1. H.EL205
Ëåêö.2
1. Òðàíñôîðìàòîð
§1.1. Òðàíñôîðìàòîðûí çîðèóëàëò, õýðýãëýõ õ¿ðýý,
àæèëëàõ çàð÷èì, õèéö, á¿òýö
Òðàíñôîðìàòîðûã öàõèëãààí ñîðîíçîí èíäóêöèéí ¿çýãäëèéí
òóñëàìæòàéãààð õóâüñàõ öàõèëãààí ã¿éäëèéí ïàðàìåòð¿¿äèéã ººð÷ëºõ çîðèóëàëò
á¿õèé öàõèëãààí ñòàòèê òºõººðºìæ õýìýýí òîäîðõîéëæ áîëîõ þì. Åðºíõèé
òîõèîëäîëä òðàíñôîðìàòîð íü öàõèëãààí õ¿÷äýë, ã¿éäëèéí õ¿÷, ôàçûí òîî, ôàç,
äàâòàìæ, õ¿÷äýëèéí (ã¿éäëèéí) ìóðóéí õýëáýð ãýõ ìýòýýð ÿìàð ÷ ïàðàìåòðèéã
ººð÷èëæ áîëîõ þì. Öàõèëãààí òåõíèêèéí òîíîã òºõººðºìæ¿¿äýä áîëîí öàõèëãààí
ýíåðãèéã äàìæóóëàõ, õóâèàðëàõ ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåìä õ¿÷íèé òðàíñôîðìàòîðûã
õàìãèéí ºðãºí õýðýãëýíý. Ýíý òðàíñôîðìàòîð íü õóâüñàõ ã¿éäëèéí õ¿÷äýë áà
ã¿éäëèéã ººð÷ëºõ áà ôàçûí òîî, õ¿÷äýë (ã¿éäýë)–èéí äàâòàìæ, ìóðóéí õýëáýð
ººð÷ëºãääºãã¿é.
Öàõèëãààí ýíåðãèéã àëñûí çàéä ºíäºð õ¿÷äýëýýð äàìæóóëàõ ¿åä öàõèëãààí
äàìæóóëàõ øóãàìûí àëäàãäàë áàãàñäàã. ªíäºð õ¿÷äýëòýéãýýð òîäîðõîé õýìæýýíèé
÷àäàë äàìæóóëàõàä (S=IU) øóãàìààð ã¿éõ ã¿éäëèéí õýìæýý áàãàñàõ áºãººä ¿¿íèé
¿ð ä¿íä øóãàìàíä (äàìæóóëàã÷èä) àëäàãäàõ ýð÷èì õ¿÷íèé õýìæýý áàãàñíà (P = I2r).
Öàõèëãààí ñòàíöûí ãåíåðàòîðóóä íü ºíäºð õ¿÷äýë ãàðãàõ áîëîìæã¿é òóë ñòàíöààñ
öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷èéã àëñàä äàìæóóëàõûí òóëä ºñãºõ òðàíñôîðìàòîðóóäûã
àøèãëàíà. Äàìæóóëàõ ÷àäàë áîëîí çàé èõñýõ òóñàì ºñãºõ õ¿÷äýëèéí õýìæýý
íýìýãäýíý. (110 êÂ, 220 êÂ)
Öàõèëãààí ýíåðãèéã õóâèàðëàõ ãàçàð õ¿÷äýëèéã áóóðóóëàõ òðàíñôîðìàòîð
àøèãëàí øààðäëàãàòàé õýìæýýíäýý õ¿ðòýë (6 êÂ, 10 êÂ) áóóðóóëäàã. Äàðàà íü
äàõèí áóóðóóëæ, òóõàéí õýðýãëýã÷èä øààðäëàãàòàé õ¿÷äýëèéã (220Â, 380Â, 660Â)
òîõèðóóëàí ºãíº.
Ýäãýýð òðàíñôîðìàòîðóóäààñ ãàäíà òóñãàé çîðèóëàëòûí (çóóõíû,
øóëóóòãàã÷èéí, ãàãíóóðûí, ðàäèîòðàíñôîðìàòîð áîëîí áóñàä) òðàíñôîðìàòîðóóä
áàéäàã.
§1.2. Àæèëëàõ çàð÷èì
Ýíãèéí òðàíñôîðìàòîð íü ñîðîíçîí äàìæóóëàã÷ (ç¿ðõýâ÷), õî¸ð îðîîìãîîñ
òîãòîíî. Ñ¿ëæýýíä (U1 õ¿÷äýëòýé õóâüñàõ ã¿éäëèéí ¿¿ñã¿¿ðò) õîëáîãäñîí îðîîìãèéã
íýãä¿ãýýð, à÷ààëàëä (õýðýãëýã÷èä) õîëáîãäñîíûã õî¸ðäóãààð îðîîìîã ãýæ íýðëýíý.
Òðàíñôîðìàòîðûí àæèëëàõ çàð÷èì íü öàõèëãààí ñîðîíçîí èíäóêöèéí
¿çýãäýë äýýð òóëãóóðëàíà. Íýãä¿ãýýð îðîîìãèéã õóâüñàõ ö.õ.õ-íèé ¿¿ñã¿¿ðò
õîëáîõîä óã îðîîìãîîð i1 ã¿éäýë ã¿éõ áºãººä ýíý ã¿éäýë íü òðàíñôîðìàòîðûí
ñîðîíçîí äàìæóóëàã÷èä (ç¿ðõýâ÷èíä) Ô ñîðîíçîí óðñãàë ¿¿ñãýíý. Ñîðîíçîí óðñãàë
ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò àâòîìàòæóóëàëòûí áàã Á.Áàòõèøèã

2. H.EL205
íü ñîðîíçîí äàìæóóëàã÷ààð áèò¿¿ðýí óðñàõäàà íýã áà õî¸ðäóãààð îðîîìîãò ö.õ.õ
èíäóêöëýíý.
å1 = –  1 (dÔ/dt);
å2 = –  2 (dÔ/dt). (1.1)
 1;  2 – íýã áà õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí îðîîäñûí òîî.
à) á) â)
1.1-ð çóðàã. Òðàíñôîðìàòîð
à-á¿òýö; á-öàõèëãààí õàíãàìæèéí ñõåìä ä¿ðñëýõ áàéäàë;
â-çàð÷ìûí ñõåìä ä¿ðñëýõ áàéäàë
Õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí ãàðàëòàä (òºãñãºë¿¿äýä) à÷ààëàë (ýñýðã¿¿öýë)
õîëáîâîë å2 ö.õ.õ-íèé ¿éë÷ëýëýýð i2 ã¿éäýë ã¿éõ áà õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí ãàðàëò
äýýð õ¿÷äýëòýé áîëíî.
U2=Å2–I2R (1.2)
Å2 – õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí ö.õ.õ-íèé ¿éë÷ëýã÷ óòãà, I2– õî¸ðäóãààð îðîîìãîîð ã¿éõ
ã¿éäëèéí ¿éë÷ëýã÷ óòãà, R2– õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí õýëõýýíèé íèéò ýñýðã¿¿öýë.
(1.1)-îîñ õàðàõàä òðàíñôîðìàòîðûí îðîîìãóóäàä ¿¿ñýõ ö.õ.õ-í¿¿ä íü çºâõºí
îðîîäñûí òîîíîîñîî õàìààðàí ººð áàéíà. Èéìä îðîîäñûí òîîã ñîíãîí àâ÷ äóðûí
õýìæýýíèé õ¿÷äýëèéã ãàðãàí àâ÷ áîëîõ íü òîäîðõîé þì. Õîëáîñîí õ¿÷äýëýýñ íü
õàìààðóóëàí îðîîìãóóäûã ºíäºð áà íàì òàëûí ãýæ íýðëýäýã.
Òðàíñôîðìàòîð íü çºâõºí õóâüñàõ ã¿éäýëä àæèëëàíà. Òîãòìîë ã¿éäýëä dÔ/dt
= 0 ó÷èð ö.õ.õ èíäóêöëýãäýõã¿é.
Òðàíñôîðìàòîð íü á¿õ öàõèëãààí ìàøèíû àäèë õºðâºõ ÷àäâàðòàé. ªºðººð
õýëáýë íýã òðàíñôîðìàòîðûã àøèãëàí õ¿÷äëèéã ºñãºæ ìºí áóóðóóëàõ áîëîìæòîé.
Ãýõäýý òðàíñôîðìàòîðóóäûã àøèãëàëòûí ãîðèìä òîõèðóóëàí íýã ¿¿ðýãòýéãýýð
õèéäýã.
§1.3.Õèéö á¿òýö
ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò àâòîìàòæóóëàëòûí áàã Á.Áàòõèøèã

3. H.EL205
Òðàíñôîðìàòîð íü ñîðîíçîí äàìæóóëàã÷ (ç¿ðõýâ÷), îðîîìîã, ãàðàëòóóä, áàê
ã.ì õýñã¿¿äýýñ òîãòîíî. Îðîîìîã áà ç¿ðõýâ÷èéã èäýâõèòýé, áóñàä õýñã¿¿äèéã
èäýâõèã¿é ýëåìåíò¿¿ä ãýæ íýðëýäýã.
- Ñîðîíçîí äàìæóóëàã÷ (ç¿ðõýâ÷) íü ¿íäñýí ñîðîíçîí óðñãàëûã äàìæóóëàõ
ìºí áóñàä õýñã¿¿äèéã áýõëýõ ñóóðèéí ¿¿ðãèéã ã¿éöýòãýõ áºãººä òóñãààðëàõ ¿åýð
(ëàê) á¿ðõýãäñýí íèìãýí ÿëòñóóäààñ òîãòîíî. Èéì õèéö íü òðàíñôîðìàòîðûí
ç¿ðõýâ÷èí äýõ õóéëàðñàí ã¿éäëèéã ñóëðóóëæ, ýíåðãèéí àëäàãäëûã áàãàñãàíà.
1.2-ð çóðàã. 3 ôàçûí òðàíñôîðìàòîðûí
øèëáýò õèéöèéí ç¿ðõýâ÷.
à-îðîîìãèéí áàéðëàë; á-ç¿ðõýâ÷íèé îãòëîë.
1-øèëáý; 2-îðîîìîã; 3-ÿëóó.
Õ¿÷íèé òðàíñôîðìàòîðóóäûí ç¿ðõýâ÷èéã øèëáýò, õóÿãò áîëîí øèëáýò-
õóÿãò áàéäëààð õèéäýã. Îðîîìîã ñóóñàí øèëáý, òýäãýýðèéã äýýð áà äîîðîîñ íü
áèò¿¿ëæ õààñàí ÿëóó (ÿðìî)-ààñ òîãòîõ õèéöòýé ç¿ðõýâ÷èéã øèëáýò ãýíý.
Øèëáý íü øàòàëñàí îãòëîëòîé áàéíà. Îðîîìãèéí äîòîîä òîéðãèéí òàëáàéã
ñàéòàð àøèãëàõûí òóëä èõ ÷àäëûí òðàíñôîðìàòîðóóäûí øèëáèéã îëîí øàòàëñàí
îãòëîëòîé õèéíý. Õóÿãò ç¿ðõýâ÷ íü îðîîìãèéã ãàíààñ íü õààñàí ìàÿãèéí õèéöòýé
áàéíà. Øèëáýíèé ñîðîíçîí óðñãàë íü ÿëóóãààð ã¿éõ ñîðîíçîí óðñãàëààñ 2 äàõèí èõ
áàéäàã ó÷èð áóóëãàíû õºíäëºí îãòëîë íü áàãà áàéõ áîëîìæòîé. Ýíý õèéö íü
ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò àâòîìàòæóóëàëòûí áàã Á.Áàòõèøèã

4. H.EL205
òºâºãòýé ó÷èð áàãà ÷àäëûí òðàíñôîðìàòîðóóäàä àøèãëàíà. Èõ ÷àäëûí
òðàíñôîðìàòîðóóäàä øèëáýò - õóÿãò õèéöèéí ç¿ðõýâ÷èéã àøèãëàíà. Ýíý íü ãàíãèéí
îðöûã íýìýãä¿¿ëýõýä õ¿ðãýõ áîëîâ÷ òðàíñôîð-ìàòîðûí ºíäðèéã áàãàñãàõ áîëîìæ
îëãîíî.
Øèëáý áà ÿëóóã øóóä áà çºð¿¿ëñýí áàéäëààð õîëáîäîã. Õ¿éòíýýð öóâèñàí
ãàíãèéí ñîðîíçîí íýâòð¿¿ëýõ ÷àäâàð íü òóóø áà
õºíäëºí ÷èãëýëäýý ººð áàéäàã ó÷èð èéì ãàíãààð
õèéñýí ÿëòñóóäûã çºð¿¿ëýõýä çºðñºí õýñýãòýý
äàìæóóëàõ ÷àäâàð íü ñóë áîëäîã. ßëòñóóäûí
¿ç¿¿ð¿¿äèéã òàøóó õèéñíýýð äàìæóóëàõ ÷àäâàð ñóë
õýñãèéã áàãàñãàíà. Ǻð¿¿ëºõ õèéö íü òºâºãòýé áîëîâ÷
õ¿÷íèé òðàíñôîðìàòîðóóäàä èë¿¿ ºðãºí õýðýãëýãäýíý.
Ó÷èð íü ç¿ðõýâ÷èéã øóóä õîëáîõîä õýäèéãýýð õÿëáàð
ìýò áîëîâ÷ ãàäàðãóóã ñàéòàð òýãøèëæ áîëîâñðóóëàõ,
øèëáý áà áóóëãûã õîîðîíä íü áýõëýõ íü õ¿íäðýëòýé áàéäàã.
â)
1.6-ð çóðàã. Òðàíñôîðìàòîðûí ç¿ðõýâ÷èéã õîëáîõ áàéäàë
à - øóóä; á - çºð¿¿ëæ; â – ç¿ðõýâ÷èéí ÿëòñóóäûã áýõýëñýí íü.
1-øèëáý; 2-ÿëóó; 3-áýõýëãýýíèé øâåëëåð.
Ç¿ðõýâ÷èéí ÿòñóóäûã ñàëàõààñ ñýðãèéëæ áýõýëäýã. Ýíý çîðèëãîîð áàãà äóíä
÷àäëûí òðàíñôîðìàòîðóóäàä òóñãààðëàã÷ áîëîí ãàí á¿ñë¿¿ðèéã àøèãëàíà. Èõ
÷àäëûí òðàíñôîðìàòîðóóäûí ç¿ðõýâ÷èéã òºðºë á¿ðèéí õèéöèéí òºìºð àøèãëàí
áîëòîîð òàòàæ áýõýëíý.
Òðàíñôîðìàòîðûí ìåòàëë õýñã¿¿äýä ïîòåíöèàëûí
çºð¿¿ ¿¿ñýõýýñ ñýðãèéëýí ò¿¿íèé ç¿ðõýâ÷èéã çýñ
äàìæóóëàã÷ààð ãàçàðäóóëäàã.
1.7-ð çóðàã.
ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò àâòîìàòæóóëàëòûí áàã Á.Áàòõèøèã

5. H.EL205
Áàãà (1êÂÀ-ààñ áàãà) ÷àäëûí òðàíñôîðìàòîðóóäûí ç¿ðõýâ÷èéã òóóçàí
ãàíãààð õýâëýæ õèéäýã. Ýäãýýð íü ñàëäàã áàéõ áºãººä îðîîìãèéã ñóóëãàñíû äàðàà
õýñã¿¿äèéã íèéë¿¿ëæ áýõýëíý.
– Îðîîìîã. Äóíä áîëîí èõ ÷àäëûí òðàíñôîðìàòîðóóäûí îðîîìãèéã äóãóé
áîëîí òýãø ºíöºãò îãòëîëòîé òóñãààðëàãäñàí äàìæóóëàã÷ (çýñ) –ààð õèéäýã.
Øèëáýíä îðîîìãèéã òºâëºðñºí áîëîí ýýëæèëñýí áàéäëààð ñóóëãàæ áîëíî.
Òºâëºðñºí- äîòîð òàëäàà áîðòîãî õýëáýðòýé íàì õ¿÷äëèéí îðîîìîã, ò¿¿íèé ãàäóóð
ìºí áîðòîãî õýëáýðèéí ºíäºð õ¿÷äëèéí îðîîìîã áàéðëàíà. Ýýëæèëñýí - ºíäºð áà
íàì õ¿÷äëèéí îðîîìãóóä íü øèëáýíä ýýëæèëñýí áàéäëààð ñóóíà.
Òºâëºðñºí îðîîìîã íü õèéöèéí õóâüä íèëýýä õýäýí òºðºë áàéíà.
1. Öèëèíäð. 1 áà 2 ¿åòýé. 800 À õ¿ðòýë ã¿éäýëä íàì õ¿÷äëèéí
2. Øóðãàí. íýã áà îëîí ÿâàëòòàé.
Õýä õýäýí òýãø ºíöºãò îãòëîëòîé
äàìæóóëàã÷óóäèéã çýðýãö¿¿ëýí
îðîîíî. Çýðýãöýý
äàìæóóëàã÷óóäûã çýðýã
à÷ààëàõûí òóëä òýäãýýðèéí
áàéðëàëûã ñîëèíî.
3. ¯ðãýëæ îðîîìîã. Ãàãíààñã¿é. Õèéö òºâºãòýé áîëîâ÷ öàõèëãààí áîëîí
ìåõàíèê áàò áýõ ÷àíàð ºíäºð ó÷èð ºðãºí õýðýãëýãäýíý. (ºíäºð áà íàì
õ¿÷äýëä)
Õºðãºëòººðºº òðàíñôîðìàòîð íü àãààðûí (õóóðàé) áîëîí òîñîí áàéíà.
Òîñîí õºðãºëòòýé òðàíñôîðìàòîð (1.8-ð çóðàã) íü îâîð õýìæýý, æèí áàãàòàé áàéõ
áîëîâ÷ àãààðûí õºðãºëòòýé íü ãàëûí àþóë áàãàòàé. 20 – 30 êÂÀ äýýø ÷àäàëòàé
òðàíñôîðìàòîðóóäàä õîîëîéòîé áàê õýðýãëýí õºðãºëòèéí íºõöëèéã ñàéæðóóëíà.
Òåìïåðàòóðûí ººð÷ëºëòººñ òîñíû ýçýëõ¿¿í ººð÷ëºãääºã áîëîí òîñ àãààðòàé
õàðüöàí èñýëäýõ, ÷èéã àâàõààñ ñýðãèéëýí òýëýã÷ (9) õýðýãëýíý. Òîñíû ò¿âøèí
òåìïåðàòóðààñ õàìààðàí áàêàíä áóñ òýëýã÷èä ººð÷ëºãäºíº. Òýëýã÷èä ò¿âøèí íü
ººð÷ëºãäºõ òîñíû àãààðòàé õàðüöàõ ãàäàðãóó íü áàãà áàéíà.
Òðàíñôîðìàòîð àæèëëàæ áàéõ ¿åä òîñ õàëæ áóöëàí õèé ýð÷èìòýéãýýð
ÿëãàð÷ áîëîõ þì. Ýíý ¿åä òðàíñôîðìàòîðûí áàêàí äîòîðõ äàðàëò èõñýí ãýìòýë
ó÷ðóóëàõààñ ñýðãèéëýõ çîðèëãîîð 1000 êÂÀ-ààñ äýýø ÷àäàëòàé
òðàíñôîðìàòîðóóäàä áàêíû òàãàíä ÿíäàí áýõýëäýã. ßíäàíãèéí äîîä ¿ç¿¿ðèéã
áàêàíä õîëáîí äýýä ¿ç¿¿ðèéã øèëýí äèñêýýð òàãëàíà. Áàêàí äîòîðõ äàðàëò èõñýæ
òîäîðõîé õýìæýýíä õ¿ðýõýä øèë õàãàð÷ õèé ãàäàãøàà ãàðíà. Äóíä áà èõ ÷àäëûí
òðàíñôîðìàòîðò õèéí ðåëå õýðýãëýäýã. Õèéí äàðàëò òîäîðõîé õýìæýýíä õ¿ðýõýä
ðåëå àæèëëàí òðàíñôîðìàòîðûã õýëõýýíýýñ ñàëãàíà.
ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò àâòîìàòæóóëàëòûí áàã Á.Áàòõèøèã

6. H.EL205
Áàêíû òàãàíä ò¿¿íèé õ¿÷äýëèéã òîõèðóóëàõ áàðèóë (6) áàéðëàíà.
Òðàíñôîðìàòîðûí áàêàíä ò¿¿íèé õýâèéí ºãºãäë¿¿äèéã áè÷ñýí ïàéç õàäíà.
¯¿íä: òðàíñôîðìàòîðûí õýâèéí ÷àäàë (õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí ãàðàëò äýýðõ ÷àäàë),
êÂÀ; íýãä¿ãýýð õýâèéí îðîîìãèéí õýâèéí õ¿÷äýë,  áóþó êÂ; õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí
õýâèéí õ¿÷äýë (íýãä¿ãýýð îðîîìîã õýâèéí õ¿÷äýëòýé ¿åä, õîîñîí ÿâàëòûí ãîðèìä
òðàíñôîðìàòîðûí õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí ãàðàëò äýýðõ õ¿÷äýë),  áóþó êÂ; õýâèéí
ã¿éäë¿¿ä, À ã.ì. ãóðâàí ôàçûí òðàíñôîðìàòîðûí õýâèéí ã¿éäë¿¿äèéã äàðààõ
òîìú¸îãîîð òîäîðõîéëíî.
6 7 8 9
1
2
5 3
4
1.8-ð çóðàã. Òîñîí õºðãºëòòýé òðàíñôîðìàòîðûí á¿òýö
I 1íîì  Síîì  103 / ( 3U 1íîì ) ;
I 2íîì  Síîì  103 / ( 3U 2íîì ) . (1.3)
§1.4 Òðàíñôîðìàòîðûí öàõèëãààí
ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò àâòîìàòæóóëàëòûí áàã Á.Áàòõèøèã

7. H.EL205
õºäºëãºã÷ õ¿÷íèé òýãøèòãýë
Õîîñîí ÿâàëòûí ã¿éäëýýð ¿¿ñýæ òðàíñôîðìàòîðûí ç¿ðõýâ÷ýýð áèò¿¿ðýõ
¿íäñýí ñîðîíçîí óðñãàë íü îðîîìãóóäàä äàðààõ õýìæýýíèé ö.õ.õ èíäóêöëýíý.
å1 = – w1 (dÔ/dt);
å2 = – w2 (dÔ/dt)
Òðàíñôîðìàòîðûí ¿íäñýí ñîðîíçîí óðñãàë Ô íü ñèíóñëàã áóþó
Ô  Ô max  sin t (1.4)
¿åä ö.õ.õ-í¿¿ä íü
e1  w1Ômax  cost (1.5)
cos t   sin( t   / 2) áîëîõûã òîîöâîë:

e1  w1Ômax  sin(t   / 2) (1.6)
e2  w2Ômax  sin(t   / 2) (1.7)
áîëíî. ¯¿íýýñ ¿çýõýä ö.õ.õ-í¿¿ä íü ¿íäñýí ñîðîíçîí óðñãàëààñ /2 ºíö㺺ð õîöîðíî.
Ö.õ.õ-íèé õàìãèéí èõ óòãà íü
Emax  w1Ômax (1.8).
Õàìãèéí èõ óòãààñ ¿éë÷ëýã÷ óòãûã îëæ =2 f áîëîõûã òîîöâîë
E1  Emax / 2  ( 2 / 2 )w1 fÔmax  4.44w1 fÔmax (1.9)
E2  4.44w2 fÔmax (1.10) áîëíî.
Ö.õ.õ-í¿¿äèéí õàðüöààã òðàíñôîðìàöëàõ êîýôôèöèåíò ãýæ íýðëýíý.
êòð=E1/E2=w1/w2. (1.11)
Îðîîìãóóäààð ã¿éõ I1, I2 ã¿éäë¿¿ä íü ¿íäñýí ñîðîíçîí óðñãàëààñ ãàäíà
ñàðíèõ ñîðîíçîí óðñãàëóóä ¿¿ñãýíý. Ýíý óðñãàëóóä íü: ñàðíèëòûí íºëººìæ L1, L2-
îîð èëýðõèéëýãäýí
å1 = – L1 (di1/dt); å2 = – L2 (di2/dt) áîëíî.
Ñàðíèëòûí ñîðîíçîí óðñãàë íü ñîðîíçîí áóñ îð÷èíãîîð (çýñ, ìàñëî, àãààð)
áèò¿¿ðýõ ó÷èð L1, L2 –ã òîãòìîë õýìæýýòýé ãýæ ¿çýæ áîëîõ þì. Èéìä ñàðíèëòûí
ö.õ.õ-¿¿äèéí ¿éë÷ëýã÷ óòãóóä íü ã¿éäë¿¿äòýéãýý øóóä õàìààðàëòàé
E 1   j I1 x1 ; E 2   j I2 x2
  (1.12)
õ1 áà õ2 –îîð íýã áà õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí ñàðíèëòûí íºëººìæèéí ýñýðã¿¿öëèéã
òýìäýãëýâ.
¯¿íýýñ ¿çýõýä îðîîìîã á¿ðò ¿íäñýí ñîðîíçîí óðñãàëààñ ¿¿ñýõ ö.õ.õ áîëîí
ñàðíèëòûí ñîðîíçîí óðñãàëààñ ¿¿ñýõ ö.õ.õ ãýñýí õî¸ð ö.õ.õ ¿¿ñíý. Ýäãýýðèéã òîîöîí
ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò àâòîìàòæóóëàëòûí áàã Á.Áàòõèøèã

8. H.EL205
U1 õ¿÷äýëòýé ñ¿ëæýýíä õîëáîîòîé òðàíñôîðìàòîðûí íýãä¿ãýýð îðîîìãèéí
õýëõýýíä Êèðõãîôûí íýãä¿ãýýð õóóëèéã áè÷âýë:
U 1  E1  E 1  I1r1 áîëîõ áºãººä ýíäýýñ õ¿÷äýëèéã îëáîë
  
U 1  (  E1 )  j I1 x1  I1r 1
  (1.13)
Õî¸ðäóãààð îðîîìãèéí õóâüä
E2  E 2  I2r2  I2 ZÍ áîëîõ áºãººä ýíäýýñ à÷ààëàë äýýðõ óíàõ
 
õ¿÷äýëèéí óíàëòûã òîäîðõîéëáîë
U 2  E2  j I2  I2r2  I2 ZÍ
  (1.14) áîëíî.
2.11 áà 2.12 òýãøèòãýë íü òðàíñôîðìàòîðûí ö.õ.õ-íèé òýãøèòãýë þì.
ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò àâòîìàòæóóëàëòûí áàã Á.Áàòõèøèã