IKASLEEK EGINDA .

1. LEHEN MUNDU GUDA
1 A-B BATXILERGOA

2. 1.Lehen Mundu Gerraren
eragileak.
Mikel Aguirre-Aitor Gonzalez

3. Aurkibidea
1. Sarrera.
2. Europako Lehiak.
3. Frantzien eta Alemanien arteko
areriotasuna.
4. 1882ko Egoera.
5. Amaiera.

4. Sarrera
 Europako lehiak, ekonomiaren eta
lurraldeen arlokoak.
• Europak 1914an nazionalismo erradikala
eta gatazka kolonialak sortu ziren.

5.  Potentzia nagusiek elkarren aurka
aliantzak egin zuten.
 Gatazka piztu zuen bosniar iraultzaile
bat, 1914ko ekainean Austria-
Hungariako tronuaren oinordekoa hil
zuenean.

6. 1.1 Europako lehiak
 Alemaniaren eta Frantziaren arteko
lurralde-gatazka,
 Erresuma Batuaren eta Alemaniaren
arteko desadostasun politikoak eta
ekonomikoak,
 eta Austria-Hungariak eta Errusiak
Balkanetan zituzten interesak
lagungarri izan ziren 1914 baino
lehenago gerra-giroa sortzeko.

7. Frantzien eta Alemanien arteko
areriotasuna
 Frantziaren eta Prusiaren arteko
1870eko gerratik zetorren,
• gerra horretan, Frantziak Alsazia eta
Lorrena galdu zituen.

8. 1882ko Egoera
 Alemania
kontinenteko
potentzia
nagusia zen.
 Austria-
Hungariarekin
eta Italiarekin
Aliantza
Hirukoitza sortu
zuten.

9. Amaiera
 Erresuma Batuaren eta Alemaniaren
arteko desadostasun ekonomikoak
eta politikoak agerian gelditu ziren.
 1907an, akordia sinatu zuen
Frantziarekin eta Errusiarekin, Itun
Hirukoitza.
 Europako estatu nagusiek
”armamentu-lasterketa” hasi zuten.
Alemania eta Erresuma Batua lehian
ari ziren, itsas armadarik indartsuena
lortzeko.

10. 1.2 Balkanetako Gerra
Jon Basterra eta Jon
Andoni Martinez

11. Sarrera
 Austria-Hungaria eta
Errusiaren arteko
gatazkaren ondorioz
eman zen Balkanetako
Gatazka izenez
ezagutzen den gerra.
 Austria-Hungariak
bere mugak zabaldu
nahi zituen, eta
Errusiak, berriz,
itsasarteen igarobidea
kontrolatu nahi zuen.

12.  Errusiarren interesentzat arriskutsua Austriak
lurralde horiek anexionatzea eta horregatik estatu
txikiei koalizio bat sortzeko konbentzitu zien.
 1912an Serbiak, Bulgariak, Greziak eta
Montenegrok Balkanetako Liga sortu zuten,
Austro-Hungariarrei aurre egiteko.

13. Balkanetako Lehenengo Gerra
 Otomandar Inperioak
kontrolatzen zuen
Balkanetako
penintsula, eta
Balkanetako Ligak
kontrol hori
deuseztatzea eskatu
zuen; baina
Otomandarrek ez
zuten kasurik egin.
 1912an hasi zen
gerra, Turkiarrek
galdu zutena. Errusiak
bere helburua lortu

14. Balkanetako Bigarren Gerra
 Balkanetako Ligaren kideen artean
desadoztasuna sortu zen, beste gatazka batera
eramanez.
 1913an, Bulgariak eraso egin zion Serbiari eta
Greziari lurralde gehiago lortzeko, baina
Errusiarrek eta Turkiarrek Serbia eta Greziarren
alde egin zuten.
 Bulgariak gerra galdu zuen eta 1912an
bereganaturiko lurraldeak Serbiaren esku gelditu
ziren.

15. Gerraren Ondorioak
 Gerrako garaileak Serbia eta Errusia izan ziren.
 Serbiak Austriaren mendeko herrialde eslaviarrak
batu nahi zituen (Kroazia, Bosnia, Bulgaria,
Eslovenia) Jugoslavia sortzeko.

16. Bibliografia
 Google (irudiak)
 Wikipedia
 Batxilergoa 1 Mundu Garaikidearen Historia
(ANAYA/HARITZA)

18. 1.3 Nazionalismo erradikala
• Nazionalitate txikiak, independentzia
eskatzen ari zirenak, asko ziren : Austria-
Hungariako, Errusiako eta Turkiako
inperioak.

19. • Estatu Handiak berriz ustezko aurkarien
aurka gauzatu zituzten nazionalismo
grinatsuak.
• Horiek tirabira-giro orokorra sortu zuten
Europan, eta horrek gerrako bidea erraztu
zuen.

20. • Europako herriek, presio nazionalistarekin
eta gobernuen nahiz prentsaren
propagandarekin lotuta, azkenean pozik
onartu zuten gerra.

21. 1.4 Gerrarako bidea
• Gerra piztu zuen txinparta Austria-
Hungariako Inperioko tronuaren oinordeko
hiltzea izan zuen.

22. • 1914an Sofia hil egin zuten Sarajevon.
Hiltzailea bosniar nazionalista bat zen.

23. • Sarajeboko atentatutik Lehen Mundu
gerrara bitartean ia hilabete igaro arren,
gertaeren garapena nahitaez ekarri zuen
gerra.

24. • Austria-Hungariak eta bere aliatua,
Alemaniak, uste zuten gerra Balkanetara
mugatuko zela.

25. • Austriarrek ultimatuma bidali zioten
Serbiari, eta bertan jasotako baldintzak
nekez onartzeko modukoak ziren: Austriak
gerra-adierazpena egin zion Serbiari.

26. Errusiak Austriaren eta Alemaniaren aurka
bidali zituen tropak.
Austriak gerra posizioak hartu zituen Itun
Hirukoitzeko herrien aurka.

27. 2.3 Posizio-gerra: 1915
Aitor-Ander

28. POSIZIO GERRA:1915
188orri
Aitor Hernaez
Ander Urkijo

29. Gerra borroka forma berriak hartu zituen
mendebaldeko frontean eta horrela posizio
gerra sortu zen.
Hemen bertan armadek posizio finkoak
defendatzen zituzten.

30. Elementu nagusia lubakia izan
zen eta sistema eraginkorra izan zen.
Erasoaldiak ugariak eta odoltsuak
izan arren,4 urtean frontea ia egonkor
mantendu zen.

31. Armada berriak behar izan ziren eta arma
izugarriagoak erabili ziren:su jaurtigailuak eta
gas itogarriak adibidez.
Abiazioa protagonismo handia sortu zuen eta
beste arma berri bat tankeak izan ziren.

32. 1915ean beste herri batzuk gerran sartu ziren eta
horren ondorioz beste gudu esparru batzuk ireki
ziren:
1915eko kanpainaren balantzea inperio zentralen
aldekoa izan zen argi eta garbi baina ezin izan
zuten behin betiko garaipenik lortu.

33. 2.LEHEN MUNDU GERRA
(1914 – 1918)
2. Gerraren garapena

34. Sarrera
• Mundu osoko lehenengo gerra-
gatazka izan zen, lau urtetik gorakoa
(1914tik 1918ra)
• Alemania eta horren Aliatuak 
Potentzia zentrala
• Ituneko partaideak  Aliatuak
Errusiar tropak gerratik
• 1917an, elkarren aurkako bi gertaerak irten
indarren oreka apurtu zuten:
Errusiako Iraultza gertatzea eta AEB
gerran sartzea.

35. 2.1 Elkarren aurkako
indarrak
Europako bost potentzia nagusiak gerran sartu ziren.
Espainia, Suitza, Herbehereak eta Eskandinaviako herriak
izan ezik.
Aliantza-Sistema ondo ibili zen,
Entente Hirukoitzari zegokionez.
Aliantza Hirukoitzean huts egin zuen,
 Italiak neutraltasuna aukeratu baitzuen.

36. Entente Hirukoitzeko herriek biztanle kopuru
handiagoa zuten, eta 200 dibisioko armada.
 Britainiarren parte-hartzea, mugatua izan zen.
 Errusiarren mobilizazioa ez zen azkarra.
 Ententeko armaden artean, gerran berehala sartu zen
bakarra Frantziakoa izan zen. Gainera, Errusiak eta
Frantziak banaketa fisikoaren eta agintearen
koordinaziorik ezaren arazoak zituzten.
 Itunak lehengaiak erraz eskuratu eta finantziazio ia
mugagabea zuen, inperio kolonialei esker.
Lehen Mundu Gerran
erabilitako lubakiak

37.  Aliantza Hirukoitza blokerik indartsuena zen. Beraz, hasieran,
Inperio Zentralek posizio hobea zuten.
 Gobernu guztiek, agintari militarrek eta herritarrek uste
zuten gerra laburra izango zela
 Soldaduak eta biztanleak pozez beterik zeuden; gerraren
aurkariak oso gutxi ziren, eta alderdi politikorik gehienek
gerraren alde egin zuten.
 Sozialista batzuek soilik agertu ziren gerraren aurka, euren
ustez kapitalisten arteko gerra zelako

38. Sozialista batzuek soilik agertu ziren gerraren aurka, euren
ustez kapitalisten arteko gerra zelako.
 Gerraren lehenengo zatia hiru fasetan garatu zen:
- Gerra azkarra edo mugimendukoa (1914)
- Posizio-gerra (1915)
- Higatze-gerra (1916)

39. 2.2 Gerra azkarra
Julene Gonzalez eta Maialen Bilbao

40. 1914
• Alemaniak aurrea hartu zuen gudan. Eraso-plan azkarra
zuen,Shlieffen plana, armada Frantziaren aurka bidali
zuen herri neutralak zeharkatuz.

41. Plan honekin sahiestu nahi zituen defentsa
frantzes sendoak.Frantzesak atzetik
hartuz.

42. • Frantzia garaitu
ondoren, indar aleman
guztiek Errusiaren aurka
joan behar zuten.
• Plan horren arabera
lehenengo
mendebaldeko fronteak
eraso azkarra egin eta
gero indar guztiekin
ekialdera itzultzeko
asmoa zegoen. Hau
egiteko sei aste behar
zituztela uste zuten.

43. • Frantziaren aurkako
kanpaina bi fase
zituen:
• 1.go fasea: mugetako
gudua. Alemaniak
Belgikatik eta
Luxemburgotik sartu
zen lurralde
frantzesean, eta
• Frantzesak huts egin
zuten.Baina azkenean
Britainaren laguntzaz
bota zituzten atzera
emaniar tropak zuzentzen zituen, Helmut von moltke
alemaniarrak.

44. • 2.Fasea: Aliatuen
kontraerasoa, Marneko
Guduan.
• Alemanek joan egin
behar izan zuten
konkistatutako lurralde
frantsezeko bati batetik.
Bi armada ahituta
gelditu ziren, borroka
baten ondoren.
• Prusia ere Alemaniaren
kontra zegoenez bi
fronteetan erasoak
zituen Alemaniak.
Joffre, Marneko guduan parte hartu zuen jenera

45. • 1914 Gerra azkarraren planak ez zuen
aurrera egin
• Belgika, Frantziako Ipar-ekialdea eta
Polonia errusiarra konkistatu zituen.
• Horrela gerra luzerako bidea irekita
zegoen.

47. Nahikari
2.4 Higatze- gerra: 1916
Leire

48. • 1916an bi alderdi garaipena lortzeko ahalegin
itzelak egin zituzten.
• Gerraren agertoki nagusia mendebaldeko frontea
erabilitako estrategia berria higatze gerra izan
zen.

49. • Alemaniako goi aginteko buruak asmaturiko
borroka.
• Armada aliatua erabat ahitzea lortu nahi zen.
Alemania 1914

50. • Gerra handiko gudurik ospetsuena izan zen.
• Verduneko gudua. Alemanek hasi, armada
frantzesa odolusteko.
• Lau hilabete iraundu eta milioi erdi gizon hil
ziren, alderdi bietan.

51. • Ez zuen aldaketarik eragin frontetan.
• Aliatuek beste eraso bat eragin.
• Sommeko gudua (antzeko estrategia erabiliz).

52. • Alemanek hasi, armada frantzesa odolusteko.
• Lau hilabete iraundu
• Milio erdi gizon hil ziren.
• Ez zuen aldaketarik eragin frontetan.
• Aliatuek beste eraso (Sommeko gudua)
antzeko estrategia erabilita.

53. • Ezin izan zituzten lerri alemanak hautsi, hiru
hilabeteko borrokaren ostean Verdunen baino
gizon gehiago hil ondoren, erasoaldia gelditu.
• Verduneko eta Sommeko guduetan tanke
blindatuak erabili ziren. X

54. • Alemaniak eraso egin zion itsas armada
britainiarrari.
• Bi itsas armadak: Jutlandeko guduan gerra
osoko itsas gudu bakarra.
• Alemanek etsi britainiarren ageriko
nagusitasuna ikusita.
• Germaniar ontziak ez ziren berriz portuetatik
irten.

55. • Ekialdeko frontean, gerra mesopotamiarra eta
Palestinara eratu zen.
• Otomandar armadak britaniarraren aurka.
• Errusiarrek bi garaipen lortu zituzten
(kaukason).
• Erasoaldiak egin zituzten Austria-Hungariako
sektorean, garai alferrekoak.

56. • 1916ko kanpainaren balantzea aurreko bi
urteetakoa baino orekatuagoa. 1916ko gudu
odoltsuek urritu egin zuten.
• Soldatu kopurua, material kantitatea, itsasoko
blokeoa gehiago nabaritzen zen.
• Alemaniak mobilizazio jo behar izan zuen
gerran jarraitzeko.

57. Bibliografia:
Wikipedia
Testu liburua
Leire eta Nahikari

58. 2.5 LEHEN MUNDU
GERRA
Urte erabakigarria:1917
Maitane Fresno
Gorka Astobiza

59.  Errusiak gerra uztearen eta Amerikako
Estatu Batuak sartzearen ondorioz, apurtu
egin zen bi blokeen arteko oreka.

60.  Errusiako Iraultza maiatzaren 12an lehertu
zen.
 Amerikako Estatu Batuek, ordura arte,
Europako gatazkatik kanpo egotea erabaki
zuten; baina, aurreko urtetan, hornitzaile ta
amailegu-emaile nagusiak izan ziren
aliatuentzat.

61.  1915etik, Alemaniak itsaspeko gerra
hasi zuen, Errresuma Batuarentzako
hornidurei oztopo jartzeko.

62.  Lusitania merkataritza-ontzia hondoratzearen
ondorioz, AEBetako gobernuak eta herriak
gerran sartzea erabaki zuten.
 Apirilaren 6an, AEB Kongresuak gerra-
adierazpena egin zion Alemaniari.

63.  Armada altxamenduak hasi ziren eta zibilen
adorea makalduta zegoen.
 Hornidurarik ez egoteak, produktuak
garestitzeak eta bizi-baldintzak gogortzeak
ahuldu egin zuten, herritarren artean, gerran
jarraitzeko gogoa.

64. 2.6 Ger r ar en
amaier a: 1918
Miguel Angel Ispizua eta Andrea de
Santiago

65.  Errusiako gobernu
boltxebikeak,
lehenengo
erabakietariko bat
armistizioa sinatzea
izan zen,
 Brest-Litovskeko
Bakea heldu zen.

66.  Errusia gerratik irten,
 Alemaniako goi-agintaritzak, Hindenburgen eta
Ludendorffen zuzendaritzapean,
 Frantziako frontean pilatu eta behin betiko
erasoaldia hasteko asmoz.

67.  Aliatuen kontraerasoa Foch jeneral
frantsesak zuzendu zuen, eta, horren
eraginez,
 tropa alemanek atzera egin behar zuten.

68.  Alemaniak gero eta
laguntza gutxiago
zuen.
 Bulgariak armistizioa
sinatu zuen, turkiarren
utzi egin zuten gerra;
 Austria-Hungariak,
independentzia lortu
nahi zuten
nazionalitateen
presiopean ahulduta.
 Alemania bakarrik
geratu zen

69.  Alemanian altxamendu
iraultzaileen ondorioz,
enperadoreak abdikatu
egin behar izan zuen.
 Errepublika aldarrikatu
zen.
 Armiatizioa sinatu zuen.
 Gerra Handia amaitu.

70. 3. Lehen Mundu
Gerra(1914-191
8)
3.ONDORIOAK 1918an

71. Gerraren ondorioak
• Gerraren
balantzea oso
txarra izan zen,
Amerikako
Estatu
Batuentzat izan
ezik.

72. Giza galerak
• Alemanian bi milioi
hildako egon ziren,
Errusian milioi bat
eta zazpiehun mila,
Austria-Hungrian
milioi bat eta erdi eta
zaurituak milioika
izan ziren.

73. Jaiotza-tasak eta Heriotza-tasa
• Gerrako urteetan, jaiotza-tasa izandako
beherakadarekin batera, zibilen arteko heriotza-
tasa gora egin zuen, oinazeen eta elikadura oso
urriaren ondorioz.

74. Ekonomia
• Balantze ekonomikoa
negargarria izan zen.
Frantziako iparraldean,
suntsipen itzelak egon
ziren.
• Gerra-egile guztiak
zorretan sartu ziren,
Amerikako Estatu Batuak
izan ezik.

75. Gerra eta geroko zailtasunak
• Eguneroko arazoek iraun zuten
bakearen ostean; borrokalari
izandako asko arazo itzelak
zituzten lana aurkitzeko.
• Lehen Mundu Gerraren helburua
mugagabeak zirenez, erabateko gerra,
baldintzarik gabeko errendizioa gertatu zen.
Zentzurik gabeko helburu suntsigarria zen,
eta garaileak nahiz garaituak hondatu zituen.

76. 3.1Bake-proposamenak
•Bakerako ideiak,
eraginik handiena izan
zutenak, Thomas
Woodrow Wilsonek
aurkeztutakoak izan
ziren. Bere hamalau
puntuak armistizioa
sinatzeko oinarria izan
ziren.
•Proposamen nagusia,
herrien
autodeterminazio-
eskubidea izan zen.

77. Nazioen Elkartea
• Azkenean gerra ekiditeko
nazioarteko erakundea
sortzeko proposatu zen.
Nazio Elkarte iraunkorra.
Bertan, munduko estatu
guztiak bilduko ziren, euren
subiranotasuna galdu barik,
eztabaidatzeko eta liskarrak
konpontzeko, betiere gerrara
jo barik.

78. 3.2 Garaileen bakea.
Itunak.
Egileak
Mikel A.
Aitor G.

79. Aurkibidea
1. Bake-Konferentzia.
2. Versaillesko Ituna.
3. Nazio Berrien sortzea.
4. Bibliografia.

80. Bake-Konferentzia.
 Parisen hasi zen, 1919ko urtarrilean.
 27 herri garaileko ordeskari
garrantzitsuenak egon ziren.
 Amerikako Estatu Batua, Frantzia, Italia
eta Japonia potentzia nagusienak egon
ziren.

81. Sinatutako Itunak.
 Pariseko konferentzian Versaillesko Ituna
sinatu zen, eta Alemaniarekiko bakean
eragin zuena.
 Honekin beste itun batzuk sinatu ziren:
Saint-Germaineko ituna, Trianoneko ituna,
Neullyko ituna eta Sevreseko ituna.

82. Nazio Berrien sortzea.
 Itun honekin Europako inperio historiko
handiak desagertuziren: Errusia, Austro-
Hungaria eta otomondarra.
 Nazio berriak sortu ziren: Finlandia,
Letonia, Lituania, Estonia, Hungaria,
Austria eta Jugoslavia.

83. LEGENDA:
DESAGERTU
SORTU

84. Bibliografia.
 www.Wikipedia.com
 www.Wapedia.com
 www.Google/irudiak.es

86. 3.3 Bake akastuna
 Alemaniak tratu oso gogorra jasan zuen
eta gerra hastearen ardura leporatu
zioten.

87.  Alemaniaren ahalmen militarra mnurriztu
egin zen; Rhinen ezkerreko ertza
desmilitarizatu eta aliatuen tropek okupatu
zuten 15 urteetan.

88.  Alemanek ukatu egin zuten ituna,
bidegabeko bakea ezartzen zuela uste
zutelako.

89. •Italia ez zen pozik
gelditu, aliatuek ez
baitzuten gerran
sartzean
agindutako guztia.
 Amerikako Estatu Batuetan
isolazionismoak aurrerakuntza handiak
lortu zituen.

90.  Versallesko ituna Bigarren Mundu
Gerraren eragileetariko bat izan zen.

91. 3.3 Bake akastuna nagore?

92. 3.4Nazio Batuak
Lehen
Mundu Gerran
Julen
e

93. Nazioen Elkartea nazioarteko elkartea izan
zen; Pariseko bake-konferentzian sortu zen
1919ko apirilean, Lehen Mundu Gerra
amaitutakoan.
Nazio elkartea

94. Wilson presidenteak
Nazioen Elkarte Orokorra
sortu behar zela azaldu
zuen.
Bere helburuak:
1. Nazioarteko bakea eta
segurtasuna bermatzea.
2. Gatazkak
aurreikustea eta bide
baketsuak erabiliz
konpontzea.
3. Nazioarteko
Wilson harremanak sustatzea eta
armak kentzea.

95. Nazioen Elkartearen
egoitza Genevan
(Suitza) finkatu zen.
Elkarteak Biltzarra
egiten zuen urtero
eta bertan estatu
kide guztietako
ordezkariak zeuden.

96. • NEren jatorrizko kideak 32 estatu aliatu izan
ziren eta horiei 13 estatu neutral gehitu
zitzaizkien.
• Amerikako Estatu Batuak, Versailleseko ituna
sinatu ez zutenez ez ziren NEn sartu.

97. • Nazio Elkarteak gatazka txiki batzuk konpondu zituen,
aipagarrienak honako hauek dira:
-Lurraldeak administratzea
-Osasunari, drogen trafikoari, prostituzioari eta
lankidetza intelektualari loturiko arazoak aztertzea
-Nazioen arteko lankidetza eta segurtasuna
sustatzea.
-Babes- sistema bat ezartzea.

98. Nazioen Elkartearen azken biltzarra 1946ko
apirilean izan zen, eta bertan, Elkartea desegitea
eta horren funtzioak beste erakunde baten esku
uztea erabaki zen: Nazio Batuen Erakundea (NBE)

99. 4. Euskadi
eta
Lehen Mundu
Gerra
Sarrera
Miren Suarez
Erlantz Gastaka

100.  Lehen Mundu Gerrak (1914 -1918) eragin handia
izan zuen Euskadin, bertako lurraldeanh borrokarik
egon ez arren.
 Ipar Euskal Herriko biztanlerik gehienak gerraren
aldekoak izan ziren.
 Gazteek partaidetza masiboa izan zuten armada
frantsesean Alemaniaren aurka, baina desertore eta
intsumisio asko ere egon ziren.

101. Gerraren ostean, antzinako borrokalarien elkarteak
sortu eta horiek eskuineko nazionalismo frantsesa
sustatu zuten.
Aipagarria da Jean Ybarnegaray diputatua, Frantziako
eskuin muturreko zuzendaria.

102. 4.1 Euskadi eta lehen mundu
gerra.
Negozioak ekonomian eta
protestak gizartean. Nahikari
.Leire

103.  Gerrako bi alderdiekin salerosketa egin ziren ,
bankuek irabazi handiak atera zituzten.
 Labe garaiek eta batez ere ontzi
industriek,gehienbat Sotaren eta Aznarren
taldeak,
 Euskalduna ontziolek sektore guztiak ez ziren
hedapen ekonomikoarekin onuradunak izan.
 Labe garaiak Ontzi
industriak

104.  Bizkaiko meatzaritza krisian sartu zen.
 Gizartearen aldetik gutxiengo batek
aberastasun itzela lortzen zuen bitartean
erdiko mailakoen eta langileen bizimaila
txarrera egin zuen.

105.  Espainiako lehenengo greba iraultzailea
egin zen 1917,UGT eta CNT sindikatuek
bultxatuta;
 Grebak arrakasta handia izan zuen Bilbon eta
Euskadiko industrialdeetan.

107.  Baina armadak gogor zapaldu zuen eta
zenbait hildako egon ziren.
 Greba horrek ezin izan zuen
berrezarkuntzako monarkiarekin amaitu.
 Sindikatuak indartuta atera ziren eta
langileentzako soldata hobeak lortu
zituzten

109.  Euskadiko kapilalismoak Espainian zehar
hedatzen jarraitu zuen. Euskadin, berriz
enpresa handiak sortu ziren, Banko
Urquijo.

110.  Gipuzkoan ,Industrializazio prozesua Bizkaian
baino askoz ere motelagoa eta barreiatuagoa
izan zen,
 lehen mundu gerrarekin bizkortu egin zen, eta
horrek irabazi handiak ekarri zizkion Eibarreko
armen sektoreari.
 Sektore horren krisia izan zuen gerra ostean,
industria -birmoldaketa egin behar izan zuen
 armen ordez bizikletak eta josteko makinak egiteko

113.  Krisi horren ostean 20ko harmakada
zoriontsuan eta hori burtsaren 1929ko
krak deritzonarekin eta 30eko
harmarkadako depresio ekonomikoarekin
amaitu zen.

114. 4.2 Euskal abertzaletasuna eta
autonomia
Maitane Fresno
Gorka Astobiza

115. • Lehen Mundu Gerrak nazioarteko egitura politiko
egokia eskaini zion abertzaletasunari.
• Inperio zentralek 1918an izandako porrotak
nazionalitateen garaipena eta eta estatu berriak
sortzea eragin zuen.

116. • 1917-1918an, Comunión Nacionalista Vasca
(EAJ-PNVren izen berria) Bizkaiko lehenengo
indar politikoa izan zen, Aldundirako
hauteskundeetan eta hauteskunde orokorretan
irabazi ondoren.

117. • 1917an, Euskadiko
aldundiek mezua bidali
zioten Gobernuari,
<<Espainiako nazioaren
batasunaren barruan>>
autonomia zabala
eskatzeko.
• Hurrengo urteetan,
batzorde batek Estatuaren
proiektua landu zuen,
baina Gorteek ez zuten
hori onetsi.

118. • Hauteskundeetan izandako
emaitza txar horien eta
Comunión taldearen politika
moderatuak nahiz
autonomistak izandako
porrotaren eraginez, gaztedi
abertsaleak erradikalizatu egin
ziren, eta Euzko Alderdi
Jeltzalea sortu zuten berriz ere
(Aberri izenaz).

119. • Aliantza hirukoitza berehala hil zen. Primo de Rivera
jeneralen diktaduraren eraginez (1923-1930).
• Horrek Aberri jazarri eta Comunión onartu egin zuen.
• Diktadura amaitzean, bi alderni nazionalistak berriro
batu ziren EAJ-PNVn (1930).