CLASSIFICATION OF
SNEHA & GENERAL
KNOWLEDGE OF
SNEHA
Dr Akshay Shetty
Associate Professor
Department of Panchakarma
SSRAMC & H Inchal
Contents
Objectives
Classification
of Sneha
Chauturvida
Sneha
Properties &
Utility of
Ghrita
Properties &
Utility of Taila
Properties &
Utility of Vasa
Properties &
Utility of Majja
Summary References
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
2
Objectives
By the end of the presentation the
students must be able to ---
1. Classify Sneha
2. Explain Chaturvida Sneha
3. Illustrate Properties & Utility of Ghrita
4. Illustrate Properties & Utility of Taila
5. Illustrate Properties & Utility of Vasa
6. Illustrate Properties & Utility of Majja
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
3
ACCORDING TO YONI
Sneha
Sthavara
Phala Daru Kashta
Jangama
Kshira,Dadhi
Ghrita
Vasa Majja Mamsa
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
4
ACCORDING TO SAMYOGA
Yamaka
Sneha Trivrit Sneha
Maha
Sneha
द्वाभ्ाां त्रित्रिश्चतुत्रििस्तैर्िमकस्त्रिवृतो महान्||४|| A.H Su 16
द्वाभ्ाां स्नेहाभ्ाां-
सर्पिर्िसाभ्ाां सर्पिस्तैलाभ्ाां सर्पिर्िज्जभ्ार्र्त्यार्ि, द्वाभ्ाां द्वाभ्ाां यर्को नाम्ना स्नेहः| ए
र्ां र्िर् ः स्नेहैस्त्रिर्ृतः, चतुर् िर्िहास्नेहः, 'उच्यते' इर्त शेषः|
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
5
MAHA SNEHA
सत्रपिस्तैलां वसा मज्जा स्नेहो त्रिष्टश्चतुत्रविधः ||८६|| Ca.Su 1
सत्रपिस्तैलां वसा मज्जा सविस्नेहोत्तमा मताः|
एषु चैवोत्तमां सत्रपिः सांस्कारस्यानुवतिनात्||१३|| Ca.Su 1
सत्रपिमिज्जा वसा तैलां स्नेहेषु प्रवरां मतम्|
तिात्रप चोत्तमां सत्रपिः सांस्कारस्यानुवतिनात्||२|| A.H .Su 16
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
6
Sarpi
Taila
Vasa
Majja
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
7
BASED ON
ROUTE OF
ADMINISTRA
TION
पानाभ्ञ्जनबस्त्यर्थं नस्यार्थं चैव र्ोगतः| Ca.Su 13
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
8
BASED ON ROUTE OF ADMINISTRATION
SNEHA
ABYANTARA
PANA
BASTI
NASYA
BHOJANA
BAHYA
RETAINING
POURING
APPLYING
MASSAGING
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
9
Retaining
Shirobasti
Gandusha
Karnapurana
Akshi
tarpana
Pouring
Shirodhara
Sneha
parisheka
Applying
Lepa
Utsadana
Pichu
Massage
Abhyanga
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
10
ACCORDING TO TYPE OF PREPARATION (PAKA)
अत ऊर्ध्वं स्नेहपाकक्रममुपिेक्ष्यामः |
स तु त्रित्रवधः; तद्यर्था- मृिुः, मध्यमः, खर इत्रत |
ति स्नेहौषत्रधत्रववेकमािां र्ि िेषजां स मृिुररत्रत, मधूस्त्रिष्टत्रमव त्रवशिमत्रवलेत्रप र्ि
िेषजां स मध्यमः, क
ृ ष्णमवसन्नमीषत्रद्वशिां त्रचक्कणां च र्ि िेषजां स खर इत्रत; अ
त ऊर्ध्वं िग्धस्नेहो िवत्रत, तां पुनः साधु साधर्ेत् |
ति पानाभ्वहारर्ोमृििुः, नस्याभ्ङ्गर्ोमिध्यमः, बस्त्रस्तकणिपूरणर्ोस्तु खर इत्रत ||१
१|| Su Chi 31
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
11
ACCORDING TO TYPE OF PREPARATION (PAKA)
SNEHA
MRUDHU
(Ca,Su,Va,Sh)
MADHYAMA
(Ca,Su,,Sh)
KHARA
(Ca,Su,Va,Sh)
DAGDHA
(Su,Sh)
CHIKKANA
(Va)
AMAPAKA
(Sh)
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
12
Snehana Charaka Sushruta Vagbhata Sharangdhara
Abhyanga Khara Madhyama Khara Madhyama
Pana Madhyama Mrdu Cikkana Madhyama
Nasya Mrdu Madhyama Mrdu Mrdu
Basti Madhyama Khara Cikkana Madhyama
Karnapurana - Khara - Madhyama
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
13
ACCORDING TO MATRA (DOSE)
Hrasava matra
Madhyama matra
Uttama matra
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
14
ACCORDING TO ADMINISTRATION (PRAYOGA)
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
15
ACCORDING ON ACTION (KARMA BEDHA)
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
16
ACCORDING TO RELATION WITH FOOD
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
17
MISCILLINEOUS
• Dadimadi ghrita,Gugulutikta
ghrita,Nagaradi ghrita,ksheerabala
taila,Mahanaryana taila etc
Sidda
• Ksherabala 101,Dhanvantara taila
101 etc
Avartita
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
18
PROPERTIES
OF GHRITA
घृतां त्रपत्तात्रनलहरां रसशुक्रौजसाां त्रहतम्|
त्रनवािपणां मृिुकरां स्वरवणिप्रसािनम्||१४|| Ca.Su 13
त्रनवािपणां िाहप्रशमनम्| Chakrapani
Ghrita alleviates pitta and vata, and is
beneficial for rasa, shukra and ojas.
Provides relief from burning sensation, softens
the tissues, improves voice and complexion
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
19
CONT…
अर्थ घृतम्घृतां तु मधुरां सौम्यां मृिु शीतवीर्िमनत्रिष्य
स्त्रि स्नेहनमुिावतोन्मािापस्मारशूल्वररानाहवातत्रपत्त
प्रशमनमत्रििीपनां स्मृत्रतमत्रतमेधाकास्त्रिस्वरलावण्य
सौक
ु मार्ौजस्तेजोबलकरमार्ुष्यां वृष्यां मेध्यां वर्ःस्र्था
पनां गुरु चक्षुष्यां श्लेष्मात्रिवधिनां पाप्मालक्ष्मीप्रशमनां
त्रवषहरां रक्षोघ्नां च ||९६||
Su Su 45
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
20
CONT…
Samskarasya Anuvartanat -
• With its own qualities intact, it has the
capacity to transform itself so as to inbibe
the qualities of the substance added to it.
This property is not so prominent in other
Sneha.
Madhuryat - Sweet in taste
Avidahitvat - Not causing Vidahata
Janmadyeva Cha Shilanat - Being in use since
birth.
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
21
CLASSIFICATION OF GHRITA
NAVA
Up to 1 year
PURANA
Purana –1-10 years
Prapurana- 11-100 years
Kaumbham -100-110
Mahagrita->110 years
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
22
UTILITY OF
GHRITA
वातत्रपत्तप्रक
ृ तर्ो वातत्रपत्तत्रवकाररणः|
चक्षुःकामाः क्षताः क्षीणा वृद्धा बालास्तर्थाऽबलाः||४१||
आर्ुःप्रकषिकामाश्च बलवणिस्वरात्रर्थिनः|
पुत्रष्टकामाः प्रजाकामाः सौक
ु मार्ाित्रर्थिनश्च र्े||४२||
िीप्त्योजःस्मृत्रतमेधात्रिबुद्धीस्त्रिर्बलात्रर्थिनः|
त्रपबेर्ुः सत्रपिरातािश्च िाहशित्रवषात्रित्रिः||४३|| Ca.Su 13
रूक्षक्षतत्रवषातािनाां वातत्रपत्तत्रवकाररणाम् |
हीनमेधास्मृतीनाां च सत्रपिःपानां प्रशस्यते ||१५|| Su Ch 31
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
23
CONT…
• Persons having vata-pitta prakriti,
• those suffering from vata- pitta disorders,
• those desiring good eyesight, those who are
wounded, emaciated, old and infirm, children
and women,
• those willing to live long, those willing to have
good strength, complexion, voice, nourishment,
healthy progeny, luxurious lifestyle, good
vitality, memory, intelligence, digestive strength,
strength of sense organs,
• those suffering from burning sensation, injury
by weapon, poison and fire should drink ghrita
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
24
PROPERTIES
OF TAILA
मारुतघ्नां न च श्लेष्मवधिनां बलवधिनम्|
त्वच्यमुष्णां स्त्रस्र्थरकरां तैलां र्ोत्रनत्रवशोधनम्||१५|| Ca
Su 13
• Sesame oil alleviates vitiated vata, does not
aggravate kapha(rather, it improves
strength).
• It is very beneficial for the skin, ushna virya,
increases stability, and purifies or cleanses
the vagina/ uterus
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
25
UTILITY OF
TAILA
प्रवृद्धश्लेष्ममेिस्काश्चलस्र्थूलगलोिराः|
वातव्यात्रधत्रिरात्रवष्टा वातप्रक
ृ तर्श्च र्े||४४||
बलां तनुत्वां लघुताां दृढताां स्त्रस्र्थरगािताम् [१] |
त्रस्नग्धश्लक्ष्णतनुत्वक्ाां र्े च काङ्क्षस्त्रि िेत्रहनः||४५||
क
ृ त्रमकोष्ाः क्र
ू रकोष्ास्तर्था नाडीत्रिरत्रििताः|
त्रपबेर्ुः शीतले काले तैलां तैलोत्रचताश्च र्े||४६|| Ca.Su 13
क
ृ त्रमकोष्ात्रनलात्रवष्टाः प्रवृद्धकफमेिसः |
त्रपबेर्ुस्तैलसात्म्याश्च तैलां िार्ढ्ाित्रर्थिनश्च र्े ||१६|| Su Ch
31
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
26
CONT…
• Those having aggravated kapha dosha, excess meda
dhatu (fat tissue), those having thick neck and
abdomen (excess flabbiness with deposition of fat in
the neck and abdominal region)
• Those suffering from vata disorders, individuals
with vataprakriti (predisposition)
• Those who desire strength, slim and lean physique,
dexterity and agility, sturdiness and stability of body,
unctuous, smooth and silky skin
• Those who have worms in their abdomen, have
hard bowel, those suffering sinus ulcers, and those
used to consuming oils, should drink oils especially
during cold season
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
27
PROPERTIES
OF VASA
त्रवद्धििाहतभ्रष्टर्ोत्रनकणित्रशरोरुत्रज|
पौरुषोपचर्े स्नेहे व्यार्ामे चेष्यते वसा||१६|| Ca.Su
13
Vasa (muscle fat) is useful in healing
punctured wounds, fractures, accidental
trauma, prolapsed vagina, pain in ear and
head, enhancing virility, oleation and for those
doing physical exertion
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
28
UTILITY OF
VASA
वातातपसहा र्े च रूक्षा िारार्ध्वकत्रशिताः|
सांशुष्करेतोरुत्रधरा त्रनष्पीतकफमेिसः||४७||
अस्त्रस्र्थसस्त्रित्रसरास्नार्ुममिकोष्महारुजः|
बलवान्मारुतो र्ेषाां खात्रन चावृत्य त्रतष्त्रत||४८||
महच्चात्रिबलां र्ेषाां वसासात्म्याश्च र्े नराः| तेषाां
स्नेहत्रर्तव्यानाां वसापानां त्रवधीर्ते||४९|| Ca.Su 13
व्यार्ामकत्रशिताः शुष्करेतोरक्ा महारुजः |
महात्रिमारुतप्राणा वसार्ोग्या नराः स्मृताः ||१७|| Su
Ch 31
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
29
CONT…
• Those who can tolerate breeze and sunlight, who
have dryness in body, those who are emaciated due
to excessive weightlifting and walking,
• Those who have depleted semen and blood,
decreased levels of kapha and meda,
• Those who suffer from severe pain in bones, joints,
veins, ligaments, vital spots and alimentary tract,
• Those in whom highly aggravated vata remains
covered in blocked channels of the body,
• Those who have strong digestive power and are
used to drinking or consuming muscle fat should
drink vasa (muscle fat)
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
30
PROPERTIES
OF MAJJA
बलशुक्ररसश्लेष्ममेिोमज्जत्रववधिनः|
मज्जा त्रवशेषतोऽस्थनाां च बलक
ृ त् स्नेहने त्रहतः||१७||
Ca.Su 13
• Majja (bone marrow) improves strength,
semen, rasa, kapha, meda and majja.
• It especially strengthens bones and useful
for oleation
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
31
UTILITY OF
MAJJA
र्ःिीप्ताि क्लेशसहा घस्मराः स्नेहसेत्रवनः| वातातािः
क्र
ू रकोष्ाश्च स्नेह्या मज्जानमाप्नुर्ुः||५०||
र्ेभ्ो र्ेभ्ो त्रहतो र्ो र्ः स्नेहः स पररकीत्रतितः|५१|
क्र
ू राशर्ाः क्लेशसहा वाताताि िीप्तव्नयर्ः |
मज्जानमाप्नुर्ुः सवे सत्रपिवाि स्वौषधास्त्रविततम् ||१८||
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
32
CONT…
• Those having strong digestive power, are
capable of tolerating excessive physical
exertion,
• Who eat large quantities of food often, who
consume sneha often,
• Those suffering from vata disorders, and
those suffering from hard bowel movement
are advised to consume bone marrow
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
33
SUMMARY
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
34
REFERENCES
Charaka Samhita
Sushruta Samhita
Astanga Hridaya
Kashyapa Samhita
Sharangadhar Samhita
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
35
THANK YOU
12/10/2023
CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay
Shetty)
36

Classification and General knowledge of sneha .pptx

  • 1.
    CLASSIFICATION OF SNEHA &GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA Dr Akshay Shetty Associate Professor Department of Panchakarma SSRAMC & H Inchal
  • 2.
    Contents Objectives Classification of Sneha Chauturvida Sneha Properties & Utilityof Ghrita Properties & Utility of Taila Properties & Utility of Vasa Properties & Utility of Majja Summary References 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 2
  • 3.
    Objectives By the endof the presentation the students must be able to --- 1. Classify Sneha 2. Explain Chaturvida Sneha 3. Illustrate Properties & Utility of Ghrita 4. Illustrate Properties & Utility of Taila 5. Illustrate Properties & Utility of Vasa 6. Illustrate Properties & Utility of Majja 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 3
  • 4.
    ACCORDING TO YONI Sneha Sthavara PhalaDaru Kashta Jangama Kshira,Dadhi Ghrita Vasa Majja Mamsa 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 4
  • 5.
    ACCORDING TO SAMYOGA Yamaka SnehaTrivrit Sneha Maha Sneha द्वाभ्ाां त्रित्रिश्चतुत्रििस्तैर्िमकस्त्रिवृतो महान्||४|| A.H Su 16 द्वाभ्ाां स्नेहाभ्ाां- सर्पिर्िसाभ्ाां सर्पिस्तैलाभ्ाां सर्पिर्िज्जभ्ार्र्त्यार्ि, द्वाभ्ाां द्वाभ्ाां यर्को नाम्ना स्नेहः| ए र्ां र्िर् ः स्नेहैस्त्रिर्ृतः, चतुर् िर्िहास्नेहः, 'उच्यते' इर्त शेषः| 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 5
  • 6.
    MAHA SNEHA सत्रपिस्तैलां वसामज्जा स्नेहो त्रिष्टश्चतुत्रविधः ||८६|| Ca.Su 1 सत्रपिस्तैलां वसा मज्जा सविस्नेहोत्तमा मताः| एषु चैवोत्तमां सत्रपिः सांस्कारस्यानुवतिनात्||१३|| Ca.Su 1 सत्रपिमिज्जा वसा तैलां स्नेहेषु प्रवरां मतम्| तिात्रप चोत्तमां सत्रपिः सांस्कारस्यानुवतिनात्||२|| A.H .Su 16 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 6
  • 7.
    Sarpi Taila Vasa Majja 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERALKNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 7
  • 8.
    BASED ON ROUTE OF ADMINISTRA TION पानाभ्ञ्जनबस्त्यर्थंनस्यार्थं चैव र्ोगतः| Ca.Su 13 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 8
  • 9.
    BASED ON ROUTEOF ADMINISTRATION SNEHA ABYANTARA PANA BASTI NASYA BHOJANA BAHYA RETAINING POURING APPLYING MASSAGING 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 9
  • 10.
  • 11.
    ACCORDING TO TYPEOF PREPARATION (PAKA) अत ऊर्ध्वं स्नेहपाकक्रममुपिेक्ष्यामः | स तु त्रित्रवधः; तद्यर्था- मृिुः, मध्यमः, खर इत्रत | ति स्नेहौषत्रधत्रववेकमािां र्ि िेषजां स मृिुररत्रत, मधूस्त्रिष्टत्रमव त्रवशिमत्रवलेत्रप र्ि िेषजां स मध्यमः, क ृ ष्णमवसन्नमीषत्रद्वशिां त्रचक्कणां च र्ि िेषजां स खर इत्रत; अ त ऊर्ध्वं िग्धस्नेहो िवत्रत, तां पुनः साधु साधर्ेत् | ति पानाभ्वहारर्ोमृििुः, नस्याभ्ङ्गर्ोमिध्यमः, बस्त्रस्तकणिपूरणर्ोस्तु खर इत्रत ||१ १|| Su Chi 31 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 11
  • 12.
    ACCORDING TO TYPEOF PREPARATION (PAKA) SNEHA MRUDHU (Ca,Su,Va,Sh) MADHYAMA (Ca,Su,,Sh) KHARA (Ca,Su,Va,Sh) DAGDHA (Su,Sh) CHIKKANA (Va) AMAPAKA (Sh) 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 12
  • 13.
    Snehana Charaka SushrutaVagbhata Sharangdhara Abhyanga Khara Madhyama Khara Madhyama Pana Madhyama Mrdu Cikkana Madhyama Nasya Mrdu Madhyama Mrdu Mrdu Basti Madhyama Khara Cikkana Madhyama Karnapurana - Khara - Madhyama 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 13
  • 14.
    ACCORDING TO MATRA(DOSE) Hrasava matra Madhyama matra Uttama matra 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 14
  • 15.
    ACCORDING TO ADMINISTRATION(PRAYOGA) 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 15
  • 16.
    ACCORDING ON ACTION(KARMA BEDHA) 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 16
  • 17.
    ACCORDING TO RELATIONWITH FOOD 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 17
  • 18.
    MISCILLINEOUS • Dadimadi ghrita,Gugulutikta ghrita,Nagaradighrita,ksheerabala taila,Mahanaryana taila etc Sidda • Ksherabala 101,Dhanvantara taila 101 etc Avartita 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 18
  • 19.
    PROPERTIES OF GHRITA घृतां त्रपत्तात्रनलहरांरसशुक्रौजसाां त्रहतम्| त्रनवािपणां मृिुकरां स्वरवणिप्रसािनम्||१४|| Ca.Su 13 त्रनवािपणां िाहप्रशमनम्| Chakrapani Ghrita alleviates pitta and vata, and is beneficial for rasa, shukra and ojas. Provides relief from burning sensation, softens the tissues, improves voice and complexion 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 19
  • 20.
    CONT… अर्थ घृतम्घृतां तुमधुरां सौम्यां मृिु शीतवीर्िमनत्रिष्य स्त्रि स्नेहनमुिावतोन्मािापस्मारशूल्वररानाहवातत्रपत्त प्रशमनमत्रििीपनां स्मृत्रतमत्रतमेधाकास्त्रिस्वरलावण्य सौक ु मार्ौजस्तेजोबलकरमार्ुष्यां वृष्यां मेध्यां वर्ःस्र्था पनां गुरु चक्षुष्यां श्लेष्मात्रिवधिनां पाप्मालक्ष्मीप्रशमनां त्रवषहरां रक्षोघ्नां च ||९६|| Su Su 45 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 20
  • 21.
    CONT… Samskarasya Anuvartanat - •With its own qualities intact, it has the capacity to transform itself so as to inbibe the qualities of the substance added to it. This property is not so prominent in other Sneha. Madhuryat - Sweet in taste Avidahitvat - Not causing Vidahata Janmadyeva Cha Shilanat - Being in use since birth. 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 21
  • 22.
    CLASSIFICATION OF GHRITA NAVA Upto 1 year PURANA Purana –1-10 years Prapurana- 11-100 years Kaumbham -100-110 Mahagrita->110 years 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 22
  • 23.
    UTILITY OF GHRITA वातत्रपत्तप्रक ृ तर्ोवातत्रपत्तत्रवकाररणः| चक्षुःकामाः क्षताः क्षीणा वृद्धा बालास्तर्थाऽबलाः||४१|| आर्ुःप्रकषिकामाश्च बलवणिस्वरात्रर्थिनः| पुत्रष्टकामाः प्रजाकामाः सौक ु मार्ाित्रर्थिनश्च र्े||४२|| िीप्त्योजःस्मृत्रतमेधात्रिबुद्धीस्त्रिर्बलात्रर्थिनः| त्रपबेर्ुः सत्रपिरातािश्च िाहशित्रवषात्रित्रिः||४३|| Ca.Su 13 रूक्षक्षतत्रवषातािनाां वातत्रपत्तत्रवकाररणाम् | हीनमेधास्मृतीनाां च सत्रपिःपानां प्रशस्यते ||१५|| Su Ch 31 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 23
  • 24.
    CONT… • Persons havingvata-pitta prakriti, • those suffering from vata- pitta disorders, • those desiring good eyesight, those who are wounded, emaciated, old and infirm, children and women, • those willing to live long, those willing to have good strength, complexion, voice, nourishment, healthy progeny, luxurious lifestyle, good vitality, memory, intelligence, digestive strength, strength of sense organs, • those suffering from burning sensation, injury by weapon, poison and fire should drink ghrita 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 24
  • 25.
    PROPERTIES OF TAILA मारुतघ्नां नच श्लेष्मवधिनां बलवधिनम्| त्वच्यमुष्णां स्त्रस्र्थरकरां तैलां र्ोत्रनत्रवशोधनम्||१५|| Ca Su 13 • Sesame oil alleviates vitiated vata, does not aggravate kapha(rather, it improves strength). • It is very beneficial for the skin, ushna virya, increases stability, and purifies or cleanses the vagina/ uterus 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 25
  • 26.
    UTILITY OF TAILA प्रवृद्धश्लेष्ममेिस्काश्चलस्र्थूलगलोिराः| वातव्यात्रधत्रिरात्रवष्टा वातप्रक ृतर्श्च र्े||४४|| बलां तनुत्वां लघुताां दृढताां स्त्रस्र्थरगािताम् [१] | त्रस्नग्धश्लक्ष्णतनुत्वक्ाां र्े च काङ्क्षस्त्रि िेत्रहनः||४५|| क ृ त्रमकोष्ाः क्र ू रकोष्ास्तर्था नाडीत्रिरत्रििताः| त्रपबेर्ुः शीतले काले तैलां तैलोत्रचताश्च र्े||४६|| Ca.Su 13 क ृ त्रमकोष्ात्रनलात्रवष्टाः प्रवृद्धकफमेिसः | त्रपबेर्ुस्तैलसात्म्याश्च तैलां िार्ढ्ाित्रर्थिनश्च र्े ||१६|| Su Ch 31 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 26
  • 27.
    CONT… • Those havingaggravated kapha dosha, excess meda dhatu (fat tissue), those having thick neck and abdomen (excess flabbiness with deposition of fat in the neck and abdominal region) • Those suffering from vata disorders, individuals with vataprakriti (predisposition) • Those who desire strength, slim and lean physique, dexterity and agility, sturdiness and stability of body, unctuous, smooth and silky skin • Those who have worms in their abdomen, have hard bowel, those suffering sinus ulcers, and those used to consuming oils, should drink oils especially during cold season 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 27
  • 28.
    PROPERTIES OF VASA त्रवद्धििाहतभ्रष्टर्ोत्रनकणित्रशरोरुत्रज| पौरुषोपचर्े स्नेहेव्यार्ामे चेष्यते वसा||१६|| Ca.Su 13 Vasa (muscle fat) is useful in healing punctured wounds, fractures, accidental trauma, prolapsed vagina, pain in ear and head, enhancing virility, oleation and for those doing physical exertion 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 28
  • 29.
    UTILITY OF VASA वातातपसहा र्ेच रूक्षा िारार्ध्वकत्रशिताः| सांशुष्करेतोरुत्रधरा त्रनष्पीतकफमेिसः||४७|| अस्त्रस्र्थसस्त्रित्रसरास्नार्ुममिकोष्महारुजः| बलवान्मारुतो र्ेषाां खात्रन चावृत्य त्रतष्त्रत||४८|| महच्चात्रिबलां र्ेषाां वसासात्म्याश्च र्े नराः| तेषाां स्नेहत्रर्तव्यानाां वसापानां त्रवधीर्ते||४९|| Ca.Su 13 व्यार्ामकत्रशिताः शुष्करेतोरक्ा महारुजः | महात्रिमारुतप्राणा वसार्ोग्या नराः स्मृताः ||१७|| Su Ch 31 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 29
  • 30.
    CONT… • Those whocan tolerate breeze and sunlight, who have dryness in body, those who are emaciated due to excessive weightlifting and walking, • Those who have depleted semen and blood, decreased levels of kapha and meda, • Those who suffer from severe pain in bones, joints, veins, ligaments, vital spots and alimentary tract, • Those in whom highly aggravated vata remains covered in blocked channels of the body, • Those who have strong digestive power and are used to drinking or consuming muscle fat should drink vasa (muscle fat) 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 30
  • 31.
    PROPERTIES OF MAJJA बलशुक्ररसश्लेष्ममेिोमज्जत्रववधिनः| मज्जा त्रवशेषतोऽस्थनाांच बलक ृ त् स्नेहने त्रहतः||१७|| Ca.Su 13 • Majja (bone marrow) improves strength, semen, rasa, kapha, meda and majja. • It especially strengthens bones and useful for oleation 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 31
  • 32.
    UTILITY OF MAJJA र्ःिीप्ताि क्लेशसहाघस्मराः स्नेहसेत्रवनः| वातातािः क्र ू रकोष्ाश्च स्नेह्या मज्जानमाप्नुर्ुः||५०|| र्ेभ्ो र्ेभ्ो त्रहतो र्ो र्ः स्नेहः स पररकीत्रतितः|५१| क्र ू राशर्ाः क्लेशसहा वाताताि िीप्तव्नयर्ः | मज्जानमाप्नुर्ुः सवे सत्रपिवाि स्वौषधास्त्रविततम् ||१८|| 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 32
  • 33.
    CONT… • Those havingstrong digestive power, are capable of tolerating excessive physical exertion, • Who eat large quantities of food often, who consume sneha often, • Those suffering from vata disorders, and those suffering from hard bowel movement are advised to consume bone marrow 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 33
  • 34.
    SUMMARY 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERALKNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 34
  • 35.
    REFERENCES Charaka Samhita Sushruta Samhita AstangaHridaya Kashyapa Samhita Sharangadhar Samhita 12/10/2023 CLASSIFICATION & GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 35
  • 36.
    THANK YOU 12/10/2023 CLASSIFICATION &GENERAL KNOWLEDGE OF SNEHA(Dr Akshay Shetty) 36

Editor's Notes

  • #21 अनभिष्यन्दीति अत्रेषदर्थे नञ्; तेन, अल्पाभिष्यन्दीत्यर्थः; एतेन दोषधातुमलस्रोतसां मन्दक्लेदप्राप्तिजननम्| स्मृतिः अतीतस्मरणम्; अनागतज्ञानं मतिः; मेधा ग्रन्थधारणशक्तिः; कान्तिः शोभा; लावण्यं रूपातिशयः; सौकुमार्यं मार्दवमङ्गानाम्;
  • #29 पौरुषोपचयः शुक्रोपचयः|
  • #33  घस्मरा बहुभक्षकाः|