1. Autor prezentacije
Jelena Mucić
Nastavnik hemije
OŠ”Jovan Dučić”
Beograd

2. U praatmosferi pre četiri milijarde godina nije bilo kiseonika
(amonijak, metan i vodena para)
 Temperatura je bila visoka sa izbijanjem mnogih munja
 Smatra se da su se pod takvim uslovima stvorila prva
organska jedinjenja
Kasnije se prvi put elementarni kisikeonik pojavio procesom
fotosinteze i raspadom vode.

3. KISEONIK-GRADITELJ KISELINE
1774.otkrio ga je Pristli
Do otkrića kiseonika smatralo
se‚da Zakon o održanju mase
ne važi baš u svim uslovima
(rđanje gvožđa).

4. NALAŽENJE
U elementarnom stanju:
u vazduhu 21%
u vodi
U obliku jedinjenja:
u Zemljinoj kori 49% (minerali )
 Biogeni element
(proteini,masti,nukleinske kis,)

5. ŠESTA GRUPA, DRUGA PERIODA
16,0
O
8
kiseonik

6. ŠESTA GRUPA, DRUGA PERIODA
relativna atomska masa
relativna atomska masa
16,0
O
atomski broj
atomski broj
8
Kiseonik
Kiseonik
kiseonik
OxygeniumOxygenium-
biogeni element
biogeni element
graditelj kiseline
graditelj kiseline
agregatno stanje gas
agregatno stanje gas

7. FIZIČKE OSOBINE O2
 gas
 bez boje, mirisa i ukusa

teži je od vazduha

slabo rastvoran u vodi, ali dovoljno da
omogućava život
 ne gori, ali podržava gorenje

8. ALOTROPSKE MODIFIKACIJE
(različiti oblici jednog istog elementa)
Kiseonik se u čistom oblikujavlja u vidu
molekula O2 i
altropske modifikacije ozona O3.

9. FIZIČKE OSOBINE
OZON O3
 Gas
 Jak miris
 Svetlo plave boje
 Reaktivniji od kiseonika
 Dobija se iz kiseonika pomoću struje
 Paradoks-”UBIJA SVE ŽIVO!”
sve mikroorganizme - dezinfekcija vode, medic.
opreme
razara sve metale samo mu Au i Pt mogu
odoleti

10. OZONSKI OMOTAČ
 Stvara se prilikom olujnih pražnjenja u atmosferi
(svežina posle kiše)
 Nalazi se u gornjim slojevima vazduha
(20-30km iznad Zemlje)
 Štiti Zemlju od zračenja visoke energije
 Odbija toplotne zrake sa Zemlje-sprečava hlađenje

11. OZONSKE RUPE
hloro-fluoro-ugljeni
hidrati (CFC), frižideri,
rashladni uređaji,
pumpice za astmatičare...
Najveća ozonska rupa se
nalazi
iznad
Australije i zbog toga je učestalost raka kože
u 'Down Under' najveća na svijetu.

12. OZONSKE RUPE
Kad bi ljudi ovog trenutka u celom
svetu prestali upotrebljavati sve
supstance koje štete ozonskom
omotaču oporavak bi bio moguć i
Zemlja i ozonski omotač bi bili u
skladu tek 2050.godine.

13. DOBIJANJE
 Elementarni kiseonik u prirodi nastaje u ćelijama
biljaka procesom fotosinteze. Biljke od neorganskih
jedinjenja uz pomoć sunčeve energije i hlorofila
stvaraju kiseonik:
6CO2 + 6H2O → 6O2 + C6H12O6
 Iz vazduha se dobija frakcionom destilacijom
tečnog vazduha.

14. DOBIJANJE
 elektroliza vode. Primjenjuje se kad je uz kiseonik potreban i
vodonik ili tamo gde ima dovoljno jeftine električne energije.
2H2O→2H2+O2
 Termičkim razlaganjem živa(II)-oksida , kalijum-permanganata
KMnO4,,vodonik-peroksida H2O2.
2HgO→2Hg +O2
2H2O2 →2 H2O+O2

15. ČUVAJMO ŠUME!
 Da li se količina
kiseonika u prirodi
smanjuje s obzirom da se
ogromne količine troše
svakodnevno?
 NE!
,,ZELENE FABRIKE”
neumorno u procesu
fotosinteze stvaraju
kiseonik.

16. ZPRIMENA KISEONIKA
•
•
•
•
•
•
u medicini
u astronautici
u ronilaštvu
za autogeno zavarivanje
sečenje i obradu metala
u procesima sagorevanja...