarentzat larria izan zitekeena. Babesteko ezkutu hori, magnetosfera, gure planetaren barne dinamikaren agerpenetako bat da; kanpo nukleo gorian sortzen da eta 4 000 ºC-tik gorako burni likidoak osatzen du. AURREKOA IRTEN
  • 3.
    HASI ESKEMA INTERNET BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Edukien eskema Lurraren dinaminaren agerpenak Lurraren barneko konbekzioa Konbekzioaren agerpenak Goranzko korronteak Gandor termikoa Dortsal ozeanikoak Goi-ordoki kontinentalak Uhartedi bolkanikoak Subdukzioa Ezaugarriak Beheranzko korronteak Ezaugarriak Mendikateen eraketa Uharte-arkuak Orogeno termikoak Talka-Orogenoak Plaka barneko orogenoak Harrien deformazioa Tolesduraren elementuak Tolesdura motak Diaklasak Failak Lerradura-mantuak Arrisku geologikoak Sailkapena Neurriak HASIERA AURREKOA IRTEN
  • 4.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Unitatea azaltzeko baliabideak HASIERA Lurraren barneko konbekzioa Konbekzioaren agerpenak Gandor termikoa eta gune beroak Dortsal ozeanikoak Goi-ordoki kontinental garaiak eta riftinga Uhartedi bolkanikoak Beheranzko konbekziokorronteak Subdukzioa Uharte-arkuak Orogeno termikoak Talka-orogenoak Plaka barneko orogenoak Tolesduraren elementuak Tolesdura motak Diaklasak Failak Lerraduramantuak Arrisko geologikoen kontrako neurriak Arrisku geologikoen aurkako neurriak Loturak AURREKOA IRTEN
  • 5.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Lurraren barneko konbekzioa Likidoetan konbekzio korronteak sortzen dira beheko aldea goikoa baino beroago dagoenean. Zer gertatzen da Lurraren barnean? Olioa Ura Plaka hotza Plaka beroa AURREKOA IRTEN
  • 6.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Lurraren barneko konbekzioa Zer gertatzen da lur barnean? Lurraren nukleoa eta mantua ez dira nahasten konbikzioan badaude ere. Azala Olioa Plaka hotza Mantua Kanponukleoa Barnenukleoa Ura Plaka beroa AURREKOA IRTEN
  • 7.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Konbekzioaren agerpenak Lur-magnetismoa Kontinenteen higidurak Sismikotasuna Materialen bereizketa, dentsitatearen arabera Bolkanismoa AURREKOA IRTEN
  • 8.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Gandor termikoa eta gune beroak Puntu beroa Gandor termikoa Solifluxioa AURREKOA IRTEN
  • 9.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Dortsal ozeanikoak Gune beroak AURREKOA IRTEN
  • 10.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Goi-ordoki kontinental garaiak eta riftinga Riftinga Plaka kontinentala Gandor termikoa AURREKOA IRTEN
  • 11.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Uhartedi bolkanikoa Azore uharteak AURREKOA IRTEN
  • 12.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Beheranzko konbekzio-korronteak Litosfera Goimantua Behemantua Beheranzko fluxua Gandor termikoa AURREKOA Goranzko fluxua IRTEN
  • 13.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Subdukzioa Bolkanismoa Fosa ozeanikoa Gaineko plaka Hondoratutako plaka Urtze partziala AURREKOA IRTEN
  • 14.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Uharte arkuak Uharte arkuak Litosfera ozeanikoa AURREKOA IRTEN Ozeanofosa
  • 15.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Orogeno termikoak Bolkanismoa handiko orogenoa Akrezio-prisma Sedimentuak Lurrikarenhipozentroak AURREKOA IRTEN
  • 16.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Talka-orogenoak Talka-orogenoak Plaka kontinentala Plaka kontinentala AURREKOA IRTEN
  • 17.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Plaka barneko orogenoak Iberiar plaka Europa Arro sedimentarioa Iberiar mendikatea Orogenia-intraplaka AURREKOA IRTEN
  • 18.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Tolesdura baten elementu geometrikoak Txanga Plano axiala Aldea Nukleoa Sinklinala Antiklinala AURREKOA IRTEN
  • 19.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Tolestura motak Tolesdura zuzena Tolesdura inklinatua Tolesdura etzana Tolesdura belaunikatua AURREKOA IRTEN
  • 20.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Haustura eragiten duen deformazioa. Diaklasak Deskonpresio bidezko esfoliazioa Uzkurdurapitzadurak Zutabedisjuntzioa Gelifrakziopitzadurak AURREKOA IRTEN
  • 21.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Failak • Alderantzizkoak Failaren planoa • Zuzenak edo grabitatekoak Blokea edo ezpaina • Urradura-faila edo norabide-faila AURREKOA IRTEN
  • 22.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak INTERNET Lurradura-mantuak Lur-jausi mantu baten aurrealdea Olianan (Lleida) Lerradura-mantuaren aurrealdea Ezpain aloktonoa Ezpain autoktonoa AURREKOA IRTEN
  • 23.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Arrisku geologikoen sailkapena Kanpo-prozesuaren eraginez sortutako arriskuak Barne-prozesuen eraginez sortutako arriskuak AURREKOA IRTEN
  • 24.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Arrisku geologikoen kontrako neurriak • Aurreikuspena • Prebentzioa • Aurreikuspena AURREKOA IRTEN
  • 25.
    HASI ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET BIOLOGIA ETA GEOLOGIA4. DBH Lurraren dinaminaren agerpenak Lotura interesgarriak Ulermen egiturak Geologia animazioak SARTU WEB ORRI HONETARA SARTU WEB ORRI HONETARA HASIERA AURREKOA IRTEN