Lehenengo Mundu Gerra ulertzeko eskema

1. 1. Mundu Gerra (1914-18)

2. GERRA HANDIA ( 1914-1918)
Indar aurkariak eta gatazkaren eremua
INPERIO
ZENTRALAK
•Alemania
•Austria Hungaria
(kokapen
estrategikoa)
ENTENTE
HIRUKOITZA
•Frantzia
•Errusia
•Erresuma Batua
(soldadu gehiago)

3. Beste herrialde batzuk hartu zuten parte…
 INPERIO ZENTRALAK
• Alemania
• Austria Hungaria
• + Turkiar Inperioa (14)
• +Bulgaria (15)
 ENTENTE HIRUKOITZA
• Frantzia
• Errusia
• Erresuma Batua
• +Italia (15)
• +Errumania (16)
• +Grezia (17)
• +EEBB (17)

4. Gerraren Zergatiak
 POTENTZIA HANDIEN ARTEKO
ARERIOTASUNA
 ALEMANIA: Gilen II. (kaisar)en Joera espantsionista.
 Frantzia eta BHaren kezka.
 Koloniak eta lurraldetasun arazoak.
 Balkanetan.
 Marokon
 ARMAMENTU NORGEHIAGOKA
 1914KO UZTAILEKO KRISIA

5. FRANTZIARRAK ETA
ALEMANDARRAK
POZAREN POZEZ,
FRONTERA JOATEN.
GERRA AZKARRA
IZANGO ZELAKOAN
ZEUDEN…
(1914)

6. POTENTZIA HANDIEN ATEKO
ARERIOTASINA
 (1870-1…Gerra franko-prusiarrean):
Frantziak galdu Altsazia eta Lorena
Alemaniarentzat.
 Balkanetako kontrola:
 Austria – Hungiaria eta Errusia lehian.
 Lehia/gudu ekonomikoa. (Alemania versus
BH. Finantza, industria eta merkataritzan).
 Alemaniaren itsas politika.
 Kolonien kontrola.

7. Aliantza Hirukoitza eta Entente Kordiale

8. “Weltpolitik”. Gillen II.arena
-Bismarkena: realpolitik…-
 Alemaniaren nazionalismo espantsionista.
 Militarismoa.
 Itsas armada boteretsua
Argazki –
postala
alemandarra,
patriotikoa,
IMGan.

9. Armamentu norgehiagoka
 Europako potentzia guztiek
armadaren gastua bikoiztu
zuten.(BH izan ezik)
 Derrigorrezko soldaduska.
Tropa ugari azkar
mobilizatzeko.
 Armagintza teknologiaren
hobekuntza. II Industria
Iraltza…
 Diplomazia aldiaren porrota.
 1912-1914: BAKE ARMATUA.
 “Espirala”: Alemania,
Frantzia, Errusia…
Alemaniako
zeppelin-a
Londresen zeruan

10. Armamentu norgehiagoka
 Egonezina iritzi publikoan
eta gerraren kontrako
jarrerak.
 Baina Liga nazionalisten
gerra goraipatzeko
propaganda kanpainiak.
BHko errekrutatzeko
kartela.

12. Marokoko krisia
 Alemania ez zegoen ados
BERLINGO KONFERENTZIAN
adostutakoarekin.
 Han, Frantzia eta Espainiarren
artean banatuko lukete.
 Alemaniak: independentziari
lagunduz. Tangerren
lehorreratu ziren.
 ALGEZIRASKO
KONFERENTZIA(1906). Esp-
Fr: protektoratua.
 Entente kordiale indartua!!
Tropas francesas en
marruecos, 1911.
AGADIRKO
KRISIAN.
Alemaniak Panther
korazatua bidali
zuen.

13. PANTHER ALEMANDARRA

14. Balkanetako krisia: Ekialdeko auzia
 Turkiar Inperioa:
gero eta ahulagoa.
 Serbia, Grezia,
Errumania eta
Bulgaria Turkiarren
kontra.
 Austria Hungaria eta
Errusia: interes
ekonomiko eta
estrategikoak.
 PANESLAVISMO
ERRUSIARRA.

15. Balkaneak
 1908: Aust-Hung: bosnia
hartu.
 Serbiarren kexa.
 Frantzia/BH: axola gabe.
Errusia:ahul. Serbiak amore
eman.
 LIGA BALKANIKOA.
 (1912)
(Turkiaren Inperioa desegitean
lurraldeak batzeko)
 1913: Serbia eta Bulgariaren
arteko gerra.

16. 1914ko uztaileko krisia
 Aust-Hungariaren
erresumaren koroaren
oinordeko Frantzisko
Fernando artxidukea eta
haren emaztea hil zituen
Sarajevon (Bosnian)
 Bosniako ikasle
nazionalista batek:
Gavrilo Princip-ek, alegia.
 (Serbiarren
eslabismoaren aldeko
mugimendukoa, esku
beltza)

17.  Aust- Hungariak: Serbiari gerra deklaratu.
 Errusiak tropak bidali (A-Hun.ren kontra).
 Alemaniak Belgika inbaditu.
 Alemania eta Frantziak beraien aliatuaren alde.
 Hasieran, Italia neutral.

18.  Erresuma batuak: nagusitasuna gerra-
ontzian.
 Alemania: itaspeko gerra.
Korazatu
ingelesak.
Urpekontzi
alemandarrak.

19. Panzher
alemandarra
Gerra kimika
Lubakiak
JUTLANDIAKO
GUDUA.
ITSASPEKOA

20. Gerraren ezaugarriak:
•Lehenengo erabateko gerra. (baliabide ek, tek, giza…)
•70.000.000 soldadu hartu zuten parte.
•Armamentu modernoa eta suntzitzailea. Teknika
aplikatua.
•Estatuek zuzendutako gerra ekonomia.
( Errazionamendua biztanleentzat)
•EEBBetako maileguak jaso zituzten.
•Propagandaren erabilera.

21. Gerraren propagandaren erabilera… eta egia…

22. Gerraren aldiak:
 Mugimenduen gerra: Alemaniaren planaren
porrota.
1.Mendebaldek
o frontea
garaitu
2. Gero Errusiaren
kontrako erasoa
egiteko
3. Marneko guduan: alemaniek galdu.
4. Ekialdeko frontean Tangenberg-en garaipena alemaniarentzat.
Baina ekialdeko frontea (ERR)indartzen da alemanien kontra.

23. Gerraren aldiak: Posizioen gerra eta ahitzeko
gerra.
 Lubakietako gerra
 Alanbre hesiak, egoera jazanezina, arratoiak, lokatza…
 Estatu berrien sarrera gerran. (atzera)
 Estrategia berrien porrota: Pasabideak eta etsaiaren
ahultzea.
 Etsaien indarrak ahultzea.

24. 1916. Verdungo gudua eta Sommekoa.
 Etsaia ahuldu… bakea
sinatzera behartzeko.
 Indarkeria, krudeltasuna
INOIZ BAINO
HANDIAGOA.
 Bi aldeek:
50.000 gorako giza
galerak.
 Sommen: garaipenik ez.
 JUTLANDIA.

25. 1917ko krisitik gerraren amaierara.
 EEBBetako sarrera. Prestigioren ahulezia
eta esportazioen galerak ikusirik… (Wilson).
 Tropa.
 Hornidurak eman zituzten.
 Errusiako iraultza. (Boltxebikeek boterea
hartu zuten). Armada behera. Armistizioa
sinatu. BREST-LITOVSK-eko BAKE
ITUNA. (Ekialdeko Frontean, bakea).
 Bulgaria, Turkia, A-Hak: armistizioa
sinatu. (galtzaileak).
 Alemanian: gerraren kontrako
matxinadak, batez ere langileen artean.
 (AL:) Gilen IIaren dimisioa, Errepublika eta
armistizioa. 1918 azaroa

26. 1. Mundu Gerra osteko
mapa.
Gaur egun…

27. 1918. urtarrilean.
Parisko bake konferentzia: Helburuak
 Ezkutuko diplomazia:
amaiera.
 Nabigatzeko eta
komerziatzeko nazioarteko
askatasuna.
 Armamentuen murrizketa.
 Inperio zaharrak
desagertzea.
 Gutxiengo etnik/linguist-
indeendentzia eskubidea
onartzea.
 Nazioen Elkartea sortzea.

28. Benetan… zer ziren akordioak??
INPOSATUTAKO BAKEA.
 Akordioak ez ziren errespetatu.
 Garatuak ez ziren entzunda izan.
 Lauen kontseiluan: BH, EEBB, FR, IT. (IRABAZLEAK)
ONDORIOAK:
 Alemaniaren kalte ordainak:
Frantziara: Altsazia eta Lorena (1871…!!) irabazleei:
merkataritzarako itsasontziak, ikatz hobien uztiaketa…bere
armada mugatu, Austriarekin batzearen debekua.
 MUGA BERRIAK eta osasun-lerroa Errusian.
(iraultza ez hedatzeko).

29. Ondorio politikoak:
 Inperio handien
desagerpena.
 Wilsonen
nazionalitatearen
printzipioak:
 Polonia
 Finlandia
 Estonia
 Letonia
 Lituania
 Txekoslobakia
 Jugoslavia
 Hungaria
 Demokrazia
Parlamentarioak,
suf. Unibertsala…

30.  https://m.youtube.com/watch?v=7YYD3jHUj
9I