‫سایت جامع آثار فمینیستی‬

                                                                                   ‫‪www.daadaar.com‬‬



                 ‫کودکانی که ناخواسته میآیند و مادرانی که ناخواسته میمیرند ( بررسی سقط در ایران )‬   ‫نــام مقــالـه‬

                                                  ‫بهزاد کشمیری پور، گزارشگر صدای آلمان ( تهران )‬   ‫نویسنده مقاله‬

                                                                                              ‫5‬    ‫تـعـداد صفحه‬

                                                                                    ‫00/00/0000‬     ‫تاریــخ تحـریر‬

                                                                                ‫پزشکان بدون مرز‬    ‫نـــام سـایـت‬

                                                      ‫7542=‪http://www.pezeshk.us/?p‬‬                ‫‪url‬‬     ‫آدرس‬




‫‪Print‬‬   ‫‪search‬‬                                 ‫‪Prev‬‬         ‫1‬         ‫‪Next‬‬                                          ‫‪Full‬‬   ‫‪Exit‬‬
‫کودکانی که ناخواسته می آیند و مادرانی که ناخواسته می میرند ( بررسی سقط در ایران )‬

‫سالهاست که یکی از خواستههای زنان در روز جهانی زن آزادی سقط جنین است. سقط جنین که در بسیاری از کشورهای پیرامونی عملی غیرِ قانونی‬
‫محسوب میشود اغلب در مراکز غیرِ بهداشتی و توسط افراد غیرِ متخصص انجام شده و ساالنه منجر به مرگ صدها هزار زن باردار میشود. ایران نیز از‬
‫این قاعده مستثنا نیست. در حالی که آمار دقیقی از تعداد سقط جنینهای غیرِ قانونی در ایران در دست نیست آمار غیرِ رسمی و اطالعاتی که توسط مراکز‬
‫بهداشتی منتشر شده خبر از ابعاد هولناک این فاجعه میدهد. این آمار ظاهراً چنان تکان دهنده است که تدوین قانونی برای تسهیل سقط جنین قانونی‬
        ‫ِ‬
                                                                                               ‫را به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل کرده است.‬
‫گرچه سقط جنین در اکثر ادیان بزرگ عملی نا مشروع قلمداد میشود و کلیسای کاتولیک، همچنان که اغلب علمای مسلمان و یهودی از مخالفان‬
‫سرسخت آن هستند هر روز بر تعداد کشورهایی که قوانین سهلتری برای انجام این عمل وضع میکنند افزوده میشود. در اغلب کشورهای اروپایی که‬
‫مسیر قانونگذاری از مجرایی عرفی و مدنی میگذرد سقط جنین با اندکی تفاوت مجاز اعالم شده است. در کشورهایی نیز که سقط جنین هنوز به طور‬
                                                                      ‫ِ‬
‫کامل قانونی اعالم نشده چنان شرایطی فراهم شده که پایان دادن به بارداری ناخواسته به ندرت سالمت مادران را به خطر میاندازد. قوانین در میان‬
‫کشورهای اروپایی بر سر زمان مُجاز برای سقط جنین اختالف دارند و این مدت در قوانین مربوط از ده هفته ( فرانسه ) تا ۴۲ هفته ( هلند ) متغیر است.‬
‫آمار سازمان بهداشت جهانی خبر از ۰۱۲ میلیون بارداری در سال میدهد که نزدیک به ۰۵ میلیون آن به سقط جنین منجر میشود. ظاهراً ۰۲ میلیون‬
‫از این سقطها غیرِ قانونی و اغلب در شرایطی غیرِ بهداشتی انجام میشود. سهم کشورهای توسعه نیافته از این سقطهای غیرِ بهداشتی ۵۹ درصد است.‬
‫برخی معتقدند ۰۳ درصد از سقطهایی که در ایران انجام میشود غیرِ قانونی است که در موارد بسیاری به مرگ مادران میانجامد. این معضل بر مسووالن‬
                                                                                                                          ‫نیز پوشیده نیست.‬
‫جهانبخش امینی، عضو کمیسیون بهداشتی مجلس معتقد است " انجام سقط جنین غیرِ قانونی در مراکز غیرِ تخصصی و غیرِ بهداشتی موجب بروز‬
                                                         ‫ِ‬

‫‪Print‬‬    ‫‪search‬‬                                           ‫‪Prev‬‬         ‫2‬          ‫‪Next‬‬                              ‫‪Home‬‬    ‫‪Full‬‬      ‫‪Exit‬‬
‫عوارضی نظیر باقی ماندن جفت در بدن و خونریزی مکرر، عفونت شدید، بیحالی، افت فشار خون، انتقال هپاتیت و ایدز به مادران میشود که در برخی‬
                                                                              ‫موارد منجر به مرگ آنان خواهد شد." [ مهر، ۲۱ شهریور ۴۸ ]‬
‫در ایران نیز چون بسیاری از کشورهای پیرامونی، غیرِ قانونی بودن سقط جنین بارداریهای ناخواسته را به معضل و خطری برای مادران تبدیل کرده‬
‫است. آمار دقیقی از تعداد سقط جنینهای غیرِ قانونی در دست نیست. تنها آماری که جسته و گریخته منتشر میشود، آماری تخمینی است یا آماری که‬
                                                                                      ‫میتوان از صفحات روزنامهها و مجلهها استخراج کرد.‬
‫این اطالعات حکایت از آن دارد که ساالنه صدها زن جوان جان خود را بر اثر سقط جنین در شرایط غیرِ بهداشتی از دست میدهند. در ایران سقط‬
‫جنینی قانونی است که وجودش سالمت مادر را به خطر بیندازد یا به تولد نوزادی معلول بینجامد. در حالی که تقریباً همه صاحب نظران بر این اعتقادند‬
                           ‫ٔ‬
                                                                                                          ‫ِ‬
‫که مهمترین دلیل سقط جنین بارداری ناخواسته است. در این میان سهم بارداریهای قبل از ازدواج و در میان زنان زیرِ ۳۲ سال رقمی چشمگیر است‬
                                                                                                                          ‫ِ‬
                                                                        ‫و هر روز بر بارداریهای ناخواسته دختران زیر شانزده سال افزوده میشود.‬
                                                                                                        ‫ِ‬      ‫ٔ‬
‫دربارهٔ راههای جلوگیری از سقط جنین غیرِ قانونی مسووالن نظرات گوناگونی دارند. جهانبخش امینی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به‬
                                                                                                     ‫ِ‬
‫خبرگزاری مهر میگوید "یکی از راهکارهای آن در نظر گرفتن جریمه سنگین برای افراد دخیل در این عمل غیرِ قانونی و خطرناک است." در مقابل، نه‬
                                                                            ‫ٔ‬
‫تنها بسیاری از متخصصان که برخی از نمایندگان مجلس نیز چاره را در تسهیل قوانین میدانند. یک سال پیش عابد فتاحی یکی از اعضای کمیسیون‬
‫بهداشت مجلس با اشاره به این که " از میان تعداد سقط جنین غیرِ قانونی در دنیا به طور متوسط ۰۰۱ تا ۰۰۲ هزار نفر از زنان باردار جان خود را از دست‬
                         ‫ِ‬
‫میدهند" گفته بود "هم اکنون برای سقط جنین مواردی نظیر تولد ناقص نوزادان و در خطر بودن جان مادران در صورت تولد نوزاد، قوانین سختی در‬
                                                                         ‫ِ‬
‫نظر گرفته شده است و اعضای مجلس به دنبال آسانتر کردن این قوانین هستند تا از این طریق مشکالت مرگ و میرِ مادرانی که شامل حال این قانون‬
                                                                                                                          ‫میشوند، پایان پذیرد."‬

‫‪Print‬‬    ‫‪search‬‬                                           ‫‪Prev‬‬        ‫3‬         ‫‪Next‬‬                                ‫‪Home‬‬        ‫‪Full‬‬       ‫‪Exit‬‬
‫او معتقد است "متاسفانه ساالنه بسیاری از زنان ایرانی بیرحمانه و به وسیله دستهای کثیف و آلودهٔ افراد غیرِ متخصص، داروهای غیرِ استاندارد و در‬
                                                                  ‫مراکزی کامال غیرِ بهداشتی جان خود را از دست میدهند." [ ۷ بهمن ۳۸، مهر ]‬
‫عابد فتاحی در خصوص آمار سقط جنین در کشور میگوید "به علت اینکه سقط جنین در ایران قتل عَمد محسوب میشود، هیچ کس در این مورد‬
                                     ‫ِ‬
                      ‫آماری ندارد اما متاسفانه سقط جنین در کشور به شدت شایع شده است اما مردم از دادن اطالع در این خصوص میترسند."‬
                                                                             ‫ِ‬
‫در مورد شرایط مجاز بودن سقط جنین میان علمای اسالم تفاوت نظرهای فاحشی وجود دارد و همین مساله قانونگذاری را برای نمایندگان مجلس‬
‫دشوار کرده است. در حالی که موارد اعالم شده از سوی پزشکی قانونی، قوهٔ قضاییه و طرح سقط جنین مجلس، همه به بیماری و خطر جانی برای مادر‬
                                                 ‫ِ‬                                   ‫ِ‬
                                                                                                        ‫ِ ِ‬
‫مربوط میشوند، در عمل ضرورت بخش بزرگی از سقط جنینها به بارداریهای ناخواسته و روابط پیش از ازدواج مربوطاند؛ روابطی که قانوناً "نا مشروع"‬
                                                                                                         ‫قلمداد و خود جرم محسوب میشوند.‬
‫چندی پیش یکی از هفته نامهها با انتشار عکسی از یک جنین مرده در جوی خیابانی در تهران خبر میداد که هر ماه پانزده جنین در زبالههای شهر‬
                                                                  ‫ِ‬
‫تهران پیدا میشود. همچنین جایزهٔ دومین مسابقه عکاسی مطبوعاتی ـ خبری " کاوه گلستان" نیز امسال به عکسی تعلق گرفت که جنینی را در جوی‬
                                                                                  ‫ِ‬      ‫ٔ‬
‫یکی از خیابانهای پُر رفت و آمدِ تهران نشان میداد. این عکسها و گزارشها بار دیگر بحث در مورد سقط جنین را در ایران به عنوان موضوع روز مطرح‬
                                                                                  ‫کرده گرچه هنوز چارهای برای این معضل پیدا نشده است.‬
‫سقط جنینهای غیرِ قانونی در حالی همچنان خطری برای زنان جوان باردار است که غیرِ بهداشتی و خطرناک بودن سقط جنین فقط معضل مراکزِ‬
 ‫مخفی نیست. به گفته یکی از اعضای کمیسیون بهداشت مجلس "بهداشت و درمان نه تنها در بیمارستانهای دولتی بلکه در بیمارستانهای خصوصی‬
                                                                                                                 ‫ٔ‬
                                                                    ‫نیز رعایت نمیشود." [ مهرانگیز مروتی به خبرگزاری مهر، ۴ بهمن ۳۸ ]‬


‫‪Print‬‬    ‫‪search‬‬                                         ‫‪Prev‬‬        ‫4‬        ‫‪Next‬‬                               ‫‪Home‬‬        ‫‪Full‬‬      ‫‪Exit‬‬
‫به گفته این نماینده " آمار دقیقی از تعداد سقطهای انجام شده در کشور وجود ندارد، چرا که بیشتر عملهای سقط جنین در مراکز غیرِ قانونی و‬‫ٔ‬
‫زیر زمینی انجام میشود." او همچنین میافزاید "متاسفانه به دلیل نبود قانونی جامع و مانع همه ساله تعداد قابل توجهی از زنان با مراجعه به مراکز فاقد‬
                                              ‫صالحیت اقدام به سقط جنین میکنند که اغلب موجب ایجاد عوارض جدی و حتی مرگ آنان میشود."‬
‫اواخر دی ماه امسال نیروی انتظامی به دنبال شکایت مردی که همسرش ۸۴ ساعت پس از سقط جنین فوت کرده بود زنی را دستگیر کرد که ال اقل‬
‫در شش سال گذشته ۲۴ جنین را به طور غیرِ قانونی سقط کرده بوده. آیا همین خبر حکایت از ابعاد هولناک یک معضل اجتماعی نمیدهد ؟ در تهران‬
‫و اغلب شهرهای بزرگ ایران یافتن داروهای سقط جنین و مراکزی که به طور مخفی به این کار مشغولند مانند دست یافتن به هر چیز غیرِ قانونی دیگر‬
      ‫ِ‬
                                          ‫کاری سهل و ساده است و به اعتقاد بسیاری از کارشناسان همین امر خود نشانه وجود تقاضای بسیار است.‬
                                                                 ‫ٔ‬




‫‪Print‬‬    ‫‪search‬‬                                          ‫‪Prev‬‬         ‫5‬         ‫‪Next‬‬                               ‫‪Home‬‬        ‫‪Full‬‬       ‫‪Exit‬‬

کودکاني که ناخواسته مي آيند

  • 1.
    ‫سایت جامع آثارفمینیستی‬ ‫‪www.daadaar.com‬‬ ‫کودکانی که ناخواسته میآیند و مادرانی که ناخواسته میمیرند ( بررسی سقط در ایران )‬ ‫نــام مقــالـه‬ ‫بهزاد کشمیری پور، گزارشگر صدای آلمان ( تهران )‬ ‫نویسنده مقاله‬ ‫5‬ ‫تـعـداد صفحه‬ ‫00/00/0000‬ ‫تاریــخ تحـریر‬ ‫پزشکان بدون مرز‬ ‫نـــام سـایـت‬ ‫7542=‪http://www.pezeshk.us/?p‬‬ ‫‪url‬‬ ‫آدرس‬ ‫‪Print‬‬ ‫‪search‬‬ ‫‪Prev‬‬ ‫1‬ ‫‪Next‬‬ ‫‪Full‬‬ ‫‪Exit‬‬
  • 2.
    ‫کودکانی که ناخواسته می آیند و مادرانی که ناخواسته می میرند ( بررسی سقط در ایران )‬ ‫سالهاست که یکیاز خواستههای زنان در روز جهانی زن آزادی سقط جنین است. سقط جنین که در بسیاری از کشورهای پیرامونی عملی غیرِ قانونی‬ ‫محسوب میشود اغلب در مراکز غیرِ بهداشتی و توسط افراد غیرِ متخصص انجام شده و ساالنه منجر به مرگ صدها هزار زن باردار میشود. ایران نیز از‬ ‫این قاعده مستثنا نیست. در حالی که آمار دقیقی از تعداد سقط جنینهای غیرِ قانونی در ایران در دست نیست آمار غیرِ رسمی و اطالعاتی که توسط مراکز‬ ‫بهداشتی منتشر شده خبر از ابعاد هولناک این فاجعه میدهد. این آمار ظاهراً چنان تکان دهنده است که تدوین قانونی برای تسهیل سقط جنین قانونی‬ ‫ِ‬ ‫را به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل کرده است.‬ ‫گرچه سقط جنین در اکثر ادیان بزرگ عملی نا مشروع قلمداد میشود و کلیسای کاتولیک، همچنان که اغلب علمای مسلمان و یهودی از مخالفان‬ ‫سرسخت آن هستند هر روز بر تعداد کشورهایی که قوانین سهلتری برای انجام این عمل وضع میکنند افزوده میشود. در اغلب کشورهای اروپایی که‬ ‫مسیر قانونگذاری از مجرایی عرفی و مدنی میگذرد سقط جنین با اندکی تفاوت مجاز اعالم شده است. در کشورهایی نیز که سقط جنین هنوز به طور‬ ‫ِ‬ ‫کامل قانونی اعالم نشده چنان شرایطی فراهم شده که پایان دادن به بارداری ناخواسته به ندرت سالمت مادران را به خطر میاندازد. قوانین در میان‬ ‫کشورهای اروپایی بر سر زمان مُجاز برای سقط جنین اختالف دارند و این مدت در قوانین مربوط از ده هفته ( فرانسه ) تا ۴۲ هفته ( هلند ) متغیر است.‬ ‫آمار سازمان بهداشت جهانی خبر از ۰۱۲ میلیون بارداری در سال میدهد که نزدیک به ۰۵ میلیون آن به سقط جنین منجر میشود. ظاهراً ۰۲ میلیون‬ ‫از این سقطها غیرِ قانونی و اغلب در شرایطی غیرِ بهداشتی انجام میشود. سهم کشورهای توسعه نیافته از این سقطهای غیرِ بهداشتی ۵۹ درصد است.‬ ‫برخی معتقدند ۰۳ درصد از سقطهایی که در ایران انجام میشود غیرِ قانونی است که در موارد بسیاری به مرگ مادران میانجامد. این معضل بر مسووالن‬ ‫نیز پوشیده نیست.‬ ‫جهانبخش امینی، عضو کمیسیون بهداشتی مجلس معتقد است " انجام سقط جنین غیرِ قانونی در مراکز غیرِ تخصصی و غیرِ بهداشتی موجب بروز‬ ‫ِ‬ ‫‪Print‬‬ ‫‪search‬‬ ‫‪Prev‬‬ ‫2‬ ‫‪Next‬‬ ‫‪Home‬‬ ‫‪Full‬‬ ‫‪Exit‬‬
  • 3.
    ‫عوارضی نظیر باقیماندن جفت در بدن و خونریزی مکرر، عفونت شدید، بیحالی، افت فشار خون، انتقال هپاتیت و ایدز به مادران میشود که در برخی‬ ‫موارد منجر به مرگ آنان خواهد شد." [ مهر، ۲۱ شهریور ۴۸ ]‬ ‫در ایران نیز چون بسیاری از کشورهای پیرامونی، غیرِ قانونی بودن سقط جنین بارداریهای ناخواسته را به معضل و خطری برای مادران تبدیل کرده‬ ‫است. آمار دقیقی از تعداد سقط جنینهای غیرِ قانونی در دست نیست. تنها آماری که جسته و گریخته منتشر میشود، آماری تخمینی است یا آماری که‬ ‫میتوان از صفحات روزنامهها و مجلهها استخراج کرد.‬ ‫این اطالعات حکایت از آن دارد که ساالنه صدها زن جوان جان خود را بر اثر سقط جنین در شرایط غیرِ بهداشتی از دست میدهند. در ایران سقط‬ ‫جنینی قانونی است که وجودش سالمت مادر را به خطر بیندازد یا به تولد نوزادی معلول بینجامد. در حالی که تقریباً همه صاحب نظران بر این اعتقادند‬ ‫ٔ‬ ‫ِ‬ ‫که مهمترین دلیل سقط جنین بارداری ناخواسته است. در این میان سهم بارداریهای قبل از ازدواج و در میان زنان زیرِ ۳۲ سال رقمی چشمگیر است‬ ‫ِ‬ ‫و هر روز بر بارداریهای ناخواسته دختران زیر شانزده سال افزوده میشود.‬ ‫ِ‬ ‫ٔ‬ ‫دربارهٔ راههای جلوگیری از سقط جنین غیرِ قانونی مسووالن نظرات گوناگونی دارند. جهانبخش امینی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به‬ ‫ِ‬ ‫خبرگزاری مهر میگوید "یکی از راهکارهای آن در نظر گرفتن جریمه سنگین برای افراد دخیل در این عمل غیرِ قانونی و خطرناک است." در مقابل، نه‬ ‫ٔ‬ ‫تنها بسیاری از متخصصان که برخی از نمایندگان مجلس نیز چاره را در تسهیل قوانین میدانند. یک سال پیش عابد فتاحی یکی از اعضای کمیسیون‬ ‫بهداشت مجلس با اشاره به این که " از میان تعداد سقط جنین غیرِ قانونی در دنیا به طور متوسط ۰۰۱ تا ۰۰۲ هزار نفر از زنان باردار جان خود را از دست‬ ‫ِ‬ ‫میدهند" گفته بود "هم اکنون برای سقط جنین مواردی نظیر تولد ناقص نوزادان و در خطر بودن جان مادران در صورت تولد نوزاد، قوانین سختی در‬ ‫ِ‬ ‫نظر گرفته شده است و اعضای مجلس به دنبال آسانتر کردن این قوانین هستند تا از این طریق مشکالت مرگ و میرِ مادرانی که شامل حال این قانون‬ ‫میشوند، پایان پذیرد."‬ ‫‪Print‬‬ ‫‪search‬‬ ‫‪Prev‬‬ ‫3‬ ‫‪Next‬‬ ‫‪Home‬‬ ‫‪Full‬‬ ‫‪Exit‬‬
  • 4.
    ‫او معتقد است"متاسفانه ساالنه بسیاری از زنان ایرانی بیرحمانه و به وسیله دستهای کثیف و آلودهٔ افراد غیرِ متخصص، داروهای غیرِ استاندارد و در‬ ‫مراکزی کامال غیرِ بهداشتی جان خود را از دست میدهند." [ ۷ بهمن ۳۸، مهر ]‬ ‫عابد فتاحی در خصوص آمار سقط جنین در کشور میگوید "به علت اینکه سقط جنین در ایران قتل عَمد محسوب میشود، هیچ کس در این مورد‬ ‫ِ‬ ‫آماری ندارد اما متاسفانه سقط جنین در کشور به شدت شایع شده است اما مردم از دادن اطالع در این خصوص میترسند."‬ ‫ِ‬ ‫در مورد شرایط مجاز بودن سقط جنین میان علمای اسالم تفاوت نظرهای فاحشی وجود دارد و همین مساله قانونگذاری را برای نمایندگان مجلس‬ ‫دشوار کرده است. در حالی که موارد اعالم شده از سوی پزشکی قانونی، قوهٔ قضاییه و طرح سقط جنین مجلس، همه به بیماری و خطر جانی برای مادر‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ ِ‬ ‫مربوط میشوند، در عمل ضرورت بخش بزرگی از سقط جنینها به بارداریهای ناخواسته و روابط پیش از ازدواج مربوطاند؛ روابطی که قانوناً "نا مشروع"‬ ‫قلمداد و خود جرم محسوب میشوند.‬ ‫چندی پیش یکی از هفته نامهها با انتشار عکسی از یک جنین مرده در جوی خیابانی در تهران خبر میداد که هر ماه پانزده جنین در زبالههای شهر‬ ‫ِ‬ ‫تهران پیدا میشود. همچنین جایزهٔ دومین مسابقه عکاسی مطبوعاتی ـ خبری " کاوه گلستان" نیز امسال به عکسی تعلق گرفت که جنینی را در جوی‬ ‫ِ‬ ‫ٔ‬ ‫یکی از خیابانهای پُر رفت و آمدِ تهران نشان میداد. این عکسها و گزارشها بار دیگر بحث در مورد سقط جنین را در ایران به عنوان موضوع روز مطرح‬ ‫کرده گرچه هنوز چارهای برای این معضل پیدا نشده است.‬ ‫سقط جنینهای غیرِ قانونی در حالی همچنان خطری برای زنان جوان باردار است که غیرِ بهداشتی و خطرناک بودن سقط جنین فقط معضل مراکزِ‬ ‫مخفی نیست. به گفته یکی از اعضای کمیسیون بهداشت مجلس "بهداشت و درمان نه تنها در بیمارستانهای دولتی بلکه در بیمارستانهای خصوصی‬ ‫ٔ‬ ‫نیز رعایت نمیشود." [ مهرانگیز مروتی به خبرگزاری مهر، ۴ بهمن ۳۸ ]‬ ‫‪Print‬‬ ‫‪search‬‬ ‫‪Prev‬‬ ‫4‬ ‫‪Next‬‬ ‫‪Home‬‬ ‫‪Full‬‬ ‫‪Exit‬‬
  • 5.
    ‫به گفته ایننماینده " آمار دقیقی از تعداد سقطهای انجام شده در کشور وجود ندارد، چرا که بیشتر عملهای سقط جنین در مراکز غیرِ قانونی و‬‫ٔ‬ ‫زیر زمینی انجام میشود." او همچنین میافزاید "متاسفانه به دلیل نبود قانونی جامع و مانع همه ساله تعداد قابل توجهی از زنان با مراجعه به مراکز فاقد‬ ‫صالحیت اقدام به سقط جنین میکنند که اغلب موجب ایجاد عوارض جدی و حتی مرگ آنان میشود."‬ ‫اواخر دی ماه امسال نیروی انتظامی به دنبال شکایت مردی که همسرش ۸۴ ساعت پس از سقط جنین فوت کرده بود زنی را دستگیر کرد که ال اقل‬ ‫در شش سال گذشته ۲۴ جنین را به طور غیرِ قانونی سقط کرده بوده. آیا همین خبر حکایت از ابعاد هولناک یک معضل اجتماعی نمیدهد ؟ در تهران‬ ‫و اغلب شهرهای بزرگ ایران یافتن داروهای سقط جنین و مراکزی که به طور مخفی به این کار مشغولند مانند دست یافتن به هر چیز غیرِ قانونی دیگر‬ ‫ِ‬ ‫کاری سهل و ساده است و به اعتقاد بسیاری از کارشناسان همین امر خود نشانه وجود تقاضای بسیار است.‬ ‫ٔ‬ ‫‪Print‬‬ ‫‪search‬‬ ‫‪Prev‬‬ ‫5‬ ‫‪Next‬‬ ‫‪Home‬‬ ‫‪Full‬‬ ‫‪Exit‬‬