1. Διδακηικέρ και μαθηζιακέρ παπάμεηποι ηηρ αξιοποίηζηρ ηυν
τηθιακών κόμικρ ζηα θιλολογικά μαθήμαηα:
μεηαζσημαηίζονηαρ ηα λογοηεσνικά αθηγημαηικά κείμενα ζε
πολςηποπικά με ηη σπήζη ηυν ΤΠΕ.
Αλεξανδρή Ελευθερία
Υιλόλογος
MSc e-learning
ΠΑΝΕΠΙ΢ΣΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ
ΣΜΗΜΑ ΨΗΥΙΑΚΩΝ ΢Τ΢ΣΗΜΑΣΩΝ

2.  Η πξόηαζε πνπ θαηαζέησ ζπληζηά κηα απόπεηξα αλαλέσζεο ησλ
δηδαθηηθώλ πξαθηηθώλ πνπ εθαξκόδνληαη ζην κάζεκα ηεο Λογοηεσνίαρ
ζηο Γςμνάζιο
 ΢πλάδεη κε ην βαζηθό ζθνπό ηεο δηδαζθαιίαο ηεο Λνγνηερλίαο, ζύκθσλα
κε ην λέν πξόγξακκα ζπνπδώλ:
«κπιηική αγωγή ζηο ζύγσπονο πολιηιζμό»
 Η παξνύζα δηδαθηηθή πξόηαζε επηρεηξεί λα ζπλδέζεη ηηο ινγνηερληθέο
ζεσξίεο πνπ αλαγλσξίδνπλ ζηνλ αλαγλώζηε ενεπγό πόλο θαηά ηελ
πξόζιεςε ηνπ ινγνηερληθνύ θεηκέλνπ κε ηηο πνιηηηζκηθέο ζπνπδέο πνπ
κειεηνύλ ηελ πολςηποπικόηηηα σο κηα νπζηαζηηθή θαη ζεκειηώδε
παξάκεηξν ζε θάζε θείκελν θαη αλαιύνπλ ηνπο ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο ηα
πνηθίια ζεκεησηηθά κέζα ζπλδπάδνληαη θαη παξάγνπλ λνήκαηα (Iser, 1976:
30· Γεσξγαθνπνύινπ & Γνύηζνο, 1999: 273-275·Πεζθεηδή, 2008).

3. Γαλείδνκαη ηηο απόςεηο ηεο ΢ηαζηλνπνύινπ-΢θηαδά
(2000):
«Σίπνηε δελ είλαη ίδην: εκείο δελ είκαζηε ίδηνη, νη
καζεηέο καο-θπξίσο απηνί- δελ είλαη ίδηνη. Σν κόλν
αλαιινίσην είλαη ην κνξθσηηθό πιηθό, ηα θείκελα-
πνπ πεξηκέλνπλ γηα κηα δηαθνξεηηθή πξνζέγγηζε,
θνληά ζηηο ζύγρξνλεο αλάγθεο […]. Γη’ απηό όκσο
ρξεηάδεηαη κηα άιιε γιώζζα πνπ πξέπεη λα ηελ
αλαδεηήζνπκε θαη λα ηελ βξνύκε».

4. Εκπαιδευτική χρήση των κόμικς
 Αλαδεηώληαο ινηπόλ ηξόπνπο αλαλέσζεο δηδαθηηθώλ
πξαθηηθώλ επηρεηξήζεθε απηή ε θαηλνηόκνο δξάζε θαζώο ηηο
ηειεπηαίεο δύν δεθαεηίεο παξαηεξείηαη νινέλα δηεπξπλόκελε
ε αμηνπνίεζε ησλ θόκηθο ζην πιαίζην ηεο εθπαίδεπζεο γηα ηηο
αλάγθεο ηνπ νέος γπαμμαηιζμού (Βarker, 1989).
 Κνηλόο παξαλνκαζηήο όισλ ησλ πηινηηθώλ πξνγξακκάησλ
πνπ έρνπλ εθαξκνζηεί δηεζλώο είλαη ε ελεξγνπνίεζε ηεο
πνιηηηζκηθήο εκπεηξίαο ησλ καζεηώλ/ηξηώλ ζε ζρέζε κε ηα
θόκηθο γηα ηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ λένπ γξακκαηηζκνύ
(Νέδε θ.α., 2009).

5. τα κόμικς, από παιδαγωγική σκοπιά
 Δίλαη κηα γιώζζα παγθνζκίσο θαηαλνεηή
 πξνθαιεί ηηο αηζζήζεηο,
 κεηαηξέπεη ην αθεξεκέλν ζε ζπγθεθξηκέλν,
 απνγεηώλεη ηε θαληαζία ησλ εθήβσλ (Burton, 1955).
 Βαζίδνληαη ζηε ζεσξία ηεο δηπιήο θσδηθνπνίεζε ηνπ
Paivio (dual coding: Paivio, 1991):
 νη άλζξσπνη απνζεθεύνπλ θαη απνθσδηθνπνηνύλ πιεξνθνξίεο
κε δηπιό ηξόπν ζε δύν ζπζηήκαηα κλήκεο, ηε γιώζζα
(ιεθηηθέο πιεξνθνξίεο) θαη ηηο εηθόλεο (κε ιεθηηθέο
πιεξνθνξίεο).
 άξα ε εηθόλα είλαη απνηειεζκαηηθόηεξε ζηε κάζεζε, όηαλ
ζπλνδεύεηαη από θείκελν θαη αληίζηξνθα.
 Οη Mayer θαη Moreno (1998, 2002) πξόηεηλαλ ζηξαηεγηθέο
κάζεζεο πνπ βαζίδνληαη ζηε δηδαζθαιία κε ηαπηόρξνλε
παξνπζίαζε αθήγεζεο, εηθόλσλ θαη θηλνύκελσλ ζρεδίσλ.

6. Ιστορία της χρήσης των κόμικς στην
εκπαίδευση
 ΢ηηο ΗΠΑ δηεμάγνληαη κειέηεο γηα ηελ εθπαηδεπηηθή ηνπο αμία ήδε από ηε
δεθαεηία ηνπ ’40
 Η θαηάζηαζε άιιαμε ην 1992 όηαλ ην βηβιίν θόκηθο "Maus" κε ζέκα ην
Οινθαύησκα ηνπ Art Spiegelman θέξδηζε ην βξαβείν Pulitzer
 Σελ επόκελε δεθαεηία, ηα θόκηθο άξρηζαλ λα ρξεζηκνπνηνύληαη ζε κεγάιν
βαζκό ζηελ Δθπαίδεπζε.
 Οξηζκέλνη θαζεγεηέο (R. Versaci, 2001; J. Kakalios 2001) ηα
ρξεζηκνπνίεζαλ γηα ηε δηδαζθαιία ηεο Λνγνηερλίαο θαη ηεο Φπζηθήο
αληίζηνηρα ζε ακεξηθάληθα Παλεπηζηήκηα
 ΢ηε λέα ρηιηεηία νη εηδηθνί ηα ζεσξνύλ δέιεαξ γηα ηνπο εθήβνπο, εηδηθά γηα
ηνπο απξόζπκνπο καζεηέο (Bacon, 2002)

7. Ελληνικές- ευρωπαϊκές
προσπάθειες
 Οη πεξηπέηεηεο ηνπ Αζηεξίμ ζηα Αξραία Διιεληθά ζε
απόδνζε Φάλε Καθξηδή, ην ΢πληαθηηθό ηεο Aξραίαο
Διιεληθήο, θσκσδίεο ηνπ Αξηζηνθάλε (Αραξλείο,
Πινύηνο, Βάηξαρνη, Δηξήλε) θαη νη ηξαγσδίεο "Αληηγόλε"
ηνπ ΢νθνθιή θαη "Ιθηγέλεηα ζηελ Απιίδα" ηνπ Δπξηπίδε ζε
θόκηθο.
 Έρνπλ δηαζθεπαζηεί επίζεο νη Μύζνη ηνπ Αηζώπνπ, ε Πάπηζζα
Ισάλλα ηνπ Ρνΐδε θ.ά..
 Η Δπξσπατθή Δπηηξνπή εμέδσζε δύν θόκηθο ζε όιεο ηηο
επίζεκεο γιώζζεο ηεο.
 Σν πξώην, "Ο Πόιεκνο ηνπ Βαηόκνπξνπ", έρεη ζέκα ηελ
εηξεληθή ζπλύπαξμε ησλ ιαώλ θαη ηα ζεζκηθά όξγαλα ηεο Δ.Δ.,
 Σν δεύηεξν, "Δγώ ν Ραηζηζηήο", θαηαγξάθεη ηηο πξνζέζεηο ηεο
Δ.Δ. λα θαηαπνιεκήζεη θάζε είδνπο δηαθξίζεηο.

8. Κόμικς στην εκπαίδευση! Γιατί; (1/2)
 Α. Κίνηηπα-Γπαζηηπιοποίηζη
 Παξαθηλνύλ! "είλαη ρξήζηκα σο θίλεηξν", "απμάλνπλ ηελ αηνκηθή ζπκκεηνρή,
" θαζηζηνύλ ηελ κάζεζε πάξα πνιύ εύθνιε" (Hutchinson, 1949).
 Γηεπθνιύλνπλ! Η ρξήζε ηνπ θόκηθ Superman ζηε δηδαζθαιία ηεο Γιώζζαο
πξνθάιεζε "αζπλήζηζην ελδηαθέξνλ" ζηνπο ζπνπδαζηέο, πνπ "νινθιήξσζαλ
ηελ εξγαζία νιόθιεξεο ηεο εβδνκάδαο ζε έλα βξάδπ" (Sones, 1944).
 Γνεηεύνπλ!" αζθνύλ καγλεηηθή έιμε ζηα παηδηά", (Alongi, 1974)
 Β. Δποπηεία
 Δηθόλεο θαη θείκελν επσκίδνληαη ην θνξηίν ηεο ηζηνξίαο από θνηλνύ.
 Σα θόκηθο ζέηνπλ έλα "αλζξώπηλν πξόζσπν" ζε έλα κάζεκα→
ζπλαηζζεκαηηθή ζύλδεζε κεηαμύ καζεηώλ θαη ραξαθηήξσλ κηαο ηζηνξίαο.
 Η νπηηθή ηνπο πνηόηεηα πξνάγεη ηελ κάζεζε.
 Σάζε πξνο ηε δηδαζθαιία κε βάζε ηε ζεσξία ηεο πνιιαπιήο επθπΐαο
(Gardner, 1983)

9. Κόμικς στην εκπαίδευση! Γιατί; (2/2)
Γ. Μονιμόηηηα
 Μόληκν νπηηθό ζηνηρείν ζε αληίζεζε κε α.ηαινίερ διαλέξειρ ην κέζν ή ν
νκηιεηήο ππαγνξεύεη ηελ ηαρύηεηα ηεο δηαδηθαζίαο β. βιβλία: κόληκν
ζηνηρείν, αιιά όρη εηθόλεο
Γ. Γιαμεζολαβηηικόρ πόλορ
 Πξνο δπζθνιόηεξεο θαη πην ζύλζεηεο έλλνηεο.
 Ο Versaci (2001) ηα αμηνπνίεζε ζηε δηδαζθαιία Λνγνηερλίαο Κόκηθο κε
πξσηαγσληζηή ηνλ Charles Darwin εηζάγνπλ ζηελ Δμειηθηηθή Βηνινγία
(Eakin, 2002)
 Η πξάμε δεκηνπξγίαο θόκηθο είλαη δηαζεκαηηθή δξαζηεξηόηεηα
Δ. Γημοηικόηηηα
 Σα παηδηά είλαη εμνηθεησκέλα κε ηε ιατθή θνπιηνύξα (popular culture)
 «…πξέπεη λα ππάξρεη αξκνλία κεηαμύ ησλ δξαζηεξηνηήησλ δσήο θαη ηεο
εκπεηξίαο ζην ζρνιείν - ε λέα κάζεζε είλαη κηα ζπλέρεηα ή κηα επέθηαζε
ηεο κάζεζεο πνπ ήδε θαηέρεη ν καζεηήο» Hutchinson (1949)
 Απόθηεζε ηθαλνηήησλ ζηα Μέζα Δλεκέξσζεο (media literacy). →
"γίλνπλ θαηαλαισηέο κε νμπκκέλε θξίζε ζηα κελύκαηα ησλ Μέζσλ"
(Morrison, et al, 2002)

10. Εκπαιδευτικά προγράμματα αξιοποίησης των
κόμικς σε παγκόσμιο επίπεδο

11. Κόμικς στην Λογοτεχνία! Γιατί;
 Η αλάγλσζε ηεο Λνγνηερλίαο κεηαηξέπεηαη ζε απνιαπζηηθή
πνιηηηζκηθή εκπεηξία θαη ην κάζεκα ηεο Λνγνηερλίαο γίλεηαη ν
ρώξνο όπνπ ε θνηλόηεηα κάζεζεο (καζεηέο θαη εθπαηδεπηηθνί)
ζσνομιλεί με ηα κείμενα -δε μιλά για ηα κείμενα.
 Το να αζκεί κανείς ηοσς νέοσς αναγνώζηες ζε πρακηικές
ανάγνωζης, ιζοδσναμεί με ηο να ηοσς εθοδιάζει με κριηήρια
για να ζηοτάζονηαι κριηικά πάνω ζηα αναγνώζμαηά ηοσς
και ηη ζωή ηοσς αλλά και με εργαλεία για να γίνοσν και οι
ίδιοι παραγωγοί κειμένων, άρα και παραγωγοί νοήμαηος
(Φξπδάθε, 2003: 294).

12. Κόμικς στην Λογοτεχνία! Γιατί;
 Σν παξαδνζηαθό πεξηερόκελν ηνπ όξνπ γραμματισμός δηεπξύλεηαη γηα λα
πεξηιάβεη έλα ξεπεξηόξην αλαγλσζηηθώλ ζηξαηεγηθώλ θαη δεμηνηήησλ πνπ
δελ ζρεηίδνληαη κόλνλ κε ην γξαπηό θείκελν αιιά θαη κε όιν ην θάζκα ηεο
πνιηηηζκηθήο παξαγσγήο
 Οη καζεηέο-αλαγλώζηεο ζπλνκηινύλ κε ηα θείκελα, θαηαζέηνπλ
εξκελεπηηθέο ππνζέζεηο θαη εθθέξνπλ ηνλ πξνζσπηθό ηνπο, θξηηηθό θαη
δεκηνπξγηθό, ιόγν αμηνπνηώληαο δηάθνξα ζεκεησηηθά ζπζηήκαηα. Ο
εθπαηδεπηηθόο δελ πεξηνξίδεηαη ζην ξόιν ηνπ δηακεζνιαβεηή ζηελ
επηθνηλσλία κε ην ινγνηερληθό θείκελν αιιά ιεηηνπξγεί σο ν έκπεηξνο
εηδηθόο πνπ αμηνπνηεί πνηθίινπο καζεζηαθνύο πόξνπο θαη ηξόπνπο γηα λα
θαηαζηήζεη ηνπο καζεηέο/ ηξηέο ηνπ πνιηηηζκηθά εγγξάκκαηνπο.

13. Ψηφιακά κόμικς-web comics
Γημιοςπγία εκπαιδεςηικών ιζηοπιών
Δηζαγσγή εηθόλσλ θαη δηαιόγσλ γηα δεκηνπξγία
θόκηθο
 Comic Creator δηθηπαθή εθαξκνγή δεκηνπξγίαο
θόκηθο θπξίσο Comic Strips κε ήξσα ηνλ Garfield
(http://www. garfield.com/fungames/comiccreator.html)
 Comic Book Creator (http://www.mycomicbookcreator.com). Ο
ρξήζηεο εηζάγεη γξαθηθά αληηθείκελα, απνζεθεύεη
θαη επεμεξγάδεηαη έλα δηθό ηνπ Comic Book
 Comic Life (http://plasq.com/comiclife/) γηα ζπγγξαθή
δηθηπαθώλ θόκηθο κε εηζαγσγή θσηνγξαθηώλ
Ηλεκηπονικέρ online κοινόηηηερ
 Hyper Comics (http://www.hypercomics.com/),
 Η ηζηνζειίδα ηνπ εξγαιείνπ Comic Life

14. Δθαξκνγέο δεκηνπξγίαο ςεθηαθώλ θόκηθο πνπ
ππνζηεξίδνπλ ηελ ειιεληθή γιώζζα

15. Διδακτικό ΢ενάριο
 Τίηινο: Μεηαζρεκαηηζκόο ινγνηερληθνύ θεηκέλνπ
ζε πνιπηξνπηθά θείκελα (comics)
 Τάμε: Α΄ Γπκλαζίνπ Κξαληδίνπ
 Σρνιηθό έηνο: 2010-11
 Μάζεκα: Κείκελα Νενειιεληθήο Λνγνηερλίαο

16. ΢ύντομη περίληψη
 Οη καζεηέο θαη καζήηξηεο ηεο Α΄ηάμεο Γπκλαζίνπ Κξαληδίνπ
(ζρνιηθό έηνο 2010-11) κειέηεζαλ ινγνηερληθά θείκελα ζην
κάζεκα ηεο Νενειιεληθήο ινγνηερλίαο θαη νδεγήζεθαλ ζηε
ζπλεξγαηηθή παξαγσγή πνιπηξνπηθώλ θεηκέλσλ
πξνζπαζώληαο λα απνδώζνπλ ην πεξηερόκελν θαη ην λόεκα
όπσο νη ίδηνη ην πξνζιακβάλνπλ, κέζα από δηθέο ηνπο
αθεγήζεηο - comics κε ζέκαηα εζηηαζκέλα ζηε ζρέζε ηνπ
αλζξώπνπ κε ην θπζηθό πεξηβάιινλ. Γηα ηελ πινπνίεζε ηνπ
ζελαξίνπ αμηνπνηείηαη ην ινγηζκηθό θαηαζθεπήο ςεθηαθώλ
θόκηθο πνπ πξνζθέξεη ηα θαηάιιεια εξγαιεία γηα ηελ
θαηαζθεπή πνιπηξνπηθώλ θεηκέλσλ ζε κνξθή θόκηθο.

17. Διδακτικό πρόβλημα (1/2)
 Η παξνύζα δηδαθηηθή πξόηαζε πξνέθπςε σο
αλαγθαηόηεηα επίιπζεο ελόο δηδαθηηθνύ
πξνβιήκαηνο πνπ ζρεηίδεηαη κε ην κάζεκα ηεο
Νενειιεληθήο Λνγνηερλίαο θαη Γιώζζαο ζην
Γπκλάζην: ηελ ειεύζεξε έθθξαζε ησλ καζεηώλ
θαη ηελ αλαγλσζηηθή ηνπο αληίιεςε κε ηε ρξήζε
πνιπηξνπηθώλ θεηκέλσλ, ζύκθσλα κε ηνπο
γεληθνύο ζηόρνπο ησλ ΔΕΠΠΣ θαη ηνπο εηδηθνύο
ζθνπνύο ηεο δηδαζθαιίαο ηεο Ν.Ε. Λνγνηερλίαο
ζην Γπκλάζην.

18. Διδακτικό πρόβλημα (2/2)
 Τν δεηνύκελν ήηαλ λα δνζεί ε επθαηξία ζηνπο καζεηέο λα
θαηαλνήζνπλ ηε ζρέζε αλάκεζα ζηε ινγνηερλία, ηε
θύζε θαη ηελ θνηλσλία θαη λα εθηηκήζνπλ ην ξόιν θαη ηελ
επζύλε ηνπ αλζξώπνπ γηα ηηο αιιαγέο ζην θπζηθό θαη
θνηλσληθό πεξηβάιινλ, αιιά παξάιιεια λα αζθεζνύλ
ζηελ εηθαζηηθή αλαπαξάζηαζε εηθόλσλ ή πεξηγξαθώλ
πνπ πεξηέρνληαη ζηα ινγνηερληθά θείκελα θαη ζηε
ζπδήηεζε γηα ηνπο δηαθνξεηηθνύο θώδηθεο πνπ
νξγαλώλνπλ ηελ θεηκεληθή θαη ηελ νπηηθή αλαπαξάζηαζε
ηνπ ίδηνπ ηόπνπ, λα πεηξακαηηζηνύλ κε κεζόδνπο θαη
ηερληθέο κέζσ ησλ νπνίσλ κπνξεί λα κεηαπιαζηεί ε
θεηκεληθή πεξηγξαθή ζε νπηηθή παξάζηαζε

19. Διδακτικοί Στόχοι
Ωο πξνο ην γλσζηηθό αληηθείκελν
 Να αζθεζνύλ ζηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ ζπλεξγαηηθήο γξαθήο
 Να αμηνπνηήζνπλ ηε γλσζηηθή εκπεηξία ηνπο γηα ηε δνκή ηεο παξακπζηθήο
αθήγεζεο
 Να αλαπηύμνπλ δεμηόηεηεο ζρεδηαζκνύ θαη παξαγσγήο αθεγεκαηηθνύ
ιόγνπ
 Να κειεηήζνπλ ηα δνκηθά ζπζηαηηθά ηεο πινθήο κηαο αθήγεζεο:
ρσξνρξνληθό πιαίζην δξάζεο, πξόζσπα-ραξαθηήξεο, αλαηξνπή κηαο
αξρηθήο θαηάζηαζεο, δνθηκαζίεο γηα ηελ απνθαηάζηαζή ηεο, θνξύθσζε ηεο
δξάζεο, ηειηθή έθβαζε, ιύζε, απνηίκεζε ηεο δξάζεο
 Να κειεηήζνπλ ην ξόιν ηνπ δηαιόγνπ θαη ηεο εηθόλαο πνπ ππνθαζηζηά ηελ
πεξηγξαθή ζηελ εηθνλνγξαθεκέλε αθήγεζε θαη ηνλ πξνζδηνξηζκό ηνπ όξνπ
ζθελή

20. Διδακτικοί Στόχοι
Χο πξνο ηνλ Φεθηαθό Γξακκαηηζκό
 Να εμνηθεησζνύλ µε ηελ ηερλνινγία ηεο
Πιεξνθνξηθήο ώζηε λα µπνξνύλ λα δηαβάδνπλ
θξηηηθά θαη λα γξάθνπλ πνιπηξνπηθά θείµελα θαη
λα επηθνηλσλνύλ µέζσ ησλ Η/Τ σο πνµπνί ή
δέθηεο

21. Γιάπκεια
Γηα ηελ πινπνίεζε ηνπ ζελαξίνπ ρξεηάζηεθαλ 8 δηδαθηηθέο ώξεο
Γιδακηική πποζέγγιζη
Σν δηδαθηηθό ζελάξην πνπ ππνζηεξίδεη ηε δεκηνπξγία ςεθηαθώλ θόκηθο
ζην κάζεκα ηεο Νενειιεληθήο Λνγνηερλίαο αλαπηύζζεηαη εληόο ηνπ
πεδίνπ ηεο Θεσξίαο ηεο Δκπιαηζησκέλεο ή Δγθαζηδξπκέλεο Μάζεζεο
(Situated Learning Theory) (Lave& Wenger, 1991).
Η νξγάλσζε ησλ καζεηώλ γίλεηαη ζε Οκάδεο Δξγαζίαο, αμηνπνηώληαο ηηο
αξρέο ηεο ΢πλεξγαηηθήο κάζεζεο θαη πινπνηώληαο έλα ΢ρέδην Δξγαζίαο
(project-based learning) (Frey, 1999).

22. Περιγραφή σεναρίου
Α΄ Φάζε
 Οη καζεηέο/ηξηεο ηεο Α΄ ηάμεο κε αθεηεξία ηε κειέηε ηνπ
πξώηνπ ινγνηερληθνύ θεηκέλνπ: Μαληηάξηα ζηελ πόιε ηνπ Ι.
Καιβίλν θιήζεθαλ λα εηθνλνγξαθήζνπλ ηηο βαζηθέο ζθελέο
ηνπ αθεγήκαηνο, λα αλαπαξαζηήζνπλ ηνπο ήξσεο ηεο
ηζηνξίαο θαη λα δεκηνπξγήζνπλ ζπλεξγαηηθά πνιπηξνπηθά
θείκελα κεηαζρεκαηίδνληαο ην δηήγεκα ζε αθήγεζε θόκηθο
επηδηώθνληαο λα αλαδείμνπλ ηελ θεληξηθή ηδέα ηνπ θεηκέλνπ
πνπ ζρεηίδεηαη κε ην γεγνλόο όηη ε θύζε πνπ εμαθνινπζεί λα
ππάξρεη ή δεκηνπξγείηαη ζηελ πόιε, δε γιηηώλεη απ' ηε
κόιπλζε, παξακνξθώλεηαη, εθθπιίδεηαη, γίλεηαη επηθίλδπλε

23. Β΄ θάζε:
Περιγραφή σεναρίου
Μέζα ζην ίδην πιαίζην κε αθνξκή ην δεύηεξν ινγνηερληθό
θείκελν Λνπίο ΢επνύιβεδα - Σν καύξν θύκα, νη
καζεηέο/ηξηεο θαινύληαη ζε απζεληηθέο ζπλζήθεο
επηθνηλσλίαο θαη κέζα ζηα πιαίζηα ηεο νκαδνζπλεξγαηηθήο
κάζεζεο λα επηιύζνπλ έλα πξόβιεκα (problem based-
learning):
 λα επαηζζεηνπνηήζνπλ ηνπο ζπκκαζεηέο θαη ζπκκαζήηξηέο
ηνπο ζρεηηθά κε ηηο αξλεηηθέο επηπηώζεηο ηεο αιόγηζηεο
επέκβαζεο ηνπ αλζξώπνπ ζην θπζηθό πεξηβάιινλ.
 Απηό ζπληειείηαη κε ηε δεκηνπξγία θόκηθο δηθήο ηνπο
έκπλεπζεο πνπ ζρεηίδνληαη άκεζα ή έκκεζα κε ην
ινγνηερληθό θείκελν πνπ απνηειεί ηε αθόξκεζε.

24. Δραστηριότητες που υλοποιήθηκαν
στα πλαίσια του σεναρίου
 1η διδακηική ώπα: Οη καζεηέο/ηξηεο ζην εξγαζηήξην ηεο Πιεξνθνξηθήο
εμνηθεηώζεθαλ κε ην ινγηζκηθό θαηαζθεπήο θόκηθο (ζπλεξγαζία θαζεγεηή
πιεξνθνξηθήο) θαη κε ηε βαζηθή νξνινγία πνπ ζρεηίδεηαη κε απηά
 2η- 3η διδακηική ώπα: ΢ηελ ηάμε νη νκάδεο ησλ ζθηηζνγξάθσλ θιήζεθαλ
λα αλαπαξαζηήζνπλ ζε ζπλεξγαζία κε ην θαζεγεηή ησλ θαιιηηερληθώλ
καζεκάησλ ηηο ζθελέο ηνπ πξώηνπ ινγνηερληθνύ θεηκέλνπ θαη νη νκάδεο
ησλ ζελαξηνγξάθσλ λα ζπγγξάςνπλ ηηο ιεδάληεο θαη ηνπο δηαιόγνπο. Καη
νη δύν νκάδεο αθνινύζεζαλ ηηο νδεγίεο από ηα θύιια εξγαζίαο σο
γλσζηηθή ζθαισζηά (scaffolding), ηα νπνία παξνπζηάδνληαη ζηε ζπλέρεηα.
 4η διδακηική ώπα ζην εξγαζηήξην Πιεξνθνξηθήο νη καζεηέο/ηξηεο αθνύ
ζθαλάξεζαλ ηα ζθίηζα ηα επεμεξγάζηεθαλ ζην ινγηζκηθό Paint ώζηε λα
είλαη έηνηκεο νη εηθόλεο θαη ηα κεηαηξέπνπλ κε ην Format Factory ζην
αληίζηνηρν ηύπν αξρείνπ εηθόλαο πνπ ππνζηεξίδεη ην comic lab.

25. Δραστηριότητες που υλοποιήθηκαν
στα πλαίσια του σεναρίου
 5η διδακηική ώπα νη καζεηέο/ηξηεο ζην εξγαζηήξην Πιεξνθνξηθήο
θαηαζθεπάδνπλ ηα comics ζε νκάδεο ησλ ηξηώλ κε δηαθνξεηηθνύο ξόινπο
(ρεηξηζηήο Η/Τ, ππεύζπλνο επηινγήο ζθίηζσλ, ππεύζπλνο επηινγήο
θεηκέλνπ)
 6η- 7η διδακηική ώπα ζην εξγαζηήξην Πιεξνθνξηθήο νη νκάδεο
ζπλερίδνπλ ηε θαηαζθεπή ηνπ δηθήο ηνπο έκπλεπζεο δεύηεξνπ θόκηθο αθνύ
αλαδεηήζνπλ εηθόλεο από ην δηαδίθηπν θαη ηηο πιαηζηώζνπλ κε δηαιόγνπο
θαη ιεδάληεο
 8η διδακηική ώπα πξνβνιή θαη αμηνιόγεζε ησλ ςεθηαθώλ θόκηθο -
αμηνιόγεζε ηεο όιεο δξαζηεξηόηεηαο, θαη ηνπ ινγηζκηθνύ ζηελ αίζνπζα
δηδαζθαιίαο. ΢πκπιήξσζε εξσηεκαηνινγίνπ

26. Υύλλο εργασίας 1:΢εναριογράφοι
΢πκπιεξώλεηε ηνλ αθόινπζν πίλαθα πνπ πεξηγξάθεη ην δηάγξακκα ηεο ηζηνξίαο.
Κύπια ιδέα: Μηιήζηε γηα ηελ ηδέα ζηελ νπνία βαζίδεηαη ε ηζηνξία ζαο.
Ο σπόνορ και ηόπορ ηηρ ιζηοπίαρ ζαρ:
Πνηεο ιεπηνκέξεηεο πεξηγξάθνπλ ηνλ ηόπν θαη ρξόλν π.ρ. εζσηεξηθόο ή εμσηεξηθόο ρώξνο, αληηθείκελα,
επίπισζε, ηνπίν, ήρνη, ώξα ηεο εκέξαο, επνρή
Βαζικόρ σαπακηήπαρ:
Σν πξόζσπν, δών ή πιάζκα γηα ην νπνίν κηιά ε ηζηνξία ζαο;
Πνην είλαη ην όλνκά ηνπ;
Πνηνο είλαη ν ξόινο ηνπ ζηελ ηζηνξία;
Πώο είλαη εκθαληζηαθά θαη ειηθηαθά;
Πώο κηιάεη, ηη ζθέθηεηαη θαη πσο ελεξγεί;
Άλλοι σαπακηήπερ: Άλζξσπνη, δώα ή πιάζκαηα πνπ κεηέρνπλ ζηελ ηζηνξία.
Πνηα είλαη ην όλνκαηά ηνπο; Πσο είλαη εκθαληζηαθά θαη ειηθηαθά;
Πώο κηινύλ θαη ηη ζθέθηνληαη;
Πώο ζπλδένληαη κε ηνλ θύξην ραξαθηήξα; Δίλαη θίινη ή ερζξνί;
Πώο ζπλδένληαη κε ηελ ηζηνξία, δεκηνπξγνύλ ην πξόβιεκα ή βνεζνύλ ζηε ιύζε ηνπ;

27. Υύλλο εργασίας 1:΢εναριογράφοι
Πλοκή:
Σα γεγνλόηα πνπ ζπκβαίλνπλ ζηελ ηζηνξία γηα λα πεξηγξάςνπλ ηελ θύξηα ηδέα, ηελ
αξρή, ηε κέζε έσο ην ηέινο, ζπλ ηα ελδηάκεζα γεγνλόηα.
Πλοκή (α) Ππόβλημα:
Σν θύξην πξόβιεκα, (πεξηπέηεηα, πξόθιεζε, εξώηεκα ή επηζπκία) ηνπ ήξσα πνπ
ιύλεηαη κε ην ηέινο ηεο ηζηνξίαο.
Πνην είλαη ην θύξην πξόβιεκα θαη πόηε εκθαλίδεηαη ζηελ ηζηνξία;
Πνηα γεγνλόηα ζα ζαο βνεζήζνπλ λα δείμεηε πόζν κεγάιν είλαη ην πξόβιεκα;
Πλοκή (β) Γπάζη-Κοπύθωζη
Πνηεο είλαη νη δνθηκαζία/εο ηνπ ήξσα;
Πνηνο είλαη ν ξόινο ησλ άιισλ πξνζώπσλ(βνεζνί ή αληίκαρνη ηνπ ήξσα);
Πλοκή (γ) Λύζη πποβλήμαηορ
Ο ηξόπνο κε ηνλ νπνίν ην πξόβιεκα, (ην εξώηεκα ή ε επηζπκία) ιύλνληαη ζην ηέινο
ηεο ηζηνξίαο.
Πώο ιύλεηαη ην πξόβιεκα;
Ση ή πνηνη ραξαθηήξεο βνήζνύλ λα ιπζεί ην πξόβιεκα; Ση θάλνπλ;

28. Υύλλο εργασίας 2: Εικονογράφοι
Απνθαζίζηε από ηελ αξρή γηα ηνλ αξηζκό ησλ ησλ ζειίδσλ ηεο ηζηνξίαο ζαο. Λάβεηε
ππόςε ζαο ην δηαζέζηκν ρξόλν θαη ππνινγίζηε έλα θόκηθο πεξίπνπ 5-6 ζειίδσλ.
Δλδεηθηηθά:
΢ειίδα 1: Πόηε, πνηνο θαη πνπ
΢ειίδα 2: Αξρηθή θαηάζηαζε,
΢ειίδα 3: Πεξηπέηεηα: Πξόβιεκα (ζηέξεζε ή επηζπκία) ήξσα/ ΢ηόρνο
΢ειίδα 4 - 5: Γξάζε: Γνθηκαζία/εο ήξσα-Ρόινη άιισλ πξνζώπσλ (Βνεζνί ή
Αληίκαρνη ήξσα)
΢ειίδα 6: Απνηέιεζκα δξάζεο/ Λύζε πξνβιήκαηνο;
Με ηε βνήζεηα ηνπ ινγηζκηθνύ ζρεδηάζηε πξόρεηξα ηε δξάζε ζην θάζε θαξέ
μερσξηζηά. Μεηαθξάζηε ηηο ιέμεηο/ην ζελάξην ζαο ζε εηθόλεο-ζθελέο (=θάζε
ελόηεηα ρώξνπ θαη ρξόλνπ) θαη ηνπνζεηήζηε 3-6 θαξέ ζηελ θάζε ζειίδα.
Δκπινπηίζηε ηηο εηθόλεο ζαο κε ηα θόληα πνπ επηζπκείηε-πξέπεη λα ζρεηίδνληαη κε
ην ζέκα θαη λα εληζρύνπλ ηελ θαηαλόεζε ηνπ.

29. ΣΠΕ και εργαλεία web 2.0 που
υποστήριξαν το σενάριο
 Ηιεθηξνληθή πιαηθόξκα επηθνηλσλίαο ησλ
καζεηώλ/ηξηώλ βαζηζκέλε ζην ινγηζκηθό
αλνηρηήο ρξήζεο moodle
 Λνγηζκηθό δεκηνπξγίαο ςεθηαθώλ θόκηθο
Comic Lab
 Wiki αλάξηεζεο ησλ εξγαζηώλ ησλ καζεηώλ

31. Παραδείγματα

35. 2ο παράδειγμα

37. Αξιολόγηση
 Υηνζεηήζεθε ην κνληέιν ηεο απηναμηνιόγεζεο, ηεο
εηεξναμηνιόγεζεο θαη ηεο αμηνιόγεζεο από ηνλ
ππεύζπλν εθπαηδεπηηθό ζε ζπλεξγαζία κε ηνύο καζεηέο.
Η πινπνίεζε ηεο πξαγκαηνπνηήζεθε κε επνηθνδνκεηηθή
ζπδήηεζε θαη ξνπκπξίθεο δηαβαζκηζκέλσλ θξηηεξηώλ
(Retalis et al, 2009).
 Τα θξηηήξηα αθνξνύζαλ βαζκό επίηεπμεο ησλ δηδαθηηθώλ
θαη παηδαγσγηθώλ ζηόρσλ, ηελ απόθηεζε δεμηνηήησλ,
θαη ηέινο ηελ πνηόηεηα ηνπ ηειηθνύ πξντόληνο. Σην ηέινο
ηνπ έξγνπ νη καζεηέο ζπκπιήξσζαλ εξσηεκαηνιόγην,
ώζηε λα θξηζεί ην ινγηζκηθό δεκηνπξγίαο ςεθηαθώλ
θόκηθο, ε κέζνδνο εξγαζίαο, ε δηαδηθαζία


38. Ρουμπρίκες αξιολόγησης
ΗΞΖΠΕΞΖΑ ΓΛΑΖΞΓΠΖΗΕ ΝΜΘΡ ΗΑΘΕ ΙΓΠΞΖΑ ΢ΑΙΕΘΕ ΑΝΜΠΓΘΓΟΙΑΠΑ
ΓΝΖΔΜΟΕ ΓΝΖΔΜΟΕ ΓΝΖΔΜΟΕ
ΓΝΖΔΜΟΕ
2 3 4
1
ΘΓΙΑ ΖΟΠΜΞΖΑΟ(τι) Πνωημηοπία, Εκδηαθένμκ Σοκεζηζμέκε Αδύκαμε ηδέα,
αλημπμίεζε ηεξ ζέμα, ηδέα, δεκ αλημπμίεζακ
πμιηηηζμηθήξ αλημπμίεζε ηεξ αλημπμίεζε ηεξ ηεκ πμιηηηζηηθή
εμπεηνίαξ ηωκ πμιηηηζμηθήξ πμιηηηζμηθήξ εμπεηνία ημοξ
μαζεηώκ(δεμημονγώκ- εμπεηνίαξ ημοξ εμπεηνίαξ ημοξ, θαη δεκ έδωζακ
απμδεθηώκ). θαη αιιά μειέηεζακ ιύζε ημο
ηθακμπμηεηηθό επηθακεηαθά ημ πνμβιήμαημξ
Εμβάζοκζε ζημ πνμξ επίιοζε ημο πνόβιεμα
επίιοζε πνόβιεμα πνμβιήμαημξ
Τα μένε ηεξ Τα μένε ηεξ
πιμθήξ(ανπηθή Τα μένε ηεξ Τα μένε ηεξ πιμθήξ είκαη
θαηάζηαζε- πιμθήξ είκαη πιμθήξ είκαη ακεπανθώξ
ΝΘΜΗΕ: "Νως" "Γιατί"
πενηπέηεηα/πνόβιεμα- επανθώξ μεηνίωξ ακεπηογμέκα
ιύζε) είκαη πιήνωξ ακεπηογμέκα ακεπηογμέκα,
ακεπηογμέκα
Ο ηόπμξ θαη μ
Ο ηόπμξ θαη μ Ο ηόπμξ θαη μ πνόκμξ είκαη
ΓΚΜΠΕΠΑ ΠΜΝΜΡ Ο ηόπμξ θαη μ πνόκμξ
πνόκμξ είκαη πνόκμξ είκαη ακεπανθώξ
΢ΞΜΚΜΡ ΟΠΖΟ ΟΗΕΚΓΟ: είκαη ζαθώξ
επανθώξ ακεπανθώξ πνμζδημνηζμέκμη
"Νότε" "Νοσ" πνμζδημνηζμέκμη
πνμζδημνηζμέκμη πνμζδημνηζμέκμη ή δεκ
θαζμνίδμκηαη
Οη βαζηθμί Οη βαζηθμί
Οη βαζηθμί
παναθηήνεξ παναθηήνεξ δεκ
Οη βαζηθμί παναθηήνεξ
ελειίζζμκηαη ελειίζζμκηαη
παναθηήνεξ ελειίζζμκηαη θαη
θαη επανθώξ
ελειίζζμκηαη πιήνωξ πενηγνάθμκηαη
΢ΑΞΑΗΠΕΞΓΟ: "Νοιος" : πενηγνάθμκηαη (απιώξ
θαη πενηγνάθμκηαη με με ανθεηέξ
εμυάνιση, προσωπικότητα, με ιίγεξ μκμμαηίδμκηαη)
πμιιέξ ιεπημμένεηεξ. ιεπημμένεηεξ Ο
σσμπεριυορά ιεπημμένεηεξ
Ο ακαγκώζηεξ ακαγκώζηεξ
Ο ακαγκώζηεξ
εκεμενώκεηαη με ζπεμαηίδεη μηα
ζπεμαηίδεη αδνά
αθνίβεηα γηα αοημύξ θαιή ηδέα γηα
μηα ηδέα γηα
αοημύξ
αοημύξ
Οη δηάιμγμη θαη Οη δηάιμγμη θαη Ειιηπείξ
Οη δηάιμγμη θαη μη
μη ιεδάκηεξ μη ιεδάκηεξ δηάιμγμη θαη
ιεδάκηεξ πνμωζμύκ
ΔΖΑΘΜΓΜΖ ΗΑΖ είκαη ηηξ είκαη ηηξ ιίγεξ άζπεηεξ
ηεκ ελέιηλε ηεξ
ΘΓΔΑΚΠΓΟ πενηζζόηενεξ θμνέξ ζπεηηθμί ιεδάκηεξ
ηζημνίαξ θαη είκαη
θμνέξ ζπεηηθμί με ηεκ ηζημνία,
απόιοηα θαηακμεημί
με ηεκ ηζημνία εκώ ζε θάπμηα
θαη γίκμκηαη ζεμεία δεκ

39. Χνεζημμπμηείηαη
Χνεζημμπμηείηαη μνζά ε γιώζζα
Χνεζημμπμηείηαη
μνζά ε γιώζζα ζημ επίπεδμ ηεξ
μνζά ε γιώζζα
ζημ επίπεδμ ηεξ μνζμγναθίαξ,
ζημ επίπεδμ ηεξ Πμιιά
ζύκηαλεξ, ημο ηεξ ζύκηαλεξ,
ΘΓΖΠΜΡΞΓΖΗΕ ΢ΞΕΟΕ ΠΕΟ μνζμγναθίαξ,
ιεληιμγίμο, ηεξ ημο ιεληιμγίμο,
ΓΘΩΟΟΑΟ ηεξ ζύκηαλεξ, γναμμαηηθά θαη
ζηίλεξ θ.ά. ζε ηεξ ζηίλεξ θ.ά.
(΢ΑΠΔΕΟΑΒΒΖΔΕΟ) ημο ιεληιμγίμο, ζοκηαθηηθά
πμζμζηό άκω ημο ζε πμζμζηό 50-
ηεξ ζηίλεξ θ.ά. ζθάιμαηα
70% ζημ πιαίζημ 70% ζημ πιαίζημ
ζε πμζμζηό
ηεξ επηηθμηκωκίαξ ηεξ
θάηω ημο 50%
ηωκ ενώωκ επηηθμηκωκίαξ
δηαιόγωκ
Δεκ Δεκ
Ακαγκωνίδμκηαη
Ακαγκωνίδμκηαη ακαγκωνίδμκηαη ακαγκωνίδμκηαη
λεθάζανα μη
πιήνωξ μη λεθάζανα μη θαζόιμο μη
επηθμηκωκηαθμί
επηθμηκωκηαθμί επηθμηκωκηαθμί επηθμηκωκηαθμί
ζηόπμη θαη μη
ζηόπμη θαη μη ζηόπμη θαη μη ζηόπμη θαη μη
πνμζέζεηξ ηωκ
πνμζέζεηξ ηωκ πνμζέζεηξ ηωκ πνμζέζεηξ ηωκ
ΑΝΜΠΓΘΓΟΙΑΠΖΗΌΠΕΠΑ & μαζεηώκ-
μαζεηώκ- μαζεηώκ- μαζεηώκ-
ΑΝΜΔΓΗΠΌΠΕΠΑ δεμημονγώκ ημο
δεμημονγώκ ημο δεμημονγώκ ημο δεμημονγώκ ημο
θεημέκμο θαη
θεημέκμο θαη θεημέκμο θαη θεημέκμο θαη
επηηογπάκεηαη
επηηογπάκεηαη μ μάιιμκ δεκ δεκ
ανθεηά θαιά μ
ζθμπόξ ημο επηηογπάκεηαη μ επηηογπάκεηαη μ
ζθμπόξ ημο
θόμηθξ ζθμπόξ ημο ζθμπόξ ημο
θόμηθξ
θόμηθξ θόμηθξ
ΗΑΘΘΖΠΓ΢ΚΖΗΕ Τμ θαιιηηεπκηθό Τμ θαιιηηεπκηθό Τμ θαιιηηεπκηθό Τμ
ΟΗΜΝΖΑ/ΓΖΗΜΚΜΓΞΑΦΕΟΕ ζηοι ηωκ εηθόκωκ ζηοι δέκεη πμιύ ζηοι μύηε θαιιηηεπκηθό
δέκεη απόιοηα με θαιά με ημ ύθμξ πνμζζέηεη μύηε ζηοι δεκ
ημ ύθμξ ηεξ ηεξ ηζημνίαξ. αθαηνεί θάηη ηαηνηάδεη με ημ
ηζημνίαξ. Εηθόκα Εηθόκα θαη από ημ ύθμξ ηεξ ύθμξ ηεξ
θαη θείμεκμ ζε θείμεκμ ηζημνίαξ. ηζημνίαξ.
πιήνε ανμμκία ζοκενγάδμκηαη Εηθόκα θαη
πμιύ θαιά θείμεκμ δε
δέκμοκ.
ΑΚΑΓΚΩΞΖΟΕ ΠΜΡ Η εηθόκα ήηακ Η εηθόκα Η εηθόκα είπε Η εηθόκα είπε
ΗΡΞΖΑΞ΢ΜΡ, θονίανπε θαη ιεηημύνγεζε μάιιμκ απιά
ΟΡΙΝΘΕΞΩΙΑΠΖΗΜΡ Ή ιεηημύνγεζε ωξ ζομπιενωμαηηθά δεοηενεύμοζα δηαθμζμεηηθό
ΔΖΑΗΜΟΙΕΠΖΗΜΡ ΞΜΘΜΡ ακαπόζπαζημ ωξ μένμξ ημο ζεμαζία ζημ νόιμ ζημ
ΠΕΟ ΓΖΗΜΚΑΟ ΟΠΜ μένμξ ημο όιμο όιμο ζημ παναγόμεκμ παναγόμεκμ
ΝΜΘΡΠΞΜΝΖΗΜ ΗΓΖΙΓΚΜ ζημ παναγόμεκμ παναγόμεκμ θόμθξ θόμθξ
θόμθξ θόμθξ

40. ΢υμπεράσματα-αξιολόγηση
 ΢πκπεξαζκαηηθά ην έξγν ησλ πεξηζζόηεξσλ νκάδσλ ησλ καζεηώλ ζεσξήζεθε
ηθαλνπνηεηηθό θαη κέζνο όξνο θηλείηαη πνιύ πάλσ από ην κέηξην.
 Οη ηζηνξίεο πνπ θαηαζθεύαζαλ είραλ θαιή δνκή θαη νη ζθελέο ησλ πην πνιιώλ
νκάδσλ δηαθξίλνληαη γηα ηελ ελόηεηα ηόπνπ θαη ρξόλνπ.
 Χο πξνο ηνπο ραξαθηήξεο ζε όιεο ηηο εξγαζίεο ην ήζνο ησλ πξνζώπσλ δηαθξίλεηαη
κέζα από ηνπο δηαιόγνπο. Δπίζεο ηθαλνπνηεηηθά γηα ηελ εμέιημε ηεο ηζηνξίαο
ιεηηνπξγνύλ νη δηάινγνη.
 Όζνλ αθνξά ζηε ιεηηνπξγηθή ρξήζε ηεο γιώζζαο ειάρηζηα ζθάικαηα
εληνπίδνληαη.
 Χο πξνο ηελ εηθνλνγξάθεζε νη επηδόζεηο ηνπο θηλνύληαη από κέηξηεο σο πνιύ
θαιέο θάηη πνπ επηβεβαηώλεη ηελ εμνηθείσζε ησλ καζεηώλ κε ηα πνιπηξνπηθά
θείκελα.
 Χο πξνο ην πεξηερόκελν ηα θόκηθο ησλ καζεηώλ έδεηρλαλ έληνλν ησλ
πξνβιεκαηηζκό ηνπο γηα ην νηθνινγηθό πξόβιεκα θαη κε έμππλν θαη ρηνπκνξηζηηθό
ηξόπν πξνζπαζνύζαλ λα πεξάζνπλ ην κήλπκα ζηνπο απνδέθηεο ησλ έξγσλ ηνπο
 Όζνλ αθνξά ζηε ζηάζε ησλ καζεηώλ/ηξηώλ απέλαληη ζηελ αμηνπνίεζε ησλ
ςεθηαθώλ θόκηθο ζηε καζεζηαθή δηαδηθαζία ηόζν ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ γλσζηηθνύ
αληηθεηκέλνπ θάλεθαλ ελζνπζηαζκέλνη θαη ζε εξσηεκαηνιόγην αμηνιόγεζεο πνπ
ηνπο δόζεθε ζην ηέινο έδεημαλ ελζνπζηαζκό ζηελ πιεηνςεθία ηνπο θαη δήηεζαλ
ηελ εθαξκνγή ηεο δξάζεο θαη ζε άιια γλσζηηθά αληηθείκελα

41. ΢υμπεράσματα σχετικά με την Παιδαγωγική
Αξία της χρήσης των ψηφιακών κόμικς
 Αλαπηύζζεη ηα θίλεηξα ζπκκεηνρήο ησλ καζεηώλ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία
θαζώο ζπληειεί ζηελ πξνζέιθπζε αιιά θαη δηαηήξεζε ηεο πξνζνρήο ηνπο ζηελ
ελίζρπζε ηεο εκπηζηνζύλεο ζηηο δπλαηόηεηεο ηνπο θαη ζηελ αλάπηπμε ηεο
απηναπνηειεζκαηηθόηεηαο ηνπο, αθόκα θαη γηα καζεηέο/ηξηεο ρακειώλ επηδόζεσλ.
 Δπηηξέπεη ηελ έθθξαζε ησλ καζεηώλ κέζα από πνιιαπιέο αλαπαξαζηάζεηο όρη
απαξαίηεηα ιεθηηθέο, δίλνληαο ηελ επθαηξία επηινγήο αιιά θαη ηε δπλαηόηεηα θάζε
καζεηήο/ηξηα λα αλαδείμεη ην ηαιέλην ηνπ. Έηζη αθόκε θαη καζεηέο/ηξηεο κε
πξνβιήκαηα ζηε ρξήζε ηεο γιώζζαο (αιινδαπνί θηι.) κπνξνύλ λα ζπκκεηέρνπλ κε
έλαλ δηθό ηνπο ηξόπν έθθξαζε.
 Η εθαξκνγή ζηε ζρνιηθή κνλάδα είλαη απιή θαη εύθνιε θαζώο δελ δηαηαξάζζεη ηηο
ππάξρνπζεο ζρνιηθέο δνκέο αιιά αληίζεηα ιόγσ ηεο δηαζεκαηηθόηεηαο ζπκβάιιεη
ζηελ νκαιή ζπλεξγαζία εθπαηδεπηηθώλ δηαθνξεηηθώλ εηδηθνηήησλ.

42. Επέκταση σεναρίου
 Δλδηαθέξνλ ζα είρε λα εθαξκνζηεί ζε καζήκαηα όπσο ε
δηδαζθαιία ησλ Οκεξηθώλ επώλ (Αξραία ειιεληθή
γξακκαηεία) πξνθεηκέλνπ λα αλαπαξαζηήζνπλ νη καζεηέο
ζθελέο από ηα έπε δεκηνπξγώληαο ηηο δηθέο ηνπο δηαζθεπέο ή
ζην κάζεκα ηηο Νενειιεληθήο γιώζζαο γηα ηελ θαηαζθεπή
πνιπηξνπηθώλ θεηκέλσλ θαη ηε δηδαζθαιία ηεο αθήγεζεο.
 Σέινο ζηα πιαίζηα ηνπ καζήκαηνο ηεο Δξεπλεηηθήο εξγαζίαο
ζηελ Α΄ Λπθείνπ ζα κπνξνύζε κηα αληίζηνηρε θαηλνηόκνο
δξάζε λα απνηειέζεη ηξόπν έθθξαζεο ησλ καζεηώλ ζηε
δηαδηθαζία ηεο παξνπζίαζεο ηνπ project.

43. Βιβλιογραφία
 Barker, M. (1989).Comics: Ideology, Power and the Critics. Manchester University Press.
 Frey, K. (1999). Η κέζνδνο Project. Μηα κνξθή ζπιινγηθήο εξγαζίαο ζην ζρνιείν σο ζεσξία θαη
πξάμε.Θεζζαινλίθε: Κπξηαθίδε
 Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated Learning: Legitimate Peripheral Participation. New York :
Cambridge University Press Maryland Comic Book Initiative
 Petropoulou, O., Vassilikopoulou, M., & Retalis, S. (2009). Enriched assessment rubrics: a new mediumfor
enabling teachers to easily assess student’s performance when participating in complex interactive learning
scenarios. Operational Research, Published on-line 10 May 2009
 ΑΠ΢ (2003). Αλαιπηηθό Πξόγξακκα ΢πνπδώλ. Αζήλα: Παηδαγσγηθό Ιλζηηηνύην, από http://www.pi-
schools.gr/programs/depps
 ΓΔΠΠ΢ (2003). Γηαζεκαηηθό Δληαίν Πιαίζην Πξνγξακκάησλ ΢πνπδώλ. Αζήλα: Παηδαγσγηθό Ιλζηηηνύην,
από http://www.pi-schools.gr/programs/depps
 Νέδε, Μ., Βαζηιηθνπνύινπ, Μ., Μπνινπδάθεο, Μ., Αιηάλεο, Ι., & Ρεηάιεο, ΢. (2009). Πηινηηθή ρξήζε
εθπαηδεπηηθώλ ςεθηαθώλ θόκηθο ζηε δηδαζθαιία ηνπ καζήκαηνο ηεο Νενειιεληθήο Γιώζζαο ζηελ Α’ ηάμε
ηνπ Γπκλαζίνπ. Πξαθηηθά 6νπ Παλειιελίνπ ΢πλεδξίνπ ηεο ΔΔΔΠ ‘’΢ρνιείν 2.0’’. (ζ. 314-325).Πεηξαηάο.
 ΢ηαζηλνπνύινπ-΢θηαδά, Α. (2000). Οη λέεο πξννπηηθέο ηνπ καζήκαηνο ηεο αξραίαο ειιεληθήογξακκαηείαο
από κεηάθξαζε ζην Γπκλάζην. ΢ην Σζνιάθεο Υ. (επηκ.), Η Γηδαζθαιία ηεο ΔιιεληθήοΓιώζζαο ζηελ
Πξσηνβάζκηα θαη Γπηεξνβάζκηα Δθπαίδεπζε. Γιώζζα θαη Μεηαξξπζκίζεηο (ζ. 111-120).Θεζζαινλίθε:
Κώδηθαο
 Φξπδάθε, Δ. (2009). Η δηδαζθαιία ζηελ ηνκή ηεο λεσηεξηθήο θαη κεηαλεσηεξηθήο ζθέςεο. Αζήλα:
Κξηηηθή.