Chấn thương bụng kín là nguyên nhân gây tử vong cao và có thể có tổn thương tạng đa phần. Siêu âm và cắt lớp vi tính giữ vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán tràn máu và tổn thương tạng. Chấn thương gan, tụy, và thận có những đặc điểm và phương pháp điều trị khác nhau, từ bảo tồn đến can thiệp mạch máu.

1. CHẤN THƯƠNG
BỤNG KÍN
(TỔN THƯƠNG TẠNG ĐẶC)
BS TRƯƠNG THỊ THANH THỦY

2. NỘI DUNG
1.TỔNG QUÁT
2.VAI TRÒ CỦA CĐHA
3.TRÀN MÁU PHÚC MẠC
4.CHẤN THƯƠNG GAN
5.CHẤN THƯƠNG LÁCH
6.CHẤN THƯƠNG TỤY
7.CHẤN THƯƠNG THẬN

3. TỔNG QUÁT
- Là nguyên nhân thứ tư gây chết người
- Nguyên nhân chết hàng đầu dưới 45 tuổi
- Cơ chế : đè ép ,thắng gấp
- Khám LS khó khăn :
- 30% có tổn thương nhiều tạng
- 85% có kết hợp tổn thương vùng khác(LN ,SN)
- 66% có vỡ lách

4. VAI TRÒ CỦA CĐHA
1. Siêu âm bụng :
- Tìm tràn dịch: quanh gan, quanh lách, rãnh cạnh
đại tràng, Douglas.
- Độ nhạy 94%, độ đặc hiệu 98%.
- Khó khăn: béo, bụng chướng hơi, tràn khí dưới
da.
-Tùy thuộc ổn định huyết động :tìm tổn thương
tạng

5. 2.Cắt lớp vi tính
CLVT đa lát:
- Bệnh nhân ổn định về mặt huyết động
- Tiêm 120ml (Omnipaque 300mg ) 2.5 –3ml/sec
- Từ cơ hoành đến chậu
- Thời điểm ĐM : 30s ,thời điểm nhu mô :70 –80s
sau IV

6. TRÀN MÁU PHÚC MẠC
- Tỉ trọng 30/40 UH ,giảm sau 48h
- Máu cục quanh cơ quan
- Số lượng
. Ít (10-200ml ) ,một khoang
. Vừa (250-500ml), hai khoang
. Nhiều trên 500ml, từ ba khoang
- Xuất huyết chủ động : thoát mạch

12. CHẤN THƯƠNG LÁCH
- 66%
- Gãy xương sườn trái kết hợp (45%)
- Máu tụ (dưới bao ,trong nhu mô lách )
- Rách :
.Vỡ bao
. Đụng dập
. Mảnh vỡ nhu mô
. Tổn thương mạch máu rốn lách

13. 1.Siêu âm :
-Tràn máu 73%
-Tổn thương lách
.Nhu mô không đồng âm +đụng dập tăng âm
.Máu tụ (rỗng âm ,giới hạn không rõ )
.Máu tụ dưới bao (thấu kính giảm âm )
2.CLVT :
-Rách , đường nứt ,vỡ ,giảm tỉ trọng
-Máu tụ : trước IV :tăng tỉ trọng ,sau IV :đồng ,giảm
tỉ trọng

14. PHÂN ĐỘ :
I : Máu tụ dưới bao hoặc trong lách
II : Vỡ bao hay vết rạn nhu mô <1cm
III :Vết rạn sâu (>1cm) không đến rốn
IV :Vết rạn tổn thương rốn lách
V :Vỡ nhiều mảnh

15. PHÂN ĐỘ II
I .Khối máu tụ dưới bao <10% hoặc đường rách
trong nhu mô <1cm độ sâu
II .Khối máu tụ dưới bao 10-50% ,trong nhu mô đk
<5cm hoặc đường rách từ 1-3cm độ sâu không
ngang qua cuống mạch
III .Khối máu tụ trong nhu mô đk >5cm hoặc đường
rách sâu >3cm và tổn thương mạch
IV . Đường rách đến rốn lách
V .Vỡ lách thành nhiều mảnh

16. I .Tổn thương dập trong
nhu mô lách

17. II .Khối máu tụ trong nhu mô đk <5cm

18. II .Máu tụ trong nhu mô lách <5cm

19. II . Đường rách trong nhu mô lách sâu # 3cm

20. II .Máu tụ dưới bao tạo hình thấu kính
chiếm <50% bề mặt

21. I I.Máu tụ trong nhu mô lách
đk <5cm

22. II .Khối máu tụ trong nhu mô lách (đk<5cm)

24. III .Vết rạn sâu >3cm không đến rốn

25. IV –V .Vết rạn sâu >3cm gần đến rốn
lách gây vỡ lách thành 2 mảnh

26. II-III Vỡ bao và vết rạn sâu
>1cm không đến rốn

27. CHẤN THƯƠNG GAN
-15-20%
-85% không mổ (tiêu chuẩn LS ,thương tổn
kết hợp )
-Cơ chế :thắng gấp , đụng dập do tì mạnh
-3 loại thương tổn :nhu mô (rách ,vỡ bao
,dưới bao ) ,mạch máu , đường mật

28. 1.Siêu âm
-mất liên tục :vỡ ,rách
-Tăng âm :máu tụ (thay đổi hồi âm theo thời gian )
đụng dập
-Ổ tụ dịch thấu kính :máu tụ dưới bao
-Dịch túi mật tăng âm :chảy máu đường mật
2.CLVT ;
-Rách ,vết rạn vỡ :giảm tỉ trọng
-máu tụ :tăng tỉ trọng , đồng hay giảm tỉ trọng sau IV
-Tràn máu phúc mạc

29. PHÂN ĐỘ
I .Rách <1cm hoặc máu tụ dưới bao <1cm
II .1cm<rách <3cm hoặc 1<máu tụ dưới bao hay
rách nhu mô <3cm
III .Rách >3cm hoặc máu tụ >3cm
IV .Máu tụ dưới bao hay nhu mô >10cm hoặc mất
cấp máu một thùy
V .Mất tưới máu 2 thùy hay tổn thương các TM gan
hoặc TM chủ

30. I. Đường rách trong nhu
mô gan <1cm
II . 1cm<Rách nhu mô <3cm

31. I I –III .Dập và máu tụ trong
nhu mô gan >3cm kèm chấn
thương lách

32. I .Dập nhu mô gan

33. II –III .Dập nhu mô
gan >3cm

34. II .Máu tụ nhu mô gan 3cm

35. IV .Rách và dập nhu mô > 10cm

38. CHẤN THƯƠNG TỤY
-3%
-Tổn thương kết hợp gan ,tá tràng
-Bình thường trong vòng 12h
-Rách eo
-Có thể vỡ ống Wirsung
-CLVT vỡ
.dấu hiệu viêm tụy
.tràn dịch :HCMN ,cuống mạch mạc
treo ,TM lách

41. KHỐI MÁU TỤ KÍCH THƯỚC LỚN Ở VÙNG ĐUÔI TỤY

42. CHẤN THƯƠNG THẬN
-Hiếm (3-10% )
-8-90% thương tổn nhẹ (theo dõi đơn giản )
-CLVT /3pha ,phim UIV thời kỳ sau ,tìm thoát
mạch
-Điều trị bảo tồn mạch :tắt mạch
-Thương tổn :
. Đụng dập
.Máu tụ dưới bao
.Vỡ
.Mạch :ĐM ,thuyên tắc TM

43. 1 .SÂ :
-Bất thường bờ ,vùng không đồng âm ,máu tụ
,Doppler(ĐM –TM ),tràn dịch
2.CLVT (+ + + ) :
-Đụng dập ,máu tụ ,vỡ , ổ tụ dịch nước thương tổn mm
3.UIV :Không
4.Chụp động mạch :Chẩn đoán , điều trị (tắc mạch )

44. PHÂN ĐỘ
THƯƠNG TỔN NHẸ :
-Type Ia và Ib :Đụng dập không tổn thương bao ,không
hoặc có tụ máu dưới bao,không thương tổn đường bài
xuất
-Type IIa :đụng dập với rách nhu mô ,tổn thương một
nhóm đài nhưng không tổn thương bao
-Type IIb :rách nhu mô không thương tổn đường bài
xuất nhưng với thương tổn bao

45. THƯƠNG TỔN NẶNG :
-Type IIIa :rách nhu mô với thương tổn đường bài
xuất và thương tổn bao
-Type IIIb :rách thận nhiều vỡ toang
-Type IV :tổn thương cuống mm

46. Ia .Máu tụ trong nhu mô thận

47. II . Đụng dập với rách nhu mô ,tổm thương
nhóm đài dưới nhưng chưa rách bao

48. I .Máu tụ dưới bao thận

50. IIa . Đụng dập với tổn thương một nhóm đài nhưng
chưa tổn thương bao

51. II . Đụng dập với rách
nhu mô ,tổn thương bao
nhưng không tổn thương
đường bài xuất

52. III .Rách thận nhiều ,rách bao ,tổn thương đường bài
xuất

55. III .Tổn thương mạch máu ở động mạch

57. IV .Tổn thương đứt
cuống thận