Chấn thương cổ tay có tỷ lệ gãy xương thuyền cao, chiếm 54% đến 70% số ca tại các bệnh viện khác nhau. Chẩn đoán dựa vào triệu chứng đau sưng và các tư thế chụp X-quang để phát hiện thương tổn. Điều trị chủ yếu là phương pháp kín với bó bột, nhưng có thể can thiệp phẫu thuật cho những trường hợp gãy phức tạp hoặc ở bệnh nhân lớn tuổi.

1. CHẤN THƯƠNG CÔ TAY
1. Phân loại
Gãy xương trật khớp ở cố tay chiếm 6% tổng số gãy xương trật khớp.
Đáng chú ý nhất là gãy xương thuỵền vỏi 428 ca chấn thương cổ tay ỏ Bệnh
viện Bohler thì 54% là gãy xương thuyền.
Với 523 ca chấn thương cố tay ở Bệnh viện Mayo thì 70% là gãy xương thuyền.
Nói chung, trong tống số gãy xương thuyền thì 2/3 là gãy mới, 1/3 là gãy cũ.
Tiếp đến, là tình trạng cố tay bị mất vững vì bị trật nhiều xương tụ cốt
(7 - 13%), gãy xương cổ tay (3%).
2. Chẩn đoán
- Đau sưng tại cố tay, khi nghi ngờ gãy xương thuyền thì ấn thấy đau chói tại
hõm lào. Bị trật thuyền nguyệt hay thương tốn xương nguyệt, thấy đau sưng ở lồi
cũ Lister.
X quang: ngoài hai tư thế thắng nghiêng, còn cần 4 tư thế nữa.
Chụp thắng: cố tay nghiêng nhiều về phía quay rồi về phía trụ.
Chụp nghiêng: cô tay gấp tối đa rồi duỗi tối đa, các phim này sẽ cho biết 90%
thương tốn gãy xương, trật khớp ở cô tay.
Bình thường khe hỏ giữa hai xương trụ cốt là l-2mm, trên 3mm là bất thường.
Xương thuyền gãy, khe gãy không hiện trên phim thắng và nghiêng, cần chụp
bàn tay tư thế chơi đàn ghi ta, nắm các ngón tựa lên mô út mô cái vênh lên nhẹ,
chừng 17°.
ơ cố tay có 16 xương thêm, hay thấy xương tam giác ở giữa mỏm châm trụ và
xương tháp, xương quay nằm ỏ cuối xương thuyền.
3. Gãy xương thuyền
3Ề
1. Nơi gãy
Xương thuyền nằm ỏ phía ngoài của hàng xương tụ cốt trên, trục dọc chếch
45°. Thường có 5 nơi gãy:
a. Gãy ỏ lồi củ thấp nhát là nơi bám của bao khớp, dễ liền xương sau 4 tuần.
b. Gãy diện khớp phía dưới.
c. Gãy 1/3 dưới xương thuyền, ít có vấn đề.
d. Gãy qua eo ở thân xương thuyền rất hay gặp và chùng 30% có vấn đề, phần
xương phía trên hay bị hoại tử (đậm vôi trên X quang) do thiếu máu nuôi.
e. Gãy qua cực trên, liền xương rất chậm sau 20 tuần, 100% có vấn đề, vì tưới
máu nuôi kém.
Nguyễn Đức Phúc
263

2. 3.2. Lâm sàng xương thuyền gãy di lệch nhiều sờ được sự di lệch ờ dưới móm
châm quay song hiếm, thường nghi ngờ khi ấn vào hõm lào đau.
Chụp X quang 5 tư thế nói trên phát hiện được hoặc chụp tư thế riêng đã mô tà.
Đối với gãy cũ, ta thây:
a. Khe hở giữa các mảnh gãy rộng ra (do sự tiêu xương sinh lý ỏ khe gãy) sau
2 - 4 tuần.
b. Tình trạng xơ hoá khoảng dưới sụn - đường gãy có nang.
c. Các thay đối thoái hoá xung quanh.
d. Khi cử động cổ tay, khe hở thay đối.
3.3. Điều trị
Đa số trường hợp điều trị theo phương pháp kín, không mo.
Bó bột bất động ỏ bàn tay, quân bột đến gần hết ngón cái. ơ cánh tay, bó cao
lên cánh tay, không cho gấp duỗi khuỷu.
Bất động 2 tháng, 90% ca liền xương sau 6 tuần.
Đối với gãy xương thuyên không liên có 4 cách điều trị:
- Giúp liên xương
- Ket hợp xương
- Tạo hình khớp
- Hàn khớp.
3.3.1. Giúp cho liên xương
Khoan nhiều lỗ qua khe gãy.
Hoặc mô vào đường trước cô tay, tạo một rãnh xương qua khe gãy, rôi nhôi
xương xốp lấy ở đầu dưới xương quay.
Đôi khi chuyến một que xương còn cuống mạch nuôi lấy từ xương đậu, xương quay.
Thường làm đoi với bệnh nhân trẻ, khoẻ, các khớp lân cận còn tốt, các mành
gãy tốt, không bị đậm vôi do thiếu máu nuôi.
3.3.2. Kết hợp xương
Chỉ định cho bệnh nhân đã quá tuối trung niên, song cố tay còn khá, kết hợp
xương bên trong vói đinh Kirschner, với vít xương xốp cỡ nhỏ, hoặc khoan một lỗ
dọc thân xương, qua khe gãy, rồi chốt đinh xương.
3.3.3. Tạo hình khớp
Với khớp nhân tạo chỉ định cho bệnh nhân già, 0 khớp bị thoái hoá nhiều .
3.3.4. Hàn khớp: Chỉ định cho bệnh nhân trẻ cố tay kia bình thường, làm việc nặng.
Mổ hàn khớp xương quay với hàng tụ cốt trên, hoặc hàn khớp xương quay
vào các tụ cốt, hàn vào hen đốt bàn 2, 3.
264