2

1. Slide PowerPoint_สื่อประกอบการสอน
เทคโนโลยี (วิทยาการคานวณ)
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
บริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด : 142 ถนนตะนำว เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200
Aksorn CharoenTat ACT.Co.,Ltd : 142 Tanao Rd. Pranakorn Bangkok 10200 Thailand
โทร./แฟกซ์. : 0 2622 2999 (อัตโนมัติ 20 คู่สำย) webmaster@aksorn.com / www.aksorn.com
หน่วยการเรียนรู้ที่ 4
หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 3
หน่วยการเรียนรู้ที่ 2

2. ความน่าเชื่อถือของข้อมูล
หน่วยการเรียนรู้ที่ 2
ตัวชี้วัด
• ประเมินควำมน่ำเชื่อถือของข้อมูล วิเครำะห์สื่อและผลกระทบจำกกำรใช้ข่ำวสำรที่ผิด เพื่อกำรใช้งำนอย่ำงรู้เท่ำทัน

3. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
สามารถทาได้อย่างไร

4. การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล
การสืบค้นข้อมูลด้วยมือ
เป็นกำรสืบค้นตำมเอกสำร หนังสือ ตำรำ
การสืบค้นข้อมูลด้วยคอมพิวเตอร์
เป็นกำรสืบค้นผ่ำนเทคโนโลยีสำรสนเทศ
หรือคอมพิวเตอร์ต่ำง ๆ

5. การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล
การสืบค้นเพื่อหาข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตมีวิธีการดาเนินการ ดังนี้
กำหนดวัตถุประสงค์กำรสืบค้น
ดูประเภทของข้อมูลที่สำมำรถสืบค้นได้
เตรียมอุปกรณ์และควำมรู้ที่จำเป็นในกำรสืบค้น
เลือกบริกำรอินเทอร์เน็ตที่ต้องกำร เช่น อีเมล เว็บไซต์
เลือกเครื่องมือหรือโปรแกรมสำหรับค้นหำ
1
2
3
4
5

6. การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล
ประโยชน์ของอินเทอร์เน็ต

7. การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล
โทษของอินเทอร์เน็ต

8. การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล
การใช้งานอินเทอร์เน็ตบนระบบเครือข่ายควรใช้งานอย่างมีคุณธรรมและจริยธรรมโดยการปฏิบัติ ดังนี้
ใช้ถ้อยคาสุภาพ
ไม่ใช้อินเทอร์เน็ตทาลาย
หรือหลอกลวงผู้อื่น
ไม่เผยแพร่ข้อมูล
ที่เป็นเท็จ
แจ้งผู้ปกครองเมื่อพบ
การใช้งานที่ไม่เหมาะสม
ไม่ละเมิดสิทธิของผู้อื่น
ไม่เปิดเผยข้อมูลส่วนตัว ใช้งานในทางที่ถูกต้อง
เคารพกฏและข้อตกลง

9. การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล
เครื่องมือสำหรับสืบค้นข้อมูลผ่ำนอินเทอร์เน็ต เป็นโปรแกรมที่ใช้ในกำรสืบค้นข้อมูลจำกคำค้นหำต่ำง ๆ ที่ผู้ใช้
ป้อนเข้ำสู่ระบบ โดยโปรแกรมที่ใช้ในกำรสืบค้นข้อมูล สำมำรถแบ่งตำมลักษณะกำรทำงำนได้ 3 ประเภท ดังนี้
Crawler Based Search Engines Meta Search Engines
จะอำศัยกำรบันทึกข้อมูลและจัดเก็บ
ข้อมูลเป็นหลัก โดยกำรใช้ซอฟต์แวร์ขนำดเล็ก
ในกำรเก็บข้อมูลจำกเว็บไซต์ต่ำง ๆ เช่น
www.google.com
เป็นสำรบัญเว็บไซต์ที่มีกำร
จัดเก็บข้อมูลออกเป็นหมวดหมู่อย่ำง
ชัดเจน ทำให้กำรสืบค้นทำได้อย่ำง
รวดเร็ว เช่น www.dmoz-odp.org
Web Directory
เป็นโปรแกรมที่ใช้หลักกำร
สืบค้นด้วย Meta Tag โดยผลลัพธ์
ของโปรแกรมสืบค้นประเภทนี้ จะมี
ควำมแม่นยำน้อยกว่ำประเภทอื่น
เช่น www.ixquick.com

10. การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล
การสืบค้นข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต เพื่อให้ได้แหล่งข้อมูลที่มีคุณภาพ มีความน่าเชื่อถือ
และตรงตามความต้องการของผู้สืบค้นมีขั้นตอน ดังนี้
กำหนดวัตถุประสงค์
และหัวข้อให้ชัดเจน
กำหนดประเภท
ของข้อมูลที่จะสืบค้น
กำหนดคำสำคัญ
สำหรับสืบค้นข้อมูล
ประเมินควำมน่ำเชื่อถือ
ของข้อมูลที่ได้
จำกกำรสืบค้น

11. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลมีหลักสาคัญ 3 ประการ คือ
1. ประเมินว่าข้อมูลตรงตามต้องการหรือไม่ โดยสำมำรถประเมินได้จำกกำรอ่ำนชื่อเว็บไซต์ ชื่อเว็บเพจ
ชื่อหัวเรื่อง คำนำ สำรบัญ หรือเนื้อหำ ซึ่งโดยส่วนใหญ่จะสำมำรถประเมินได้ตั้งแต่กำรอ่ำนชื่อเว็บไซต์
ชื่อเว็บเพจ หรือชื่อหัวเรื่องแล้ว

12. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
2. ประเมินความน่าเชื่อถือ และความทันสมัยของข้อมูล
ประเมินความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูล
พิจำรณำว่ำข้อมูลได้มำจำกแหล่งข้อมูลที่น่ำเชื่อถือหรือไม่
ประเมินความน่าเชื่อถือของทรัพยากรข้อมูล
พิจำรณำว่ำข้อมูลอยู่ในรูปแบบใด เช่น หนังสือทั่วไป วำรสำร นิตยสำร ข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต
ประเมินความน่าเชื่อถือของผู้เขียน
พิจำรณำว่ำผู้เขียนเป็นใคร เป็นของสำนักพิมพ์หรือเว็บไซต์ใด
ประเมินความทันสมัยของข้อมูล
พิจำรณำวันเดือนปีที่ข้อมูลถูกเผยแพร่ หรือผลิต

13. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
3. ประเมินระดับเนื้อหาของข้อมูล โดยข้อมูลสำมำรถแบ่งได้ 3 ระดับ ได้แก่
ข้อมูลปฐมภูมิ ข้อมูลทุติยภูมิ ข้อมูลตติยภูมิ
เป็นข้อมูลที่ได้จำกกำร
ค้นคว้ำโดยตรงของผู้เขียน
เช่น รำยงำน วิจัย วิทยำนิพนธ์
เป็นกำรนำข้อมูลปฐมภูมิ
มำเขียนเรียบเรียงใหม่
โดยระบุแหล่งที่มำอย่ำงชัดเจน
เป็นกำรชี้แนะแหล่งข้อมูล
ปฐมภูมิและทุติยภูมิ เช่น
บรรณำนุกรม เอกสำรอ้ำงอิง

14. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
แหล่งข้อมูลที่มีความน่าเชื่อถือ ข้อมูลที่เรำจะนำมำใช้งำนจะต้องมำจำกแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้
ซึ่งมีลักษณะเป็นแหล่งที่มีกำรรวบรวมข้อมูลอย่ำงมีหลักเกณฑ์ มีแหล่งอ้ำงอิง เชื่อถือได้ โดยแหล่งข้อมูล
ที่เชื่อถือได้ เช่น
ข้อมูลจำกเจ้ำของ
ข้อมูลโดยตรง
ข้อมูลจำกองค์กร
หรือผู้เชี่ยวชำญ
ข้อมูลจำก
หน่วยงำนของรัฐ

15. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลโดยใช้ PROMPT เป็นวิธีกำรประเมินควำมน่ำเชื่อถือของ
ข้อมูลโดยกำรตั้งคำถำม มี 6 ขั้นตอน ดังนี้
การนาเสนอ (Presentation)
คำถำมเช่น ข้อมูลที่ได้
มีควำมชัดเจนหรือไม่
ภำษำที่ใช้ถูกต้องหรือไม่
ความสัมพันธ์ (Relevance)
คำถำมเช่น ข้อมูลนั้นมีรำยละเอียด
มำกเกินไปหรือไม่ ข้อมูลนั้นมีจุดเน้นอะไร
ข้อมูลนั้นมีคำสำคัญที่ต้องกำรหรือไม่

16. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
วัตถุประสงค์ (Objectivity)
คำถำมเช่น คำถำมเกี่ยวกับข้อมูลที่ต้องกำร
วิธีการ (Method)
คำถำมเช่น ข้อมูลนี้มีวิธีกำร
ในกำรรวบรวมข้อมูลอย่ำงไร

17. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
พิสูจน์หรือยืนยัน (Provenance)
คำถำมเช่น ข้อมูลนั้นได้มำจำกแหล่งข้อมูลใด
และแหล่งข้อมูลนั้นเชื่อถือได้หรือไม่
เป็นปัจจุบัน (Timeliness)
คำถำมเช่น ข้อมูลนั้นเผยแพร่เมื่อใด
ตีพิมพ์เมื่อใด

18. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล
เหตุผลวิบัติ เป็นกำรใช้เหตุผลที่ผิดพลำด ขำดควำมน่ำเชื่อถือในกำรนำเสนอข้อมูล ซึ่งหำกนำข้อมูล
เหล่ำนี้ไปเผยแพร่ อำจทำให้ผู้รับข้อมูลเกิดควำมเข้ำใจผิดได้ โดยเหตุผลวิบัติมีหลำยประเด็น เช่น

19. การรู้เท่าทันสื่อ
การรู้เท่าทันสื่อ ทั้งสื่อที่เผยแพร่บนอินเทอร์เน็ตและสื่อสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ มีองค์ประกอบ ดังนี้
01
ความสามารถ
ในการเข้าถึงสื่อ
เป็นกำรได้รับสื่อประเภทต่ำง ๆ
ได้อย่ำงเต็มที่ รวดเร็ว
และเข้ำใจเนื้อหำ
02
ความเข้าใจการประเมินค่า
สารสนเทศและเนื้อหาในสื่อ
เป็นกำรประเมินคุณค่ำของสื่อ
ว่ำ สื่อนั้นมีคุณค่ำต่อผู้รับสำร
มำกน้อยเพียงใด
03
การสร้าง การใช้ประโยชน์
และการเฝ้าระวังสารสนเทศ
และเนื้อหาในสื่อ
เป็นกำรสร้ำงสรรค์สื่อใหม่
ในแบบของตนเอง
04
การสะท้อนคิด
เป็นกำรพิจำรณำกำรกระทำ
ของตนเองว่ำ จะมี
ผลกระทบหรือผลลัพธ์
ต่อผู้อื่นอย่ำงไร

20. การรู้เท่าทันสื่อ
สื่อดิจิทัล เป็นสื่อที่นักเรียนสำมำรถเข้ำถึงได้รวดเร็วที่สุด ทั้งสื่อจำกทำงวิทยุ โทรทัศน์ หรือเว็บไซต์
ต่ำง ๆ โดยกำรรู้เท่ำทันสื่อดิจิทัล สำมำรถแบ่งออกได้ 8 ด้ำน ดังนี้

21. ระดับ
ความตระหนัก
ระดับ
ความเข้าใจ
ระดับ
วิเคราะห์
และตีความ
การรู้เท่าทันสื่อ
กำรแบ่งระดับของกำรรู้เท่ำทันสื่อ สำมำรถแบ่งได้เป็น 4 ระดับ ดังนี้
ระดับ
การประเมินและ
การตัดสินใจ
 ระดับความตระหนัก คือ ระดับที่ผู้รับสื่อตระหนักว่ำ สื่อและเนื้อหำสื่อมีเพื่อตอบสนองต่อ
ควำมชอบ ควำมพอใจ
 ระดับความเข้าใจ คือ ระดับที่ผู้รับสื่อมีควำมรู้ควำมเข้ำใจในสื่อ รู้ลักษณะของสื่อตำมบทบำท
หน้ำที่ในระบบสังคม รู้ควำมหมำยตรง
 ระดับวิเคราะห์และตีความ คือ ระดับที่ผู้รับสื่อสำมำรถวิเครำะห์กำรดำเนินกำรของสถำบัน
หรือองค์กรสื่อ วิเครำะห์และตีควำมหมำยแฝงได้
 ระดับการประเมินและการตัดสินใจ คือ ระดับที่ผู้รับสื่อประเมินได้ว่ำ สถำบันหรือองค์กรสื่อ
เกี่ยวข้องกับระบบอำนำจ ทุนนิยม บริโภคนิยม สำมำรถตีควำมเนื้อหำสื่ออย่ำงเชื่อมโยงกับ
บริบททำงสังคมและวัฒนธรรม

22. การรู้เท่าทันสื่อ
ควำมก้ำวหน้ำทำงเทคโนโลยีและนวัตกรรมในปัจจุบัน ที่มีกำรพัฒนำไปอย่ำงมำก โดยเฉพำะสื่อ
เทคโนโลยีสำรสนเทศต่ำง ๆ ซึ่งอำจส่งผลให้เกิดปัญหำจำกกำรใช้สื่อของคนในสังคมมำกขึ้นและรวดเร็ว เช่น
กำรเล่นเกมออนไลน์
พฤติกรรมกำร
ลอกเลียนแบบ
ปัญหำพฤติกรรมก้ำวร้ำว
ปัญหำทำงอำรมณ์
ปัญหำควำมรุนแรง

23. การรู้เท่าทันสื่อ
กำรรับข้อมูลข่ำวสำรต่ำง ๆ จะต้องมีกำรวิเครำะห์ว่ำ สิ่งที่เผยแพร่นั้นเป็นจริงหรือไม่ ซึ่งถ้ำหำก
ข้อมูลนั้นเป็นเท็จอำจทำให้ผู้รับข้อมูลได้รับผลกระทบได้ ดังตัวอย่ำงต่อไปนี้
ผลกระทบจากการได้รับข้อมูลผิดพลาดนี้ คือ
1. กำรถูกโจรกรรมข้อมูลส่วนตัว ได้แก่ เลขบัตรประจำตัวประชำชน
เบอร์โทรศัพท์
2. กำรถูกโจมตีด้วยมัลแวร์ต่ำง ๆ
3. กำรถูกล่อลวงด้วยข้อมูลอันเป็นเท็จ
นายบอยได้รับอีเมลจากธนาคารแจ้งว่า บัญชีธนาคารมีความเคลื่อนไหวผิดปกติ ให้นายบอยส่งเลขบัตร
ประจาตัวประชาชนพร้อมเบอร์โทรศัพท์กลับมาที่อีเมลนี้ มิเช่นนั้นบัญชีธนาคารจะไม่สามารถใช้งานได้

24. การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลจะต้อง
พิจารณาข้อมูลที่มาจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้
และตรงตามความต้องการของผู้ใช้งาน
หรืออาจใช้เครื่องมือในการประเมินความน่าเชื่อถือ
เช่น PROMPT