MAXENT modelling

2. Д.ЭНХБИЛЭГ
Хөхтөн амьтны экологийн нийгэмлэг
Биологийн төрөл зүйлийн амьдрах орчны
зураглалд Максент загварчлалыг ашиглах нь

3. MaxEnt Modelling арга зүй
MAXENT (Максент “экологийн нишийн” амьдрах орчны загвар)
(Maximum entropy modeling of species geographic distributions)
Steven J. Phillips, Miroslav Dudík, Robert E. Schapire. A maximum entropy approach to species
distribution modeling. In Proceedings of the Twenty-First International Conference on Machine
Learning, pages 655-662, 2004
Steven J. Phillips, Robert P. Anderson, Robert E. Schapire. Maximum entropy modeling of species
geographic distributions. Ecological Modelling, 190:231-259, 2006. (datasets used in this paper are
available below)
Jane Elith, Steven J. Phillips, Trevor Hastie, Miroslav Dudík, Yung En Chee, Colin J. Yates. A statistical
explanation of MaxEnt for ecologists. Diversity and Distributions, 17:43-57, 2011.
Аливаа зүйлүүдийн хамгааллын төлөвлөлт, экологи, эволюци, өвчний
тархалт, харь зүйлийн менежмент болон хүрээлэн буй орчны бусад салбаруудад
тухайн амьтны байгаа эсэх мэдээлэлд тулгуурлан тэдгээрийн газар зүйн тархалтыг
хүрээлэн буй орчны давхаргуудад үндэслэн таамаглан тооцно (Corsi et al 1999;
Peterson, Shaw, 2003; Peterson et al 1999; Scott et al 2002;)

4. БИО 19: Хүрээлэн буй орчны мэдээ

5. БИО 19: Хүрээлэн буй орчны мэдээ
Bio 1 Жилийн температурын дундаж
Bio 2 Хоногийн дундажын хязгаар (сарын дундажын ((макс,минимум температур))
Bio 3 Изотерм (BIO2/BIO7) (* 100) ()
Bio 4 Улирлын температур (стандарт хазайлт *100)
Bio 5 Дулаан улирлын максимум температур
Bio 6 Хүйтэн улирлын минимум температур
Bio 7 Жилийн температурын хэлбэлзэл/хязгаар (BIO5-BIO6)
Bio 8 Чийглэг улирлын температурын дундаж
Bio 9 Хуурай улирлын температурын дундаж
Bio 10 Дулаан улирлын температурын дундаж
Bio 11 Хүйтэн улирлын температурын дундаж
Bio 12 Жилийн хур тунадас
Bio13 Чийглэг сарын хур тунадас
Bio 14 Хуурай улирлын хур тунадас
Bio 15 Улирлын хур тунадас (Хэлбэлзлийн коеффициент/итгэлцүүр)
Bio16 Чийглэг улирлын хур тунадас
Bio 17 Хуурай улирлын хур тунадас
Bio18 Дулаан улирлын хур тунадас
Bio 19 Хүйтэн улирлын хур тунадас

6. Хүрээлэн буй орчныбусад мэдээ

7. Монгол орны цасны хуримтлалын I; II; III; IV; V; IX; X; XI;XII сарын нийт 9 сарын олон
жилийн дундажын мэдээг оролцуулав.

8. МакСент загвар (Maxent software)

9. Suitable habitat modelling-Амьдрах орчны
загварчлал-Potential habitat modelling

10. Максент загвар ба үйлдэл

11. Загварын түүхий эд ба боловсруулалт

12. Суурь мэдээ буюу давхаргуудын хувь нэмэр

13. МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ЗАРЛИГ
ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ЧИГЛЭЛ ӨГӨХ ТУХАЙ
2014 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдөр Дугаар 21 Төрийн ордон, Улаанбаатар хот
Монгол Улсын Үндсэн хуулийн гучин гуравдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 3 дахь заалт, гучин дөрөвдүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, Монгол
Улсын Ерөнхийлөгчийн тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 1, 12 дугаар зүйлийн 12 дахь хэсгийг тус тус үндэслэн ЗАРЛИГ БОЛГОХ нь:
Нэг. Дэлхий нийтийг хамарсан уур амьсгалын өөрчлөлтөд улс орон, ард иргэдийн бэлэн байдлыг хангах зорилгоор дараах
шаардлагатай арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэхийг Монгол Улсын Засгийн газар /Н.Алтанхуяг/-т чиглэл болгосугай.
1. Холбогдох хууль тогтоомж, Улсын Их Хурлаар батлагдсан Уур амьсгалын өөрчлөлтийн үндэсний хөтөлбөр, Ногоон хөгжлийн
бодлогыг хэрэгжүүлэх ажлыг эрчимжүүлэн, уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлыг улс орны болон салбар, орон нутгийн урт, дунд
хугацааны хөгжлийн бодлого, хөтөлбөрт тусган хэрэгжилтийг хангах;
2. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас манай орны байгаль орчин, эдийн засаг, нийгмийн амьдрал, хүний эрүүл мэндэд үзүүлэх таагүй
нөлөөлөл, үр дагавар, эрсдэлийг нарийвчлан тогтоох, болзошгүй эрсдэлийг даван туулах, өртөх байдлыг бууруулах, өөрчлөгдөж байгаа
уур амьсгалын нөхцөлд зохицсон аж ахуй, үйлдвэрлэл эрхлэх, ялангуяа хөрс, бэлчээрийг хамгаалахад чиглэсэн арга хэмжээг бүх шатанд
авч хэрэгжүүлэх;
3. Байгаль орчинд ээлтэй, хаягдал, бохирдолгүй дэвшилтэт техник, технологи нэвтрүүлэх, байгалийн нөөц баялаг түүхий эд,
бүтээгдэхүүний зохистой ашиглалт, хэрэглээ, үр ашиг, бүтээмжийг дээшлүүлэх, сэргээгдэх болон цэвэр эрчим хүчний эх үүсвэрийг
нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагааг дэмжих;
4. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн чиглэлээр олон улсын хэмжээний яриа хэлэлцээ, арга хэмжээнд идэвхтэй оролцож, уур амьсгалын
өөрчлөлтөд эмзэг, өртөмтгий хөгжиж байгаа улс орнуудад шинэ техник, технологи нэвтрүүлэх болон санхүүгийн дэмжлэг туслалцаа
үзүүлэхэд чиглэсэн төсөл, хөтөлбөрт хамрагдах;
5. Уур амьсгалын шинэ нөхцөлд зохицон амьдрах хэвшил, дадлыг бий болгох талаар иргэд, олон нийт, бүх шатны сургууль, боловсролын
байгууллагыг мэдээллээр хангах, сургалтын хөтөлбөрт оруулах. Хоёр. Энэхүү зарлигийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдон гарах зардлыг бүх
шатны байгууллагуудын жил бүрийн төсөвт тусгах, бусад дотоодын болон олон улсын эх үүсвэрээс санхүүжүүлэх арга хэмжээ авах,
зарлигийн биелэлтийн талаар Монгол Улсын Ерөнхийлөгч болон олон нийтэд тайлагнаж байхыг Засгийн газар /Н.Алтанхуяг/-т үүрэг
болгосугай.
МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ЦАХИАГИЙН ЭЛБЭГДОРЖ
МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙ САЙД НОРОВЫН АЛТАНХУЯГ

14. MaxEnt програмын ажиллуулах горим
1. Тухайн биологийн төрөл зүйлийн байгаа
болон эс байгаа тухай мэдээлэл:
2. Тухайн зүйлүүдийн (дээж) уртраг, өргөргийн
байршлын мэдээ “CSV” хэлбэрээр
3. Хүрээлэн буй орчны мэдээллийн давхаргууд
буюу “Environmental Layers” ASCII хэлбэрээр
4. Тухайн мэдээллүүд ихэнхдээ цаг уурын болон
амьдрах орчны (landcover) мэдээллийг
агуулсан үргэлжилсэн болон тодорхой
категортой

15. MaxEnt програмын ач холбогдол
• Тухайн биологийн төрөл зүйлийн тархацын програм
хэрхэн зөв, бодитой тодорхойлж/таамаглаж байгааг
(ROC & AUC) харуулна
• Тухайн биологийн төрөл зүйлд хүрээлэн буй орчны
ямар давхарга/хүчин зүйлүүд хамгийн ихээр
нөлөөлж байгааг тодруулна
• Судалгааны бүх талбайд тухайн биологийн төрөл
зүйлийн тархацыг зурна (талбайд зүйлийн
тохиолдоцын магадлал)
• Өөр нутаг болон цаг хугацаанд зүйлийн тархацыг
зурах шаардлагын үүднээс шинээр хүрээлэн буй
орчны давхаргын өгөгдөл оруулж болдог

18. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн загвар
RCP буюу агаарт хуримтлагдах нүүрстөрөгчийн давхар исэл (CO2)
хуримтлагдах хэмжээнээс хамааран агаарын дундаж хэм хэрхэн
өөрчлөгдөх загвар 2050 (~2046-2065) онд
RCP-26 (421 ppm) дунджаар +10C (0.4-1.60C),
RCP-45 (538 ppm) +1.40C (0.9-2.00C),
RCP-60 (670 ppm) +1.30C (0.8-1.80C),
RCP-85 (936 ppm) +20C (1.4-2.60C) дулаарах төлөвтэй (IPCC Fifth Report,
2013)

19. IPCC-н мэдээллийн эх сурвалж
Хур тунадас
температур

20. Максентын давхарга (шүүлтүүр) холбогдол
өндөршил
NDVI VI сар
NDVI VI сар+ өндөршил+налуу
NDVI VI сар+ өндөршил+налуу+Bio 19

21. MAXENT програм дээр ажилласан сүүлийн үеийн
зарим үр дүн ба туршлага
Аргаль хонь (Ovis
ammon) ба д.т.д
өндөртэй харьцуулсан
үр дүн
Боролзой богширго
(Alauda arvensis) ба
жилийн нийт тунадас
(Bio12) харьцуулсан үр
дүн

23. Species suitable habitat changes (%)

25. Species suitable habitat changes (%)

28. Сүүлийн үеийн зарим үр дүнгүүд
• АМЬТАН
– ХӨХТӨН (идэгч-өвсөн тэжээлтэн ба идүүлэгч ба мар идэштэн)
– ШУВУУ
– МӨЛХӨГЧ
– ХОЁР НУТАГТАН
– ЗАГАС
– ШАВЖ
• УРГАМАЛ
– ДЭЭД УРГАМАЛ
– ДООД УРГАМАЛ (хөвд, замаг, хаг, мөөг)

30. Мазаалай баавгайн хүзүүвчний 2835 цэгэн мэдээ: Mother 297 цэг
(10.5%), Yokozuna 183 цэг (6.5%), Alaska 132 цэг (4.7%), Sugsug 55
цэг (1.9%), Unknown 2165 цэг (76.5%);

31. Мазаалай баавгайд тохиромжтой
байршил нутаг
Алтайн өвөр говийн 12829.69 км2 (AUC 0.96) нутагт мазаалай баавгайн амьдрах
тохиромжтой нутаг байна. Мазаалай баавгайн дээрх амьдрах орчны 95 орчим
хувь нь ГИДЦГ-н “А” хэсэгтээ хамрагдаж, хамгаалагдсан байна.
Мазаалай баавгайн амьдрах орчны 94.8% (12157.65
км2) ГИДЦГ “А” хэсэгт, үлдсэн тохиромжтой нутгийн
5.2% (672.04 км2) ба ГГСБЦГ-т болон ГИДЦГ-н “А”
хэсгийн орчны бүсэд оршиж байна

32. Мазаалай баавгайн одоо ба өнгөрсөн

33. Мазаалай баавгайн тохиромжтой амьдрах
орчин: ДЦГ ба дотоод бүсчлэл
•Онгон бүс 36.9% (4643.54 км2)
•Хамгаалалтын бүс 30.7% (3863.90 км2)
•Хязгаарлалтын бүс 29% (3650.22 км2)
•Орчны бүс 3.4% (421.13 км2)
•Онгон бүсийн 45.4%
•Хамгаалалтын бүсийн 24.5%
•Хязгаарлалтын бүсийн 17.9%
•Орчны бүсийн 1.9%

34. Мазаалай баавгайн
идэш тэжээл
Намхан бажууна (Rheum nanum)
Идэш тэжээлийн 41%
Сибир хармаг (Nitraria sibirica)
Идэш тэжээлийн 13%

35. Сибир хармагны тархацын загвар
•Боломжит тархац нутгийн хэмжээ 45469224 га (454692.24 км2)
•Голомт нутгийн хэмжээ 8464943 га (84649.43 км2)

36. Намхан бажууны тархцын загвар
•Боломжит тархац нутгийн хэмжээ 16997012 га (169970.12 км2)
•Голомт нутгийн хэмжээ 2684222 га (26842.22 км2)

37. Бодгалиудын байршил нутаг
Загварын дүнд тохиромжтой байршил:
Mother 9629.88 км2 ;
Yokozuna 6962.13 км2 (-27.7% );
Unknown 6779.50 км2 (-30%);
Alaska 6399.22 км2 (-33.5%);
Sugsug 2221.23 км2 (-76.9%)
Тохиромжтой байршил нутгийн нийт
(12829.69 км2) талбайтай харьцуулахад
Alaska 50%,
Mother 75.1%,
Unknown 52.8%,
Yokozuna 54.3%,
Sugsug 17.3%
alalska mother sugsug
unknown yokozuna

38. Мазаалай баавгайн байршил нутаг:
түүхэн ба одоо
А.Г.Банниковын (1954), А.Болд (1954), Л.В.Жирнов, В.О.Ильинский (1985) судалгааны
бүтээлүүдэд мазаалай баавгайн түүхэн тархалтын цэгэн мэдээг нэмж нэгтгэн 1950-д
оноос өмнө мазаалай баавгай 33171.5 км2 нутагт байршиж байсныг тодруулав
Түүхэн тархац нутгийн 71% (23619.18 км2)
одоогийн ДЦГ-н хамрагдаж байна.
Дархан газрын нийт нутаг дэвсгэрийн 51%
(23619.18 км2) төлөөлж байгаа нь цаашид
мазаалай баавгайн байршил нутгийг
судлах, сэргээх, хамгаалах г.м хамгааллын
цаашдын менежементийг энэ түүхэн
байршил нутгийн хэмжээнд анхараах нь
зүйтэй.

39. Мазаалай баавгайн байршил нутгийн талаар
өмнөх судалгаа
Судлаачдын мэдээг нэгтгэн
тооцвол Алтайн өвөр говьд
дунджаар 20693.51 км2 (P-
value=0.006; 95%CI of mean:
8049-33625;)

40. Мазаалай баавгайн байршил нутгийн ирээдүйн төлөв
Уур амьсгалын Bio 19 суурь мэдээгээр загварчилбал 13865.69 км2 бөгөөд 2050 (~2041-2060) онд
1. RCP-26 хувилбараар +10C (0.4-1.60C) дулаархад 8.7% (1202.94 км2)
2. RCP-45 хувилбараар +1.40C (0.9-2.00C) дулаархад 16.3% (2254.41%)
3. RCP-60 хувилбараар +1.30C (0.8-1.80C) дулаархад 19.9% (2765.28 км2)
4. RCP-85 хувилбараар +20C (1.4-2.60C) дулаархад 6.4% (889.57 км2) нэмэгдэх төлөвтэй буюу өөр өөр хэлбэл
тогтвортой байна

41. Мазаалай баавгай амьдрах орчин зөвхөн
монголд бий юу
Bio 19 одоогийн боломжит нутаг

42. Мазаалай баавгайн боломжит байршил нутаг
~6000 өмнө (Голоцений дунд үе)

43. Хятад улсын нутагт тархсан хүрэн баавгай (U.arctos
isabellinus, U.a.pruinosis & U.thibetanus) ба мазаалай
баавгай (U.a.gobiensis)

44. Мазаалай баавгайн популяци газар зүй, уур амьсгалын
хувьд тусгаарлагдсан уу

45. Ургамал: ашиглалт өндөр, ховордсон ба
уугуул (эндемик)
Allium mongolicum

46. Agriophyllum pungens Ammopiptanthus mongolicus
Anabasis brevifolia Astragalus mongholicus
Cymbaria dahurica Zygophyllum_xanthoxylon

47. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн төлөв ба
ургамлын зүйлүүд (нөмрөг)

48. Caragana microphylla-Нарийн навчит харгана

49. ШАВЖ: ашиглалт өндөр, ховордсон ба
уугуул (эндемик)
Bienkoxenus beybienkoi Compsorhipis_davidiana
Leptopternis gracilis Rhinotmethis hummeli

50. ЦООХОР ИРВЭС: дэлхийд ховордсон
шүхэр зүйл

51. ҮР ДҮН: Амьдрах орчин ба тархац
18653,28 км2 (11.5%)
162868,68 км2

52. Цоохор ирвэсийн тархац ба ТХГН

53. Өмнө ба одоо

54. Оролцооны шинжилгээ

55. өндөршил аргаль хонь
Алтайн хойлог Янгир ямаа
тарвага

56. Цоохор ирвэсийн идэш бологч зарим
амьтдын тархацын загвар
Голомт 19926.65 км2 (20%)
Тархац 10012.30км2
Голомт 330820.26 км2 (13%)
Тархац 42984.20 км2
Голомт 33198.19 км2 (14%)
Тархац 232900.26 км2
Голомт 100189.57 км2 (18.5%)
Тархац 541992.16 км2

58. 2050: +1.4C (rcp 2.6)
2050: +2.0C (rcp 8.5)

59. 2070: +1.4C (rcp 2.6)
2070: +2.0C (rcp 8.5)

60. УАӨ-н төлөвийн нөлөө MPI ESM загвар

61. Голомт нутгийн өөрчлөлт 5 загвараар

62. Голомт нутгийн өөрчлөлт 5 загвараар

63. Одоогийн тусгай хамгаалалттай газар нутгууд хоорондын уялдаа
холбоог бий болгох замаар төлөөлөл нь бүрэн хамрагдаагүй
экологийн бүс нутаг болох цагаан зээр, аргаль хонь,
цэн тогоруу, ойн туруутан амьтны нүүдлийн болон
тархац нутгийг тодорхойлох

64. Молцог хандгай Alces alces
Хөвсгөл, Хантай, Бүтээлийн нуруу, Сэлэнгийн сав,
Хэнтий уулс болон Халх, Нөмрөгийн сав бүхий нутгийн
78301.10 км2 талбайд тархац нутаг, 19.3% буюу
15147.89 км2 голомт нутагт тооцогдож байна

65. Молцог хандгай: Уул уурхай-лиценз
Уул уурхайн лицензийн талбай хэмжээ молцог хандгайн тархац нутгийн 2%
(1361.1км2), голомт нутгийн 1% (146.65 км2) хамрагдсан байна.

66. Халиун буга: Сав газар-УТХГН
ТХГН-н ангилал
Тархац нутаг Голомт нутаг
Талбай/км2 талбай
/хувь (%)
Талбай/км2 Талбай
/хувь (%)
Дархан газар 27,189.7 7.8 9,796.6 13.4
Цогцолборт газар 39,975.0 11.5 14,295.0 19.5
Нөөц газар 1,954.9 0.6 811.0 1.1
Дурсгалт газар 493.8 0.1 199.8 0.3
Орчны бүс 42,083.3 12.1 10,687.5 14.6
Нийт 111,696.7 32.2 35789.7 48.8
Халиун бугын тархац нутгийн
67.8%, голомт нутгийн 51.2%
ТХГН-т хамрагдаагүй орхигдсон

67. Халиун буга: Уул уурхай-лиценз
Уул уурхайн лицензийн талбай хэмжээ халиун бугын тархац нутгийн 3.1% (10840 км2),
голомт нутгийн 1.5% (1170.38 км2) хамарсан байна.

68. Цэн тогоруу Grus vipio
Монгол орны Улз, Онон, Хэрлэн, Халх голын сав болон Туул,
Сэлэнгийн савын дагуу 66261.28 км2 тархац нутаг нь, харин
голомт нутаг нь 10557.98 км2 буюу нийт боломжит тархац
нутгийнх нь дөнгөж 16% эзэлж байна

69. Цэн тогоруу-Сав газар-УТХГН
ТХГН-н ангилал
Тархац нутаг Голомт нутаг
талбай км2 талбай
хувь (%)
талбай км2 талбай хувь
(%)
Дархан газар 729.6 1.1 156.3 1.5
Цогцолборт газар 2,276.6 3.4 873.6 8.3
Нөөц газар 3,616.5 5.5 157.3 1.5
Дурсгалт газар 0.0 0.0 0.0 0.0
Орчны бүс 9,379.0 14.2 1,305.9 12.4
Нийт 16,001.6 24.1 2493.0 23.6

70. Мал, амьтны халдварт өвчин-шүлхий

71. Цагаан зээр: Шүлхий өвчин!

72. Зүйлүүдийн амьдрах орчны давхцаа

73. Зүйлүүдийн амьдрах орчны давхцаа

74. Зарим ховор, бага судлагдсан шувууд
Photo: Purevsuren Tsolmonjav

75. Загварчлалыг хамгааллын бодлогот
ашиглах боломж

76. Загварчлалыг хамгааллын бодлогот ашиглах
боломж: ОНТХГН, нөхөрлөлүүд

77. Баярлалаа!