ประเด็นควรพิจารณาเกี่ยวกับข ้อมูลในยุคดิจิทัล
บุญเลิศ อรุณพิบูลย์
ผู ้อานวยการฝ่ ายบริการความรู ้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
สานักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
boonlerta@gmail.com
www.thailibrary.in.th
Facebook.com/boonlert.aroonpiboon
1
ข ้อมูลในองค์กร
ข ้อมูลในองค์กร ณ วันนี้
ความหลากหลายของ “ข ้อมูล” ในองค์กร ณ วันนี้
การรับรองมาตรฐาน
4
ประเด็นน่าสนใจเกี่ยวกับ “สื่อ” ในยุคปัจจุบัน
• งบประมาณ/กาลังคนมีจากัด
• ลิขสิทธิ์ทรัพย์สินทางปัญญา
• การบริหารองค์กรยุคใหม่/ภาพลักษณ์องค์กร
• ความต ้องการที่หลากหลายของผู้ใช ้(สิทธิ์อันชอบธรรม)
• ความหลากหลายของระบบ
• ข ้อกาหนดมีการปรับเปลี่ยน
• ตอบรับเทคโนโลยีอุบัติใหม่
ภาษาไทย ... ปัญหาใหญ่ที่ต ้องรณรงค์ต่อไป
• คุณรู้จัก ... Thai Encoding แล ้วหรือยัง
• ANSI, TIS-620, Windows-874, UTF-8
9
ปัญหาการเข ้ารหัสภาษาไทย ... ใน MS Word
PDF กับภาษาไทย
PDF กับภาษาไทย
EA>?:#?:(A: ?E9:F9.6
,/1@1+(:#)+."E"A:.
?0+12?E9:,12"A:?:
:E9:?:(A: *"*0 7.(!+A/6
,6'*(6:#"A:"/?A7EA>
/?A7EA>"# +:+A
8'.(("*", (A
<'"6"'A7A>? (A
9:.+A12:(E:'EE12G'EF9":
E(:/1.+":#:
Copy/Paste จาก PDF เป็น Text
13
14
15
สีในระบบดิจิทัลกับชื่อเรียก
• CMYK
• RGB
• Web Code
17
ข ้อมูล สารสนเทศ หัวใจสาคัญของ
ภาพลักษณ์องค์กรยุคดิจิทัล
• Logo – ไม่ควรได ้มาโดยการค ้นผ่าน Google
ฟอร์แมตของแฟ้มภาพ Logo
JPG
GIF
GIF – transparent
PNG
PNG – transparent
คาทับศัพท์ คาใหม่
• eBook หรือ e-Book หรือ Ebook หรือ E-Book …
• eLearning หรือ e-Learning หรือ Elearning …
• Internet อินเทอร์เน็ต อินเตอร์เน็ต อินเตอร์เนท
• Web เว็บ เวป เวบ
• Site ไซต์ ไซท์
การบริหารจัดการ Born-Digital Media
• ภาพถ่ายดิจิทัล
ตั้งค่าวัน/เวลาของกล ้องถ่ายภาพดิจิทัล
ถ่ายภาพด ้วยค่า Config ในระดับสูง
นาภาพมาบันทึก IPTC, XMP Metadata
การบริหารจัดการ Born-Digital Media
• เอกสารจาก Microsoft Office
สร ้างเอกสารแบบ Style
กาหนด Metadata
บันทึกเอกสารแบบฝังฟอนต์
ส่งออกเป็น PDF/A
วัน/เวลา สาคัญมากนะครับ
• พรบ.การกระทาความผิดทางคอมพิวเตอร์
หน่วยงาน/องค์กรของท่าน
กาหนด “นโยบายเกี่ยวกับวัน/เวลา” ????
เอกสาร
แยกกันเก็บ ไม่เป็นระบบ
จัดเข้าแฟ้มเอกสาร
จัดเก็บ
เข้าระบบจัดเก็บ
เก็บเข้าตู้เอกสาร
Drive / Folder / Sub-Folder
Directory
การจัดเก็บเอกสาร
คุณบริหารจัดการโฟลเดอร์อย่างไร
มักจะเก็บทุกอย่างไว ้ใน
โฟลเดอร์ Documents ???
×
การจัดการโฟลเดอร์ที่ควรทา
ชื่อโฟลเดอร์และแฟ้มเอกสาร
• มักใช ้ภาษาไทย
• มักจะมีช่องว่าง
• มักมีอักขระพิเศษผสม
• ไม่สื่อความหมาย
หน่วยงานของท่านมีข้อกาหนดเกี่ยวกับ
การตั้งชื่อโฟลเดอร์และแฟ้ มเอกสาร
แล้วหรือยัง !!!!!
ชื่อหน้าเอกสารออนไลน์
• Namespace – Wiki
• Pagename
• Alias
• Permalink
• ผลกระทบต่อการนา URL มาอ ้างอิง
คุณชอบ ...
http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%97%E0%B8%B8%E0
%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99
http://th.wikipedia.org/wiki/ทุเรียน
หรือ
นโยบายเกี่ยวกับแบบอักษร
• หน่วยงานของท่าน กาหนดฟอนต์ ขนาดฟอนต์ และ
ลักษณะฟอนต์มาตรฐานไว ้อย่างไร
• หน่วยงานของท่านมีข ้อกาหนดการฝังฟอนต์หรือไม่
อย่างไร
• หน่วยงานของท่านมีประกาศนโยบายการใช ้ฟอนต์
ที่ไม่ละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่
ตัวอักษรแตก ฟอนต์บนเว็บ
Thai Encoding
เอกสารเว็บของท่าน
กาหนด Encoding หรือไม่
หากกาหนดระบุเป็นอะไร
Thai Encoding
UTF-8, TIS-620, Windows-874
<meta http-equiv=“content-type”
content=“text/html; charset=………..”>
Thai Encoding
Database
TIS-620
Database
Windows-874
Database
UTF-8
Web
ISO-8859-1
Web
Windows-874
Web
ไม่ระบุ
สื่อ PPT
สื่อ Word
สื่อ Excel
สื่อ Web
ปัญหา Thai Encoding
กับการเก็บเกี่ยวข ้อมูลจากฐานข ้อมูลอื่น
DSpace
DSpace
DSpace
DSpace
OAI
Harvester
ฟอนต์ในประเทศไทย
• ปัญหาที่ผ่านมา
– การใช ้ฟอนต์ที่หลากหลายไม่มีมาตรฐานในเอกสารทาง
ราชการ
– การใช ้มาตรฐานฟอนต์ของบริษัทเอกชนที่ผูกขาดลิขสิทธิ์
ของระบบปฏิบัติงาน ทาให ้จากัดสิทธิ์ต่างๆ ที่จะมี
มาตรฐานเอกสารเป็นเสรี ไม่ขึ้นกับระบบปฏิบัติการใดๆ
– ปัญหาเรื่องการฟ้องร ้องละเมิดลิขสิทธิ์ฟอนต์
• แนวทางแก ้ไข
– รัฐบาลไทยประกาศใช ้“ฟอนต์มาตรฐานราชการไทย”
ฟอนต์สวยๆ ไม่ละเมิดลิขสิทธิ์
(ตัวอย่างจากฟอนต์มาตรฐานราชการไทย)
TH Charmonman ออกแบบโดยคุณเอกลักษณ์ เพียรพนาเวช TH Krub ออกแบบโดยคุณเอกลักษณ์ เพียรพนาเวช
TH Sarabun PSK ออกแบบโดย คุณศุภกิจ เฉลิมลาภ
TH Sarabun PSK
TH Sarabun New
SIPA ร่วมกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา ได ้ร่วมกันแก ้ไขสัญญาอนุญาตฟอนต์ TH Sarabun ตัวนี้ใหม่เป็น
GPL 2.0 + Font exception เพื่อให ้เป็นฟอนต์ที่เสรียิ่งขึ้น พร ้อมกันนี้ก็ได ้แก ้ไขจุดบกพร่องต่างๆ ที่มีใน TH Sarabun PSK ตัวเดิม
Default Font
• การกาหนดให ้ฟอนต์ใดๆ เป็นค่า “กาหนด” ของ
โปรแกรม MS Word, MS PowerPoint หรือโปรแกรม
อื่นๆ ในกลุ่มลักษณะเดียวกัน
• ไม่ต ้องเสียเวลากับการเลือกเปลี่ยนฟอนต์ทีละพารา
กราฟ หรือทีละสไลด์
ตัวอย่าง Default Font ใน PPT1
2
3
ตัวอย่าง Default Font ใน Word
บันทึกเอกสารแบบฝังฟอนต์
เอกสาร PDF
• หน่วยงานของท่านกาหนดนโยบายการสร ้าง
เอกสาร PDF หรือไม่ อย่างไร
• การฝังฟอนต์
• การเข ้าถึงที่สะดวกด ้วย Bookmark
• การสนับสนุนการสืบค ้นด ้วย Metadata
• การกาหนดสิทธิ์การเข ้าถึงเอกสาร
• รหัสผ่านสาหรับเอกสารบางประเภท
• พิมพ์ด ้วยความละเอียดต่า หรือห ้ามพิมพ์
• ห ้ามคัดลอก
ส่งออกเอกสารเป็น PDF/A
ท่าน/หน่วยงานของท่าน
กาหนดให ้ใช ้Style
ในการสร ้างเอกสารหรือไม่
Style หัวใจงานพิมพ์
Heading 1
Heading 2Heading 2Heading 2
Style หัวใจงานพิมพ์
• ปรับแก ้ไขได ้ง่าย
• เอกสารไม่เสียฟอร์แมต
• สร ้างสารบัญได ้ทันที
• แปลงเป็นเอกสารเว็บ
ที่คนตาบอดอ่านได ้ด ้วย
Screen Reader ได ้ง่าย
• แปลงเป็น Digital Library
Content มาตรฐานพร ้อม
สารบัญอัตโนมัติ
(Greenstone)
Word to PDF
เอกสารจาก Word ที่
สร ้างด ้วย Style แปลง
เป็น PDF พร ้อม
“สารบัญ” หรือ
“Bookmark” อัตโนมัติ
สไลด์ด ้วยแม่แบบสไลด์
ปรับเปลี่ยนวิธีพิมพ์งาน
• ตัดคา ณ ตาแหน่งที่ต ้องการ โดย
• เคาะช่องว่างไปเรื่อยๆ จนกว่าจะตัดคา
• กดปุ่ ม <Enter>
• กดปุ่ ม <Shift><Enter>
• ขึ้นหน้าใหม่ ณ ตาแหน่งที่ต ้องการ
• กดปุ่ ม <Enter> ไปเรื่อยๆ จนขึ้นหน้าใหม่
• กดปุ่ ม <Ctrl><Enter>
×
×
×
Auto Caption
มาตรฐานรูปแบบการนาเสนอภาพ
ภาพ
ต้นฉบับ
ภาพ
สื่อสิ่งพิมพ์
ภาพสาหรับ
Digital
Archive
Presentation Database Website Preview
Format JPG, TIFF TIFF, BMP JPG
TIF
JPG JPG
TIF
GIF
JPG
PNG
GIF
JPG
PNG
Resolution
(dpi)
Up to 350 Up to 350 72 – 150 72 – 150 72 – 150 72, 96 72
Color RGB/CMYK CMYK RGB/CMYK RGB RGB RGB RGB
Size
(pixels)
Up to
1840 
1232
Up to
1840  1232
Up to
1024  768
Up to
1024  768
 300 
250
 300 
250
 100 
100
Folder original dtp archive present database web preview
File Name ตามจริง เปลี่ยนตามข ้อกาหนด โดยแยกเป็นโฟลเดอร์เฉพาะ
Metadata
• เพิ่มประสิทธิภาพการสืบค ้นเอกสาร
• เป็นข ้อมูลให ้กับ Search Engine ต่างๆ
• การเผยแพร่ในระบบอินเทอร์เน็ต เป็นไปอย่าง
รวดเร็ว
• ส่งข ้อมูลให ้กับซอฟต์แวร์/ระบบเพื่อ
ประกอบการใช ้งาน/สืบค ้น
• การใช ้ประกอบการวิเคราะห์/ประมวลผล
Meta Tags
•Metadata สาหรับการนาเสนอบนเว็บ
•บรรจุไว ้ใน Head
•รูปแบบทั่วไป
<META NAME=“dataname” CONTENT=“datavalue”>
www.submitexpress.com/analyzer
ตัวอย่าง
<head>
<title>Meta Tags-Metadata Elements</title>
<meta name="description" content=“meta tags.">
<meta name="keywords" content="meta data,
metadata, meta tag, meta-tag, search-engine">
<meta name="author" content="Keith Brooke">
</head>
ความสวยงามของเว็บเมทาดาทา
Web Metadata
• หน่วยงานของท่านกาหนดการลงรายการ Web
metadata (W3C, OpenURL) ในเอกสารเว็บหรือไม่
• การกาหนด Title
• Description
• Keywords
• Author
เพิ่มมูลค่าให ้เว็บด ้วย OpenURL
<meta name="DC.title" content=“รายละเอียด" />
<meta name="DC.creator" content=“รายละเอียด" />
<meta name="DC.description" content=“รายละเอียด" />
<meta name="DC.keywords" content=“รายละเอียด" />
<meta name="DC.description" content=“รายละเอียด" />
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-874">
<title>Faculty of Science, Mahidol University - Most Recent and Most Cited
Articles</title>
<META NAME="Author" CONTENT="Faculty of Science, Mahidol University">
<META NAME="Keywords" lang="en" CONTENT="Faculty of Science, Mahidol
University, Mahidol, Thailand, Research, Publications">
<META NAME="Description" CONTENT="Research Outputs of Faculty of Science,
Mahidol University">
<META NAME=“DC.title” CONTENT=“Faculty of Science, Mahidol University - Most
Recent and Most Cited Articles”>
<META NAME="Author" CONTENT="Faculty of Science, Mahidol University">
<META NAME=“DC.Keywords" lang="en" CONTENT="Faculty of Science, Mahidol
University, Mahidol, Thailand, Research, Publications">
<META NAME=“DC.Description" CONTENT="Research Outputs of Faculty of
Science, Mahidol University">
Image Metadata
• EXIF
• IPTC
• XMP
การโอนถ่าย
Metadata
ID3 Tag for MP3
Metadata ใน Video
การสแกนเอกสารด ้วย Scanner
• เลือกเครื่องสแกนเนอร์ให ้เหมาะสมกับประเภทของ
เอกสาร
• สวมใส่ถุงมือขณะดาเนินการ
• กาหนดค่า Config ของ
เครื่องสแกนเนอร์ให ้อยู่
ในระดับสูง
• Resolution มากกว่า 300 dpi
• โหมดสี CMYK/RBG/Grey
• บันทึกในฟอร์แมต
• TIFF
• Best Quality JPG
• PNG
• เก็บข ้อมูลไว ้หลายสาเนา
รูปแบบการ
สแกน
การสแกนเอกสารด ้วย Scanner
การสแกนเอกสารด ้วย Scanner
กระบวนการสแกน
การสแกนเอกสารด ้วย Scanner
กระบวนการตัดขอบ/หมุน
การสแกนเอกสารด ้วย Scanner
กระบวนการ Retouch + เอกสาร PDF ต ้นฉบับ
การสแกนเอกสารด ้วย Scanner
กระบวนการเอกสาร PDF เผยแพร่
รู้จักกับสัญญาอนุญาต
สงวนลิขสิทธิ์
Copyright (c)
CreativeCommons
(cc)
สมบัติสาธารณะ
Public Domain (pd)
OpenAccess
(OA)
74
ขอขอบคุณ
• www.thailibrary.in.th
• facebook.com/boonlert.aroonpiboon
75

Data in Digital Era