Tài liệu này mô tả thoát vị bẹn và đùi, cung cấp kiến thức về cấu trúc giải phẫu, các loại thoát vị, triệu chứng lâm sàng, chẩn đoán và điều trị. Nó cũng nhấn mạnh cơ chế tự nhiên chống thoát vị và các biến chứng nguy hiểm như thoát vị nghẹt và kẹt. Phương pháp điều trị chủ yếu cho người lớn là phẫu thuật với tỷ lệ tái phát từ 1-20%.

1. THOÁT VỊ BẸN - ĐÙI
ThS. BS. Lý Minh Tùng

2. MỤC TIÊU
1. Mô tả được cấu trúc giải phẫu học vùng bẹn-đùi
và trình bày 2 cơ chế sinh lý chống thoát vị bẹn
2. Mô tả cách phân biệt thoát vị bẹn gián tiếp,
thoát vị bẹn trực tiếp và thoát vị đùi
3. Trình bày 3 yêu cầu chẩn đoán của thoát vị bẹn-
đùi và các biến chứng của chúng
4. Trình bày được phương pháp điều trị thoát vị
bẹn.

3. ĐẠI CƯƠNG THOÁT VỊ BẸN
• Definition Hernia:
“Protrusion of an organ or tissue out
of the body cavity in which it
normally lies”
(Oxford dictionary of nursing)

4. TRÖÔÙC Roán (1%)
Beïn ñuøi (75%)
Spieghel
Treân roán (1%)
Veát moå (10%)
DÖÔÙI
Bòt
Ñaùy chaäu
Toïa
SAU
Thaét löng treân (Grinfelt ,s)
Thaét löng döôùi (Petit ,s)
TREÂN Hoøanh

6. GIẢI PHẪU HỌC VÙNG BẸN - ĐÙI
Ống bẹn:
 là một khe giữa các cơ thành bụng nằm chếch theo
hướng từ sau ra trước, từ trên xuống dưới và từ ngoài
vào trong.
dài khoảng 3-5cm
Ống bẹn chứa thừng tinh (ở nam) và dây chằng tròn (ở
nữ).
Ống bẹn là một ống hình trụ với 2 đầu là lỗ bẹn sâu và
lỗ bẹn nông

7. GIẢI PHẪU HỌC VÙNG BẸN - ĐÙI

8. GIẢI PHẪU HỌC VÙNG BẸN - ĐÙI
Lỗ bẹn nông
 Nằm giữa 2 cột trụ ngoài và
cột trụ trong của cân cơ
chéo ngoài.
 Lỗ bẹn nông nằm ngay
dưới da sát phía trên gai
mu, là chỗ thoát ra của
thừng tinh.
 Qua ngón tay đội da bìu
lên, có thể tìm được lỗ này
ngay dưới da.

9. GIẢI PHẪU HỌC VÙNG BẸN - ĐÙI
Lỗ bẹn sâu
Lỗ bẹn sâu nằm ở trên điểm
giữa của dây chằng bẹn
khoảng 1,5-2cm, là một chỗ
lõm của mạc ngang.
Tại lỗ bẹn sâu, các thành
phần của thừng tinh sẽ quy tụ
lại để chui vào ống bẹn.

10. GIẢI PHẪU HỌC VÙNG BẸN - ĐÙI
Thừng tinh
Thừng tinh là thành phần trong
ống bẹn, chứa: ống dẫn tinh;
động mạch tinh hoàn, đám rối
hình dây leo.
Ở nữ, có dây chằng tròn đi
xuống trong ống bẹn rồi hòa
lẫn vào mô liên kết cận xương
mu, thoát vị bẹn ở nữ là do tồn
tại của ống Nuck vốn đi theo
dây chằng tròn.

11. GIẢI PHẪU HỌC VÙNG BẸN - ĐÙI
Vòng đùi được giới hạn:
Trước: dây chằng bẹn
Trong: dây chằng
khuyết Gimbernat
Ngoài: tĩnh mạch đùi
Sau: dây chằng
Cooper cùng mào lược
xương mu.

12. GIẢI PHẪU HỌC VÙNG BẸN - ĐÙI
Nếp rốn ngoài động mạch thượng vị
dưới.
Nếp rốn trong dây chằng rốn trong,
Nếp rốn chính giữa do dây treo
bàng quang

13. ĐẠI CƯƠNG THOÁT VỊ BẸN - ĐÙI
• Thoát vị bẹn - đùi là một bệnh của loài
người, xuất hiện từ khi con người chuyển
qua tư thế đi thẳng.

14. ĐẠI CƯƠNG THOÁT VỊ BẸN - ĐÙI

15. CƠ CHẾ CHỐNG THOÁT VỊ TỰ NHIÊN
Cơ chế thứ nhất
• Là tác dụng cơ vòng của cơ chéo bụng trong
và cơ ngang bụng ở lỗ bẹn sâu.
• Lỗ bẹn sâu có sự dính nhau của cơ ngang bụng
và vòng mạc ngang (dây chằng Hesselbach)
– cơ ngang bụng co: kéo dây chằng Hesselbach lên
trên và ra ngoài
– cơ chéo bụng trong co: sẽ kéo bờ trên và bờ ngoài
của lỗ bẹn sâu xuống dưới và vào trong,
=>làm hẹp lỗ bẹn sâu lại, chống thoát vị gián tiếp.

16. CƠ CHẾ CHỐNG THOÁT VỊ TỰ NHIÊN
Cơ chế thứ hai
• Tác dụng màn trập của cung cân cơ ngang bụng.
– Bình thường, cung này tạo nên một đường cong lên
trên.
– Khi cơ co thì cung này sẽ thẳng ngang hạ thấp
xuống gần sát với dây chằng bẹn và dải chậu mu ở
dưới
=>lá chắn che đậy chỗ yếu của tam giác Hesselbach để
ngăn ngừa thoát vị bẹn trực tiếp.

17. ĐẠI CƯƠNG THOÁT VỊ BẸN – ĐÙI
Thoát vị bẹn:
- Thường gặp ở trẻ em và người lớn tuổi
- Nam/ nữ # 12/ 1
- Nguyeân nhaân :
- Baåm sinh : söï toàn taïi cuûa oáng phuùc tinh maïc
- Maéc phaûi : Söï suy yeáu thaønh buïng ,
- Yeáu toá thuaän lôïi : - Taùo boùn - Tieåu khoù - Ho keùo daøi -
Coù thai , coå tröôùng
• Thoát vị đùi:
- Nữ > nam
- Bên (P) > (T)

18. TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG
1. Cơ năng.
Xuất hiện khối phồng
vùng bẹn – bìu, to ra khi
đi lại, lao đông. Nghỉ ngơi
mất có thể tự đẩy lên
được. Toàn trạng bình
thường

19. TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG
2. Triệu chứng thực thể
• nhìn hoặc sờ thấy khối phồng vùng bẹn khi
bệnh nhân đứng hoặc khi ho, rặn
• khi nằm hoặc khi dùng tay đẩy vào thì khối
phồng này biến mất.
• Trong trường hợp thoát vị nhỏ có thể khó
nhận thấy. Khi đó, có thể dùng ngón tay đội
da bìu để sờ lỗ bẹn nông.

20. - Thoát vị mà đi xuống tận bìu thì bao giờ cũng là gián tiếp
- Hướng xuất hiện: khối phồng đi chéo theo nếp bẹn từ trên xuống và
từ ngoài vào trong.
- khối thoát vị gián tiếp thường có dạng ê-líp và khó tự biến mất hơn
Thoát vị bẹn gián tiếp

21. Thoát vị bẹn gián tiếp

22. Thoát vị bẹn gián tiếp

23. - Hướng xuất hiện: từ sau ra trước
- Thoát vị trực tiếp thường có dạng khối tròn, đối xứng, ở cạnh
xương mu khi bệnh nhân ho và dễ biến mất khi bệnh nhân nằm
ngửa
- Vị trí: nằm ngang hay trên nếp bụng mu thấp, ít khi qua lỗ bẹn
nông xuống bìu.
Thoát vị bẹn trực tiếp

24. Thoát vị bẹn trực tiếp

25.  Nghiệm pháp chạm ngón
 Khi bệnh nhân ho hoặc rặn
thoát vị trực tiếp trồi ra trước chạm lòng ngón
thoát vị gián tiếp thì chạy xuống dọc theo ống bẹn chạm vào
đầu ngón
 Nghiệm pháp chẹn lỗ bẹn sâu
 dùng tay chẹn lỗ bẹn sâu rồi cho bệnh nhân ho
thoát vị gián tiếp thì khối thoát vị không xuống được
 thoát vị trực tiếp thì vẫn trồi ra được

27. thoát vị đùi
• Thoát vị đùi:
- Hướng xuất hiện: đi dọc xuống đùi, khối thoát vị khó xuất hiện
và khó biến mất
- Vị trí: nằm dưới nếp bẹn, xa đường giữa
- BN có thể NV vì có khối phồng xuất hiện vào cuối ngày, biến
mất vào buổi sáng khi ngủ dậy.

28. CẬN LÂM SÀNG
• Việc chẩn đoán xác định thoát vị
hầu như chỉ dựa vào lâm sàng là
đủ
• Cận lâm sàng chỉ dùng khi không
rõ
– Siêu âm
– Chụp thoát vị cản quang
– CT-scan

29. BIẾN CHỨNG
1. Thoát vị nghẹt (Strangulation)
• Là biến chứng nguy hiểm và thường gặp nhất
• mạch máu nuôi tạng bị chèn ép: có nguy cơ bị
hoại tử.
• thường gặp trong thoát vị gián tiếp và thoát vị
đùi vì cổ túi hẹp, hầu như không gặp trong
thoát vị trực tiếp.
• Khám lâm sàng phát hiện một khối chắc vùng
bẹn, đau, không đẩy xẹp được và đôi khi có
hội chứng tắc ruột.

30. BIẾN CHỨNG
2. Thoát vị kẹt (Incarceration)
• Tạng thoát vị chui xuống nhưng không đẩy lên được
• Chức năng và sự tưới máu của tạng thoát vị không bị ảnh
hưởng.
• Không đau và không gây tắc ruột. Thoát vị kẹt không lên
được gây cảm giác vướng víu nhiều hơn, thường xuyên
hơn và dễ bị chấn thương hơn.
3. Chấn thương thoát vị
• khối thoát vị lớn và xuống tương đối thường xuyên, bị
chấn thương từ bên ngoài gây nên dập, vỡ các tạng bên
trong.

31. Chẩn đoán phân biệt
• Nếu khối phồng xuất hiện và biến mất dễ dàng, hầu như
không có chẩn đoán phân biệt.
• Nếu khối phồng “cố định”, cần chẩn đoán phân biệt với:
- Dãn tĩnh mạch thừng tinh: khối mềm, mật độ không đều,
sờ cảm giác lổn nhổn như búi giun; khi ho hay phình bụng,
khối phồng không tăng kích thước.
- Tràn dịch tinh mạc: khối căng hay lùng nhùng, khi ho hay
phình bụng, khối không tăng kích thước.

33. Tràn dịch tinh mạc
Nghiệm pháp soi đèn

34. Chẩn đoán phân biệt
TVB nghẹt Xoắn tinh hoàn Viêm tinh hoàn cấp
Không sốt Sốt nhẹ Sốt trung bình hoăc sốt cao
Sờ được tinh hoàn bình
thường trong bìu
Tinh hoàn bị kéo lên trên,
lệch trục. Khi nâng tinh
hoàn, BN đỡ đau rõ.
Tinh hoàn to. Trục tinh hoàn
bình thường. Khi nâng tinh
hoàn, BN không đỡ đau.
Không sờ được nút xoắn Sờ được nút xoắn Không sờ được nút xoắn
Có hội chứng tắc ruột Không có hội chứng tắc
ruột
Không có hội chứng tắc
ruột

35. NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ
• Trẻ sơ sinh nên chờ một thời gian cho ống
phúc tinh mạc có thể tự bít,
• Người lớn chỉ có thể điều trị bằng phẫu thuật:
– Phục hồi thành bẹn bằng mô tự thân: Bassini,
McVay, Shouldice, Nyhus…
– Phục hồi thành bẹn bằng mảnh ghép nhân tạo: mổ
hở hoặc mổ nội soi.
• Tỷ lệ tái phát của thoát vị bẹn thay đổi từ 1-
20% tùy theo từng tác giả và tùy theo kỹ thuật
mổ (trung bình là 5-10% sau 5 năm).

36. THOAÙT VÒ BEÏN :
1/ treû sô sinh  neân chôø cho oáng phuùc tinh maïc coù theå
töï bít
 Khaâu coät oáng phuùc tinh maïc
ngöôøi lôùn  phaãu thuaät :
- moâ töï thaân :: Bassini, Shouldice, McVay : …
- maûnh gheùp nhaân taïo : .
2/ loaïi tröø hoaëc giaûm thieåu nhöõng beänh hay nhöõng ñieàu
kieän laøm
taêng aùp löïc trong buïng.
3/ Tyû leä taùi phaùt cuûa thoaùt vò beïn thay ñoåi töø 1 – 20%
THOAÙT VÒ ÑUØI :
- Phuïc hoài baèng moâ töï thaân McVay, Nyhus
- Phuïc hoài baèng maûnh gheùp nhaân taïo

37. Bassini
Mc Vay
Shouldice

38. Lichtenstein

39. KT MOÅ MÔÛ DUØNG MAÛNH GHEÙP: Rutkow
TVB giaùn tieáp
TVB tröïc tieáp
TV ñuøi
Taùi phaùt: 1%
Rutkow (1989-2003)

40. KT MOÅ MÔÛ DUØNG MAÛNH GHEÙP: MG ñoâi
Taùi phaùt: 0%
Gilbert-1999

41. TAPP
TransAbdominalPrePeritoneal
TEP
TotalExtraPeritoneal
Taùi phaùt: 1%

42. Endoscopic Hernia Repair - TAPP
bilateral
direct hernia

43. Direct hernia
Femoral hernia
Endoscopic Hernia Repair - TAPP

44. Direct sac retracted
Cooper ligament
Spermatic structures
Endoscopic Hernia Repair - TAPP