4.GAIA:ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA Irudiak :Zutoia Latatu eta Ixone Collado Batx.2C  2010 Testua:Andrea Diaz  2D  2011 Ibaizabal liburutik
ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA Definizioa: aldi liberalak eta absolutistak tartekatzeari deritzo •  Aldi liberalak 1808-1814; 1820-1823  •  Aldi absolutistak 1788-1808; 1814-1820; 1823-1833
Carlos IVaren familia.Goya
LIBERALISMOA: ilustratuen ideiak indarrean jartzen datza:  gizarte berdintsuan,  lege  berdinez epaituak, politikan botere banaketa , askatasun ekonomikoa
1. KARLOS IV. aren AGINTALDIA Karlos IV.a izendatu zuten errege (1788-1808).  Krisi ekonomikoa, politikoa... Estatu Batuetan eta Frantzian ideia liberal iraultzaileak zabaltzen hasi ziren.  Erregimen  Zaharraren gainbehera ekarri zuen.
Karlos IV.a http://www.google.es/imgres?imgurl=http://www.auburn.edu/forlang/Spanish/buck/index/civ/images/c4sm.jpg&imgrefurl=http://memoriapersonal.com/carlos-iv/reyes/carlos-iv/9&usg=__pNya_1nkv3nRSN_KjQ7h86gIThk=&h=718&w=404&sz=23&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=I59GMWA_CbENIM:&tbnh=157&tbnw=92&prev=/images%3Fq%3Dcarlos%2BIV%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1,isz:m&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=447&vpy=74&dur=59&hovh=299&hovw=168&tx=87&ty=161&ei=nQDUTKumBMOxtAawz4TqBQ&oei=nQDUTKumBMOxtAawz4TqBQ&esq=1&page=1&ndsp=29&ved=1t:429,r:2,s:0
María Luisa Parmakoa http://www.google.es/imgres?imgurl=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Maria_Luisa_de_Parma_con_tontillo.jpg&imgrefurl=http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maria_Luisa_de_Parma_con_tontillo.jpg&usg=__8yvdxrh9n6d0hmqRCyS9PYYyAdA=&h=814&w=520&sz=322&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=1uHimZR3qSUIKM:&tbnh=167&tbnw=118&prev=/images%3Fq%3Dmaria%2Bluisa%2Bde%2Bparma%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1,isz:m&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=287&vpy=87&dur=1874&hovh=281&hovw=179&tx=119&ty=170&ei=EwLUTMCUMIHDswant5XfBQ&oei=EwLUTMCUMIHDswant5XfBQ&esq=1&page=1&ndsp=28&ved=1t:429,r:1,s:0
1.1 Iraultzaren eragina Frantzian, 1789az geroztik  Iraultzaren bidez finkatzen ari zen erregimen liberala Ezaugarriak: Burujabetasun nazionala, agintea banatzea, gizakiaren eta hiritarren eskubideak(askatasuna, berdintasuna eta anaitasuna)...
> Frantziako Iraultzaren ondorioak Ideia iraultzaileak atseginez hartu intelektual eta burges ilustratuek beldurrez,pribilegiodunak.  Ideia liberalak Espainian zabal ez zitezen,  Karlos  IV.ak mugak itxi zituen.
Luis XVI.a ( Frantziako erregea ) http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Ludvig_XVI_av_Frankrike_portr%C3%A4tterad_av_AF_Callet.jpg
Frantziako iraultza erradikalizatzen ari zen, Luis XVI. a erregea gillotinan hil,  Karlos IV.ak agintera eraman zuen Manuel Godoy. Ondorioz: Konbentzio gerra  1793-1795 bitartean Frantziaren aurka  Bizkaia,Gipuzkoa,Araba ,Nafarroa eta Katalunya okupatu Espainia galtzailea: Sto Domingo uhartea Frantziari eman.
Lurraldeetan merkataritzan aritzea.  Fontainebleauko itunean: Napoleonek Portugal konkistatzeko Godoyri laguntza eskatu  zion .
1.3 krisia larritzea Karlos IV. aren erregealdian, krisi ekonomikoa, politikoa eta soziala.  Kolonietako gerrek, zorra handitu. Manuel Godoyk  politika erreformista jarri- monopolioa murriztu- elizaren ondasunak ere desamortizatu - manufakturen prezioak liberalizatu.  Manuel Godoyren eta Karlos  IV. aren beraren kontrako jarrera nagusitzen ari zen.
Aranda kondea http://www.google.es/imgres?imgurl=http://valentin-corpus.blogspot.es/img/CondeAranda.jpeg&imgrefurl=http://valentin-corpus.blogspot.es/i2008-11/&usg=__gxzVdjzk8FYLopBhQvFctQTAIh4=&h=448&w=271&sz=26&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=QzqwABkZaSqCCM:&tbnh=163&tbnw=105&prev=/images%3Fq%3Dconde%2Baranda%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1,isz:m&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=372&vpy=92&dur=291&hovh=174&hovw=105&tx=97&ty=99&ei=CwHUTJiWCsaAswbE8djgBQ&oei=CwHUTJiWCsaAswbE8djgBQ&esq=1&page=1&ndsp=24&ved=1t:429,r:1,s:0
2.Independentzia Gerra eta Iraultza liberala Independentzia Gerra 1808an hasi  zen 2.1 Independentzia Gerra Herritarrak gero eta haserreago zeuden Napoleon eta Godoyrekin. Godoy kargutik  kentzea, Karlos IV. aren seme Fernando errege izendatzea aldarrikatu zituzten
Manuel Godoy http://www.google.es/imgres?imgurl=http://www.aularagon.org/files/espa/espad/sociales/bloque4/Unidad_03/imagenes/5.jpg&imgrefurl=http://www.aularagon.org/files/espa/espad/sociales/bloque4/Unidad_03/index.html&usg=__f25DhKwWr3vZYNBDgKHx4lwmnaY=&h=559&w=800&sz=78&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=_zevuu4esFIPwM:&tbnh=161&tbnw=210&prev=/images%3Fq%3Dmanuel%2Bgodoy%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1,isz:m&um=1&itbs=1&iact=rc&dur=802&ei=cgHUTKOwCpSDswaek-3qBQ&oei=cgHUTKOwCpSDswaek-3qBQ&esq=1&page=1&ndsp=25&ved=1t:429,r:0,s:0&tx=131&ty=87
>  Lehenengo herri matxinadak Lehena Madrilen 1808ko martxoaren 19an,  Aranjuezeko matxinada . Godoy epaitu Karlos IV.ak  abdikatu zuen, bere seme Fernando VII. aren alde. Napoleonek bere anaia  José Bonaparte izendatu zuen Espainiako errege. 1808an Napoleon bere armadari ezinezkoa izango zitzaiola lurraldea berehala  konkistatzea.
Napoleon http://www.google.es/imgres?imgurl=http://www.parroquialourdesmg.com.ar/documentos/fotos/Napoleon,_Peron_y_la_Iglesia_catolica_01.jpg&imgrefurl=http://www.parroquialourdesmg.com.ar/documentos/plantilla_documentos.php%3Fv_doc_id%3D139&usg=__M_cUkxZAzpuiuL5aIc_K2sPCGvk=&h=600&w=354&sz=40&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=MMVrgdSVR1nJiM:&tbnh=167&tbnw=110&prev=/images%3Fq%3Dnapoleon%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1,isz:m&um=1&itbs=1&iact=rc&dur=221&ei=vgLUTOzzJJKBswbm5rToBQ&oei=vgLUTOzzJJKBswbm5rToBQ&esq=1&page=1&ndsp=28&ved=1t:429,r:1,s:0&tx=76&ty=82
> Frantsesen okupazioa eta gerra zabaltzea Frantziako indar okupatzaileen kontrako herri matxinada 1808ko maiatzaren 2an hasi. Frantsesen kontra altxatu, herritar xeheak, noble erreformista eta absolutista eta kleroa.
> Frantsesen nagusitasuna eta gerrillen gerra Iberiar penintsula ia osorik konkistatu zuen 1809 eta 1811 bitartean, ez zuten eskuratu Cádiz. Gerrillen gerra sortu, Iberiar penintsulara  zabaldu.
Merino apaiza
Wellington Dukea http://www.google.es/imgres?imgurl=http://goya.unizar.es/InfoGoya/Obrasjpg/Pintura/549.jpg&imgrefurl=http://goya.unizar.es/InfoGoya/Obra/Catalogo/Pintura/549.html&usg=__H4SSoABXkvKxIsonkYYc-8E-86I=&h=717&w=506&sz=166&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=y3-iQf9sVI7D3M:&tbnh=161&tbnw=110&prev=/images%3Fq%3Dduque%2Bwellington%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1,isz:m&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=266&vpy=88&dur=596&hovh=267&hovw=189&tx=107&ty=143&ei=6gPUTLLZE5KDswbxnYXxBQ&oei=6gPUTLLZE5KDswbxnYXxBQ&esq=1&page=1&ndsp=26&ved=1t:429,r:1,s:0
>Britaniako  ejerzitoaren laguntzaz  Errusiako  hondamenen ondorioz, Napoleon  Gasteiz eta S.Martzialen garaitua izan zen 1813an. Valençayko ituna sinatu ondoren,  Fernando VII.a erregea Espainiara itzuli  zen.
Jose Bonaparte Ia ( Napoleonen anai heldua ) http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Joseph-Bonaparte.jpg
José I.ak laguntzaile talde txiki bat(burgesia) izan zuen:  frantsestu zeritzenak,  Erregearen  proiektu erreformisten aldekoak. Baionako Konstituzioa egin.
Jose I.a http://www.google.es/imgres?imgurl=http://www.laguia2000.com/wp-content/uploads/2007/05/jose1.jpg&imgrefurl=http://www.laguia2000.com/espana/la-guerra-de-la-independencia-espanola&usg=__WKB8vSJqSbRaelMHlScVt1jOBeM=&h=446&w=297&sz=9&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=Xcq26bfqFD9J9M:&tbnh=174&tbnw=116&prev=/images%3Fq%3Djose%2BI%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1,isz:m&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=135&vpy=91&dur=817&hovh=275&hovw=183&tx=128&ty=145&ei=RwTUTOugBMeAswaGmcHeBQ&oei=RwTUTOugBMeAswaGmcHeBQ&esq=1&page=1&ndsp=25&ved=1t:429,r:0,s:0
2.3  BATZORDE ZENTRAL GORENA Frantzian dagoen erregearen ordezkari Jazarleak batzordeetan antolatzen hasi: •  Batzorde lokaletan eta probintzialetan. •  Antolatu zuten frantses gudarostearen kontrako arma bidezko erresistentzia.
2.4 Cadizko Gorteak eta konstituzioa Frantziaren kontrako gerra, 1810ean, Batzorde Zentral Gorenak Gorteak biltzeko deia  egin zuen, herrialdea nola gidatu erabakitzeko.  Armadako ofizialak, goi kleroa,etb. zeuden batzordeetan. •  Erregearen agindupearen ordezkari ziren, legezko erregea kanpoan zegoenean.
Cadizko Gorteen Diputatuak http://www.google.es/imgres?imgurl=http://www.idiazabal.info/eu/fotos/3841eu.jpg&imgrefurl=http://www.idiazabal.info/eu/html/1/1341.shtml&usg=__JQhJuIilkvypJYo9Ni6DgJDO8jQ=&h=300&w=250&sz=61&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=u5qMhnH6iynMzM:&tbnh=148&tbnw=149&prev=/images%3Fq%3Dcadizko%2Bgorteetako%2Bdiputatu%2Bliberalak%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=151&vpy=82&dur=306&hovh=179&hovw=149&tx=127&ty=91&ei=tq3vTPf8J5mH4gah25TIAQ&oei=tq3vTPf8J5mH4gah25TIAQ&esq=1&page=1&ndsp=30&ved=1t:429,r:0,s:0
Cadizen bildu zituzten Gorteak; Cádiz   h iri liberala zen: Cadizko diputatuek  Liberalak: burgesia  merkataria, atzerriko merkatariak, gerratik ihesi  liberal  Erreformista ilustratuak. Absolutistak: Herritar gehienek monarkiko jarraitzen zuten; erlijioa katolikoa hartu zen bakartzat ,talde pribilegiodunen jabetza pribatuak aitortu ziren.  aukeratutako diputatu batzuk eskuratu.
http://www.enciclopedia-aragonesa.com/monograficos/historia/siglo_XIX_en_aragon/introduccion.asp http://www.google.es/imgres?imgurl=http://luisprofehistoria.files.wordpress.com/2009/11/cortes_cadiz1.jpg&imgrefurl=http://luisprofehistoria.wordpress.com/2009/11/20/texto-n%25C2%25BA-3-cortes-de-cadiz/&usg=__W3fvccvRK07WckKlluZY0Q27fqQ=&h=330&w=500&sz=161&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=y9bxEbhb87RwKM:&tbnh=166&tbnw=242&prev=/images%3Fq%3Dcortes%2Bde%2Bcadiz%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1&um=1&itbs=1&iact=rc&dur=527&ei=uK7vTOOCBM_74AawrsjHAQ&oei=uK7vTOOCBM_74AawrsjHAQ&esq=1&page=1&ndsp=21&ved=1t:429,r:0,s:0&tx=81&ty=67
http://www.google.es/imgres?imgurl=http://bicentenario.com.mx/wp-content/uploads/2010/07/cortescadiz.jpg&imgrefurl=http://bicentenario.com.mx/%3Fp%3D11685&usg=__wVq1fs_xP_CiJKrDPKlt4YqiSdU=&h=401&w=500&sz=184&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=577HymcnbfsrqM:&tbnh=167&tbnw=199&prev=/images%3Fq%3Ddiputados%2Bde%2Blas%2Bcortes%2Bde%2Bcadiz%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1&um=1&itbs=1&iact=rc&dur=431&ei=9a3vTIL0KIf94AbW7-DJAQ&oei=9a3vTIL0KIf94AbW7-DJAQ&esq=1&page=1&ndsp=21&ved=1t:429,r:0,s:0&tx=107&ty=75
Bizkaiak izan ezik, gainerako lurraldeek konstituzioaren testu berma zin egin zuten. Oinarrizko printzipioak: Cadizko Gorteen zeregin legegilea
Liberalismoaren ezarri zen oinarrizko lege honekin. 1812 Cadizko konstituzioaren oinarriak:  nazioaren burujabetasuna,  Gorteetan  ordezkatua eta aginpide banaketa:  betearazlea(erregea),legegilea(Gorteak) eta judiziala  (justizia epaitegiak).  Ordezkaritza eskubidea gizonezkoentzako sufragio unibertsalez,zeharkakoa.
Subiranotasuna nazioari dagokio,eta banaezina da( 3.art) Oinarrizko eskubide eta askatasunen defentsa( 13.art) Legearekiko berdintasuna eta Estatuaren gastuetarako ekarpenak egiteko. Erlijio katolikoa ezarri zen. Fernando VIIak  zin egindo du  1814an , 1812ko konstituzioa ezabatuko du. Absolutismoa berrezarriko da.
Fernando VII.a http://www.google.es/imgres?imgurl=http://monsieurdevillefort.files.wordpress.com/2009/12/fernando-vii.jpg&imgrefurl=http://monsieurdevillefort.wordpress.com/2009/12/02/%25C2%25A1vivan-las-caenas-la-reeleccion-de-sergio-herrero-o-el-sindrome-de-fernando-vii/&usg=__PUGnfQPrWpKtedDxNFOTvTPEynM=&h=800&w=570&sz=92&hl=eu&start=0&zoom=1&tbnid=TT04LIohwqU8lM:&tbnh=175&tbnw=117&prev=/images%3Fq%3Dfernando%2Bvii%26um%3D1%26hl%3Deu%26client%3Dfirefox-a%26sa%3DG%26rls%3Dorg.mozilla:eu:official%26channel%3Ds%26biw%3D1280%26bih%3D832%26tbs%3Disch:1&um=1&itbs=1&iact=rc&dur=353&ei=aq_vTIbRKNGB4QbYu5nIAQ&oei=aq_vTIbRKNGB4QbYu5nIAQ&esq=1&page=1&ndsp=29&ved=1t:429,r:2,s:0&tx=40&ty=41

Erregimen zaharra espainian