Download to read offline
Resourse-байгалийн нөөц баялаг
- 1. Хичээлийн төлөвлөгөө 1. Байгалийннөөц баялаг 2. Тусгай хамгаалалттай газар нутаг 3. Экологийн мониторинг
- 2.
- 3. Байгалийн нөөц баялаг •Хүн төрөлхтөний үйлдвэр, аж ахуйн хэрэгцээнд ашиглаж байгаа манай дэлхийн бүхий л зүйлсийг байгалийн нөөц баялаг гэнэ. • 20-р зууны ш/у болон техникийн үсрэнгүй хөгжил нь хүний олон талын хэрэгцээг хангаж байгаа ч байгаль орчинд асар их сөрөг нөлөөг үзүүлж байна.
- 5. Байгалийн нөөц баялаг Байгалийннөөц баялагт хүний өөрийн гараар бий болгоогүй бүхий л зүйлс орно. Жишээ нь: Нарны гэрэл Ус Агаар Хөрс Ургамал Амьтан Ашигт малтмал гэх мэт
- 6. Байгалийн нөөц баялагнь дараахь байдлаар ашиглагдана 1. Шууд хэрэгцээний юмс. (агаар, ус, гэх мэт) 2. Шууд бус хэрэгцээний юмс – Нийгмийн үйлдвэрлэл явуулахад хөдөлмөрийн хэрэгсэл болох зүйлс (Газар. Усан зам) – Бараа бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч түүхий эд. (материаллаг бодисууд) – Эрчим хүчний эх үүсвэрүүд. (нар, салхи, усны эрчим хүч, шатамхай ашигт малтмалууд)
- 7. Байгалийн нөөц баялагийг ашиглахбайдлаар нь 1. Үйлдвэрлэлийн 2. Эрүүлийг хамгаалах 3. Гоо зүйн 4. Шинжлэх ухааны гэж дөрөв ангилна.
- 8. Байгалийн ямар нэгбүрдэл хэсэгт хамрагдах байдлаар нь • Газрын • Усны • Ойн • Эрдэсийн • Эрчим хүчний • Агнуурын • Ургамлын
- 9. Байгалийн нөөц баялагийн ангилал 1.Шавхагдашгүй байгалийн нөөц баялагт • Нарны гэрэл • Огторгуйн уудмын • Уур амьсгалын • Далайн усны 1. Шавхагдах байгалийн нөөц баялагийг • Нөхөн сэргээгдэх • Нөхөн сэргээгдэхгүй гэж ангилана.
- 10.
- 11. Нөхөн сэргээгдэх нөөцбаялаг • Хөрс • Ургамал • Амьтан • Ой мод • Зарим зүйл эрдэс (кали, азот) • Зарим зүйл бодис (ус, )
- 12.
- 13.
- 14.
- 15. Нөхөн сэргээгдэхгүй нөөцбаялагт • Газрын хэвлийн бүхий л зүйлс орно – Алт – Нефть – Байгалийн хий – Зэс – Жонш – чулуулгууд гэх мэт
- 16.
- 17. Хүний буруутай үйл ажиллагаанаасболсон үзэгдэл • Хүн төрөлхтөн хөгжилийнхөө түүхэнд “МАНАЙ ГАРИГ”-ийн – 2/3 ойг огтолсон – 200 гаруй зүйл амьтан ургамал устгасан – Агаар мандал дахь хүчилтөрөгчийн нөөцийг 10 миллиард тонн-оор багасгаж – 200 сая га эдэлбэр газрыг үгүй болгосон байна.
- 18. Тусгай хамгаалалттай газарнутаг • Олон улсын болон аль нэг улс үндэстэний хүрээнд хууль зүйн дагуу хамгаалагдсан, тухайн экосистемийн дүр төрхийг илтгэн харуулахуйц, тодорхой хил хязгаарын доторх байгалийн цогцолбор юмуу ховор амьтан ургамал геологийн өвөрмөц тогтоц, түүх, соёл, ш/у-ны үнэт обьект бүхий хэсэг газар нутгийг Т.Х.Г.Н гэнэ.
- 19. Тусгай хамгаалалттай газарнутгийг байгуулах зорилго, ач холбогдолтой • Байгаль орчинг хамгаалж буй тод жишээ юм. Байгалийн унаган төрхийг хэвээр нь хадгалж үр хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх гэсэн гол зорилготой. • Ш/у-ны судалгаа шинжилгээ хийх танин мэдэхүйн асар өндөр ач холболгдолтой. (газар зүй, геологи, геофизик, биологийн зүй тогтолуудыг танин мэдэх)
- 20. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийнангилал Монгол улсад байгаа тусгай хамгаалалттай газруудыг 4 ангилна. • Дархан цаазат газар • Байгалийн цогцолбор газар • Байгалийн нөөц газар • Байгалийн дурсгалт газар
- 21. Монгол орны тусгай хамгаалалттайгазар нутаг
- 22. Монгол улсын тусгайхамгаалалтанд авсан газар нутгийн түүхэн хуанли № Он Нийт тоо Нийт талбай /ГА/ Улсын нутаг дэвсгэрт эзлэх хувь 1 1778 1 2 1818 2 3 1957 2 24.926 0.016 4 1965 8 203.738 0.13 5 1975 9 5.515.468 3.53 6 1977 10 5.581.388 3.5
- 23. Монгол улсын тусгайхамгаалалтанд авсан газар нутгийн түүхэн хуанли № Он Нийт тоо Нийт талбай /ГА/ Улсын нутаг дэвсгэрт эзлэх хувь 7 1978 11 5623039 3.59 8 1979 19 8802263 5.63 9 1993 26 12498744 7.99 10 1996 35 16334132 10.44 11 1997 38 17420028 11.13 12 1999 42 18251706 11.67
- 24. Монгол улсын тусгайхамгаалалтанд авсан газар нутгийн түүхэн хуанли № Он Нийт тоо Нийт талбай /ГА/ Улсын нутаг дэвсгэрт эзлэх хувь 13 2000 48 20530588 13.1 14 2004 51 20616608 13.18 15 2006 60 21518895 13.7
- 25. Тусгай хамгаалалттай газарнутагт тавигдах шалгуур 1. Тухайн бүс нутгийн зонхилох экосистемийн төлөв байдлыг бүрэн төлөөлж чадахуйц байх 2. Ховор амьтан ургамал зэрэг биологийн төрөл зүйлийн оршин тархсан нутаг байх 3. Байгалийн үзэсгэлэн төгс газар, ховхр сонин тогтоц олдвороор баялаг байх 4. Түүх соёлын эрт эдүгээгийн дурсгал, булш бунхан, чулууны бичээс, барилга байгууламж, чулуун зэвсгийн үеийн ул мөр зэргийг хадгалж үлдсэн байх зэрэг болно. Эдгээр шалгуурыг биелүүлж байвал тухайн газар нутгийг тусгай хамгаалалтанд авдаг байна.
- 26. Тусгай хамгаалалттай газар нутгийндоторх хорио • Жишээ: Богд хан уулын дархан цаазат газар • Онгон бүс • Хамгаалалтай бүс • Хязгаарлалтын бүс • Орчны бүс
- 27. Тусгай хамгаалалттай газарнутаг • Дэлхий нийтийн хэмжээнд газар нутгийг тусгай хамгаалалтанд авч хамгаалах асуудал гол зорилго болж байна. Учир нь байгаль хамгаалж чадаж буй сонгодог арга болсон юм. • 2000онд Монгол оронд нийт 48 тусгай хамгаалалттай газар байгаа бөгөөд 20’530’588 га талбайг хамарсан байна. • 2006 оны байдлаар 60 тусгай хамгаалалттай газартай болж талбайн хэмжээ нь 21518895 га талбайг хамарсан байна.
- 28. Экологийн мониторинг • Зорилго –Байгаль хамгаалах болон экологийн аюулгүй байдлыг хангах удирдлагын тогтолцоог хүн төрөлхтөний үйл ажиллагааны улмаас байгальд учирч болзошгүй сөрөг үр дагаврын талаарх урьдчилсан мэдээллээр шуурхай хангах явдал нь экологийн мониторингийн үйл ажиллагааны үндсэн зорилго болно.
- 29. Экологийн мониторингийн үр дүнд •Хүрээлэн буй орчны төлөв байдалд бодит үнэлгээ өгөх • Түүний өөрчлөлтийн чиг хандлагыг урьдчилан оношлох • Цаашид авах шаардлагатай арга хэмжээг төлөвлөх үндсэн нөхцөл бүрдэнэ. үүнээс харахад экологийн мониторинг нь олон зорилтот мэдээллийн систем юм.
- 30. Экологийн мониторинг Экологийн мониторингийнүйл ажиллагааны явцад шаардлагатай мэдээлэл хуримтлагдсанаар Хүний нөлөөгөөр байгаль орчинд учирч буй сөрөг үр дагаврыг илрүүлэн, шалтгааныг тогтоож тухайн цаг үеийн төлөв байдлыг тодорхойлно Экологийн системийн төлөв байдалд үнэлгээ өгөх Хүний аж төрөх орчин нөхцөлийн талаар үнэлэлт өгч дүгнэлт гаргах Цаашид үүсч болзошгүй сөрөг нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх Үүссэн сөрөг үр дагаврыг засч сайжруулах арга хэмжээ авах зэрэг боломжууд бүрддэг байна.
- 31. Анхаарал тавьсан та бүхэндбаярлалаа