Downloaded 20 times
CH5F3
- 1. BA B 5: KE KAYA A N E KONOMI S A BA H ME NA RIK MINAT S YA RIKAT BORNE O UTA RA B RITIS H Disediakan oleh: Sekolah Berasrama Penuh Integrasi Kuantan Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 2. Pada akhir pelajaran,pelajar dapat: Memerihalkan pertapakan Syarikat Borneo Utara British (SBUB) di Sabah Menerangkan usaha SBUB mengukuhkan kuasa di Sabah Menganalisis usaha SBUB mengeksploitasi hasil bumi Sabah Menerangkan perubahan sosial yang dilaksanakan oleh SBUB di Sabah Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 3. KEKAYAAN EKONOMI SABAH MENARIK MINAT SBUB SBUB Bertapak di SBUB Sabah Mengeksploitasi hasil bumi Sabah SBUB Perubahan Mengukuhkan Sosial SBUB di Kuasa di Sabah Sabah Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 4. SBUB Bertapak DiSabah Potensi ekonomi menarik perhatian pelabur2 Barat dari Amerika Syarikat, Britain, Belanda dan Sepanyol. Sultan Brunei memberi konsesi tanah di Sabah~wakil A.S. (C.L. Moses)- tempoh penyewaan selama 10 tahun Moses menjual konsesi kepada The american Trading Company~ diketuai oleh J.W. Torrey & T.B. Harris Torrey gagal majukan penanaman kopi dan tebu di Kiranis.~Torrey menjual haknya kepada Von Overbeck Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 5. Overbeck hadapi masalah modal~beliaumeminjam wang drpd syarikat Alfred Dent & Edward Dent Gabenor Labuan~W.H. Treacher bersetuju membantu Overbeck memperbaharui tempoh pajakan drpd sultan Brunei Sultan Brunei (Sultan Mu’min telah memperbaharui pajakan dengan Overbeck dan dent~t/tangan perjanjian sultan Brunei serah tanah Teluk Kimanis & Sungai Sibuku Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 6. Sebahagian wilayah Sabahdi bawah pemerintahan Kesultanan Sulu, Overbeck Dan Dent~t/tangani perjanjian dengan Sultan Jamalul Alam-serahkan kawasan dari Sg Pandasan hingga Sg Sibuku Overbeck telah menjual semua haknya kepada Alfred & Edward Dent Dent tubuhkan Persatuan Sementara Borneo Utara British Berhad~usaha dapatkan Piagam Diraja drpd kerajaan British Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 7. November 1881, kerajaanBritish telah menganugerahkan piagam kepada Persatuan Sementara Borneo Utara British Berhad~tukar nama kpd Syarikat Borneo Utara British pada 1882. SBUB punya kuasa mentadbir Sabah~Sir Rutherford Alcock(Presiden) & Alfred Dent (Pengarah Urusan) Pada tahun 1888, SBUB menandatangani Perjanjian Perlindungan Borneo Utara~Sabah sebagai negeri naungan British Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 8. Syarat SBUB menerima penasihat British Pemberian Piagam SBUB X boleh serah Sabah kpd sesiapa SBUB mesti lantik pegawai tadbir Pemberian Piagam drpd pegawai yg diakui oleh British SBUB hendaklah memelihara agama, adat, resam & undang2 penduduk tempatan SBUB hendaklah memerintah Sabah dgn adil dan saksama Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 9. SBUB MENGUKUHKAN KUASA DI SABAH Pemerintah: Gabenor~W.H. Treacher Dilantik oleh Majlis Penasihat Gabenor dibantu oleh Majlis Penasihat Sandakan sebagai pusat pentadbiran SBUB menubuhkan jabatan kerajaan Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 10. Sabah dibahagikan kpdbeberapa residensi diketuai Residen Dibahagikan kdp daerah diketuai oleh Pegawai Daerah berbangsa Eropah Timbalan Penolong Pegawai Daerah diperkenalkan~oleh penduduk tempatan Ketua Anak Negeri yang bergelar Orang Kaya2 (O.K.K.)~bantu Pegawai Daerah Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 11. O.K.K diberi suratkuasa yang membolehkan mereka menguruskan hal masyarakat tempatan. Peringkat kampung~ ketua kampung – Orang Tua SBUB mengekalkan penglibatan peribumi dlm pentadbiran daerah & kampung SBUB melaksanakan undang2 Barat & undang2 tempatan ~jaga keamanan negeri Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 12. Wujudkan Mahkamah Majistret& Mahkamah Anak Negeri Mahkamah di Sabah MAHKAMAH MAJISTRET MAHKAMAH ANAK NEGERI • Mengendalikan kes2 • Mengendalikan kes2 berat spt pembunuhan, peribumi yg berkaitan penculikan dengan undang2 Islam dan hukum adat • Dihakimi oleh Pegawai Daerah • Hakim dilantik drpd kalangan Ketua Anak Negeri~ arif dlm agama Islam & adat Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 13. SBUB Mengeksploitasi HasilBumi Sabah SBUB mengeksploitasi kekayaan hasil tradisional Sabah~ sarang burung, sagu, rotan, pokok lanut, trepang & sirip ikan yu. SBUB menguasai pertanian, pembalakan & perlombongan Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 14. Hasil Tradisional Menyumbang KewanganSBUB Sarang burung~nilai eksport 125 000 dolar Pokok Sagu @ rumbia~ hidup subur di kawasan berpaya Hasil jualan penduduk akan dikenakan cukai Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 15. Hasil Pertanian Dagangan MeningkatkanKeuntungan SBUB SBUB laksanakan tanaman baru ~getah & tembakau Tanaman dagangan penting TEMBAKAU Pasaran tinggi di Belanda & A.S. Mengecualikan cukai eksport 1890~61 buah ladang tembakau hasil eksport 2 juta dolar pd 1902 Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 16. Pembinaan landasan keretapi tingkatkan pembukaan ladang GETAH SBUB beri 4% dividen kpd pengusaha Pengusaha diberi pengecualian cukai eksport selama 50 thn Bawa buruh dari China & Jawa Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 17. Seraya, ramin, kapur,berlian & meranti Dijalankan di Sandakan, Lahad Datu & Tawau BALAK Bawa masuk buruh dari Indonesia & Filipina Dieksport ke China, Britain, Singapura & Australia Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 18. Perlombongan Menggalakkan Kemasukan Pelabur SBUB menggiatkan usaha perlombongan di Sabah ~ emas, arang batu & mangan Lombong emas diusahakan oleh orang Cina~ 1886- Sg senggama Arang batu~ Silimpopon & Labuan Diusahakan oleh Syarikat Cowie Harbour Coal Mangan~ Teluk Marudu- Syarikat British Borneo Exploration & dieksport ke Britain Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 19. Perubahan Sosial SBUBdi Sabah SBUB membangunkan kemudahan asas~ keretapi, jalan raya, sekolah, hospital, telegraf dll. Kepentingan & keuntungan SBUB Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 20. Landasan kereta api Landas an p e rtam a~ tah u n 1 896 Land as an s e p anj ang 32 KM ~m e ngh u b u ngkan Be u fort ke Je s e lton & d ari Te nom ke M alalap M e m u d ah kan S BU B m e ngangku t h as il ke lu aran d i b ah agian p e d alam an ke p e lab u h an Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 21. Pembinaan Jalan Raya Bandar2 besar~ Jesselton, Sandakan, Lahad Datu, Kudat & Tawau Untuk menghubungkan kawasan kegiatan ekonomi dengan bandar & pelabuhan Pengangkutan air & sungai Syarikat perkapalan spt Straits Steamship~ mengangkut penumpang dan barangan Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 22. Sekolah Mubaligh Kristianmembina sekolah~ sebarkan agama Kristian Sekolah Intstitut Byron(mubaligh Roman Katolik) 49 buah sekolah mubaligh ~bil murid >< 3700 orang Sekolah Latihan-anak2 Ketua Negeri~ dilatih utk menjadi pegawai pentadbiran rendah Jabatan Pelajaran ditubuhkan Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 23. Sekolah Melayu didirikan di Kota Belud~ 1921 1930~ 10 buah sekolah Melayu bagi menampung 400 org pelajar Sekolah Cina dibina oleh masyarakat Cina Pada tahun 1940~ kira2 11 000 orang murid yg mendaftar di sekolah Melayu, sekolah mubaligh & sekolah Cina Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 24. Hospital Hospital dibandar2 besar~ Jesselton, Sandakan, Beufort & Kudat Terdapat 9 buah hospital & 40 buah klinik Bilangan doktor tidak mencukupi Perkhidmatan perubatan tidak dapat dinikmati oleh seluruh rakyat Sabah Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 25. Kemunculan bandar2 baru 1)Sandakan Diasaskan oleh William Pryer pd tahun 1879 Menamakan sebagai Elopura~ bandar yg cantik Sandakan berkembang maju~ pusat pentadbiran, pelabuhan antarabangsa & pusat pembalakan Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 26. 2) Kudat Pusatpentadbiran pertama Sebilangan kecil pedagang menetap & membina kedai Gagal menarik ramai penduduk & pedagang~ keadaan geografi tidak sesuai utk kegiatan pertanian SBUB memindahkan pusat pentadbiran ke Sandakan Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 27. 3) Jesselton Namaasal~ Jessel Town- diambil sempena nama Charles Jessel Turut dikenali sebagai nama Api-Api, Singga Mata @ Daisuka Pembinaan landasan kereta api & perkembangan tanaman getah menjadikan bandar Jesselton maju Pusat perdagangan & pelabuhan penting Hak cipta SBPZon Timur 2007
- 28. S E KIAN TE RIMA KA S IH Hak cipta SBPZon Timur 2007