O estanque do IES Francisco Asorei: historia, características, flora e fauna...

1. Traballo realizado polo alumnado e profesorado de 1º de ESO con imaxes propias e de Internet.
IES FRANCISCO ASOREY (CAMBADOS) Xuño 2009

3. FINALIDADE
-Crear un espazo no centro que facilite o contacto coa natureza e o
estudo e observación sistemática dun ecosistema: evolución ao
longo dun ano, morfoloxía e bioloxía dos seres vivos (animais,
plantas, algas…), relacións entre os diferentes elementos, cambios
ambientais, relacións entre os seres vivos e o ambiente…
-Realizar actividades de observación e toma de mostras por diferentes
procedementos e utilizando materiais diversos: instrumentos de
observación (microscopios, lupas, prismáticos), instrumentos de
medida (termómetro, regras, barómetro, higrómetro…).
-Realizar actividades de mantenemento do estanque: limpeza, cambio
de plantas, alimentación de animais…
-Despertar o interese no alumnado de todo o centro polo coidado e o
goce dese espazo.

4. HISTORIA

5. PROCESO DE CONSTRUCIÓN
1: Elección do espazo para: un patio interior de 7x8 m con ventanais
en dúas caras que dan aos corredores centrais do centro.
2: Limpeza e acondicionamento: eliminación de matogueira (silvas,
malas herbas, arbustos...) e de lixo que se foi acumulando entre a
vexetación.
3. Marcado da zona a ocupar polo estanque.
4. Excavado da poza.
5. Acondicionamento con cemento e malla metálica. Contouse coa
colaboración de dous albaneis.
6. Colocación de pedras arredor.
7. Introducción de especies vexetais.
8. Introducción de especies animais: carpas, ras, sapocunchos.
9. Mantemento e limpeza: traballo que se fai periodicamente por
turnos polo equipo de medio ambiente.

7. 2002

8. Primavera 2003

11. 2004

14. 2005

15. Setembro 2006

16. 2007

18. Xuño 2009

23. Setembro 2009

24. Aparellos meteorolóxicos
para o estudo das
condicións ambientais

25. O estanque
como ecosistema

26. ra
sapocuncho carpín dourado
cabalo do demo
lavandeira
pardal
ambroíño
papirociperus
fentos
caracol
PREME NOS NOMES PARA VER PRESENTACIÓNS

28. glicinia
campsis
magnolia
ave do paraíso

29. Ave de paraíso

30. magnolia

31. camelia

32. glicinia

33. azalea

34. xunco

35. ambroíño
tapadeiras
Nymphaea alba
nenúfar
waterlily
nénuphar

37. Planta acuática perenne vivaz.
En Galicia hai ambroíños silvestres en varias lagoas (Sobrado, Xuño, Doniños...)
Existen variantes cultivadas con flores de diferentes cores: amarelas, rosas...

38. TALO
Rizoma rastreiro de ata 1 m de
lonxitude.
FOLLAS
Simples. Limbo redondo de cor
verde escura e ata 12 cm de
diámetro. Peciolo cilíndrico, longo
(depende da profundidade da
auga). Aboian na superficie da
auga.
FLORES
Simples, hermafroditas.
Formadas por catro sépalas
verdes e de 14 a 44 pétalas
brancas. O ovario ten forma de
bola e está rodeado de
numerosos estames amarelos.
FROITOS
Cápsula en forma de esfera
aplanada que contén numerosas
sementes (ata 2.000).
Froito (interior)

39. Ambroíño
rosa

41. cabalo do demo
Aeshna cyanea
libélula
southern sawker
æschne bleue
libelinha

42. Invertebrado do grupo dos insectos que pode medir 8-10 cm de lonxitude e 11
cm de envergadura (coas as abertas).
O corpo é negro con faixas e manchas verdes e azuis. As femias son máis
pardas e sen manchas azuis. Cabeza con ollos moi grandes. Tórax no que se
inxiren seis patas articuladas e dous pares de ás membranosas do mesmo
tamaño. Abdome cilíndrico, estreito e alongado.

43. Cabeza dun macho

44. REPRODUCIÓN
No verán emparéllanse e voan
xuntos ata a cópula
(fecundación interna).
A femia pon os ovos na auga e
as larvas desenvólvense nela
durante 2 anos alimentándose
de pequenos animais.

46. ALIMENTACIÓN
Insectos que caza ao voo.
HÁBITAT
Ríos, lagoas.

47. caracol
Physella ...

48. Molusco gasterópodo co
corpo blando de cor
negra, de ata 1 cm de
lonxitude cunha cuncha
calcárea cónica, de cor
castaña-verdosa ou case
negra.

49. ALIMENTACIÓN
Plantas acuáticas que raspa coa rádula.
Na boca ten unha língua coa parte superficial (RÁDULA) provista de ganchos
córneos que usa para raspar as follas.
HÁBITAT
Augas estancadas.

50. REPRODUCCIÓN
É un animal hermafrodita que se efecunda co
intercambio de materiais sexuais entre dous
individuos. Para esto dispoñen dun “dardo” que
introducen no orificio xenital para depositar os
espermatozoides. Cando maduran os óvulos
son fecundados dentro do oviducto e
depositados apegados polo revés das follas
envoltos nunha cuberta xelatinosa.

51. carpín dourado
Carasius auratus
goldfish
carpín dorado
poisson rouge
peixinho dourado

52. Peixe de corpo fusiforme aplanado lateralmente que pode medir ata 25 cm de
lonxitude. En casos excepcionais pode chegar a pesar 3 kg e medir 45 cm.
A cor é vermella-laranxa, máis crara polo ventre e se se crían en estado silvestre
son escuros mentres son pequenos. Tamén hai variedades con manchas craras
ou negras.
A cabeza é pequena coa boca terminal e os ollos grandes. Ten unha aleta dorsal
rectangular, as pectorais e ventrais semicirculares e a cola fendida e pequena.

54. ALIMENTACIÓN:
Plantas, larvas de insectos,
animais microscópicos...
HÁBITAT:
Lagoas e estanques ricos
en vexetación.
REPRODUCIÓN
Acada a madurez sexual
aos 3-4 anos.
Poñen de 170.000 a
380.000 ovos en tres
veces. Os ovos quedan
fixados nas plantas e fan
eclosión aos 5-7 días.

55. É unha especie que
procede da selección
realizada polos
chineses e xaponeses
con moitas variedades
empregadas para os
acuarios.
É un peixe moi
resistente ao frío e á
falta de osíxeno

56. Xunco
Cyperus alternifolius
junco
umbrella papyrus

57. TALO
O talo principal é subterráneo
(rizoma) e os talos secundarios
(cálamos) son cilíndricos,
dereitos e de cor verde. Poden
medir ata 2 m de altura.
Planta herbácea perenne.
É unha planta típica das zonas de
auga doce (ríos e lagos) onde
forma grandes masas
impenetrables.
Orixinaria de Madagascar.

58. FOLLAS
Nacen ao remate dos
talos secundarios
formando unha espiral
apretada, alternas e sen
peciolo. O limbo ten
forma triangular-linear,
moi estreito, de cor verde
viva e superficie lisa.

59. FLORES
Moi pequenas, sen
pétalas, agrupadas en
umbelas de espigas.
FROITOS
Secos, pequenos,
agrupados en espigas.

60. fento, fieito
Nephrolepis...
helecho
fern
fougère
feto, samambaia

61. Planta perenne que acada unha
altura aproximada de 60 cm.
De orixe tropical, precisa vivir en
zonas húmidas con ambente
temperado.
TALO
Rizoma leñoso subterráneo.

62. FRONDES
Dereitos e verticais formados por pezas
lanceoladas de cor verde crara de 2 a 5
cm de lonxitude.
Na cara inferior das frondes están os
soros en forma de abano que conteñen
as esporas.
Propágase facilmente emitindo
prolongacións dos rizomas.

63. Cara inferior das
frondes cos soros.

64. lavandeira branca
Motacilla alba
lavandera blanca
white wagtail
bergeronnette grise
alvéola branca

65. Paxaro que pode acadar ata
19 cm de lonxitude. O macho
ten o curuto, a caluga o peito
e a cola negros, as ás con
bandas negras e grises e o
peito branco (o inverno máis
craro). A femia é case igual,
co peito máis gris. O peteiro
é cónico-estreito, as patas
curtas e o rabo longo.

66. HÁBITAT:
Preto de lugares
habitados, praias,
beiras de camiños,
campos...
ALIMENTACIÓN:
Insectos, vermes,
arañas, pequenos
moluscos.
xuvenil

67. REPRODUCIÓN:
Constrúe o niño en ocos
de edificios ou entre as
plantas. Pon 2 a 6 ovos
que choca, sobre todo a
femia, durante 12-14
días. Os polos voan ás
dúas semanas. Ten
dúas ou tres roladas no
ano.

68. As lavandeiras
crían todos os
anos no
estanque do
instituto.

69. papiro
Cyperus papyrus
papiro
papyrus
papyrus
papiro

70. Planta herbácea perenne.
É unha planta típica das
zonas de auga doce (ríos e
lagos) onde forma grandes
masas impenetrables.
Orixinaria da zona tropical
de África.
Os exipcios facían papel
coas febras dos seus talos.

71. TALO
O talo principal é subterráneo
(rizoma) e os talos secundarios
(cálamos) son dereitos, de
sección triangular e de cor verde.
Poden medir ata 4 m de altura e
10 cm de grosor.

72. FOLLAS
Nacen ao remate dos talos secundarios formando un penacho. Son alternas
e sen peciolo. O limbo ten forma linear, moi estreito, de cor verde viva e
superficie lisa. Pode medir ata 25 cm de lonxitude.

73. FLORES
Moi pequenas, sen pétalos,
reunidas en umbelas de
espigas no remate dos
talos.

74. FROITOS
Secos, moi pequenos,
agrupados en espigas.

75. pardal
Passer domesticus
gorrión
house sparrow
moineau domestique
pardal domestico

76. Paxaro que pode acadar
14-16 cm e lonxitude.
O macho ten as partes
superiores de cor parda
raiada de escuro, o
curuto e a mitra grises, a
caluga castaña, o papo e
a gorxa negras e as
fazulas e peito gris ou
crema crara. A femia e
os inmaduros son de
cores máis pardas e
apagadas. O peteiro é
cónico e forte e as patas
curtas.
Emite un canto ruidoso e
rinchante.
É sedentario en toda
Europa e moi común.
femia

77. macho

78. HÁBITAT:
Proximidades de
asentamentos humanos.
ALIMENTACIÓN:
Grans, sementes, insectos,
refugallos...

79. REPRODUCIÓN:
Constrúe o niño debaixo das
tellas ou en buratos de muros
e paredes. A femia pon 3-4
ovos e chócaos a parella
durante 14 días. Os polos
voan á dúas semanas. Ten
ata tres roladas no ano.

80. Pardal bebendo no estanque do instituto

81. Pardal bañándose no estanque do instituto

82. ra
Rana perezi
rana
frog
grenouille
rã-verde

83. Animal vertebrado,
anfibio co corpo oval
lixeiramente aplastado
de ata 10 cm de
lonxitude, coa pel núa,
lisa con algunhas
protuberancias, de cor
verde-parda con
manchas negras polo
lombo.
Cabeza cónica
aplastada cos ollos
grandes e saíntes que
lle permiten ver fora da
auga mantendo o
corpo mergullado.
Catro dedos nas patas
dianteiras. Patas
taseiras grandes e
adaptadas ao salto e a
natación, con cinco
dedos longos.
As ras fanse adultas aos 2, 3 anos e poden vivir ata 10.
Son animáis úteis porque sanean as pozas eliminando
os insectos. Nalgunhas zónas péscanse para
aproveitalas como alimento.

84. ÁLIMENTACIÓN
É carnívora e cazadora. Aliméntase de
insectos, moluscos, vermes que caza ao
axexo saltando sobre eles.
HÁBITAT
Pozas, regos, estanques, ríos.
COSTUMES
Teñen moi
desenvolvidos a vista e
o oído. Viven
independentes,
soportan a presenza
das demáis rans.
Chegados os fríos
hibernan enterradas na
lama do fondo das
pozas.

85. rans
REPRODUCIÓN
Durante a primavera e primeiros
días do verán os machos escollen
un sitio na súa poza e dende alí
“chaman” (expulsando o aire dos
pulmóns a uns sacos bucais) ás
femias.

86. Cando conseguen abrazar a algunha
femia a punto de poñer os ovos,
agárranse a ela ata que os expulsa, ao
mesmo tempo o macho expulsa os
espermatozoides para que os fecunden
(fecundación externa).
Pasados uns días nacen as larvas (cabezolos ou cágados) coas bránquias
externas. Aos 18-20 días desaparecen as bránquias e aos 70-80 días
médranlle as patas traseiras. Logo saen as patas dianteiras a ao cabo de
tres meses desaparécelles o rabo e completan a metamorfose. Empezan a
saír da auga e a respirar directamente do aire e adquiren o aspecto e os
costumes das ras adultas.

87. sapocuncho
tartaruga
Pseudemys scripta elegans
Tortuga de Florida
Red-Eared Slider
Tortue de Floride
tartaruga

88. Animal vertebrado do grupo dos réptiles.
Ten o corpo metido nun cacho ou caparazón duro, de cor verde crara (nos
exemplares adultos máis escura), aplanado, formado por placas soldadas con
ocos para a cabeza, as patas e a cola. Pode acadar ata 40 cm de lonxitude.
Corpo verde con faixas amarelas e dúas manchas vermellas nas beiras da
cabeza. Patas aplanadas rematadas en cinco dedos con unllas, as das patas de
atrás máis longas e fortes.

89. ALIMENTACIÓN
Carnívora: larvas de
insectos, pequenos peixes,
miñocas, moluscos....
HÁBITAT
Acuarios e estanques.

90. REPRODUCIÓN
Copulan no verán e a
femia pon ovos dos que
nacen as crías.
En catividade é difícil
que se reproduzan.
Exemplares xuvenís

91. Orixinaria do Centro e Leste de Estados Unidos.
É a especie máis frecuente dos acuarios das casas.