1. UNIDADE 2: A HISPANIA ROMANA

2. 1. ETAPAS DA CONQUISTA 1ª Chegada e conquista do Sur e do Este: 2ª Guerra Púnica (218-206 a. C.) 2ª Avance hacia a Meseta: Guerras celtíberas e Lusitanas (153-133 a.C.) 3ª Fin da conquista: Guerra cos cántabros, astures e galaicos (27 a.C -19 a.C).

3. 1. ETAPAS DA CONQUISTA Fuente: Cartoteca CNICE

4. 1.1 GUERRAS PÚNICAS. A chegada dos romanos á península enmarcase dentro das Guerras Púnicas (contra os cartaxineses polo control do mediterráneo). Guerras Púnicas: 1ª Guerra Púnica: (264-237 a. C) Os cartaxineses perden posicións en Córcega, Sicilia e Cerdeña  os romanos impoñen fortes indemnizacións de guerra. Para pagar esas indemnizacións e obter fondos para enfrentarse a Roma, os Cartaxineses aumentan a súa presencia na península ibérica  fundación Cartago Nova (Cartaxena) en 227 a.C.

6. - Roma preocupada polo avance cartaxinés na península  Firma do Tratado do Ebro (Ebro = límite norte para a expansión púnica) - Roma firma tratado defensivo con Sagunto (ciudad ao sur do Ebro, na zona de expansión púnica)  cartaxineses atacan a cidade  Roma usa como pretexto para iniciar a 2ª Guerra Púnica (218-204 a.C.). -2ª Guerra Púnica . Aníbal (caudillo cartaxinés) enfréntase a Roma en tres escenarios: África, España e Italia. O Intento de tomar Roma fracasa e Roma ocupa as terras púnicas na península.

7. 1.1 GUERRAS PÚNICAS. Mapa de la 2ª Guerra Púnica Fuente: Cartoteca CNICE

8. 1.2 GUERRAS CELTÍBERAS E LUSITANAS Obxetivos da conquista : recursos económicos, botín, escravos, e gloria militar. Guerras Celtíberas (153-133 a.C.) = Guerra xeneralizada no norte: Tribus Celtíberas do Val do Douro (Arévacos e Vacceos). Conflito largo e cruento. Resistencia de Numancia (cidade amurallada asediada casi vinte anos). Guerras Lusitanas ( 155-136): Lusitanos = tribus do suroeste peninsular liderados por Viriato. Traicionado, foi asesinado en 139 a.C.

9. 1.3 GUERRAS CÁNTABRAS (27 a.C. – 19 a.C.) Entre 133 e 31 a.C. só se incorporou a territorio romano as Illas Baleares (123 a.C.) que tras a caída púnica convertiranse en refuxio depiratas. É un período convulso na propia Roma que paraliza a expansión. Transfórmase o sistema político da República ao Imperio mediante as Guerras Civiles  Octavio concentra todos os poderes (31 a.C) = 1º emperador  Augusto.  Organiza e dirixe as campañas contra cántabros, astures e galaicos que finalizan a conquista de Hispania con obxetivos políticos (afianzar o su poder como conquistador) e obxetivos materiales (control das minas do noreste). Isaac Buzo Sánchez

10. 2. HISPANIA DURANTE A REPÚBLICA Características xerais Organización administrativa : 197 a.C. División en 2 provincias, Hispania Ulterior (Cartago Nova primeiro, Corduba despois) e Hispania Citerior (Tarraco). Gobernadas por Maxistrados romanos (gobernadores) Romanización : Lenta e desigual: Costa e Val do Guadalquivir (rápidamente); interior da Meseta (lentamente e con resistencia) Explotación de recursos xeneralizada, tributos das poblacións locales (5 % de la producción), tropas de reforzo, explotación de minas, comercialización de salazóns, viño e aceite.

11. 2. HISPANIA DURANTE A REPÚBLICA: Organización administrativa Fuente: Cartoteca CNICE

12. 3. HISPANIA NO IMPERIO: Organización administrativa Alto Imperio: (S. I-III) División de Octavio: Tres provincias: Tarraconensis (Tarraco), Lusitania (Emerita Augusta) e Bética (Corduba). As 2 primeiras dependían do Emperador, a última do Senado debido ao seu alto grado de romanización. Baixo imperio (s. III-V): Cos emperadores Diocleciano e Constantino I divídese o imperio en Diócesis e estas en provincias. A diócesis das Hispanias dividíuse en 7 provincias: Tarraconensis (Tarraco); Lusitania (Emerita Augusta); Bética (Corduba); Gallaecia (Bracara Augusta, Braga); Cartaxinensis (Cartago Nova); Baleares (Palma); Mauritania Tingitana (Tingis, Tánger)

13. 3. HISPANIA NO IMPERIO: Mapa da organización administrativa Fuente: Cartoteca CNICE ALTO IMPERIO BAIXO IMPERIO

14. 3. HISPANIA NO IMPERIO: Economía Economía : Explotación de recursos agrícolas e gandeiros. Salazóns de pescado. Minas (Propiedade Estatal). A propiedade da terra que en principio era pública foi concentrándose en poucas mans: Sistema de producción: VILAS (grandes explotacións nas que existen múltiples dependencias tanto para a labor e residencia dos propietarios, asalariados e escravos). Centros de poder rurais. Artesanía : fabricación de cerámica (necesaria para o transporte de productos agrarios. Urbanismo: - Construción de novas cidades para cidadáns procedentes de Italia e para veteranos de guerra. - Transformación de cidades indíxenas xa existentes : a) Cidades federadas:(colaboradoras con Roma) b) Cidades estipendiarias (pagaban un imposto)

15. Principais cidades da Hispania Romana durante o Imperio Antiga mina romana das Médulas (León) Reconstrución de vilas romanas

16. Características cidades romanas : - Planta ortogonal (Cardus N-S y Decumanus E-W) - Muralla. - Foro (praza pública). - Edificios públicos: Termas, basílicas, templos, teatros, anfiteatros, circos. - Necrópolis nos extrarradios das cidades. - Infraestructura: Red viaria de calzadas, pontes, portos, faros, acueductos, cisternas, cloacas... Organización do foro Planta ideal das cidades romanas de nova fundación

17. Estrutura social ESTRUTURA SOCIAL Colonos romanos e itálicos Élites indíxenas Indíxenas libres Libertos Escravos

18. 4. CULTURA: Romanización Latín : impúxose fronte ás linguas locales. Co latín penetrou o Dereito e outros saberes clásicos (filosofía, historia, teatro…). Relixión : Respeto aos cultos locais sempre que no amenazaran a Roma: Sincretismo relixioso .Culto ao Emperador. Os primeiros cristiáns aparecen a partir do s. III d.C. Crecmento a partir do recoñecemento oficial de Constantino (313): Diezmos, limosnas, e donaciones: A finales do S. IV as élites e gran parte da poboación eran cristianas  a Igrexa = gran propietaria. Herexía de Prisciliano: priscilianismo . Pretendía un modo de vida máis austero e acorde coa doutrina orixinaria do cristianismo. Pervivió na zona da Gallaecia.

19. 5. CRISE E DECADENCIA DO IMPERIO ROMANO (a partir do s. III) - Síntomas da crisis: minas abandonadas, diminución grandes obras, decadencia de cidades importantes (Itálica, Ampurias...), diminución das exportacións, crise do sistema esclavista. Aumento da burocracia imperial, impostos e prezos (deterioro da moeda). Inseguridade interna (bagaudas) e externa (presión dos bárbaros). - Consecuencia: Ruralización da sociedade. Marcha ao campo  Aumento das grandes vilas. (convertidas en unidades autosuficientes de produción)   ingresos do estado   impostos. Ante a presión fiscal moitos homes libres prefiren entregar as súas terras a grandes señores (domini) a cambio de protección (colonos): precedente da feudalización. - Invasións bárbaras: bárbaros = pobos que viven fóra das fronteiras do Imperio. Primeiras invasións do imperio no S. IV (francos e alamanes). En 409 invasión de vándalos, alanos e suevos  entrada en Hispania para saqueala  Roma acude aos visigodos para combatilos  expulsión de vándalos, aniquilación de alanos e arrinconamento no NO de suevos  os visigodos aséntanse na península poucos anos antes da caída do último emperador romano (476).

20. 5. CRISE E DECADENCIA DO IMPERIO ROMANO. Mapa das invasións. Fuente: Cartoteca CNICE