Catalogus 2016

OPLEIDINGEN & DIENSTEN
Preventie en Human Resources
2016

Catalogus van opleidingen en diensten CESI | Uitgave januari 2016
Verantwoordelijk uitgever: François Ladrière, CESI -Konrad Adenauerlaan 8, 1200 Brussel
Tel 02 771 00 25 - Fax 02 770 00 63 - communicatie@cesi.be
© Elk volledig of gedeeltelijk dupliceren op om het even welke drager of gebruik van de inhoud van dit document is verboden zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van CESI.
De inlichtingen in deze catalogus worden te goeder trouw verstrekt, behoudens zet- of drukfouten.

3
De groep CESI: de ervaring van een onafhankelijke EDPB en de flexibiliteit van een dienstenplatform voor management en
human resources
De groep CESI brengt expertise op tal van vakgebieden samen en functioneert als incubator voor innovatie op het vlak van gezondheidstoe-
zicht, welzijn op het werk en management.
Twee complementaire structuren werken nauw samen om zowel aan uw behoeften op het gebied van de wetgeving omtrent gezondheid
op het werk te voldoen als uw managementdynamiek op het vlak van welzijn te verzekeren.
De Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk CESI is een onafhankelijke organisatie die zich al 45 jaar lang uitsluitend
toelegt op het uitvoeren van alle wettelijke plichten in verband met de welzijnswet. 320 professionele zorgverleners, arbeidsgeneesheren,
ergonomen, ingenieurs, wetenschappers, psychologen, kinesitherapeuten en diëtisten vereenvoudigen uw naleving van de wetgeving en
dynamiseren uw interne beleidsmaatregelen met analyse, advies, opleidingen en interventies op maat.
OneManagement, een consultancy- en opleidingsfirma die al meer dan 20 jaar grote bekendheid geniet op de markt, begeleidt al uw
organisatorische ontwikkelingsprojecten met opleidingsprogramma’s op maat, individuele coaching, governance audits en organisatorische
audits, teambuildingsessies en HR tools zoals assessment en het ter beschikking stellen van experts in HR.
De groep CESI: een betrokken acteur in regionale ontwikkeling ten dienste van de waardigheid van werkende vrouwen en
mannen
Door samen te werken met CESI draagt u bij aan het bevorderen van een leefmodel op het werk waarin de efficiëntie van de organisatie
berust op respect voor elk individu en de collectieve inzet van alle intelligentie aanwezig in uw onderneming. Maatschappelijk verantwoord
ondernemen (MVO) is daarbij geen kwestie meer van beleid maar wordt toegepast in de dagelijkse activiteiten.
§ Wij stellen medewerkers tewerk in 19 centra in alle gewesten van ons land.
§ Wij dragen bij aan wetenschappelijk onderzoek via ons Wetenschappelijk Fonds.
§ Wij verankeren onze expertise op lange termijn door mee te werken aan onderwijs aan de universiteiten.
§ Wij investeren in vzw’s die het behoud op het werk bevorderen.
§ Wij sensibiliseren de werkwereld over managementpraktijken met respect voor het individu.
§ Wij ontwikkelen tools en benaderingen die een organisatiemodel voorstaan dat het individu centraal stelt binnen de
onderneming.
§ Wij sluiten partnerschappen af met internationale organisaties met sociale doelstellingen.
§ Wij initiëren projecten voor maatschappelijk verantwoord ondernemen in ondernemingen in België en in het buitenland.
Expertise, eenvoud, respect: de sleutelwoorden voor ons toekomstig partnerschap!

4
#Index
A
Absenteïsme 146
Analyse de risques 26
Arbeidsongeschiktheid 130, 131
B
Beeldschermwerk 8, 84, 85
Biologische agentia 61, 62, 63, 64
Brand 35, 36, 37, 38
Burn-out 112, 113, 114, 125, 126
C
Cardiovasculaire risico’s 17, 18
Check-up 20, 21
Chemische agentia 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60
Coaching 142
Communicatie 155, 156
Competentiebeheer 138, 139
Conflict 115, 116, 117
F
Fysieke agentia 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73
Fysieke welzijn 9, 120, 121, 122
H
Hr management 140
I
Industriële Ehbo 7, 13, 14, 15, 16, 24
L

5
Leadership 147, 148, 149, 150, 152, 153
Leeftijdsbeheer 132, 133, 134
Lesgevers 157
M
Muskulosqueletale aandoeningen 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94
P
Ploegenwerk 25
Preventieaanpak 7, 9, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 99, 100, 101
Projectbeheer 154
Psychosociaal welzijn 9, 123, 124, 127
R
Reisgeneeskunde 19
Risicoanalyse 31, 32, 33, 34, 35, 79, 80, 102, 103, 104, 105, 106, 107
T
Tabakverslaving 22, 122
Terbeschikkingstelling 12, 30, 50, 78, 98
Tijdsbeheer 151
V
Verandering 143, 144, 145
Verslaving 23
Vertrouwenspersonen 108, 109, 110, 111
Voedingshygiëne 74, 75
W
Werkorganisatie 141
Werkpostanalyse 8, 81, 82, 83

7
Inhoudsopgave
#GEZONDHEID............................................................................................................................................11
Terbeschikkingstelling van een arbeidsgeneesheer........................................................................................................................................................................................................12
#INDUSTRIËLE EHBO
Risicoanalyse Industriële EHBO..............................................................................................................................................................................................................................................13
Industriële Hulpverlener.............................................................................................................................................................................................................................................................14
Industriële EHBO: bijscholing...................................................................................................................................................................................................................................................15
Industriële EHBO: aangeduide persoon...............................................................................................................................................................................................................................16
Evaluatie en preventie van cardiovasculaire risico’s........................................................................................................................................................................................................17
Reisgeneeskunde in het kader van het werk......................................................................................................................................................................................................................19
Gezondheidscheck-up ................................................................................................................................................................................................................................................................20
Gezondheidscheck-up Essential..............................................................................................................................................................................................................................................21
Hulp in de strijd tegen tabaksverslaving .............................................................................................................................................................................................................................22
Advies bij het uitwerken van een preventiebeleid rond verslavingsproblematiek...........................................................................................................................................23
Cardiopulmonaire reanimatie (CPR) en het gebruik van een automatische externe defibrillator (AED) ...............................................................................................24
Nacht- en ploegenwerk................................................................................................................................................................................................................................................................25
Risicoanalyse ARIS© voor OBC (ongevallen met bloedcontact)..............................................................................................................................................................................26
#VEILIGHEID.................................................................................................................................................29
Terbeschikkingstelling van een specialist « veiligheid »...............................................................................................................................................................................................30
#RISICOANALYSE
Risicoanalyse volgens de ARIS©
methode..........................................................................................................................................................................................................................31
De machines in overeen-stemming brengen met de CE-norm: begeleiding en advies................................................................................................................................33
Risicoanalyses van een speelterrein en de speeltoestellen .......................................................................................................................................................................................34
#BRAND
Risicoanalyse Brand ARIS©
BRAND........................................................................................................................................................................................................................................35
De brandbestrijdingsdienst organiseren..............................................................................................................................................................................................................................36
Informatiemodule over brandrisico voor het voltallige personeel..........................................................................................................................................................................37
Ondersteuning bij de organisatie van de jaarlijkse evacuatieoefening..................................................................................................................................................................38
#PREVENTIEAANPAK
Initiële statusanalyse (ISA)..........................................................................................................................................................................................................................................................39
CESI Safety Pack.............................................................................................................................................................................................................................................................................40
Preventie en welzijn: de rol van de werknemer................................................................................................................................................................................................................41
Preventie en welzijn: de rol van de hiërarchische lijn ....................................................................................................................................................................................................42
Preventieadviseur niveau 3 basisopleiding.........................................................................................................................................................................................................................43
Analyse van ongevallen en incidenten met behulp van de boomstructuur .......................................................................................................................................................45
Werken op hoogte .......................................................................................................................................................................................................................................................................46
: ADVIES : OPLEIDING

8
#ARBEIDSHYGIËNE....................................................................................................................................49
Terbeschikkingstelling van een specialist Arbeidshygiëne..........................................................................................................................................................................................50
#CHEMISCHE AGENTIA
methode..........................................................................................................................................................................................................................51
Staalname en analyse van chemische agentia in de lucht..........................................................................................................................................................................................53
Risicobeheersing cytostatische en cytotoxische geneesmiddelen in ziekenhuisomgevingen...................................................................................................................55
Opmaak asbestinventaris...........................................................................................................................................................................................................................................................56
Actualisatie asbestinventaris.....................................................................................................................................................................................................................................................58
Asbest: risicobeheersing..............................................................................................................................................................................................................................................................59
Opleiding chemische risicobeheersing.................................................................................................................................................................................................................................60
#BIOLOGISCHE AGENTIA
Analyse van de biologische risico’s ARISbio©
.....................................................................................................................................................................................................................61
Analyse van bacteriële -en schimmelbesmetting op de werkvloer........................................................................................................................................................................63
Opleiding biologische risico’s....................................................................................................................................................................................................................................................64
#FYSIEKE AGENTIA
Evaluatie van het geluidsniveau...............................................................................................................................................................................................................................................65
Werken in een warme of koude werkomgevingen..........................................................................................................................................................................................................66
Evaluatie van de verlichting ......................................................................................................................................................................................................................................................67
Meting en analyse van elektro-magnetische hoogspanningsvelden (GSM/WIFI) en elektrische stroom (50Hz)............................................................................68
Evaluatie van de blootstelling aan trillingen.......................................................................................................................................................................................................................69
Artikel 25: Sensibilisering en opleiding over de risico’s verbonden aan de blootstelling aan ioniserende straling ...........................................................................70
Evaluatie van de binnenluchtkwaliteit ................................................................................................................................................................................................................................71
Evaluatie van het ventilatiesysteem in niet-residentiële gebouwen.......................................................................................................................................................................72
Evaluatie van de thermische werkomgeving......................................................................................................................................................................................................................73
#VOEDINGSHYGIËNE
Voedingshygiëne: ‘HACCP’ en zelfcontrole, opleiding en advies.............................................................................................................................................................................74
#ERGONOMIE...............................................................................................................................................77
Terbeschikkingstelling van een specialist «ergonomie»...............................................................................................................................................................................................78
# RISICOANALYSE
methode .........................................................................................................................................................................................................................79
Participatieve risicoanalyse: de DEPARIS-methode......................................................................................................................................................................................................80
#WERKPOSTANALYSE
Ergonomie: concept en verbetering .....................................................................................................................................................................................................................................81
De basiselementen van ergonomie: ontwerp en aanpassing van de werkposten ..........................................................................................................................................83
#BEELDSCHERMWERK
Ergonomische inrichting van de beeldschermwerkplek...............................................................................................................................................................................................84
Look@mycomputer - Beeldschermwerk ............................................................................................................................................................................................................................85
#MUSKULOSKELETTALE AANDOENINGEN
Risicoanalyse rugletsels en Muskuloskelettale aandoeningen..................................................................................................................................................................................86
Preventie van musculoskeletale aandoeningen: realisatie van diverse ondersteuningen (filmpjes, affiches...)..................................................................................87
Preventie van risico’s van musculoskeletale aandoeningen (MSA) van de bovenste ledematen..............................................................................................................88
Manueel hanteren van lasten - handelingen en houdingen.......................................................................................................................................................................................89
Manueel hanteren van lasten voor “contactpersonen”................................................................................................................................................................................................91
Technieken voor het verplaatsen van patiënten..............................................................................................................................................................................................................92
Technieken voor het verplaatsen van patiënten voor “contactpersonen” ..........................................................................................................................................................94

9
#PSYCHOSOCIALE RISICO’S.................................................................................................................97
Terbeschikkingstelling van een specialist psychosociale risico’s...............................................................................................................................................................................98
#PREVENTIEAANPAK
Informatie over het wettelijke kader van de preventie van psychosociale risico’s op het werk..................................................................................................................99
Psychosociale risico’s voor laagdrempelig management.............................................................................................................................................................................................100
#RISICOANALYSE
methode .........................................................................................................................................................................................................................102
Risicoanalyse m.b.t. de psychosociale risico’s via vragenlijsten.................................................................................................................................................................................104
Participatieve risicoanalyse .......................................................................................................................................................................................................................................................106
#VERTROUWENSPERSONEN
Vertrouwenspersonen ................................................................................................................................................................................................................................................................108
Supervisie van vertrouwenspersonen..................................................................................................................................................................................................................................110
#BURN-OUT
Burn-out: opsporen, begrijpen, handelen...........................................................................................................................................................................................................................112
Burn-out: re-integratie van de medewerkers....................................................................................................................................................................................................................114
#CONFLICT
Conflictpreventie en -beheersing ..........................................................................................................................................................................................................................................115
Geconfronteerd met verbale en fysieke agressie............................................................................................................................................................................................................116
#WELZIJN........................................................................................................................................................119
#FYSIEKE WELZIJN
Ergofit...................................................................................................................................................................................................................................................................................................120
Een nieuwe adem Stoppen met roken op het werk.......................................................................................................................................................................................................122
#PSYCHOSOCIAAL WELZIJN
CESI Assistance...............................................................................................................................................................................................................................................................................123
Coaching.............................................................................................................................................................................................................................................................................................124
SenseCare®
: behandeling van burn-out in de onderneming....................................................................................................................................................................................125
Stressbeheersing............................................................................................................................................................................................................................................................................127
#INZETBAARHEID......................................................................................................................................129
#ARBEIDSONGESCHIKTHEID
CAP WORK Entreprise.................................................................................................................................................................................................................................................................130
#LEEFTIJDSBEHEER
Man-AGE-ment voor het welzijn van uw 45+ werknemers........................................................................................................................................................................................132
45+, werken met verschillende generaties..........................................................................................................................................................................................................................134
#MANAGEMENT..........................................................................................................................................137
Assessment.......................................................................................................................................................................................................................................................................................138
Outsourcing HR...............................................................................................................................................................................................................................................................................140
Organisatorische audit.................................................................................................................................................................................................................................................................141
Begeleiding van de beleidsontwikkeling in het team.....................................................................................................................................................................................................142
Co-creatie..........................................................................................................................................................................................................................................................................................143
Omgaan met verandering..........................................................................................................................................................................................................................................................144
Verandering beleven en doen beleven.................................................................................................................................................................................................................................145
Absenteïsme.....................................................................................................................................................................................................................................................................................146
Managementopleiding.................................................................................................................................................................................................................................................................147
Doeltreffend delegeren...............................................................................................................................................................................................................................................................148
Functionerings- en evaluatiegesprek....................................................................................................................................................................................................................................149
Mijn vergaderingen resultaatgericht leiden........................................................................................................................................................................................................................150
Tijdsbeheer en prioriteiten.........................................................................................................................................................................................................................................................151
Assertiviteit.......................................................................................................................................................................................................................................................................................152
Insight to influence........................................................................................................................................................................................................................................................................153
Mijn projecten beheren................................................................................................................................................................................................................................................................154
Communicatie.................................................................................................................................................................................................................................................................................155
Onthaal aan de balie en aan de telefoon.............................................................................................................................................................................................................................156
Opleiding van lesgevers...............................................................................................................................................................................................................................................................157

11
ARBEIDSGENEESHEERMEDISCHTOEZICHTPREVEN-
TIE RISICOANALYSE INDUSTRIËLE HULPVERLENER
EHBO BIJSCHOLING CPBW CARDIOVASCULAIRE
RISICO’S INTERNE PREVENTIEDIENST VACCINA-
TIE ROOKSTOPPROGRAMMA REISGENEESKUNDE
CHECK-UP GEZONDHEIDSBELEID TABAKSVERS-
LAVING AED NACHT- EN PLOEGENWERK AR-
BEIDSGENEESHEER MEDISCH TOEZICHT PREVEN-
TIE RISICOANALYSE INDUSTRIËLE HULPVERLENER
EHBO BIJSCHOLING CPBW CARDIOVASCULAIRE
RISICO’S INTERNE PREVENTIEDIENST VACCINA-
TIE ROOKSTOPPROGRAMMA REISGENEESKUNDE
CHECK-UP GEZONDHEIDSBELEID TABAKSVERSLA-
VING AED NACHT- EN PLOEGENWERK ARBEIDS-
GENEESHEER MEDISCH TOEZICHT PREVEN
Voor uw vragen
Konrad Adenauerlaan 8
1200 Brussel
Tel. 02 761 17 31
Fax 02 761 17 04
commercieel@cesi.be
#GEZONDHEID

12
CESIADVIESINGEZONDHEID
12
ADVI
ES
Productcode A1301
Rubriek Gezondheid
PE
Terbeschikkingstelling
van een arbeidsgeneesheer
Thema Hulp en ondersteuning aan de interne preventiedienst (IDPBW) door een
arbeidsgeneesheer.
Doelstellingen De IDPBW helpen, adviseren en ondersteunen bij de verwezenlijking van zijn
missies en taken zoals bepaald in het K.B. van 27 maart 1998.
Programma  Schatting van de tijd, in overleg met het bedrijf, die nodig en voldoende is om de
interventie tot een goed einde te brengen (meestal een aantal dagen/maanden en
de interventieduur in de tijd).
 De logistieke behoeften definiëren (bureau, internettoegang…).
 ‘In situ’-aanwezigheid van de specialist veiligheid met een periodiciteit die met
het bedrijf is overeengekomen om de ondersteuningsmissie aan de IDPBW te
verzekeren (algemene missies, specifieke interventies).
Methode De methoden worden bepaald in overleg met de IDPBW van de onderneming.
Doelpubliek Alle bedrijven van het land met een IDPBW
Interventieplaats In het bedrijf zelf.
#TERBESCHIKKINGSTELLING

13
13
ADVI
ES
Productcode A1007
Rubriek Gezondheid
PE
Risicoanalyse
Industriële EHBO
Thema Risicoanalyse overeenkomstig de bepalingen van het KB van 15 december 2010
betreffende de eerste hulp die verstrekt wordt aan werknemers die slachtoffer
worden van een ongeval of die onwel worden.
Doelstellingen In dit KB wordt bepaald dat er een risicoanalyse uitgevoerd moet worden van de
aanwezige noodvoorzieningen en de middelen die de onderneming voorzien heeft
om met ongevallen om te gaan.
Deze analyse zal de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer toelaten advies te geven
en aanbevelingen te doen op verschillende gebieden:
 De verzorgingsruimte
 De EHBO-kit
 De nooduitrusting
 Het personeel en de minimale kwalificatie van de hulpverleners
 De specifieke kwalificaties van de hulpverleners
 Het tijdsschema voor bijscholingen
Programma De preventieadviseur van CESI komt naar uw onderneming en voert een specifieke
en beschrijvende evaluatie uit van de aanwezigheid en de inhoud van de «EHBO-
procedure»:
 Evaluatie van het aantal, de kwalificaties en de opleiding van de hulpverleners
in de onderneming: industriële hulpverleners, verple(e)g(st)ers, aangeduide
personen
 Het tijdsschema voor bijscholingen en afwijkingen
 De aanwezigheid en de inhoud van het register van toegediende zorgen
 De aanwezigheid en de inrichting van de verzorgingsruimte
 De inhoud van de EHBO-kit
 De algemene en specifieke nooduitrusting
 Andere verzorgingsvoorzieningen en specifieke verzorgingsprocedures
Afhankelijk van de grootte en de specifieke risico’s van de onderneming kan de
risicoanalyse één tot twee uur in beslag nemen.
Methode Functionele analyse aan de hand van een vragenlijst checklist scoreblad.
Doelpubliek Werkgever, interne preventieadviseur.
Interventieplaats Onze preventieadviseurs komen naar uw onderneming toe.
#INDUSTRIËLEEHBO

14
CESIOPLEIDINGINGEZONDHEID
14
OPLE
IDING
Productcode A1001
Rubriek Gezondheid
PE -
Industriële Hulpverlener
Thema Eerste zorgen op de arbeidsplaats als onderdeel van het intern noodplan.
Doelstellingen De elementaire competenties verwerven om snel en doeltreffend te kunnen reageren bij
een ongeval in de werkplaats.
Opleiding overeenkomstig de bepalingen van het KB van 15 december 2010 betreffende de
eerste hulp.
Elke opgeleide ‘Industriële Hulpverlener’ moet in staat zijn om efficiënt te reageren bij een
onvoorzien arbeidsongeval of bij ziekte van een werknemer. De Hulpverlener moet het
slachtoffer in een zo comfortabel mogelijke positie leggen, hij/zij moet in staat zijn om
kleine verwondingen te verzorgen en te evalueren op welk moment externe ambulante of
medische zorgen nodig zijn.
De ‘Industriële Hulpverlener’ moet een preventieve instelling kunnen ontwikkelen en deel
kunnen nemen aan de gezondheidsopleiding van de werknemers van zijn onderneming.
Programma Opleidingssessie: per groep van 8 tot maximaal 12 werknemers.
Opleidingsmodule « Formule 18 »:
Vijftien theoretische en praktische lesuren, een uur herhaling van de opgedane kennis en
twee uur examens:
 Organisatie van de hulpverlening in België
 Algemene regels voor tussenkomst
 Cardiopulmonaire reanimatie
 Bewustzijn
 Ademhaling
 Problemen met hart en bloedsomloop
 Bloedingen
 Huidverwondingen (brandwonden en wonden)
 Bewegingsapparaat (kneuzingen, breuken en ontwrichtingen)
 Verwondingen van ruggengraat, schedel en ogen
Het brevet van ‘Industrieel Hulpverlener’ heeft niet langer een beperkte geldigheidsdatum.
Het blijft geldig op voorwaarde dat de houder een jaarlijkse bijscholing van minimaal 4 uur
volgt.
Benodigde materialen: een uitgerust lokaal dat is aangepast aan het aantal deelnemers en
waar de lesgever een presentatie kan geven (aanwezigheid van beamer en projectiescherm
zijn vereist). Er moet voldoende ruimte voorzien worden voor het uitvoeren van
praktijkoefeningen.
Methode Hoorcolleges - met projectie van video’s en slides.
Praktische oefeningen - casestudy.
Specifieke oefenpoppen en didactisch materiaal.
Rollenspel afhankelijk van het type onderneming of de activiteit en de daaraan verbonden
risico’s.
Doelpubliek Werknemers die door de onderneming worden aangeduid om de functie van ‘Industrieel
Hulpverlener’ te vervullen.
Interventieplaats In uw bedrijf of in de lokalen van CESI (interbedrijvenopleiding).
#INDUSTRIËLEEHBO

15
15
OPLE
IDING
Industriële EHBO:
bijscholing
Thema Eerste zorgen op de arbeidsplaats als onderdeel van het intern noodplan.
Opleiding overeenkomstig de bepalingen van het KB van 15 december 2010
betreffende de eerste hulp.
Doelstellingen De elementaire kennis en competenties verworven tijdens de opleiding ‘Industriële
Hulpverlener’ onderhouden.
Efficiënt het hoofd kunnen bieden aan een ongeval in de werkplaats door de
basisprincipes en specifieke EHBO toe te passen.
Elke opgeleide ‘Industriële Hulpverlener’ moet jaarlijks minimaal vier uren bijscholing
volgen om zijn titel en functie van hulpverlener binnen uw bedrijf te kunnen
behouden.
Programma  Bijscholingssessie per groep van 8 tot maximaal 12 deelnemers.
 Tijdens de bijscholing let de opleider op de beheersing van de vereiste handelingen
en basisprincipes om slachtoffers van ongevallen of werknemers die onwel
worden efficiënt te kunnen behandelen.
 Elk jaar stelt CESI een herziene en gevarieerde cursus voor die zich concentreert
op de vaakst voorkomende incidenten in ondernemingen. Dit jaar ligt de focus
op ziektes die samenhangen met bewustzijnsstoornissen in combinatie met een
herziening van de technische basishandelingen voor een optimale behandeling
van de slachtoffers.
 Herhaling van de algemene interventieregels.
 Ziektes die samenhangen met bewustzijnsstoornissen: anatomie en herhaling
pathologische fysiologie.
 Evaluatie van de situatie ter plaatse: primaire en secundaire beoordeling.
 Houding, stressbeheersing en praktische handelingen van de behandeling.
 Evaluatie van de kwaliteit van de cardiopulmonaire reanimatie en het gebruik van
de AED
Methode Projectie van video’s en dia’s.
Praktische oefeningen - casestudy: specifieke enscenering op basis van een jaarlijks
herzien thema.
Doelpubliek Personen met het brevet van ‘Industriële Hulpverlener’.
Interventieplaats In uw bedrijf of in de lokalen van CESI (interbedrijvenopleiding).
Er moet voldoende ruimte voorzien worden voor het uitvoeren van de praktische
oefeningen in een uitgerust lokaal aangepast aan het aantal deelnemers.
Productcode A1002
Rubriek Gezondheid
PE -
#INDUSTRIËLEEHBO

16
16
OPLE
IDING
Productcode A1008
Rubriek Gezondheid
PE -
Industriële EHBO:
aangeduide persoon
Thema Aanduiding van een contactpersoon in het kader van de eerste hulp op de
arbeidsplaats.
Doelstellingen Deze opleiding voldoet aan de vereisten van het KB van 15 december 2010 dat
onder andere de aanwezigheid en opleiding van een «aangeduide (referentie)
persoon» vaststelt volgens de resultaten van de risicoanalyse inzake industriële
EHBO.
Basiskennis en -vaardigheden ontwikkelen bij de werknemer om te reageren en de
hulpverlener te helpen als een werknemer een ongeval heeft of onwel wordt.
Het verloop van de hulpverlening «van buitenaf» sturen en ondertussen hulp
bieden aan de hulpverlener.
De efficiëntie van de hulpverlening verbeteren met behulp van de kennis en de
toepassing van de algemene interventieregels (AIR).
Programma  Opleidingssessie: een dag van 6 uur, per groep van 10 deelnemers
 Inhoud van de opleiding:
• De overlevingsketen
• Algemene interventieregels (AIR)
• Principes en raadgevingen op het vlak van hygiëne
• Hulpverlening: interne en externe oproepprocedure
• Evaluatie van de grote vitale functies: bewustzijn – ademhaling – circulatie
• Basiselementen van cardiopulmonaire reanimatie en AED
• Comfort van de patiënt
• De EHBO-kit
Praktijkoefeningen - specifieke oefenpoppen en -materialen.
Rollenspel afhankelijk van het type onderneming of de activiteit en de daaraan
verbonden risico’s.
Doelpubliek Werknemers en receptiepersoneel, al naargelang de aanbevelingen en risicoanalyse
van de PA-arbeidsgeneesheer.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI.
#INDUSTRIËLEEHBO

17
17
ADVI
ES
Evaluatie en preventie
van cardiovasculaire risico’s
Thema Preventief gezondsheidsbeleid, bewustmaking van de individuele risicofactoren op vlak
van cardiovasculaire aandoeningen.
Doelstellingen Het gejaagde ritme van het beroepsleven, stress, gebrek aan beweging, onaangepaste
voeding en roken zijn factoren die aanleiding geven tot cardiovasculaire aandoeningen.
Het CESI stelt bedrijven een toolbox ter beschikking om deze risico’s te voorkomen.
Programma  Communicatiecampagne: verspreiding van preventieve informatie met de nadruk op de
risico’s die cardiovasculaire aandoeningen kunnen veroorzaken. De sensibilisatiecampagne
kan op een bepaalde dag worden gestart en verder worden geïntegreerd in een actieweek
die in het teken staat van welzijn/wellness.
Collectieve maatregelen:
 Themaconferentie over cardiovasculaire risico’s: voor een groep van werknemers en in de
vorm van een uiteenzetting. De arbeidsgeneesheer overloopt de cardiovasculaire risico’s en
geeft uitleg over de nefaste gevolgen ervan voor de gezondheid. Hij/zij legt eveneens uit
hoe men cardiovasculaire aandoeningen kan voorkomen.
 Steun bij het voorbereiden en klaarmaken van een gezonde dagschotel: met de steun
van onze diëtist kan uw bedrijf elke dag een andere gezonde schotel aanbieden. Daarbij
worden de ingrediënten, de kooktechniek en de omvang van de maaltijd geëvalueerd. De
diëtist kan ook tijdens de middag aanwezig zijn om een animatie te leiden over voeding en
de impact ervan op de gezondheid van hart en bloedvaten.
 Lichaamsbeweging: om uw werknemers te overtuigen van het belang van beweging als
preventie van cardiovasculaire aandoeningen zal onze kinesist (of Master Lichamelijke
Opvoeding) na een korte theoretische uiteenzetting eenvoudige oefeningen tonen die elke
dag uitgevoerd kunnen worden.
 Stoppen met roken: in een themavergadering legt de gespreksleider uit welke de nefaste
gevolgen zijn van roken voor de gezondheid in het algemeen en die van hart en bloedvaten
in het bijzonder. Hij zal eveneens uitleg verschaffen over verschillende methodes van het
stoppen met roken.
 Stressbeheersing: stress is eveneens een risicofactor voor hart en bloedvaten. Na een
korte inleiding over de nefaste gevolgen ervan voor de cardiovasculaire gezondheid zal de
gespreksleider de deelnemers uitleggen op welke manier zij met stress kunnen omgaan.
 Individuele evaluatie van de cardiovasculaire risico’s: op vrijwillige basis voor de
werknemer en via een voorafgaande interne communicatie in het bedrijf kan CESI een
halve dagprestatie (4 uur) organiseren waarbij één of meerdere verpleegkundigen van
het gezondheidstoezicht ter plaatse komen bij de start van de sensibilisatiecampagne.
Ook tijdens de volgende dagen van de actieweek kan er voor aanwezigheid van de
verpleegkundigen gezorgd worden.
• Inhoud van de bespreking ter evaluatie van de gezondheid: vragenlijst voor het vaststellen
van eventuele problemen, meten van de bloeddruk, berekenen van de BMI, bloedafname
(bepalen glykemie, cholesterolgehalte) en vaststellen van het cardiovasculaire risico.
Advies ter voorkoming van de persoonsgebonden risico’s.
• Aantal deelnemers: 12 personen per verpleegkundige en per halve dag (max. 48 personen
per halve dag).
• Duur van de evaluatie: 20 minuten.
• Opvolging: de resultaten worden overgemaakt door de arbeidsgeneesheer.
De diëtist en kiné kunnen worden betrokken bij deze individuele evaluatie. Brochures
cardiovasculaire risico’s kunnen tevens worden voorzien.
Productcode A09
Rubriek Gezondheid
PE (seminaries + PA AG)
- (verpleegster: diëtist-kiné)
#CARDIOVASCULAIRERISICO’S

18
18
ADVI
ES
 Het is mogelijk de gezondheidsevaluatie van de risicowerknemers aan te vullen
met een:
• Persoonlijk advies door de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer: consultatie bij
de arbeidsgeneesheer ter opvolging van de resultaten van het onderzoek. Indien
nodig zal de werknemer worden doorgestuurd naar een behandelende arts.
• Persoonlijk dieetadvies: op basis van een vragenlijst stelt de diëtist een
evenwichtig dieet op en geeft daarbij belangrijke tips voor een gezonde voeding.
Methode Consultaties, praktische oefeningen, video- en diaprojecties, multidisciplinaire
conferenties, individuele evaluaties.
Doelpubliek Personeelsleden, leden van de hiërarchische lijn, interne preventiedienst.
#CARDIOVASCULAIRERISICO’S

19
19
ADVI
ES
Productcode A0701
Rubriek Gezondheid
PE -
Reisgeneeskunde
in het kader van het werk
Thema Informatieverstrekking, evaluatie van de geschiktheid voor reizen en advies voor het
opvolgen van werknemers die beroepsmatig buiten Europa moeten reizen.
Doelstellingen De gezondheid verzekeren van werknemers die beroepsmatig moeten reizen
Programma Collectieve benadering:
 Opleidingssessie: 2 uur per groep van maximaal 15 personen.
 Benodigde materialen: een lokaal dat is aangepast aan het aantal deelnemers
en waar de lesgever een presentatie kan geven (aanwezigheid van beamer en
projectiescherm zijn vereist).
• Informatie voor werkgevers, de hiërarchische lijn en werknemers over de
noodzaak en de aanwijzingen om een reis voor te bereiden op gezondheidsvlak
• Voorstel voor de inhoud van de EHBO-kit en medische informatie over indicaties,
contra-indicaties en bijwerkingen
Individuele benadering:
• Identificatie en evaluatie van het specifieke risico voor reizende werknemers
- De geschiktheid beoordelen voor vliegreizen
- De geschiktheid beoordelen voor buitenlandse reizen
- Preventieve maatregelen voorstellen
- Adviseren over eventuele gezondheidsproblemen in verband met de reis
• Aanbevolen inentingen
• Raadgevingen voor het vertrek, tijdens de reis en na terugkomst
• Persoonlijke behandeling afhankelijk van de bestemming, omstandigheden en
duur van de reis
Methode Participatieve opleiding met behulp van een Powerpoint.
Brochure - informatiefiches, aangepaste vragenlijsten, fiche inhoud medische kit of
EHBO doos.
Individuele opvolging van werknemers-reizigers.
Doelpubliek Alle werknemers die reizen in een professioneel kader buiten Europa.
Interventieplaats Binnen de onderneming voor de collectieve opleiding.
In een medisch circuit voor een individuele opvolging.
#REISGENEESKUNDE

20
20
ADVI
ES
Productcode A0904
Rubriek Gezondheid
PE -
Gezondheidscheck-up
Thema Preventief gezondheidsbeleid, sensibilisering m.b.t. de individuele risicofactoren in
het kader van cardiovasculaire ziekten en kanker.
Doelstellingen De cardiovasculaire ziekten en kankers vallen onder de eerste doodsoorzaken in
onze Westerse samenleving. Het hoge ritme van het professionele leven, stress,
inactiviteit, onaangepaste voeding of ook roken zijn factoren die mensen vatbaar
maken voor deze aandoeningen. Wanneer deze ziekten tijdig worden opgespoord,
verhogen de kansen op genezing gevoelig.
Programma  Een samenwerkingsovereenkomst wordt opgesteld, met daarin de praktische
modaliteiten die betrekking hebben op de prestatie waarvan de inhoud hieronder
wordt beschreven:
• Geschiedenis en algemeen klinisch onderzoek
• Een biologisch onderzoek (bloed-en urinemonster)
• Een onderzoek van de hartfunctie: ECG in rust en tijdens inspanning
• Een onderzoek van de ademhalingsfunctie, X-thorax (aangewezenheid wordt
door de arts beoordeeld)
• Een KNO-onderzoek
• Een onderzoek van de gezichtsscherpte
• Een tandheelkundig onderzoek
• Monitoring van de vaccinatiestatus van de werknemer
 De examens vinden in de ochtend plaats. Het ontbijt wordt verstrekt na de
bloedname.
 De gemiddelde duur van de gezondheidscheck-up bedraagt ongeveer 2 uur.
 In het algemeen wordt de frequentie van de onderzoeken bepaald door de
werkgever. Wij adviseren een onderzoek per jaar voor mensen ouder dan 45 jaar.
Methode  Het bedrijf communiceert de lijst van deelnemers aan de check-up. Deze worden
dan uitgenodigd om online een afspraak te maken in het CESI centrum van hun
keuze.
 Vragenlijsten (medisch, diëtetiek) zijn downloadbaar door de deelnemer. Ze zijn in
te vullen en te overhandigen op de dag van het examen. Deze worden vervolgens
geanalyseerd door de arbeidsgeneesheer en de diëtist.
 Vertrouwelijk medisch rapport opgesteld door de arbeidsgeneesheer en direct
verzonden naar elke deelnemer samen met de volgende documenten:
• verslag diëtetiek
• dubbel van de bloedtest
• dubbel van de ECG
 De verzending is binnen 15 dagen, 4 weken (maximum) na de voltooiing van de
gezondheidscheck-up.
Doelpubliek Kaders en bedienden.
Interventieplaats In een CESI centrum te Brussel Woluwe, Namen, Bergen, Luik, Gent en Antwerpen.
#CHECK-UP

21
21
ADVI
ES
Gezondheidscheck-up
Essential
Thema Preventief gezondheidsbeleid, sensibilisering m.b.t. de individuele risicofactoren in
het kader van cardiovasculaire ziekten en kanker.
Doelstellingen De cardiovasculaire ziekten en kankers vallen onder de eerste doodsoorzaken in
onze Westerse samenleving. Het hoge ritme van het professionele leven, stress,
inactiviteit, onaangepaste voeding of ook roken zijn factoren die mensen vatbaar
maken voor deze aandoeningen. Wanneer deze ziekten tijdig worden opgespoord,
verhogen de kansen op genezing gevoelig.
Programma  Een samenwerkingsovereenkomst wordt opgesteld, met daarin de praktische
modaliteiten die betrekking hebben op de prestatie waarvan de inhoud hieronder
wordt beschreven:
• Geschiedenis en algemeen klinisch onderzoek
• Een biologisch onderzoek (bloedtest)
• Een onderzoek van de hartfunctie: ECG in rust
• Een onderzoek van de ademhalingsfunctie, X-thorax (aangewezenheid wordt
door de arts beoordeeld)
• Een onderzoek van de gezichtsscherpte
 De examens vinden in de ochtend plaats. Het ontbijt wordt verstrekt na de
bloedname.
 De gemiddelde duur van de gezondheidscheck-up bedraagt ongeveer 1u30.
 In het algemeen wordt de frequentie van de onderzoeken bepaald door de
werkgever. Wij adviseren een onderzoek per jaar voor mensen ouder dan 35 jaar.
Methode  Het bedrijf communiceert de lijst van deelnemers aan de check-up. Deze worden
dan uitgenodigd om online een afspraak te maken in het CESI centrum van hun
keuze.
 Vragenlijsten (medisch, diëtetiek) zijn downloadbaar door de deelnemer. Ze zijn in
te vullen en te overhandigen op de dag van het examen. Deze worden vervolgens
geanalyseerd door de arbeidsgeneesheer en de diëtist.
 Vertrouwelijk medisch rapport opgesteld door de arbeidsgeneesheer en direct
verzonden naar elke deelnemer samen met de volgende documenten:
• verslag diëtetiek
• dubbel van de bloedtest
• dubbel van de ECG
 De verzending is binnen 4 weken maximum na de voltooiing van de
gezondheidscheck-up.
Doelpubliek Kaders en bedienden.
Interventieplaats In een CESI centrum te Brussel Woluwe, Namen, Bergen, Luik, Gent en Antwerpen.
Productcode A0604
Rubriek Gezondheid
PE -
#CHECK-UP

22
22
ADVI
ES
Hulp in de strijd tegen
tabaksverslaving
Thema Hulp in de strijd tegen tabaksverslaving.
Doelstellingen Begeleiding van het bedrijf in het bestrijden van roken op groepsniveau.
Collectieve sensibilisering in de strijd tegen verslaving.
Gezondheidsbevordering.
Programma Organisatie van een collectieve, interactieve sensibiliseringssessie met een
individuele opsporingstest door een geneesheer-tabakoloog.
 Installatie van de uitrusting en voorbereiding van de sessie
 Interactieve presentatie op basis van een Powerpoint die 2u30 duurt
 Uitwisselingssessie van 45 min
 Individuele opsporing
Methode Nadat de offerte aanvaard is, neemt de tabakoloog contact op met uw onderneming
om de datum van de prestatie te bepalen.
 Groepsaanpak
 Volgens de grootte van het bedrijf
 Respect voor de cultuur en de activiteit van het bedrijf.
 CO test
Doelpubliek Leden van de hiërarchische lijn, leden van het comité voor preventie en bescherming
op het werk, interne preventiedienst, personeelsleden.
Interventieplaats In het bedrijf zelf, in een lokaal aangepast aan het programma.
Het is wenselijk om didactisch materiaal ter plaatse ter beschikking te hebben.
Productcode A1202
Rubriek Gezondheid
PE
#TABAKVERSLAVING

23
23
ADVI
ES
Advies bij het uitwerken van
een preventiebeleid rond
verslavingsproblematiek
Productcode A1201
Rubriek Gezondheid
PE
Thema Preventief gezondheidsbeleid en aanpak van slecht functioneren ten gevolge van
middelengebruik op de werkvloer.
Doelstellingen Advies en begeleiding bij het uitwerken van een preventiebeleid inzake
verslavingsproblematiek, op maat van uw bedrijf. Voorstel tot een compleet en
concreet programma in overeenstemming met de richtlijnen van CAO 100.
Programma  Informatie- en opleidingsmodules:
• Wettelijk kader CAO 100: doelstellingen, draagwijdte, betrokkenen, toepassing,
grondslag.
• Verplichtingen, rol en verantwoordelijkheden van de verschillende
actoren: werkgever, hiërarchische lijn, werknemers, preventieadviseurs,
arbeidsgeneesheer.
• Het verschijnsel verslaving: definitie, pluricausaal verschijnsel, verslavingscyclus,
risicofactoren, aandachtsfactoren.
• Op eigen kracht de verslaving aanpakken: hoe tussenkomen als collega of als
hiërarchische overste?
• De impact van een verslaving op de gezondheid: wijze van consumptie, soort
van drugs, graad van schadelijkheid, alcoholgebruik (equivalentie, alcoholgehalte
in het bloed, eliminatie, acute of chronische intoxicatie), voornaamste producten
en het effect ervan (evenals gezondheidsproblemen en arbeidsrisico’s).
 Doorsturen naar interne of externe bemiddelaars.
 Aanstelling van en deelname in een multidisciplinaire werkgroep in uw bedrijf om
u te helpen bij het uitwerken van een preventiebeleid:
• 3 vergaderingen van 3 uur zijn voorzien.
• De inhoud van de 3 vergaderingen wordt u voorgelegd. Onze preventieadviseur
psychosociale aspecten assisteert de groep en vat de gesprekken samen.
 Individuele aanpak door de arbeidsgeneesheer aan de hand van vragenlijsten,
informatiebladen over alcohol en drugs (voor de werknemer).
Methode Collectieve uiteenzettingen, deelname van de preventieadviseur psychosociale
aspecten en de arbeidsgeneesheer aan de werkgroep die door het bedrijf werd
opgericht.
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, leden van het comité voor preventie en
bescherming op het werk, leden van de werkgroep die in het bedrijf wordt opgericht
om te voldoen aan de wettelijke vereisten.
#VERSLAVING

24
24
OPLE
IDING
Cardiopulmonaire reanimatie (CPR)
en het gebruik van een automatische
externe defibrillator (AED)
Thema Opleiding basiselementen van cardiopulmonaire reanimatie en het gebruik van een
automatische externe defibrillator.
Doelstellingen De opleiding heeft tot doel om snel, volgens de richtlijnen 2010 van de Belgische
reanimatieraad (BRC) en de Europese reanimatieraad (ERC), de elementaire kennis
en vaardigheden bij te brengen die nodig zijn om correct te reageren in geval van
een cardiorespiratoire stilstand.
 Leren hoe een volledige en snelle primaire beoordeling uit te voeren.
 De tekenen en symptomen van de grote vitale functies identificeren en evalueren.
 De nodige vaardigheden ontwikkelen om de basiselementen van een
doeltreffende cardiopulmonaire reanimatie uit te voeren bij een “volwassene”.
 Zich bewust worden van het belang van een automatische externe defibrillator
tijdens een reanimatie en deze correct en veilig kunnen gebruiken.
 Zich bewust worden van het belang van interne en externe procedures om de
hulpdiensten te waarschuwen.
Opmerking: De voorgestelde opleiding sluit niet aan bij het Koninklijk Besluit van 15
december 2010 betreffende industriële EHBO.
Programma  Opleidingssessie: een dag van 6 uur, per groep van 10 deelnemers
• Wettelijke aspecten inzake eerste hulp
• De overlevingsketen
• Algemene interventieregels (AIR)
• Evaluatie van de grote vitale functies: bewustzijn – ademhaling – circulatie
• Basiselementen van cardiopulmonaire reanimatie bij een volwassene (CPR)
• De automatische externe defibrillator (AED)
• De stabiele zijligging (SZL)
Praktijkoefeningen - specifieke oefenpoppen en -materialen.
Rollenspel in een reële situatie.
Doelpubliek Alle personen of bedrijven die elementaire kennis over eerste hulp willen opdoen of
deze willen vervolledigen.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI (interbedrijven opleiding).
Productcode A1004
Rubriek Gezondheid
PE -
#INDUSTRIËLEEHBO

25
25
OPLE
IDING
Productcode D0401
Rubriek Gezondheid
PE
Nacht- en ploegenwerk
Thema Gezondheid en ergonomie. Sensibilisering over de risico’s verbonden aan nacht- en
ploegenwerk. Multidisciplinaire aanpak.
Doelstellingen Sensibilisering van de hiërarchische lijn en/of werknemers met risico’s verbonden
aan een onregelmatig uurrooster in een industriële of andere omgeving.
Programma  Contactname met de interne preventieadviseur om de precieze vraag van het
bedrijf en de organisatie van de werkroosters te analyseren.
 Opleidingssessie: 2 tot 4 uur, per groep van maximum 15 tot 20 personen.
 Benodigd materiaal: een lokaal dat is aangepast aan het aantal deelnemers
 Inhoud van de opleiding: Iinformatie aan de werknemers met behulp van een
presentatie die de volgende aspecten behandelt:
• Definities en belang van « onregelmatige uurroosters » in België
• Werking van het lichaam (dag en nacht) en de slaapritmes
• Effecten op de gezondheid verbonden aan atypische uurroosters
(slaapproblemen, verscheidene ziektes, …)
• Verbeterstrategieën om volgende zaken te implementeren:
Organisatorisch: conceptie van de uurroosters voor beheer van de installaties, …
Eigen aan de operatoren: voeding, slaap, …
• Wetgeving
• Mogelijke maatregelen ter vermindering van de gezondheidsrisico’s
• Gezondheidstoezicht
De informatie wordt opgesteld in functie van de vraag van het bedrijf. In elk geval
vereist de finale aanpassing van deze opleiding de samenwerking met de interne
preventieadviseur en de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer die belast zijn met de
informatieverstrekking aan de werknemers.
Deze aanpak kan gekoppeld worden aan een bevraging met een vragenlijst voor de
werknemers en informatieve acties op individueel niveau.
In dit geval worden de specifieke gegevens van het bedrijf geïntegreerd.
Methode Participatieve opleiding met behulp van een PowerPoint presentatie.
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, werknemers in een functie met nacht- of
ploegenwerk.
#PLOEGENWERK

26
26
ADVI
ES
Risicoanalyse ARIS© voor OBC
(ongevallen met bloedcontact)
Thema Biologische agentia - Preventie van scherpe letsels in de ziekenhuis- en
gezondheidszorgsector (KB 17/04/2013) - Scherp medisch instrument: een voor de
uitoefening van bepaalde medische handelingen benodigd voorwerp of instrument
dat kan snijden of prikken en verwondingen en/of infecties kan veroorzaken. Een
scherp medisch instrument wordt beschouwd als een arbeidsmiddel (KB 12.08.1993
– Arbeidsmiddelen.).
ARIS© (Integrale en systematische risicoanalyse)
Doelstellingen Preventie van ongevallen veroorzaakt door scherpe medische instrumenten of
contact met bloed of andere potentieel besmette lichaamsvloeistoffen in de sector
van de gezondheidszorg.
Risicoanalyse aan de hand van ARIS©:
 Onderzoek van het geheel van situaties waarin de werknemers tijdens de
uitoefening van het werk verwond en/of geïnfecteerd kunnen worden door
een scherp medisch instrument ingevolge een blootstelling aan bloed of ander
potentieel infectiemateriaal.
 Daarbij rekening houden met de techniek en het gebruikte materiaal, de
organisatie van het werk, de arbeidsomstandigheden, het kwalificatieniveau,
arbeidsgerelateerde psychosociale factoren en de invloed van de
omgevingsfactoren op het werk.
 De conclusies evalueren en de prioriteit bepalen van de maatregelen die
geïntegreerd moeten worden in het globaal plan en het jaarlijks actieplan.
Programma  Een plaatsbeschrijving opstellen om te bepalen waar de analyse zal worden
uitgevoerd - per sector, per post of per functie.
 De gevaren identificeren aan de hand van een evaluatietabel die de
gevaren indeelt in de volgende 5 categorieën: omgeving, arbeidsmiddelen,
arbeidsorganisatie, menselijke factoren, interacties.
 Indicators voor de ernst en frequentie van de risico’s op OBC bepalen en wegen
volgens de preventiemaatregelen die al toegepast worden in de onderneming.
 De prioriteit bepalen van de resterende risico’s en preventiemaatregelen
voorstellen.
Methode Onderzoek / vragenlijst /check-list.
Doelubliek Werknemer, IDPBW.
Interventieplaats In de onderneming zelf.
Code produit A1402
Famille Santé
UP
#RISICOANALYSE

29
RISICOANALYSE ARIS INITIËLE STATUSANALYSE
ISA INTERNE PREVENTIEDIENST IDPBW PRE-
VENTIEADVISEUR CPBW WELZIJNSBELEID PRE-
VENTIEPLANNING SAFETY PACK JAARLIJKSE EVA-
CUATIEOEFENING HULPDIENSTEN BRANDRISICO
HOOGTEWERK CE-NORM SPEELTERREIN TRILLIN-
GENONGEVALLENBOOMSTRUCTUURRISICOANA-
LYSEARISINITIËLESTATUSANALYSE ISAINTERNE
PREVENTIEDIENST IDPBW PREVENTIEADVISEUR
CPBW WELZIJNSBELEID PREVENTIEPLANNING
SAFETY PACK JAARLIJKSE EVACUATIEOEFENING
HULPDIENSTEN BRANDRISICO HOOGTEWERK CE-
NORM SPEELTERREIN TRILLINGEN ONGEVALLEN
BOOMSTRUCTUUR RISICOANALYSE ARIS INITIËLE
STATUSANALYSE ISA INTERNE PREVENTIEDIENST
IDPBW PREVENTIEADVISEUR CPBW WELZIJNSBE
Voor uw vragen
1200 Brussel
Tel. 02 761 17 88
Fax 02 761 17 03
risicobeheersing@cesi.be
#VEILIGHEID

30
CESIADVIESINVEILIGHEID
30
ADVI
ES
van een specialist « veiligheid »
Thema Hulp en steun aan de interne preventiedienst (IDPBW) door een specialist
« veiligheid ».
Doelstellingen De IDPBW helpen, adviseren en steunen in het kader van de uitvoering van haar
missies en taken zoals voorzien door het K.B. van 27 maart 1998.
interventie tot een goed einde te brengen (over het algemeen een aantal dagen
maanden alsook de interventieduur in de tijd).
 De logistieke behoeften definiëren (bureau, internettoegang, …).
 ‘In situ’ aanwezigheid van de specialist veiligheid met een periodiciteit die met
Methode Zie methodes m.b.t. de verschillende interventies die de specialist veiligheid kan
uitvoeren.
Doelpubliek Alle bedrijven van het land met een IDPBW.
Productcode B06
Rubriek Veiligheid
PE

31
31
ADVI
ES
Productcode B0101
Rubriek Veiligheid
PE
Risicoanalyse
volgens de ARIS©
methode
Thema Risicoanalyse overeenkomstig art.8 tot 11 van het Koninklijk Besluit van 27 maart
1998 betreffende het beleid inzake het welzijn van de werknemers bij de uitvoering
van hun werk.
Doelstellingen De risicoanalyse volgens de ARIS©
methode (Integrale en systematische
risicoanalyse) heeft meerdere doelstellingen:
 De gevaren voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
identificeren.
 De risico’s voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
definiëren en bepalen.
evalueren.
 De preventiemaatregelen voor elk ontdekt risico definiëren en rangschikken.
 Opmaak van het globale preventieplan en van het jaarlijkse actieplan.
 Opmaak van de algemene conclusies ter attentie van de werkgever, de interne
preventieadviseur en de leden van het CPBW.
Programma  Voorafgaand bezoek aan de werkplaatsen om de behoeften van het bedrijf in
kaart te brengen.
 Beschrijving van het bedrijf en haar activiteiten.
 Opmaak van de Initiële Statusanalyse (cfr. « ISA » fiche).
 Definitie van de « verschillende populaties » in het bedrijf (werknemers, stagiairs,
onderaannemers, …).
 Risicoanalyse per activiteitengroep (veiligheid, ergonomie, hygiëne en
Psychosociale risico’s) – met evaluatie van de risico’s en rangschikking van te
nemen acties.
 Presentatie van de verkregen resultaten aan de leden van het CPBW (indien
gewenst door de werkgever).
#RISICOANALYSE

32
32
ADVI
ES
Methode ARIS©
is een risicoanalysemethode die de gevaren identificeert en de risico’s
evalueert rekening houdende met volgende disciplines:
 Veiligheid
 Ergonomie
 Hygiëne
 Psychosociale risico’s
 Gezondheid
Door toepassing van deze methode beschikt het bedrijf over een globale
risicoanalyse op de verschillende vlakken die vereist zijn door de reglementering
van het welzijn op het werk. Elke werkpost wordt zeer nauwkeurig beschreven in
zijn verschillende deeltaken. In functie van voorafbepaalde taken kunnen gevaren
worden ontdekt en gerangschikt volgens een bijzondere classificatie:
 Werkomgeving
 Werkuitrusting en chemische stoffen
 Organisatie van het werk
 Mensgericht
 Interacties
Vervolgens worden de risico’s geëvalueerd om de te nemen acties te rangschikken,
m.a.w. de preventiemaatregelen (opmaak van het globale preventieplan en van het
jaarlijkse actieplan).
Doelpubliek Alle bedrijven met minstens 1 werknemer.
Interventieplaats In het bedrijf (bij elke werkpost).
#RISICOANALYSE

33
33
ADVI
ES
De machines in overeen-
stemming brengen met de CE-norm:
begeleiding en advies
Thema Veiligheid van de machines en preventie van risico’s bij het gebruik van de
arbeidsmiddelen (machines, installaties, uitrusting en apparaten).
Doelstellingen Uitvoeren van een inspectie op de conformiteit van de bestaande arbeidsmiddelen
en opstellen van een verslag van indienststelling voor nieuwe of aangepaste
arbeidsmiddelen.
Programma  Opstellen van een inventaris van de aanwezige arbeidsmiddelen.
 Observatie van de arbeidsmiddelen tijdens hun gebruik door competente
operatoren met analyse van de gebruikelijke werkmethodes.
 Evaluatie van de arbeidsmiddelen aan de hand van een lijst met 19 minimale
voorschriften zoals bepaald in de bijlage bij het KB betreffende het gebruik van de
arbeidsmiddelen van 12/08/1993.
 Opstelling van een verslag van indienststelling als advies aan de werkgever.
Deze taak moet verplicht uitgevoerd worden in aanwezigheid van de interne
preventieadviseur, een operationele verantwoordelijke en een competente
operator.
Methode Inspectie ter plaatse, observatie en analyse van de werkpost,
conformiteitsonderzoek, opstelling van een verslag van indienststelling van het
arbeidsmiddel, beschrijving van betrouwbare werkmethode voor de operatoren,
advies aan de werkgever (aankoopdienst) met betrekking tot de bestelprocedure van
nieuwe arbeidsmiddelen.
Doelpubliek Werkgever, hiërarchische lijn, interne preventiedienst, werknemers.
Productcode B0301
Rubriek Veiligheid
PE
#RISICOANALYSE

34
34
ADVI
ES
Risicoanalyses van een speelterrein
en de speeltoestellen
Thema  Nationale wetgeving: KB betreffende de uitbating van speelterreinen (28/3/2001,
BS 9/5/2001).
 Specifieke inspectienormen:
• NBN EN 1176-1: Speeltoestellen-Deel 1: algemene veiligheidseisen en
beproevingsmethoden.
• NBN EN 1176-2: Speeltoestellen-Deel 2: aanvullende bijzondere veiligheidseisen
en beproevingsmethoden voor schommels.
• NBN EN 1176-3: Speeltoestellen-Deel 3: aanvullende veiligheidseisen en
beproevingsmethoden.
• NBN EN 1176-7: Speeltoestellen-Deel 7: leidraad voor plaatsing, controle,
onderhoud en gebruik.
• NBN EN 1177: Speeltoestellen: schokabsorberende bodemoppervlakken van
speelplaatsen - Veiligheidseisen en beproevingsmethoden.
Doelstellingen Het doel is om de naleving van de constructie- en plaatsingsnormen van de
speeltoestellen en hun integriteit te beoordelen. De omgeving van het speelterrein
wordt ook opgenomen in de analyse.
Programma  Gesprek met de verantwoordelijke van het speelterrein om gegevens te
verzamelen (leeftijd van de kinderen, identificatiedocumenten ...).
 Observatie van het speelterrein in zijn geheel.
 Observatie van elk toestel.
 Observatie van de mogelijke interacties tussen de verschillende toestellen.
 Opstellen van het verslag.
Tijdens stappen 2 en 4 worden foto’s genomen en metingen gedaan.
Methode Betreft de observatie van speelterreinen en elk toestel, met foto’s en metingen.
Dit geeft:
 een beschrijving van de speelterreinen in zijn geheel
 een beschrijving van elk toestel
 een meting van elke element en de maximale valhoogtes
 een meting van de impactoppervlakken van elk toestel
 een observatie van de mogelijke interacties tussen de toestellen
 een observatie van elk toestel (integriteit, identificatie, eventuele gebreken, ...)
 opmaak van een verslag met een bijlage die de diverse adviezen en informatie
weergeeft. Foto’s van de verschillende toestellen en de speelterreinen in zijn
geheel worden toegevoegd
Doelpubliek Deze procedure is van toepassing op alle vragen tot risico-evaluatie van
speelterreinen, met uitzondering van attractieparken.
Productcode B13
Rubriek Veiligheid
PE -
#RISICOANALYSE

35
35
ADVI
ES
Productcode B0104
Rubriek Veiligheid
PE -
Risicoanalyse Brand
ARIS© BRAND
Thema De onderneming begeleiden en helpen om de risico’s op brand te analyseren overeenkomstig
de vereisten van artikel 4 tot 7 van het koninklijk besluit van 28 maart 2014 betreffende de
brandpreventie op de arbeidsplaatsen.
Doelstellingen De doelstellingen van de risicoanalyse brand zijn:
 brand voorkomen,
 de veiligheid verzekeren en indien nodig de snelle evacuatie van de werknemers en alle
aanwezige personen op de arbeidsplaats zonder hen in gevaar te brengen,
 vlug en efficiënt elk begin van brand bestrijden om uitbreiding ervan te vermijden,
 de schadelijke gevolgen van een brand beperken,
 de interventie van de openbare hulpdiensten vergemakkelijken.
Programma De risicoanalyse brand voldoet specifiek aan de verplichting uit het koninklijk besluit van 28 maart
2014 betreffende de brandpreventie op de arbeidsplaatsen.
Het programma van de interventie verloopt als volgt:
 Voorbereidende vergadering over de praktische organisatie
 Opmaak van een initiële stand van zaken betreffende brandveiligheid
 Bepaling van de waarschijnlijke scenario’s en de omvang van de voorspelbare gevolgen die eruit
kunnen voortvloeien
 Opstellen van preventiemaatregelen
 Presentatie van de resultaten aan de IDPB en het CPBW op verzoek
Methode Na opstelling van de initiële stand van zaken wordt er een systematische risicoanalyse op het vlak
van brandveiligheid uitgevoerd in ieder compartiment van de onderneming.
Om dit doel te bereiken, zal ieder compartiment zeer gedetailleerd moeten worden beschreven
zodat alle eventuele ongewenste situaties aan het licht komen (3 elementen van de branddriehoek
samen aanwezig: brandbare stof, oxidatiemiddel, activeringsenergie).
Die ongewenste situaties vormen het uitgangspunt van de scenario’s.
Zoals het Koninklijk Besluit van 28/03/2014 vereist, moet de kans op gelijktijdige aanwezigheid van
de 3 elementen van de branddriehoek ingeschat worden. Bovendien moeten voor ieder scenario
de factoren worden vermeld die de verspreiding of inperking van brand of zelfs het blussen kunnen
vergemakkelijken.
Voor iedere gevaarlijke situatie, moet de kans op het voorkomen van de branddriehoek worden
vastgesteld.
Met dat doel moeten de verschillende zijden van de branddriehoek apart worden beschouwd:
brandstof, oxidatiemiddel, activeringsenergie.
Vervolgens wordt de mogelijkheid op verspreiding van het vuur bepaald: zijn er toestanden
waardoor de brand zich gemakkelijker kan verspreiden? Of zijn er integendeel preventiemaatregelen
waardoor iedere brand onmiddellijk kan worden beheerst?
Dankzij dit evaluatiesysteem kunnen er prioriteiten worden opgesteld voor het nemen van
collectieve en individuele preventiemaatregelen.
Doelpubliek Alle bedrijven
#RISICOANALYSE#BRAND

36
CESIOPLEIDINGINVEILIGHEID
36
OPLE
IDING
De brandbestrijdingsdienst
organiseren
Thema Theoretische en praktische opleiding over brandgevaar voor de
brandbestrijdingsdienst. Die sessie stemt overeen met het voorschrift van bijlage I
van het K.B. van 28 maart 2014 dat de vaardigheden en de opleidingen van de leden
van de brandbestrijdingsdienst bepaalt.
Doelstellingen Leren wat vuur is en de deelnemers de nodige middelen en kennis verschaffen
om snel en veilig tussen te komen bij een beginnende brand. Meewerken aan de
dagelijkse beheersing van brandrisico’s binnen het bedrijf.
Programma  Opleidingssessie: 3 uur theorie en 1 uur praktijk per groep van maximaal 15
personen.
projectiescherm zijn vereist), een plaats om de «fire truck» te parkeren.
 Inhoud van de opleiding voor de tussenkomende partijen bij een brand:
• Risico’s verbonden aan brand.
• Evolutie van een brand.
• De branddriehoek.
• Verschillende brandklassen.
• De verschillende manieren om brand te bestrijden.
• Rol van de leden van het eerste interventieteam.
• Intern evacuatieplan: procedure.
• Inhoud van de opleiding voor de keurders.
Methode Theoretische en interactieve opleiding aan de hand van een PowerPoint presentatie.
Doelpubliek Werknemers aangeduid door de werkgever als leden van het eerste interventieteam.
Productcode B0501
Rubriek Veiligheid
PE
#BRAND

37
37
OPLE
IDING
Productcode B0502
Rubriek Veiligheid
PE
Informatiemodule over brandrisico
voor het voltallige personeel
Thema Informatiemodule over het brandrisico voor het voltallige personeel. Deze
sessie beantwoordt aan artikel 52.10 van het Algemeen Reglement voor de
Arbeidsbescherming waarbij bedrijven die werknemers in dienst hebben een
jaarlijkse evacuatieoefening moeten uitvoeren. In dit verband moet het personeel
worden getraind met betrekking tot de te respecteren houding in geval van brand.
Doelstellingen Leren wat vuur is en de deelnemers de nodige middelen en kennis verschaffen om
het gebouw zo snel mogelijk en in alle veiligheid te verlaten. Meewerken aan de
dagelijkse beheersing van brandrisico’s binnen het bedrijf.
Programma  Opleidingssessie: 3 uur per groep en maximaal 15 personen.
• Risico’s verbonden aan brand.
• Evolutie van een brand (curves en concrete voorbeelden).
• De branddriehoek.
• Verschillende brandklassen.
• De verschillende manieren om brand te bestrijden.
• Te respecteren houding bij evacuatie in geval van brand.
• Intern evacuatieplan: procedure.
Methode Theoretische en interactieve opleiding aan de hand van een PowerPointpresentatie.
Doelpubliek Werknemers, leden van de hiërarchische lijn, leden van het CPBW.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI (interbedrijvenopleiding).
#BRAND

38
38
ADVI
ES
Productcode B0402
Rubriek Veiligheid
PE -
Ondersteuning bij de organisatie
van de jaarlijkse evacuatieoefening
Thema Het bedrijf begeleiden en helpen bij de jaarlijkse evacuatieoefening zoals voorzien door het
Koninklijk Besluit van 28 maart 2014 betreffende de brandpreventie op de arbeidsplaatsen.
Doelstellingen Alle werknemers instrueren om snel en efficiënt te reageren en zich bij een brand naar een veilige
plaats te begeven.
 De werknemers vertrouwd maken met het gebruik van diverse evacuatiewegen.
 De interventie van de hulpdiensten bij brand faciliteren.
 De geldigheid van de brandvoorschriften uittesten om eventuele lacunes te ontdekken.
Programma Vereisten vooraf:
 De aangeslotene moet reeds een evacuatieprocedure voor noodgevallen hebben opgesteld:
• de evacuatieplannen moeten uithangen, de werknemers moeten op de hoogte zijn van de
evacuatiewegen en van de verzamelpunt(en).
• de werknemers hebben instructies gekregen over hoe ze zich bij de evacuatie moeten
gedragen.
•de brandbestrijdingsdienst is al opgericht.
 De nooduitgangen en evacuatiewegen moeten worden vrijgemaakt en met signalisatie
aangeduid worden.
 Een vertegenwoordiger van het bedrijf heeft de gemeentelijke politie en brandweer verwittigd.
Interventie:
 Bezoek aan de lokalen (en verzamelpunt(en)) om zich vertrouwd te maken met de omgeving.
 Ontmoeting met de brandbestrijdingsdienst om de jaarlijkse evacuatieoefening te organiseren.
 Aanvang en observatie van de oefening.
 Na de oefening, vergadering met de directie, de brandbestrijdingsdienst en de waarnemers om
een balans op te stellen van het verloop van de evacuatie.
 Opmaak van een rapport met alle observaties en voorstellen ter verbetering.
Methode Voorafgaand aan de jaarlijkse evacuatieoefening: overdracht van de evacuatieprocedure bij
noodgeval ter consultatie (mogelijkheid om reeds maatregelen ter verbetering uit te tekenen).
Bezoek aan de lokalen (en verzamelpunt(en)) om zich vertrouwd te maken met de omgeving.
Ontmoeting met de brandbestrijdingsdienst en benoeming van «waarnemers». Die krijgen
instructies over waar ze precies op moeten letten (ze krijgen een controlelijst). Zij gaan op de
kruispunten staan van de evacuatiewegen.
Uitvoering en observatie van de evacuatieoefening (een fototoestel of filmcamera kunnen nuttig
zijn).
Na de oefening, vergadering met de directie, de brandbestrijdingsdienst de aangestelde werknemers
en de waarnemers om een balans op te stellen van het verloop van de evacuatie. De controlelijsten
worden verzameld om gebreken te inventariseren. Voorstellen ter verbetering worden tijdens de
vergadering besproken.
Opmaak van een rapport met alle observaties en voorstellen ter verbetering van de
evacuatieprocedure bij noodgeval.
Doelpubliek Alle bedrijven met minstens 1 werknemer en met een vaste werkplaats.
#BRAND

39
39
ADVI
ES
Productcode B14
Rubriek Veiligheid
PE -
Initiële statusanalyse
(ISA)
Thema Initiële statusanalyse van de werking van de interne preventiedienst gekoppeld aan
een structurele doorlichting van het welzijn op het werk in haar totaliteit.
Doelstellingen Doelstelling Systeemanalyse en statusbepaling op vlak van welzijn op het werk,
verbonden aan de wettelijke verplichtingen van de werkgever en werking van de
interne preventiedienst. Introductie van een structureel en planmatig welzijnsbeleid
in het bedrijf.
Programma Tijdsbesteding: 1 halve dag.
Inhoud:
 Gebruik van de ISA vragenlijst (systematische doorlichting).
 Evaluatie van het welzijnsbeleid in het bedrijf.
 Bepaling van de prioritaire actiepunten en verwerking in de preventieplanning.
 Aanzet tot de (verdere) uitwerking van een dynamisch risicobeheersingssysteem.
 Opmaak van een interventierapport met advies en voorstellen tot stapsgewijze
verbeteringen.
Methode Ondersteuning en advies door een ervaren ingenieur met een opleiding
preventieadviseur niveau 1.
Gebruik van de ISA vragenlijst. Opmaak interventierapport.
Doelpubliek Doelpubliek Werkgever, interne preventiedienst.
#PREVENTIEAANPAK

40
40
ADVI
ES
CESI Safety Pack
Productcode B0103
Rubriek Welzijn
PE -
Thema Preventieoplossing voor kmo’s. CESI Safety Pack, een complete en snelle formule aan een vaste
all-in prijs!
Doelstellingen Vindt u dat de preventieverplichtingen ten aanzien van uw werknemers u verhinderen om u op
uw werk te concentreren? Heeft u niet voldoende middelen om uw wettelijke verplichtingen
na te komen? Het CESI Safety Pack is de oplossing voor u! CESI Safety Pack laat u toe om uw
wettelijke verplichtingen na te komen met een minimale inspanning! Dankzij onze uitgebreide
expertise in de verschillende gebieden van welzijn op het werk kan CESI u helpen om de
prioritaire doelstellingen bepaald door de wetgever te behalen.
Programma  Psychosociale risico’s
• Risicoanalyse
• Sensibilisering over de preventie van psychosociale risico’s
• Vertrouwenspersoon: aanstelling, coaching, toezicht
• Instellen van procedures (pestgedrag , ...)
• Preventie van verslavingen
 Veiligheid
• Administratieve verplichtingen: identificatiedocument, jaarverslag
• Risicoanalyse
• Zorgen voor conformiteit van de installaties
• Inventarisatie asbest
• Beoordeling van de elektromagnetische velden met lage frequentie
 Ergonomie
• Participatieve of niet-participatieve risicoanalyse
• Inrichting en ontwerp van de arbeidsplaats
• Evaluatie van de fysieke omgevingsfactoren
• Preventieopleiding voor RSI’s (industrie-kantoor)
• Opleiding agressiebeheersing
 Hygiëne – Toxicologie
• Chemische risicoanalyse
• Controle op de blootstelling aan chemische agentia
• Chemische producten: opleiding en sensibilisering, conformiteit opslag, interne procedures, ...
• Asbest: inventarisatie, opleidingen, opvolging
• Evaluatie van de binnenluchtkwaliteit
• Biologische risicobeheersing
Methode  Dag 1: initiële statusanalyse (ISA)
• Opstellen van een globaal preventieplan en van het jaarlijks actieplan.
• Bepalen van de prioritaire interventies in overleg met de werkgever, de interne
preventieadviseur en de arbeidsgeneesheer.
• Verdeling van de werkkrachten (6 interventiedagen) over de 4 toepassingsgebieden van
welzijn.
• Opstellen van de planning van de interventies door de preventieadviseur van CESI.
 Dag 2 tot 7: interventies door de preventie-experts
• De preventieadviseur van CESI coördineert de verschillende interventies.
• Alle interventies worden bepaald in overleg met de werkgever of de interne preventieadviseur.
Doelpubliek KMO’s.
#PREVENTIEAANPAK

41
41
OPLE
IDING
Productcode B0702
Rubriek Veiligheid
PE
Preventie en welzijn:
de rol van de werknemer
Thema Kennis en toepassing van de regels van preventie en welzijn op het werk voor de
werknemers.
Doelstellingen Opleiding en sensibilisering van de werknemers over hun verantwoordelijkheden en
de ‘goede praktijken’ in het kader van welzijn en preventie in de onderneming.
Programma  Opleidingssessie: halve dag of 1 dag, groepen van maximaal 15 personen.
• Opfrissing van de reglementering in verband met welzijn op het werk
• De risicoanalyse en de belangrijke preventieprincipes
• Arbeidsmiddelen en de machines
• Persoonlijke beschermingsmiddelen
• Veiligheidssignalisatie
• Gevaarlijke chemische stoffen (en asbest)
• Valrisico’s bij hoogtewerk
• Risico’s i.v.m. elektriciteit
• Brand- en explosierisico’s
• Veiligheidsprocedures (verzegeling, vuurvergunning …)
De presentatie wordt gevolgde door een vraag- en antwoordsessie.
Methode Theoretische en interactieve opleiding met behulp van een PowerPointpresentatie.
Doelpubliek Werknemers.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI (interbedrijvenopleiding). #PREVENTIEAANPAK

42
42
OPLE
IDING
Preventie en welzijn: de rol van de
hiërarchische lijn
Thema Toelichting van de rol van de hiërarchische lijn binnen het welzijns- en
preventiebeleid van een bedrijf.
Doelstellingen Opleiding en sensibilisatie van de hiërarchische lijn met een beschrijving van het
wettelijke kader en de rol die de leidinggevenden in het bedrijf hebben in het kader
van welzijn en preventie.
Programma  Opleidingssessie: halve dag. Groepen van maximaal 15 personen.
 Inhoud van de opleiding: er wordt gebruik gemaakt van een standaard
opleidingsprogramma met volgende onderwerpen:
• Welzijnsreglementering
• Betrokken actoren
• Verantwoordelijkheden, taken, bevoegdheden
• Sanctiebeleid
• Arbeidsongevallen
• Aankoopprocedure van arbeidsmiddelen
Na afloop van de presentatie is er gelegenheid voor een vragenronde en interactie
met de lesgever.
Methode Theoretische en participatieve opleiding met Power Point-presentatie.
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, top management.
Productcode B0701
Rubriek Veiligheid
PE
#PREVENTIEAANPAK

43
43
OPLE
IDING
Preventieadviseur
niveau 3 basisopleiding
Thema Basisopleiding «welzijn en preventie niveau 3» voor preventieadviseurs in bedrijven
van klasse D (en doorgaans ook van klasse C), en in het algemeen voor alle
contactpersonen voor PBW.
Doelstellingen Opleiding in het kader van welzijn en preventie voor allen die bij de uitvoering van
hun werk op basisniveau betrokken zijn bij de organisatie (planning, implementatie,
evaluatie en opvolging) van welzijn op het werk.
Programma  Opleidingssessie: 7 dagen (van 9 u. tot 16.30 u.) in totaal: 6,5 dag opleiding en 0,5
dag voor de organisatie van een eindexamen. Groep van maximaal 15 personen.
 Inhoud van de opleiding: er wordt gebruik gemaakt van een standaard
opleidingsprogramma met de volgende modules:
• Algemene principes van preventie en veiligheidsmotivatie.
• Reglementering van welzijn op het werk.
• De preventieactoren en hun verantwoordelijkheden.
• Het dynamisch risicobeheersingssysteem (DRBS).
• De risicoanalyse: technieken en instrumenten.
• Arbeidsongevallen.
• Ergonomie.
• Beeldschermwerk.
• Preventie van rugletsels.
• Gevaarlijke producten: risicoanalyse.
• Psychosociale risico’s.
• Gezondheidstoezicht en organisatie van de eerste hulp.
• Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM).
• Hygiëne op het werk.
• Elektrische risico’s.
• Beeldschermwerk.
• Brandpreventie.
• Werken met derden.
Productcode B08
Rubriek Veiligheid
PE -
#PREVENTIEAANPAK

44
44
OPLE
IDING
Methode Theoretische en interactieve opleiding met een PowerPointpresentatie. Elke
deelnemer ontvangt een syllabus (ringmap met kopieën van de slides).
De 7 opleidingsdagen zullen gespreid worden over meerdere weken. Een
eindexamen zal georganiseerd worden tijdens de laatste sessie. De kandidaten die
slagen voor dit eindexamen ontvangen een «attest van regelmatige aanwezigheid».
Opmerking: De inhoud van de opleiding wordt beschouwd als conform aan de
beoogde doelgroep maar geeft geen recht op de «titel» preventieadviseur. Het is
een middel om te bewijzen dat aan de wettelijke opleidingsvereisten op het gebied
van de reglementering van het welzijn voldaan is en dat de «functie» van intern
preventieadviseur met het vereiste bekwaamheidsprofiel voor een bedrijf van klasse
D (en doorgaans ook van klasse C) of een contactpersoon voor PBW verzekerd kan
worden.
De planning van open opleidingen (in de centra van CESI) wordt vermeld in een
opleidingskalender. De planning van opleidingen op maat (in het bedrijf zelf) wordt
bepaald met wederzijdse instemming en vastgelegd met de werkgever.
Alle lesgevers zijn personeelsleden met ervaring op het gebied van welzijn op de
arbeidsplaats en bekend met de werking van externe/interne preventiediensten.
Over elk behandeld onderwerp wordt kennis en ervaring uitgewisseld met de
deelnemers. De behandelde disciplines zijn: veiligheid op het werk (ingenieur niveau
1), ergonomie, arbeidshygiëne, psychosociale risico’s en medisch toezicht.
Doelpubliek Interne preventieadviseurs in bedrijven van klasse D (en doorgaans ook van
klasse C), en in het algemeen voor alle contactpersonen voor PBW: leden van de
hiërarchische lijn, interne vertrouwenspersonen, industriële hulpverleners, leden
van het eerste interventieteam, technisch personeel, leden van het comité voor
preventie en bescherming op het werk, personen aangesteld voor de administratie
van het welzijn…
Bijscholing
In functie van het K.B. van 29/01/2013 betreffende de diverse bepalingen met
betrekking tot de opleiding en bijscholing van preventieadviseurs, voorziet CESI
regelmatig bijscholingsprogramma’s van de basisopleiding die preventieadviseurs
toelaten om hun verplichtingen na te komen.Deze opleidingen worden vermeld in de
opleidingskalender op de site: www.beswic.be
Geïnteresseerde personen kunnen zich inschrijven via onze site: www.cesi.be.
Een getuigschrift van deelname wordt afgeleverd aan elke deelnemer.
#PREVENTIEAANPAK

45
45
OPLE
IDING
Analyse van ongevallen
en incidenten met behulp
van de boomstructuur
Thema Opleiding voor analyse van ongevallen en incidenten met behulp van de
boomstructuur en op basis van de feiten.
Doelstellingen Leren de feiten en de oorzaken te ordenen die geleid hebben tot het ongeval of
incident en de verbanden ertussen vaststellen zodat een boomstructuur opgemaakt
kan worden.
Programma  Contact opnemen: de secretaris voor risicobeheersing of de preventieadviseur die
verantwoordelijk is voor de opdracht neemt contact op met de werkgever om een
interventiedatum af te spreken.
 Theoretische opleiding: uitleggen hoe de feiten te verzamelen (ongewone feiten -
permanente feiten) de soorten verbanden tussen de oorzaken bepalen.
 Praktijkoefeningen: de feiten aantonen en hun oorzaken bepalen tijdens een
oefening opstellen van de boomstructuur bepalen van de te nemen maatregelen.
 Discussie van de problemen op het terrein.
 Duur van de opleiding: een halve dag.
De opleiding kan ook afgesloten worden met de analyse van een ongeval dat in de
onderneming heeft plaatsgevonden.
Methode De boomstructuur is een methodologie ontwikkeld door het INRS.
Doelpubliek Hiërarchische lijn, interne preventiedienst.
Productcode B10
Rubriek Veiligheid
PE
#PREVENTIEAANPAK

46
46
OPLE
IDING
Productcode B11
Rubriek Veiligheid
PE -
Werken op hoogte
Thema Opleiding werken op hoogte (valrisico’s, veiligheidsharnas ...).
Doelstellingen Sensibilisering van de werknemers en de hiërarchische lijn over de valrisico’s, de
reglementering van de specifieke arbeidsmiddelen voor werken op hoogte, de
risico’s in verband met het langdurige gebruik van het veiligheidsharnas (ophanging)
en reddende reflexen.
Programma  Definitie van werken op hoogte.
 Statistieken i.v.m. vallen bij werken op hoogte in België.
 De wetgeving over werken op hoogte.
 De preventiemiddelen.
 Hoe het harnas correct aantrekken en gebruiken?
 Risico’s van langdurige ophanging in het harnas.
 Redding.
Methode Interactieve methode gebaseerd op uitwisselingen en ervaringen.
Doelpubliek De hiërarchische lijn, alle werknemers die werken op hoogte.
#PREVENTIEAANPAK

49
BIOLOGISCHE RISICO’S CHEMISCHE RISICO’S FY-
SIEKE RISICO’S RISICOANALYSE ARIS PREVENTIE
ARISBIO PREVENTIEPLAN CHEMISCHE AGENTIA
FYSIEKE AGENTIA LUCHT BINNENLUCHTKWALITEIT
POLLUTIE ASBEST BACTERIËN ZIEKENHUIS
TOXICOLOGIE CHEMISCHE PRODUCTEN VENTILATIE
ASBESTINVENTARIS VOEDINGSHYGIËNE HACCP
ARTIKEL 25 BLOOTSTELLING IONISERENDE STRA-
LING GELUIDSNIVEAU THERMISCHE WERKOMGE-
VING VERLICHTING WARME OF KOUDE OMGEVING
BIOLOGISCHE RISICO’S CHEMISCHE RISICO’S FY-
SIEKE RISICO’S RISICOANALYSE ARIS PREVENTIE
ARISBIO PREVENTIEPLAN CHEMISCHE AGENTIA
FYSIEKE AGENTIA LUCHT BINNENLUCHTKWALITEIT
Voor uw vragen
1200 Brussel
Tel. 02 761 17 88
Fax 02 761 17 03
#ARBEIDS-
HYGIËNE

50
CESIADVIESINARBEIDSHYGIËNE
50
ADVI
ES
van een specialist Arbeidshygiëne
Productcode C1200
Rubriek Arbeidshygiëne
PE
Arbeidshygiëne.
 ‘In situ’ aanwezigheid van de specialist Arbeidshygiëne met een periodiciteit die
met het bedrijf is overeengekomen om de ondersteuningsmissie aan de IDPBW
te verzekeren (algemene missies, specifieke interventies).
Methode Zie methodes m.b.t. de verschillende interventies die de specialist Arbeidshygiëne
kan uitvoeren.

51
51
ADVI
ES
Risicoanalyse
volgens de ARIS©
methode
Thema Risicoanalyse overeenkomstig art.8 tot 11 van het Koninklijk Besluit van 27 maart
1998 betreffende het beleid inzake het welzijn van de werknemers bij de uitvoering
van hun werk.
Doelstellingen De risicoanalyse volgens de ARIS©
methode (Integrale en systematische
risicoanalyse) heeft meerdere doelstellingen:
identificeren.
evalueren.
Programma De analyse van chemische risico’s beantwoordt specifiek aan een verplichting
van het Koninklijk Besluit van 11 maart 2002 betreffende de bescherming van de
gezondheid en de veiligheid van de werknemers tegen de risico’s van chemische
agentia op het werk en omvat de bescherming van de werknemers tegen de
risico’s van blootstelling aan kankerverwekkende en mutagene agentia volgens
het koninklijk besluit van 2 december 1993 en de risicoanalyse in het kader van de
bescherming van het moederschap.
Zij helpt de werkgever de nodige maatregelen te nemen om de veiligheid en de
gezondheid van de werknemers tegen chemische risico’s te garanderen.
De risicoanalyse gebeurt volgens een interactieve aanpak met deelname van
de interne preventieadviseur, de arbeidsgeneesheer, de werknemers en de
hiërarchische lijn.
Het interventieprogramma verloopt als volgt:
 Voorbereidende vergadering voor de praktische organisatie van de
risicobeheersing.
 Inventaris van de chemische agentia.
 Karakterisering en rangschikking van de potentiële gezondheidsrisico’s.
 Bepaling van de onderzoeksprioriteiten.
 Voor de producten die prioritair worden beschouwd, analyse van de
arbeidsomstandigheden en evaluatie van het risico.
 Preventiemaatregelen.
Productcode C0101
PE
#CHEMISCHEAGENTIA

52
52
ADVI
ES
Methode Methode ARIS©
is een risicoanalysemethode die de gevaren identificeert en de
risico’s evalueert rekening houdende met volgende disciplines:
 Veiligheid
 Ergonomie
 Hygiëne
 Gezondheid
Door toepassing van deze methode beschikt het bedrijf over een globale
risicoanalyse op de verschillende vlakken die vereist zijn door de reglementering
van het welzijn op het werk.
Elke werkpost wordt zeer nauwkeurig beschreven in zijn verschillende deeltaken. In
functie van voorafbepaalde taken kunnen gevaren worden ontdekt en gerangschikt
volgens een bijzondere classificatie:
 Werkomgeving
 Mensgericht
 Interacties
#CHEMISCHEAGENTIA

53
53
ADVI
ES
Staalname en analyse van
chemische agentia in de lucht
Productcode C0701
PE
Thema Hygiëne op het werk en toxicologie. Evaluatie van de risico’s als gevolg van de
aanwezigheid van chemische polluenten in de werkomgevingslucht.
Doelstellingen  Chemische stoffen in de lucht detecteren en doseren:
• Inhaleerbare alveolaire stofdeeltjes
- VOS (vluchtige organische stoffen)
- Anorganische, organische verbindingen
- Metalen
- enz.
 Blootstelling van de werknemers evalueren
 Vergelijken met de grenswaarden van beroepsmatige blootstelling
 Aanbevelingen formuleren om de blootstelling van de werknemers te beperken
Programma Alvorens tot doseringen in de lucht over te gaan zou men idealiter een chemische
risicoanalyse moeten voeren om prioritaire acties te bepalen.
Als zo’n risicoanalyse niet heeft plaatsgevonden en om een optimale efficiëntie van
de georganiseerde metingen te garanderen, is een bezoek vooraf aanbevolen om
een meetstrategie te bepalen die rekening houdt met:
 de informatie in de veiligheidsinformatiebladen (safety data sheets),
 de taken die de werknemers uitvoeren,
 de emissieomstandigheden van de producten (lokalisatie, temperatuur, ventilatie),
 enz.
Vervolgens bepalen wij in samenwerking met de interne preventieadviseur en de
preventieadviseur-arbeidsgeneesheer:
 de homogene blootgestelde groepen,
 de te doseren stoffen,
 het gepaste soort bemonstering,
 de lokalisatie en de duur van de uit te voeren bemonsteringen.
Tijdens de interventie worden passieve of actieve bemonsteringen genomen in
functie van de op te sporen stoffen. Vervolgens worden de stalen voor analyse naar
een laboratorium gestuurd.
Wij stellen het interventierapport op rekening houdend met de analyseresultaten
en de observaties op het terrein, en formuleren aanbevelingen om de luchtkwaliteit
op het werk te verbeteren en de blootstelling van de werknemers te verminderen.
Tijdens de interventie onderhouden wij nauw contact met de interne
preventieadviseur en/of preventieadviseur-arbeidsgeneesheer van het bedrijf om
concrete aanbevelingen te formuleren die zijn aangepast aan de situatie op het
werk.
#CHEMISCHEAGENTIA

54
54
ADVI
ES
Methode De bemonsterings- en analysemethoden gebeuren overeenkomstig:
 Het Koninklijk Bestluit van 11 maart 2002 betreffende de bescherming van de
gezondheid en de veiligheid van de werknemers tegen de risico’s van chemische
agentia op het werk.
 De norm NBN 689. Werkplaatsatmosferen – Leidraad voor het evalueren van
de blootstelling bij inademing aan chemische stoffen voor vergelijking met
grenswaarden en meetstrategie.
De grenswaarden van beroepsmatige blootstelling zijn vastgelegd door:
Bijlage I van het Koninklijk Besluit van 11 maart 2002 gewijzigd door het Koninklijk
Besluit van 20 mei 2011 betreffende de bescherming van de gezondheid en de
veiligheid van de werknemers tegen de risico’s van chemische agentia op het werk.
bescherming op het werk, interne preventiedienst.
#CHEMISCHEAGENTIA

55
55
ADVI
ES
Risicobeheersing cytostatische
en cytotoxische geneesmiddelen
in ziekenhuisomgevingen
Productcode C0103
PE
Thema Risicobeheersing cytostatische en cytotoxische geneesmiddelen/Arbeidshygiëne
Doelstellingen Het voorgestelde programma voor risicobeheersing omvat :
 Beheersing van de risico’s die voortvloeien uit de hantering van cytostatische
geneesmiddelen gebruikt in zorgomgevingen.
 Maatregelen bepalen en evalueren voor preventie en bescherming van de
werknemers.
 De optimale omstandigheden bepalen voor de hantering van cytostatische
geneesmiddelen doorheen hun levenscyclus.
 De werknemers opleiden en sensibiliseren over de risico’s van cytostatische
geneesmiddelen.
 In overleg met de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer een gepast
gezondheidstoezicht voorstellen.
Programma De beheersing van de cytostatische en cytotoxische risico’s gebeurt door
een interactieve benadering die de deelname voorziet van de interne
preventieadviseur en de arbeidsgeneesheer, de werknemers en de hiërarchische
lijn. De interventie verloopt als volgt :
 Voorbereidende vergadering over de praktische organisatie.
 Observatie en evaluatie van de risico’s die voortvloeien uit de hantering van
cytostatische geneesmiddelen.
 Monsterneming op oppervlakken van cytostatische geneesmiddelen indien
nodig.
 Op verzoek uitwerking van procedures die een betere beheersing mogelijk maken
van de risico’s in verband met blootstelling aan cytostatische geneesmiddelen.
 Opleidingssessie over risicobeheersing in verband met cytostatische
geneesmiddelen.
Methode Risicoanalyse: de voorgestelde methode van risicoanalyse is een controlelijst
die ‘het traject van cytostatische geneesmiddelen in het ziekenhuis’ overloopt.
Deze methode houdt rekening met de risico’s verbonden aan cytostatische
geneesmiddelen vanaf het moment dat ze in het ziekenhuis aankomen via de
samenstelling in de apotheek en de toediening aan de patiënten tot de verwijdering
van het afval.
Monsterneming op oppervlakken van cytostatische geneesmiddelen indien nodig:
Monsterneming en analyse gebeuren in samenwerking met het laboratorium voor
industriële toxicologie van de ECL (LTAP).
Opleiding: Interactieve uiteenzetting die rekening houdt met de resultaten van de
risicobeoordeling en de voorgestelde preventiemaatregelen
Doelpubliek Alle werknemers die cytostatische geneesmiddelen hanteren (apothekers,
verpleegkundigen, artsen, chirurgen) of die onrechtstreeks in contact kunnen komen
met deze producten (zorgverstrekkers; schoonmaakpersoneel ...), leden van de
hiërarchische lijn, interne preventiedienst.
O
O
F
N
H
HN
#CHEMISCHEAGENTIA

56
56
ADVI
ES
Opmaak asbestinventaris
Productcode C0400
PE
Thema Opmaak van de asbestinventaris in het kader van hoofdstuk II van het Koninklijk
Besluit van 16 maart 2006 betreffende de bescherming van de werknemers tegen
de risico’s van blootstelling aan asbest.
Doelstellingen De aanwezigheid opsporen van materialen die asbest bevatten in de gebouwen die
door het bedrijf zijn betrokken (inclusief werken beschermingsuitrustingen). De
inventaris wordt gemaakt teneinde:
 de werknemers te beschermen tegen de risico’s van blootstelling aan asbest
en om een programma op te stellen voor het beheer van asbesthoudende
materialen (visuele inspectie – inkapseling – verwijdering)
 de werknemers te beschermen tegen de risico’s van blootstelling aan asbest bij
eventuele verbouwings- of afbraakwerken.
Programma  Vooraf wordt informatie ingewonnen over het bouwjaar van de gebouwen en
waaruit ze bestaan.
 Bezoek aan alle gebouwen (onbereikbare zones en elementen worden genoteerd).
Men moet zich laten begeleiden door een persoon die de plaatsen zeer goed kent
en toegang heeft tot alle lokalen.
 Verdachte materialen worden geïdentificeerd, gefotografeerd en bemonsterd.
 De stalen worden ter analyse naar een erkend laboratorium gestuurd.
 Het asbestinventarisrapport wordt opgesteld op basis van het bezoek aan de
gebouwen en de analyseresultaten van het erkende laboratorium.
Methode  De detectie van asbesthoudende materialen gebeurt nauwgezet per:
• lokaal
• deel van het gebouw
• werkuitrusting
• beschermingsuitrusting
 De moeilijk toegankelijke zones en elementen die onder normale
omstandigheden niet tot blootstelling aan asbest kunnen leiden, worden
geïdentificeerd.
 Verdachte materialen worden geïdentificeerd (toepassing – evaluatie van de staat
van het materiaal – activiteiten die tot blootstelling kunnen leiden), gefotografeerd
en bemonsterd.
 Een bemonstering gebeurt enkel en alleen als het verdachte materiaal beschadigd
is (niet-destructieve methode). Het staal wordt genomen met inachtname van
de preventiemaatregelen zoals voorzien in Bijlage II van het KB van 16 maart
2006 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico’s van
blootstelling aan asbest.
 De stalen worden hermetisch verpakt.
 De stalen worden ter analyse naar een erkend laboratorium gestuurd (identificatie
door stereoscopische microscopie, polarisatie en de Mc Crone « kleurdispersie »
techniek).
#CHEMISCHEAGENTIA

57
57
ADVI
ES
 Opmaak van een asbestinventarisrapport dat de volgende elementen bevat:
• een algemeen overzicht van het asbest of van asbesthoudende materialen
die aanwezig zijn in de lokalen, delen van het gebouw, werkuitrustingen en
beschermingsuitrustingen.
• een overzicht van de moeilijk bereikbare zones en elementen die onder normale
omstandigheden niet kunnen leiden tot blootstelling aan asbest.
• een inventaris per lokaal, deel van het gebouw, werkuitrusting en
beschermingsuitrusting:
a) van de toepassing waarin asbest is gebruikt.
b) een evaluatie van de staat van het asbest of van de asbesthoudende
materialen.
c) van activiteiten die kunnen leiden tot blootstelling aan asbest.
• de te volgen aanbevelingen voor alle ontdekte potentieel gevaarlijke situaties.
• het advies van de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer.
• het analyserapport van het erkende laboratorium.
Doelpubliek Elk bedrijf (werkgever) dat de gebouwen betrekt en/of werken
beschermingsuitrustingen gebruikt.
Interventieplaats In het bedrijf zelf. Alle door het bedrijf betrokken gebouwen inclusief eventuele
gemene delen en alles wat er zich bevindt (werken beschermingsuitrustingen).
#CHEMISCHEAGENTIA

58
58
ADVI
ES
Actualisatie asbestinventaris
Productcode C0402
PE
Thema Jaarlijkse actualisatie van de asbestinventaris in het kader van het koninklijk besluit
van 16 maart 2006 inzake de bescherming van werknemers tegen de risico’s van
Doelstellingen Controleren of de status van asbesthoudende materialen niet is verslechterd (tijd,
botsingen, ...). Deze jaarlijkse inspectie wordt visueel uitgevoerd.
Programma  Bezoek aan alle gebouwen (ontoegankelijke zones en elementen worden
gerapporteerd) gebaseerd op het initiële inventarisatierapport (aan te leveren
indien het niet door onze diensten werd opgesteld). Het is noodzakelijk om te
worden begeleid door een persoon met een zeer goede kennis van het terrein en
toegang te hebben tot alle lokalen.
 Asbesthoudende materialen worden visueel geïnspecteerd op eventuele schade.
 De actualisatie van het inventarisatierapport wordt opgesteld op basis van visuele
waarnemingen.
Methode  Nazicht van de opvolging van de aanbevelingen in het initiële
inventarisatierapport.
 Visuele inspectie van asbesthoudende materialen om eventuele schade op te
sporen.
 Eventueel geven van nieuwe aanbevelingen aangepast aan de status van
asbesthoudende materialen.
 Beoordeling van het beheersplan van asbesthoudende materialen.
 Opmaak van de actualisatie van het inventarisatierapport, welke de volgende
elementen bevat:
• actualisatie van de lijst van asbesthoudende materialen (na verwijdering, werk, ...)
• actualisatie van de aanbevelingen volgens de visuele waarnemingen
• actualisatie van het beheersplan voor materialen
Doelpubliek Elk bedrijf (werkgever) dat de gebouwen betrekt en/of werken
beschermingsuitrustingen gebruikt.
Interventieplaats In het bedrijf zelf. Alle door het bedrijf betrokken gebouwen inclusief eventuele
gemene delen en alles wat er zich bevindt (werken beschermingsuitrustingen).
#CHEMISCHEAGENTIA

59
CESIOPLEIDINGINARBEIDSHYGIËNE
59
OPLE
IDING
Asbest: risicobeheersing
Productcode C0401
PE
Thema Hygiëne op het werk en industriële toxicologie. Opleiding i.v.m. risicobeheersing bij
Doelstellingen Beantwoorden aan de wettelijke verplichting: Informatie en opleiding van de
werknemers die mogelijk aan asbest worden blootgesteld. In overeenstemming
met artikel 38 van het koninklijk besluit van 16 maart 2006 betreffende de
bescherming van de werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan asbest.
Programma  Opleidingssessie: Interactieve uiteenzetting, per groep van 6 tot 15 personen
maximum.
projectiescherm zijn vereist), beschermingsmaterialen.
• De eigenschappen van asbest en de risico’s voor de gezondheid bij blootstelling
aan asbest, inclusief het versterkend effect van roken;
• De types producten of materialen die wellicht asbest kunnen bevatten en hun
gebruik in installaties en gebouwen;
• De operaties die tot blootstelling aan asbest kunnen leiden en het belang van
preventie controles om de blootstelling te beperken;
• De vereisten wat betreft de gezondheidscontrole;
• De veilige professionele praktijken en de techniek van maatregelen;
• Het dragen en gebruiken van persoonlijke beschermingsmiddelen, inclusief hun
rol, de keuze, de beperkingen, het correct gebruik en de praktische kennis voor
het gebruik van ademtoestellen;
• De noodprocedures, met inbegrip van eerste hulp op de bouwplaats;
• De ontsmettingsprocedures ;
• Het verwijderen van afval.
De algemene inhoud (art. 38 KB 16/03/2006) die wordt voorgesteld, kan aangepast
worden aan de onderneming, onder andere door hun eigen procedures en
maatregelen toe te voegen. Bijvoorbeeld een specifieke opleiding voor de personen
die eenvoudige handelingen uitvoeren of de couveuse zak methode gebruiken voor
het verwijderen van asbest.
Methode Participatieve opleiding aan de hand van een Power Point presentatie.
Aanwezigheid van het benodigde didactisch materiaal.
Doelpubliek Werknemers die mogelijk worden blootgesteld aan asbest.
Bijvoorbeeld tijdens:
 Renovatie werken
 Aanpassen van electriciteits netwerk
 Loodgieterswerk
 Reparatie van verwarmingsinstallaties
 Onderhoud van verwarmingsketels
 etc.
#CHEMISCHEAGENTIA

60
60
OPLE
IDING
Productcode C0301
PE
Opleiding
chemische risicobeheersing
Thema Arbeidshygiëne. Sensibilisering en opleiding over de risico’s in verband met het
hanteren van gevaarlijke chemische producten.
Doelstellingen  De gevaren en risico’s van chemische producten kunnen identificeren
 De preventie- en beschermingsmiddelen kennen
 De risico’s in verband met het gebruik van chemische producten in de praktijk
kunnen beheersen
Programma Inhoud van de opleiding:
1. Definities
2. Toxicologische begrippen
 De manieren van doordringing in het lichaam: via de luchtwegen, de huid, het
verteringsstelsel
 De effecten op de gezondheid: acute blootstelling, chronische blootstelling, lokale
werking, algemene of systemische werking
3. Wettelijk kader
4. Identificatie van gevaarlijke chemische stoffen
 Introductie nieuwe wetgeving over de indeling van chemische producten (CLP)
 Etiket
 Indeling van chemische producten
 VIB: een veiligheidsinformatieblad lezen en interpreteren
 Oefeningen
5. Chemische risicobeheersing
 Inventaris en analyse van chemische risico’s
 Hantering en opslag van chemische producten
 PBM (Persoonlijke beschermingsmiddelen)
 Oefeningen
 EHBO
Methode Interactieve uiteenzetting per groep van 5 tot maximaal 15 personen.
De opleiding kan aangepast worden aan de behoeften van de onderneming en de
gebruikte chemische producten.
Doelpubliek Alle gebruikers van chemische producten en preventie-actoren.
#CHEMISCHEAGENTIA

61
61
ADVI
ES
Analyse van de biologische risico’s
ARISbio©
Productcode C0104
PE
Thema Risicoanalyse overeenkomstig de bepalingen in artikel 8 tot 11 van het Koninklijk
Besluit van 27 maart 1998 betreffende het welzijn van de werknemers bij de
uitvoering van hun werk.
Doelstellingen De risicoanalyse aan de hand van de methode ARIS©
(Integrale en Systematische
Risicoanalyse) heeft meerdere doelstellingen:
 Identificeren van de gevaren voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering
van hun werk.
 Identificeren en bepalen van de risico’s voor het welzijn van de werknemers bij de
uitvoering van hun werk.
 Beoordelen van de risico’s voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering
van hun werk.
 Definiëren en de prioriteit bepalen van de preventiemaatregelen voor elk
gedetecteerd risico.
 Opstellen van het globaal preventieplan en het jaarlijks actieplan.
 Opstellen van algemene conclusies voor de werkgever, de interne
Programma De biologische risicoanalyse voldoet aan de specifieke verplichting uit het KB van
4 augustus 1996 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico’s
van blootstelling aan biologische agentia op het werk en uit de risicoanalyse in het
kader van de moederschapsbescherming.
Ze helpt de werkgever om de nodige beschikkingen te treffen om de gezondheid
van de werknemers te beschermen tegen biologische risico’s.
De risicoanalyse wordt uitgevoerd met een interactieve benadering die de
deelname voorziet van de interne preventieadviseur en de arbeidsgeneesheer, de
werknemers en de hiërarchische lijn.
Het programma van de interventie verloopt als volgt:
 Voorbereidende vergadering over de praktische organisatie.
 Preanalyse: onderzoek van de naleving van de wetgeving
 Inventaris van biologische agentia (en reagentia)
 Beschrijving en hiërarchische indeling van de potentiële gezondheidsrisico’s
 Bepaling van de onderzoeksprioriteiten
 Voor de als prioritair beoordeelde biologische agentia (en reagentia): analyse van
de werkomstandigheden en evaluatie van het risico
 Preventiemaatregelen
#BIOLOGISCHEAGENTIA

62
62
ADVI
ES
Methode ARIS©
is een methode voor risicoanalyse die de gevaren identificeert en de risico’s
beoordeelt op de volgende gebieden:
 Veiligheid
 Ergonomie
 Hygiëne
 Gezondheid
Met deze methode kan de onderneming een globale risicoanalyse op de
verschillende gebieden uitvoeren zoals vereist door de reglementering van het
welzijn op het werk. Met de ARISbio©
kunnen de biologische risico’s geanalyseerd
worden afhankelijk van de activiteiten en de werkomgeving.
Elke werkpost wordt zeer gedetailleerd beschreven om de verschillende taken die
er uitgevoerd worden in rekening te brengen. Afhankelijk van deze eerder bepaalde
taken kunnen de gevaren opgespoord worden en gerangschikt worden in een
specifieke classificatie:
 Werkomgeving
 Arbeidsmiddelen en biologische agentia (en reagentia)
 Arbeidsorganisatie
 Menselijk
 Interacties
Vervolgens worden de risico’s beoordeeld om de prioriteit te bepalen van de
vereiste maatregelen, i.e. de preventiemaatregelen die getroffen moeten worden
(opstellen van een globaal preventieplan en een jaarlijks actieplan).
De biologische risicoanalyse bestaat uit verschillende modules die ingezet kunnen
worden naargelang de prioritaire behoeften van de onderneming: de module
conformiteit met de wetgeving (aangeboden in de preanalyse), de module
inventarisatie en analyse per biologische agens, de module afscherming (algemeen
en industrieel), de module activiteiten al dan niet met de intentie om biologische
agentia te hanteren, de module vervoer en de module afvalbeheer.
Doelpubliek Alle ondernemingen die minstens 1 werknemer hebben.
#BIOLOGISCHEAGENTIA

63
63
ADVI
ES
Analyse van bacteriële -en
schimmelbesmetting
op de werkvloer
Productcode C0901
PE
Thema Hygiëne op het werk. Analyse van de risico’s op microbiologische besmetting
Doelstellingen De microbiologische en/of schimmelbesmetting evalueren op het werk. Adviseren
over te nemen maatregelen om de microbiologische kwaliteit op het werk te
verbeteren.
Programma Analyse van de biologische oppervlakte- of luchtbesmetting gebeurt in het kader
van de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers. Ons
team van hygiënisten neemt contact met u op om de nodige informatie over het
probleem op het werk te verzamelen. In functie van de ingewonnen informatie
stellen wij dan een interventieprotocol voor.
Ons team intervenieert om de nodige stalen te nemen (bemonstering van
vloeistof, oppervlakte- of luchtbemonstering); de stalen worden voor analyses
naar het laboratorium gestuurd. Na ontvangst van de resultaten stellen wij een
interventierapport op met onze eerste aanbevelingen om de situatie te verbeteren.
Methode Oppervlakte-, lucht- en vloeistofbemonstering overeenkomstig de protocols en
richtlijnen die zijn opgesteld door het Instituut voor Volksgezondheid («Validatie
van de microbiologische en chemische controlemethodes op de werkvloer»
- Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, Dr. Nicole Nolard, Dr. Camille
Chasseur):
 Evaluatie van de totale luchtbelasting met schimmels
 Evaluatie van de totale luchtbelasting met bacteriën
 Evaluatie van de totale schimmelbelasting in afgezet fijn stof
 Identificatie van de schimmels
 Evaluatie van de microbiologische parameters van bevochtigingswater en
proceswater
 Evaluatie van de totale schimmelbelasting in tapijtstof en andere gelijkaardige
substraten
#BIOLOGISCHEAGENTIA

64
64
OPLE
IDING
Opleiding
biologische risico’s
Productcode A1401
PE
Thema Sensibilisering over biologische risico’s en preventiemiddelen/Arbeidshygiëne
Doelstellingen Werkt u als thuishelper? Komt u geregeld in contact met begunstigden in
verschillende omgevingen? Dan loopt u het risico om besmet te raken door
biologische agentia! Het is sterk aan te raden u bewust te worden van de risico’s die
u loopt en hygiënische principes en praktijken te leren en aan te nemen om u en uw
naasten te beschermen tegen infecties. Er bestaat een opleiding die focust op het
infectierisico dat uw beroep met zich meebrengt.
 Biologische agentia kunnen identificeren en indelen
 Situaties met blootstelling aan biologische risico’s identificeren
 Aangepaste preventie- en beschermingsmaatregelen nemen
 Weten hoe biologische agentia op te slaan en biologisch afval op te slaan en te
verwijderen
 Kunnen reageren op een ongeval
Programma  Opleidingssessie: interactieve uiteenzetting van een halve dag, per groep van 6
tot maximaal 15 personen.
 Benodigd materiaal: een lokaal aangepast aan het aantal deelnemers en
waar de lesgever een presentatie kan geven (aanwezigheid van beamer en
projectiescherm vereist).
 Twee opleidingsmodules worden aangeboden :
Module 1: sensibilisering over de algemene principes van de preventie van
biologische risico’s en basishygiëne voor werknemers in thuishulp en rusthuizen.
Het programma :
1. Definities en algemene begrippen :
• Biologische agens
• Overdrachtsketen (reservoir, manieren van overdracht …)
• Weerslag op de gezondheid (infecties, allergieën, toxische effecten))
2. Uitvoering en principes van preventie :
• Risicobeoordeling
• Eliminatie/beperking van het risico
• Voorbeeld van biologische risicopreventie
• Hygiëne van de handen, dragen van handschoenen, inentingen (tips en
praktijken)
• Lichaamshygiëne, kleding- en voedingshygiëne
3. Zwangerschap en biologische risico’s
4. Enkele ziektebeelden: tuberculose, hepatitis B, waterpokken en gordelroos
(zona), griep, aids, zoönosen
5. Er wordt een vraag- en antwoordsessie over individuele problemen voorzien.
#BIOLOGISCHEAGENTIA

65
65
ADVI
ES
Productcode D0602
Rubriek Ergonomie
PE
Evaluatie
van het geluidsniveau
Thema Evaluatie van de geluidsomgeving, topografische kaart van het lawaai, spectrale en
statistische analyse van het lawaai, geluidsdosimetrie.
Doelstellingen Conformiteit met het wettelijke kader: KB betreffende de bescherming van de
gezondheid en de veiligheid van de werknemers tegen de risico’s van lawaai op het
werk van 16/01/2006.
Programma Op vaste werkplekken zullen
 Geluidsmetingen worden uitgevoerd gedurende een periode die representatief
is voor het werk. Het gebruikte meettoestel is een integrator-geluidsniveaumeter
(van het merk Bruel Kjaer).
 Deze geluidsniveaumeter zal worden geplaatst ter hoogte van het oor van de
operator, zodat de blootstelling aan lawaai van deze persoon beoordeeld kan
worden.
Wanneer de operator zich voortdurend verplaatst of wanneer nauwkeurige
metingen wijzen op geluidsniveaus tussen 80 en 85 dB(A)
 Zal de meting van de blootstelling aan lawaai gebeuren met een draagbare
geluidsniveaumeter.
 De microfoon zal aan de kraag van de operator worden bevestigd en de metingen
kunnen eventueel gedurende verschillende dagen plaatsvinden. Het geluidsniveau
zal worden gemeten in dB(A) en de gemeten parameters zullen worden uitgedrukt
als equivalente waarden (LAeq).
 Het gaat om waarden die (op gebied van akoestische energie) constant equivalent
zijn met het veranderlijke, periodieke of plotse lawaai gedurende een bepaald
tijdsinterval.
 De interpretatie ervan zal op gebied van de wetgeving aanvankelijk op niveau van
persoonlijke blootstelling worden bepaald.
Een rapport met de meetresultaten en de preventiemaatregelen of voorstellen
ter verbetering van de arbeidsomstandigheden wordt opgesteld teneinde de
geluidsniveaus te verlagen.
Methode Metingen van het lawaai en interpretatie van de resultaten van de metingen.
Opmaak van een verslag met voorstellen tot preventieve maatregelen en
verbeteringen van de arbeidsvoorwaarden met als doelstelling de verlaging van het
geluidsniveau.
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, werknemers, interne preventiedienst.
#FYSIEKEAGENTIA

66
66
OPLE
IDING
Productcode D0701
PE
Werken in een warme of koude
werkomgevingen
Thema Preventie van risico’s verbonden aan werken in extreem warme of koude
omgevingen.
Doelstellingen Bewustmaking van de hiërarchische lijn en/of personeel over de risico’s van het
werken in warme of koude omgevingen. De noties van stress en ongemak met
de WBGT index, PMV-PPD worden uitvoerig besproken. De opleiding behandelt
ook hoe vroegtijdig de tekenen van ongemak te identificeren en hoe de risico’s
verbonden aan deze specifieke thermische omgevingen te voorkomen.
Programma  Opleidingssessie: 3 uur, per groep van 6 tot 15 personen maximum.
• Beschrijving van enkele noties met betrekking tot de menselijke fysiologie
(stofwisseling) en thermische omgeving (temperatuur, luchtvochtigheid, ....).
• Herhaling van de wetgeving ter zake.
• Herhaling van de notie van comfort/stress en thermisch evenwicht: temperatuur,
relatieve luchtvochtigheid, luchtstromen, straling, werklast (tafels), gedragen
kleding (om de clo te bepalen ) om de WBGT index te bepalen en om uit te maken
of de arbeidsomstandigheden van het type stress of ongemak zijn.
• Te respecteren algemene aanbevelingen.
• Vroegtijdige tekenen van ongemak.
Aanwezigheid van het benodigde didactisch materiaal.
#FYSIEKEAGENTIA

67
67
ADVI
ES
Productcode D0502
PE
Evaluatie
van de verlichting
Thema Preventie van de risico’s verbonden aan een slechte verlichting: intensiteit -
homogeniteit -reflectieverschijnselen - kleuren.
Doelstellingen Evaluatie van de werksituatie op gebied van de arbeidsvoorwaarden (in termen van
intensiteit, homogene verlichting, reflectie, verblinding, inrichting ten opzichte van
de lichtbronnen…), natuurlijke en kunstmatige lichtbronnen, de reële blootstelling
van de werknemers (met behulp van metingen). Bepaling van directe technische
maatregelen om de risico’s te beperken.
Programma De interventie bevat:
Er wordt een studie uitgevoerd van de verlichtingscondities op de verschillende
posten van het bedrijf.
Die studie bevat:
 Waarneming van de werksituatie om informatie te verzamelen over
• De werkomstandigheden inzake homogene verlichting, reflectie, verblinding,
inrichting ten opzichte van de lichtbronnen…
• De kleuren van het gebruikte materiaal en de onmiddellijke en iets verder
gelegen omgeving.
• Natuurlijke en kunstmatige lichtbronnen.
 Een beoordeling van de reële blootstelling van werknemers via metingen.
De metingen van intensiteit en lichtsterkte worden genoteerd op een
omgevingsschets of een plaatsbeschrijving en worden respectievelijk uitgedrukt in
lux en cd/m².
Methode Bezoek ter plaatse. Observatie van de werkpost in aanwezigheid van de betrokken
werknemer en de preventieadviseur van het bedrijf. Gebruik van een controlelijst kan
nuttig zijn. Gebruik van een fototoestel en een luxmeter zijn noodzakelijk.
#FYSIEKEAGENTIA

68
68
ADVI
ES
Productcode B1602
PE -
Meting en analyse van elektro-
magnetische hoogspanningsvelden
(GSM/WIFI) en elektrische stroom (50Hz)
Thema Evaluatie van elektromagnetische velden van 10MHz ▶ 3 GHz (EMV) in de
werkplaats in het kader van de bescherming van werknemers tegen EMV (wettelijke
basis: ICNIRP* (werknemers) Europese richtlijn - België (federaal) (bevolking) - Waals
Gewest (omzendbrief over goede praktijken)*.
Toepassingsgebied: transformatoren, GSM, magnetron, WiFi
Evaluatie van elektromagnetische velden van 50Hz (EMV) in de werkplaats in het
kader van de bescherming van werknemers tegen EMV (wettelijke basis: Europese
richtlijn.
Toepassingsgebied: elektrische stroom 50Hz (hoog-, midden- en laagspanning)
Doelstellingen De EMV (10MHz ▶ 3 GHz) in de werkplaats beoordelen om te controleren of de
gemeten waarden onder de waarden blijven die bepaald worden in de verschillende
referentieteksten.
De EMV (50Hz) in de werkplaats beoordelen om te controleren of de gemeten
waarden onder de waarden blijven die bepaald worden in de verschillende
referentieteksten.
Programma  In samenwerking met de werkgever en de interne preventieadviseur een
geografische kaart opstellen van de meetzones.
 Meting van de EMV (10MHz ▶ 3 GHz) en/of 50Hz in de eerder bepaalde zones.
 Verwerking van de verkregen resultaten en opstellen van het interventieverslag.
Enkel de frequentiebanden waarvoor een signaal gemeten werd, zullen in de vorm
van grafieken aan u voorgesteld worden.
 Presentatie van de resultaten in het CPBW op vraag van de onderneming.
Methode De metingen gebeuren door middel van:
EMV (10MHz - 3GHz)
 het mobiele meetstation ‘FieldCop’, ontworpen voor het meten en controleren
van het elektromagnetische radiofrequentiemilieu (RF). Het station werkt met een
selectief meetproces dat frequenties tussen 10 MHz en 3 GHz meet. Hieronder
vallen de belangrijkste zenders van radiofrequenties.
 een software-applicatie die de gegevens digitaal verwerkt.
De gegevens worden geregistreerd tijdens een duur en een periode die
representatief is voor de werktijd. De gegevens worden achteraf geïnterpreteerd en
een verslag wordt opgesteld.
EMV (50Hz):
 de maschekESM-100, een draagbaar meetinstrument dat de alternatieve EMV
onafhankelijk van hun richting meet door zich op een gemeenschappelijk punt te
baseren.
Doelpubliek De hiërarchische lijn, leden van het comité voor preventie en bescherming op het
werk, interne preventiedienst.
#FYSIEKEAGENTIA

69
69
ADVI
ES
Productcode D0901
PE -
Thema Risicopreventie bij het rijden met voertuigen of het werken met machines die
trillingen veroorzaken (in het hele lichaam en in de handen en armen.
Doelstellingen Beoordeling en indien nodig meting van de blootstelling aan trillingen van de
werknemers. Deze beoordeling en meting zijn een integraal onderdeel van het
«dynamisch risicobeheersingssysteem».
Programma  Fase 1: Stand van zaken inclusief de werkomstandigheden, trillingsbronnen, duur
van de blootstellingen, blootgestelde werknemers en de preventiemaatregelen die
getroffen moeten worden (in samenwerking met de interne preventieadviseur.
 Fase 2: Beoordeling op basis van de gekende theoretische tabellen of waardes van
het risico in verband met trillingen van het hele lichaam of van handen en armen.
Het resultaat wordt weergegeven in de vorm van een tabel.
 Fase 3: Uitvoeringen van objectieve metingen van de trillingsniveaus voor
de voertuigen of machines die in fase 2 gedefinieerd werden als de meest
risicodragende. De resultaten worden uitgedrukt in termen van equivalent
acceleratieniveau en maximale toegelaten duur van de blootstelling.
Methode Door de plaats de bezoeken kunnen de arbeidsomstandigheden bepaald worden.
De beoordeling gebeurt met de methoden beschreven in “Vibrations et mal de
dos. Guide des bonnes pratiques en application du décret Vibrations” (ED 6018). Er
gebeurt een beoordeling met behulp van de toepassingen van het INRS: berekening
trillingen hand-arm en berekening trilling volledige lichaam. De OSEV-software
wordt ook gebruikt in het kader van de blootstelling aan trillingen verbonden
met het bedienen van een voertuig. Het gaat om een theoretische opmeting
die uiteindelijk de overeenkomstige geraamde acceleratieniveaus weergeeft.
Er wordt een verslag opgemaakt met het resultaat van die berekeningen en
preventiemaatregelen worden voorgesteld.
Metingen kunnen in laatste instantie gebeuren als de raming niet voldoende is.
Die gebeuren dan met een trillingsniveaumeter SVAN 948 Sound and Vibration
Data Logger, serial number 6515. De personen en/of voertuigen worden uitgerust
met deze meter en de acceleratieniveaus worden geregistreerd in een tijdspanne die
representatief is voor hun arbeidstijd. De gegevens worden achteraf geïnterpreteerd
en een interventieplan wordt opgesteld.
Doelpubliek Iedereen die werkt met machines die trillingen veroorzaken of rijdt met voertuigen
die trillingen veroorzaken.
Evaluatie van de blootstelling
aan trillingen
#FYSIEKEAGENTIA

70
70
OPLE
IDING
Artikel 25: Sensibilisering en opleiding
over de risico’s verbonden aan de
blootstelling aan ioniserende straling
Productcode C0801
PE
Thema Sensibilisering en opleiding over de risico’s verbonden aan de blootstelling aan
ioniserende straling.
Doelstellingen Informatie en opleiding voor werknemers en personen die blootgesteld kunnen
worden aan ioniserende straling. Voldoen aan de wettelijke verplichting (artikel 25,
Koninklijk Besluit van 20 juli 2001).
Programma  Opleidingssessie: een halve dag, per groep van 6 tot maximaal 15 personen (uit
dezelfde of een gelijkaardige dienst).
 Benodigd materiaal: een lokaal aangepast aan het aantal deelnemers en
projectiescherm vereist).
• De gezondheidsrisico’s van het werk en eventuele EHBO.
• De basisnormen betreffende de bescherming tegen blootstelling aan
ioniserende stralingen zoals beschreven in Afdeling I van artikel 25.
• De goede praktijken die een effectieve bescherming verzekeren en collectieve
en individuele voorzorgsmaatregelen die genomen moeten worden.
• De betekenis van de waarschuwingssignalen, symbolen en gevaarzinnen
waarvan het gebruik opgelegd wordt door dit reglement.
• Het belang van het naleven van de technische en medische voorschriften.
• In het kader van de moederschapsbescherming wordt er speciaal aandacht
besteed aan vrouwen: informatie over het risico dat ioniserende stralingen
betekenen voor de embryo en de foetus.
• Noodinstructies op het niveau van de werkpost en noodplannen van de
onderneming.
Methode Interactieve opleiding met behulp van een Powerpointpresentatie. Aanwezigheid
van didactisch materiaal noodzakelijk.
De informatie wordt in schriftelijke vorm ter beschikking van de werknemers
gesteld. Een attest van afronding van de opleiding zal aan de werkgever
overgemaakt worden na afloop van de opleiding met vermelding van de lijst van
aanwezige deelnemers.
Doelpubliek Werknemers die blootgesteld kunnen worden aan ioniserende straling.
#FYSIEKEAGENTIA

71
71
ADVI
ES
Evaluatie
van de binnenluchtkwaliteit
Productcode C0703
PE
Thema Evaluatie van de binnenluchtkwaliteit (pollutie door chemische producten (VOS
screening, meting van formaldehyde, ozon, PM10 en PM2.5), microbiologische
pollutie (bacteriën, schimmels…) omgevingsfactoren (temperatuur, vochtigheid, CO
…). Het zoeken naar verbetering van de luchtkwaliteit in functie van de resultaten en
van de waargenomen situatie.
Doelstellingen Deze interventie is gericht op het evalueren van de luchtkwaliteit in de niet-
industriële werklokalen door meting van bepaalde parameters en rekening
houdende met getuigenissen van de werknemers.
Programma  Vereisten vooraf: De situatie evalueren in omstandigheden die representatief zijn
voor de gemelde klachten.
 Inhoud van de interventie in geval van ongemak:
• Observatie van de werkposten en van de uitgevoerde taken: ramen/vensters/
gordijnen, afzuig/blaassysteem, lokalisatie van ventilatieopeningen, fysieke
activiteiten van de operatoren, werkruimtes en hun bezetting, werkomgeving
(aanwezigheid van planten, tapijt, recent uitgevoerde verbouwingen, nieuwe
meubels …).
• Screening van chemische agentia of meting van de concentratie van specifieke
chemische stoffen.
• Microbiologische screening (bacteriën, schimmels, mijten…).
• Metingen over een beperkte duur (1/2 dag of meerdere dagen) van parameters
zoals temperatuur, relatieve vochtigheid, CO2 concentratie.
• Steekproefmetingen van de luchtsnelheid (schatting van de efficiëntie van het
ventilatiesysteem).
• De resultaten worden vergeleken met de observaties van de werkomgeving en
de klachtenmeldingen van het personeel.
• Analyse van de verschillende steekproefresultaten.
Opmaak van een rapport met de resultaten en eventuele aanbevelingen.
Methode De evaluatie van de luchtkwaliteit gebeurt op basis van de resultaten van de diverse
uitgevoerde analyses volgens de richtlijnen van de WHO, de ANSES en op basis van
referentiedocumenten zoals het « Sick Building Syndrome » van Prof. J. Malchaire.
De metingen van de verschillende te onderzoeken factoren worden uitgevoerd
door de hygiënist.
De hygiënist werkt samen met een analyselaboratorium dat erkend is voor
analyses van chemische stoffen en met het WIV (Wetenschappelijk Instituut voor
Volksgezondheid) voor de microbiologische analyses.
#FYSIEKEAGENTIA

72
72
ADVI
ES
Evaluatie van het ventilatiesysteem
in niet-residentiële gebouwen
Productcode C0602
PE
Thema Hygiëne op het werk. Evaluatie van het ventilatiesysteem in niet-residentiële
gebouwen.
Doelstellingen  Vermindering van de verontreiniging van de werklokalen (door de aanwezigheid
van de mens, milieufactoren of specifieke verontreiniging die ontstaat door
chemische agentia).
 Vermindering van de factoren die te maken hebben met ongemakken
(vochtigheidspercentage, tocht, thermische factoren, onaangename geuren, ...).
 Evaluatie van de factoren die te maken hebben met de kwalijke symptomen van
ongezonde gebouwen.
 Evaluatie van de parameters van de algemene/lokale ventilatie (luchtsnelheid,
debiet, verlies, …).
 Bepaling van de technische maatregelen die genomen kunnen worden om het
ventilatiesysteem te verbeteren.
Programma  Een bezoek ter plaatse in aanwezigheid van de interne preventieadviseur en een
technicus die verantwoordelijk is voor het ventilatiesysteem.
 Precieze beschrijving van de werkplek.
 Vaststellen van de oorzaken van de verontreiniging - fysicochemische kenmerken
van de verontreinigende stoffen.
 Meten van de parameters van de ventilatie (luchtsnelheid, debet, …).
 Advies bij het bepalen van de technische oplossing voor het opvangen en de
ventilatie, rekening houdend met de aard van de verontreinigende stoffen.
 Opmaken van een interventieverslag met de samenvatting van de
waarnemingen, de resultaten en de voorstellen ter verbetering.
Methode Bezoek ter plaatse. Observatie en een meting in functie van de vraag. Het gebruik
van een anemometer, thermometer, hygrometer en een nevelapparaat zijn
noodzakelijk.
#FYSIEKEAGENTIA

73
73
ADVI
ES
Evaluatie
van de thermische werkomgeving
Thema Preventie van de risico’s van het werken in een warme of koude omgeving: belasting en/of
discomfort
Doelstellingen Conformiteit met de bepalingen van het K.B. 04/06/2012 betreffende thermische
omgevingen. Evaluatie van de thermische werkomgeving door vaststelling of de thermische
omstandigheden (warmte of koude) een vorm van ongemak of fysieke thermische
belasting veroorzaken. Voorstellen tot preventieve maatregelen in functie van de resultaten
van de evaluatie.
Programma Minimale vereisten:
 De situatie beoordelen in dezelfde omstandigheden als die waarin de klachten werden
gemeld.
 Bepalen of de actuele situatie eerder een vorm van ongemak of fysieke thermische
belasting betreft.
De evaluatie begint door:
 Observatie van de werkplekken en de uitgevoerde opdrachten: raamwerk/vensters/
gordijnen/afzuig- en aandrijfsystemen/plaats van de ventilatieopeningen en
beschrijving van de uitgevoerde opdrachten: duur van de activiteit, werkkledij, individuele
beschermingsmiddelen en beschrijving van de fysieke activiteiten van de operatoren.
 Installatie van thermometrische en hygrometrische sondes voor continue metingen.
 Nauwkeurige metingen van de klimatologische parameters (temperatuur, relatieve
luchtvochtigheid, luchtsnelheid, stralingswarmte) en in overweging nemen van de index
van de werkkledij (Clo) en van de fysieke werkbelasting op de werkpost.
 Analyse van de verschillende resultaten, in opvolging van de nauwgezette en continue
metingen.
 Opmaken van een verslag met:
• De resultaten van de uitgevoerde metingen.
• De interpretatie van de resultaten en de berekening van de thermische comfortindices
PMV – PPD.
• De berekening van de WBGT indices en, indien nodig, de berekening van de
afwisselingen werktijd – rusttijd.
• De oplossingsmogelijkheden betreffende de technische metingen, de werkorganisatie
en de te nemen preventie- en beschermingsmiddelen.
Methode  De evaluatie gebeurt volgens de methodes die zijn beschreven in de SOBANE-strategie.
 De metingen in functie van de problemen gebeuren met behulp van:
• Warme draadthermo-hygro-anemometer, een schroefthermo-hygro-anemometer en
sondes die de temperatuur en de relatieve vochtigheidsgraad meten.
• Thermometrische en hygrometrische sondes, data logger.
• Een zwarte bolthermometer.
• Een computerprogramma voor de computerverwerking van de gegevens.
De gegevens worden opgetekend gedurende een bepaalde tijd en een periode die
representatief is voor het werk. Ze zullen daarna worden geïnterpreteerd en dan wordt een
verslag opgemaakt.
Productcode D0702
PE
(gebruik van WBGT: 150€ binnen het PE)
#FYSIEKEAGENTIA

74
74
ADVI
ES
Voedingshygiëne: ‘HACCP’ en
zelfcontrole, opleiding en advies
Productcode A1101 – 1102 – 1103
PE -
Thema Voedselveiligheid. Analyse van de risico’s en kritieke punten.
Basiselementen van HACCP (Hazard Analysis of Critical Control Points).
Doelstellingen Voorkomen van gevaren gedurende het proces van de productie van
voedingsmiddelen. Zich vertrouwd maken met de hygiënische vereisten op
niveau van de infrastructuren, de lokalen, de productiezones, de uitrusting en het
personeel. Dynamische beheer van de voedingsrisico’s.
Programma Het programma bestaat uit verschillende modules die kunnen gebruikt worden
volgens uw behoeften en prioriteiten. Ze beantwoorden de wettelijke vereisten op
Belgisch en Europees niveau m.b.t. de voedingsmiddelenhygiëne.
 Module 1: A1101 - Opleiding voedingsmiddelenhygiëne
Onze diëtist werkt samen met u het programma van de opleiding uit om de
didactische materialen aan te passen aan de eigenheid van uw onderneming en
de kwalificaties van uw personeel.
Het programma van de opleiding omvat een overzicht van de wettelijke
verplichtingen, de risico’s op besmetting en de methodologie om procedures te
implementeren voor risicobeheersing, traceerbaarheid en zelfcontrole.
 Module 2: A1102 - HACCP-audit – Implementeren van HACCP-procedures
Onze diëtist komt naar de voedingsproductieruimte om een audit uit te voeren
van de werkplaats en van de werkmethodes van het personeel.
U ontvangt een verslag van deze audit met vermelding van de voor verbetering
vatbare punten.
 Module 3: A1103 - Advies over voedingsmiddelenhygiëne
Of u nu geplande nieuwe installaties of structurele aanpassingen van uw
productieruimtes wil laten valideren of correct wil reageren op een punt dat
niet voldoet aan de normen, onze diëtist komt naar uw onderneming toe om
te voldoen aan elke aanvraag voor ondersteuning en advies in verband met de
veiligheid van de voedselketen.
Methode Interactieve opleiding aan de hand van een PowerPointpresentatie die gebruik
maakt van gevallen uit de actualiteit of concrete ervaring van het keukenpersoneel
dat de eerstelijnszorg draagt voor de dynamische naleving van de HACCP-normen.
De mogelijkheid bestaat om de opleiding te laten volgen door een bezoek aan de
werkplaats als praktische oefening.
Doelpubliek Werknemers in de voedselproductie en het vervoer van voedingswaren en
kwaliteitsverantwoordelijken.
Interventieplaats Onze diëtist kan naar uw onderneming komen of de lokalen van CESI kunnen ter
beschikking gesteld worden.
#VOEDINGSHYGIËNE

75
75
OPLE
IDING
Module 2: voor elke werknemer die ‘bewust’ blootgesteld kan worden aan
biologische agentia tijdens de uitvoering van zijn of haar werk: werknemers
in ziekenhuizen, onderzoekslaboratoria, microbiologische diagnosestelling,
bio-engineering, biotechnologie, verantwoordelijken binnen ondernemingen
(preventieadviseurs, technische directeurs, inkoopmanagers, site managers ...).
Het programma :
1. Wettelijk kader
2. Theoretische aspecten :
a. Wat is een biologisch agens of reagens ?
b. Welke manieren van overdracht zijn er ?
c. Wat zijn de biologische risico’s (risico op infectie, immuno-allergische,
toxine- en carcinogene risico’s) ?
3. Indeling van biologische agentia
4. Technische fiche of ‘kwaliteit’: gegevens over ‘bioveiligheid’ lezen en
interpreteren
5. Hoe omgaan met een biologisch agens of reagens ?
a. Labowerk
b. Soorten afscherming en collectieve beschermingsmiddelen (bv.
veiligheidsinsluitingen)
c. Persoonlijke beschermingsmiddelen (schort, handschoenen,
veiligheidsbril …): het dragen en gebruiken van persoonlijke
beschermingsmiddelen, inclusief hun rol, selectie, beperkingen en het
correcte gebruik
6. Procedures voor reiniging, desinfectie, ontsmetting, inactiveren en steriliseren
7. Opslag van biologische agentia en reagentia
8. Opslag en verwijdering van biologisch afval
9. Noodprocedures
Methode Interactieve opleiding met behulp van een PowerPointpresentatie. Aanwezigheid
van didactisch materiaal noodzakelijk.
Doelpubliek Alle ondernemingen waar bewuste of onbewuste blootstelling aan biologische
agentia bestaat.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI. (interbedrijvenopleiding).
#VOEDINGSHYGIËNE

77
MUSCULOSKELETALE AANDOENINGEN RUGLETSELS
BEELDSCHERMWERK RISICOANALYSE ARIS PRE-
VENTIE MSA DEPARIS HANTEREN VAN LASTEN
HANTEREN VAN PATIËNTEN WERKPOSTANALYSE
WERKPLEK MUSCULOSKELETALE AANDOENINGEN
RUGLETSELS BEELDSCHERMWERK IDPBW IN-
TERNEPREVENTIEDIENST RISICOANALYSE ARIS
PREVENTIE MSA DEPARIS HANTEREN VAN LASTEN
WERKPLEK MUSCULOSKELETALE AANDOENINGEN
RUGLETSELS BEELDSCHERMWERK IDPBW IN-
TERNEPREVENTIEDIENST RISICOANALYSE ARIS
PREVENTIE MSA DEPARIS HANTEREN VAN LASTEN
Voor uw vragen
1200 Brussel
Tel. 02 761 17 88
Fax 02 761 17 03
#ERGONOMIE

78
CESIADVIESINERGONOMIE
78
ADVI
ES
Productcode D19
Rubriek Ergonomie
PE -
van een specialist «ergonomie»
«ergonomie» .
De adviseur ergonomische preventie kan de werkplek ook bezoeken in
samenwerking met de interne preventieadviseur en de arbeidsgeneesheer. Hij kan
ook bepaalde CPBW’s bijwonen.
 «In situ» aanwezigheid van de specialist ergonomie met een periodiciteit die met
Methode Zie methodes m.b.t. de verschillende interventies die de specialist ergonomie kan
uitvoeren.

79
79
OPLE
IDING
79
ADVI
ES
Risicoanalyse
volgens de ARIS©
methode
Thema Risicoanalyse overeenkomstig art.8 tot 11 van het Koninklijk Besluit van 27 maart 1998 betreffende
het beleid inzake het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk.
Doelstellingen De risicoanalyse volgens de ARIS© methode (Integrale en systematische risicoanalyse) heeft
meerdere doelstellingen:
 De gevaren voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk identificeren.
 De risico’s voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk definiëren en
bepalen.
 De risico’s voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk evalueren.
 Opmaak van de algemene conclusies ter attentie van de werkgever, de interne preventieadviseur
en de leden van het CPBW.
Programma Contact opnemen met de interne preventieadviseur en samenwerking met de arbeidsgeneesheer
van het bedrijf om het werk te « begrijpen ».
Observatie van de werkpost gedurende meerdere representatieve periodes om de globale
ergonomische analyse te voltooien.
Discussie met de operatoren om bepaalde ergonomische rubrieken correct in te vullen.
Opmaak van een samenvattend verslag met rangschikking van de voorstellen voor het aanbrengen
van ergonomische inrichtingen of verbeteringen.
Methode ARIS©
is een risicoanalysemethode die de gevaren identificeert en de risico’s evalueert rekening
houdende met volgende disciplines:
 Veiligheid
 Ergonomie
 Hygiëne
 Gezondheid
Door toepassing van deze methode beschikt het bedrijf over een globale risicoanalyse op de
verschillende vlakken die vereist zijn door de reglementering van het welzijn op het werk. Elke
werkpost wordt zeer nauwkeurig beschreven in zijn verschillende deeltaken. In functie van
voorafbepaalde taken kunnen gevaren worden ontdekt en gerangschikt volgens een bijzondere
classificatie:
 Werkomgeving
 Mensgericht
 Interacties
Vervolgens worden de risico’s geëvalueerd om de te nemen acties te rangschikken, m.a.w. de
preventiemaatregelen (opmaak van het globale preventieplan en van het jaarlijkse actieplan).
Interventieplaats Interventieplaats In het bedrijf (bij elke werkpost).
Productcode D0101
Rubriek Ergonomie
PE -
#RISICOANALYSE

80
80
ADVI
ES
Productcode D0102
Rubriek Ergonomie
PE
Participatieve risicoanalyse:
de DEPARIS-methode
Thema Screening van alle risico’s verbonden aan een welbepaalde werksituatie.
Doelstellingen Participatieve opsporing van de knelpunten verbonden aan een welbepaalde
werksituatie in het bedrijf door gebruik van de DEPARIS-methode. Aanzet tot de
uitvoering van de risicoanalyse en het globaal actieplan.
Programma  Presentatie van de DEPARIS-methode en organiseren van de vergadering(en) met
de interne preventieadviseur.
 Definitie van een «werksituatie», gevormd door een samenhangend geheel
van werkposten en van de groep deelnemers aan de vergadering. Het aantal
deelnemers mag niet groter zijn dan 8.
 Keuze van het type DEPARIS-methode die gebruikt zal worden (gekozen versie in
functie van het beroep en/of activiteitensector)
 Organisatie van de vergadering(en) van de werkgroep. De preventieadviseur van
CESI zal de «DEPARIS» vergadering(en) naar wens leiden of u hierbij assisteren.
 Tijdens de vergadering(en) zal elke rubriek worden aangekaart volgens een
voorafbepaalde volgorde. De bespreking concentreert zich op de concreet te
nemen maatregelen om de werksituatie te verbeteren.
 Opstellen van een rapport met een afschrift van de vergadering en de
voorgestelde verbeterpunten.
Methode SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS, strategische reeks SOBANE:
beheersing van beroepsgebonden/activiteitensectorgebonden risico’s (editie FOD
WASO).
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, interne preventiedienst, alle
personeelsleden.
#RISICOANALYSE

81
81
OPLE
IDING
81
ADVI
ES
Productcode D1001
Rubriek Ergonomie
PE
Ergonomie:
concept en verbetering
Thema Ergonomie in de arbeidssituatie. Ergonomische inrichting van de verschillende
werkposten.
Doelstellingen Werkpostanalyse: bepalen of de inrichting van de werkpost aanvaardbaar is, volgens
de noden van de gebruikers, hun omgeving en de werkorganisatie.
Voorstellen tot verbetering om de (huidige en toekomstige) werkposten
ergonomisch conform te maken.
Conceptie van nieuwe en toekomstige werkplaatsen in het bedrijf.
Programma De ergonoom neemt contact op met de werkgever om een aantal data vast te
leggen voor een bezoek ter plaatse. De werkactiviteit op de overeengekomen dagen
moet representatief zijn van de alledaagse werkomstandigheden en het ritme.
Indien het over inrichting gaat zal de ergonoom contact opnemen om een bezoek
aan de gebouwen te plannen waar de werkposten geïmplementeerd zullen worden.
Indien dit niet mogelijk is, zal hij de plannen van het gebouw met de voorziene
inrichtingen analyseren.
Evaluatie
 De ergonoom zal de betrokken werknemer(s) bevragen betreffende de juiste aard
van de uitgevoerde taken, het verloop en de taakgebonden eisen.
 De ergonoom zal vervolgens de activiteit observeren en zal zich vooral toespitsen
op de werkhoudingen, de afstanden van reikwijdte, de werkhoogte, het gebruikt
materiaal en de toegankelijkheid ervan, de oriëntatie van de werkpost, ... In functie
van de problematiek zullen aangepaste analysemethoden gebruikt worden.
 De ergonoom zal zich ook toeleggen op een aantal fysieke omgevingsparameters
zoals het geluid, de verlichting, de temperatuur en de ventilatie, aan de hand van
een aantal metingen.
 In alle gevallen zullen de betrokken werknemers verzocht worden zich uit te
spreken over de werkpostenanalyse en de verbetervoorstellen.
Opmaak rapport
De evaluatie van de werkpostanalyse zal via een gedetailleerd rapport voorgesteld
worden met inbegrip van:
 De nagestreefde doelstellingen.
 Het verloop van de interventie.
 De gebruikte methodologie.
 De resultaten en de interpretatie van de gegevens indien een specifieke
analysemethode gehanteerd werd.
 De resultaten van de metingen van de omgevingsparameters (indien van
toepassing).
 Een aantal algemene aanbevelingen.
 De aanbevelingen en verbetervoorstellen, specifiek voor de onderzochte
werkposten.
#WERKPOSTANALYSE

82
82
ADVI
ES
Methode  Werkpost observatie
 Uitvoeren van verschillende metingen, foto-shoots, kennis vergaren met
betrekking tot de uitgevoerde taken, …
• Opstellen van een rapport met ergonomische aanbevelingen en mogelijke
oplossingen
• voorstellen met betrekking op de komende aanpassingen in 3D schema’s
• opzoekingen en voorstellingen in verband met hulpmiddelen, materialen,
aangepast meubilairin functie van de aanvraag
#WERKPOSTANALYSE

83
CESIOPLEIDINGINERGONOMIE
83
OPLE
IDING
Productcode D10
Rubriek Ergonomie
PE
De basiselementen van ergonomie:
ontwerp en aanpassing van de
werkposten
Thema Ontwerpergonomie en corrigerende ergonomie
Doelstellingen Sensibilisering van de hiërarchische lijn en/of de projectleiders over de parameters
voor het ontwerp of de aanpassing van werkposten aan de gebruikers en de
vereisten van hun taken.
Programma  Opleidingssessie: 4 tot 8 uur, per groep van 6 tot maximaal 12 personen.
 Benodigde materialen: een lokaal aangepast aan het aantal deelnemers en
 Inhoud van de opleiding: Overdracht van informatie met behulp van een
presentatie die de volgende aspecten behandelt:
Definities
• Wat is ergonomie?
• Kenmerken
• Verschil tussen ontwerpergonomie en corrigerende ergonomie
De werkhouding
Criteria voor een ontwerpproject
• Werkafstanden en -posities
• Toegang en verkeer
• Perceptie van informatie
• Vereisten in verband met tijd
• Fysieke factoren: verlichting, geluid, temperatuur
• Hanteringen en inspanningen
• Keuze materieel
Synthese in de vorm van een controlelijst die alle parameters omvat waarmee
rekening gehouden moet worden bij een project om werkposten te ontwerpen
corrigeren.
De informatie wordt ontwikkeld afhankelijk van de vraag van de onderneming. In alle
gevallen vereist de definitieve aanpassing van deze opleiding de medewerking van
de interne preventieadviseur en de arbeidsgeneesheer.
Methode Interactieve opleiding met behulp van een PowerPointpresentatie. Geïllustreerd met
casestudies.
Doelpubliek Werkgever, hiërarchische lijn, projectleiders, interne preventiedienst.
#WERKPOSTANALYSE

84
84
ADVI
ES
Productcode D1101
Rubriek Ergonomie
PE
Ergonomische inrichting
van de beeldschermwerkplek
Thema Preventie van de risico’s van beeldschermwerk.
Doelstellingen Juiste inrichting van elke werkplek gebruikt voor beeldschermwerk.
Programma De ergonoom neemt contact op met de werkgever om een aantal data vast te
leggen voor een bezoek ter plaatse aan de werkplekken die gebruikt worden voor
beeldschermwerk.
Evaluatie
 De ergonoom bezoekt elke werkplek (afhankelijk van de vraag van de werkgever)
en bekijkt de zithouding, de werkorganisatie, het belang van korte pauzes,
rekoefeningen en de correcte opstelling van de beeldschermwerkpost.
 De ergonoom tracht tijdens het bezoek zelf zo veel mogelijk aanpassingen aan
de werkplekken uit te voeren (hoogte van het scherm, instellen van de stoel …) en
noteert eventuele bijkomende verbetervoorstellen die moeten gepland worden
(verplaatsing van het bureau, aankoop van bepaald materiaal, ...). Die wijzigingen
zijn anders voor elke persoon en hangen af van de uitgevoerde taken, het gebruikte
materiaal, klachten, letsels, pijn of eventuele beperkingen van die persoon.
 In alle gevallen zullen de betrokken werknemers verzocht worden zich uit te
spreken over de werkpostenanalyse en de verbetervoorstellen.
Opmaak rapport
De evaluatie van de werkpostanalyse zal via een gedetailleerd rapport voorgesteld
worden met inbegrip van:
 De doelstellingen.
 De organisatie en het verloop van de bezoeken aan de werkplekken.
 Een aantal algemene aanbevelingen.
 De aanbevelingen en verbetervoorstellen, specifiek voor de onderzochte
werkposten.
Methode De individuele evaluatie bestaat uit een bezoek van de werkposten, in aanwezigheid
van de werknemer, om de verschillende aspecten van de werkpost (materiaal,
scherm, stoel, bureau, verlichting) kort te controleren op basis van een vooraf
opgemaakte checklist. Er wordt een individuele fiche afgeleverd en, op aanvraag, kan
ook een statistische studie gebeuren.
Gebruik van een fototoestel, een rolmeter en een luxmeter zijn noodzakelijk.
#BEELDSCHERMWERK

85
85
OPLE
IDING
Thema Preventie van de risico’s verbonden aan het werken met een beeldscherm
Doelstellingen Sensibilisering van de werknemers over de risico’s die volgen uit het aannemen van
slechte houdingen tijdens het werk en/of de slechte inrichting van de werkpost. Nuttige
tips om juist en ergonomisch te werken aan een beeldscherm.
Programma Het programma bestaat uit 2 modules.
Module 1 : Sensibilering (een halve dag, per groep van 6 tot maximaal 12 personen)
 Inhoud van de sensibilisering:
• De belangrijkste risico’s verbonden aan het werken met een beeldscherm zoals
problemen met spieren en beendergestel van de armen en de rug.
• Algemeen anatomisch overzicht van de spieren en het beendergestel.
• Beschrijving van de slechte werkhoudingen en hun gevolgen en van de mogelijke
alternatieve houdingen.
• Correcte inrichting van de werkpost en instelling van de meubels: stoelen, bureau,
scherm, toetsenbord, muis ...
• Opwarmingsoefeningen en sensibilisering over het belang van korte pauzes, beweging,
het rechtstaand uitvoeren van bepaalde taken ….
 Benodigde materialen: een lokaal dat is aangepast aan het aantal deelnemers en waar
de lesgever een presentatie kan geven (aanwezigheid van beamer en projectiescherm
zijn vereist), een volledige werkpost met beeldscherm (pc, toetsenbord, muis).
Deze module is eveneens het onderwerp van een onafhankelijke interbedrijvenopleiding:
Beeldschermwerk : bewustmaking
Module 2 : Individuele coaching aan de werkpost (20 minuten per post)
 Inhoud van de coaching: Observatie en gesprek met de werknemer over zijn/haar
manier van werken, de aangenomen houdingen, de uitgevoerde taken ... De ergonoom
brengt de dag zelf de mogelijke aanpassingen aan (schermhoogte, stoel afstellen ...)
Er worden foto’s genomen ter illustratie van het verslag.
Opstellen van een verslag met daarin:
 De beoogde doelstellingen evenals de organisatie en het verloop van de bezoeken aan
de werkposten
 De algemene ergonomische aanbevelingen in verband met de werkposten
 De aanbevelingen en voorstellen voor bijkomende en specifieke verbeteringen van de
bezochte werkposten en van degene die niet geanalyseerd konden worden op de dag
van de analyse (oriëntatie van een bureau veranderen, specifiek materiaal aankopen ...)
Methode Interactieve opleiding met behulp van een PowerPointpresentatie.
Aanwezigheid van didactische materialen is vereist (ruggengraat, luchtkussens,
ergonomische toetsenborden en muizen ...).
De opleiding wordt gevolgd door een bezoek van de ergonoom aan de verschillende
werkposten voor persoonlijke adviezen.
Doelpubliek Werkgever, hiërarchische lijn, werknemers, interne preventiedienst.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI, tijdens interbedrijvenopleidingen (2 tot 3 keer
jaarlijks georganiseerd).
Look@mycomputer
Beeldschermwerk
Productcode D1201
Rubriek Ergonomie
PE
#BEELDSCHERMWERK

86
86
ADVI
ES
Risicoanalyse rugletsels en
Muskuloskelettale aandoeningen
Thema Risicoanalyse en preventie van rugletsels, te wijten aan het hanteren van lasten of
patiënten of aan repetitieve en onaangepaste bewegingen, en musculoskeletale
aandoeningen.
Doelstellingen Analyse van de werkplek. Voorstellen tot preventieve maatregelen ter verbetering
van de werkomstandigheden met als doel de blootstelling aan de risico’s van
musculoskeletale aandoeningen, vooral aan de rug en de bovenste ledematen, te
verminderen.
Programma  Contactname met de interne preventieadviseur en samenwerking met de
arbeidsgeneesheer van het bedrijf om de werksituatie te schetsen en een overzicht
op te maken van de bestaande klachten.
 Observatie van de werkplek:
• gedurende een representatieve periode.
• met bijzondere aandacht voor de uitgevoerde bewegingen, de aangenomen
houding, de geleverde inspanningen, de te hanteren lasten, de te verplaatsen
patiënten (zorgsector) …
• een lijst opmaken van het gebruikte hulpmateriaal, de aanwending van het
materiaal, de toestand van het materiaal, de beschikbaarheid van de werkpost, ...
 Gesprek met de operatoren om een analyse te maken van de klachten die verband
houden met de werkplek, de arbeidsmiddelen en/of de werkomgeving en samen
naar realistische oplossingen te zoeken.
 Opmaken van een samenvattend verslag met voorstellen tot een ergonomische
inrichting.
Methode Observatie van de werkplek met gebruik van opnamemateriaal en meetapparatuur
(fototoestel, camera, meter…).
Afhankelijk van de werkomstandigheden zullen specifieke analysemethodes worden
gebruikt, zoals de gids FIFARIM (gids voor het evalueren en voorkomen van risico’s),
de KIM, de NIOSH-methode, de observatiemethode MSA SOBANE of verschillende
controlelijsten (werk aan een machine in staande positie, OSHA, OWAS, …).
Productcode D0104
Rubriek Ergonomie
PE
#MUSKULOSKELETTALEAANDOENINGEN

87
87
OPLE
IDING
87
ADVI
ES
Preventie van musculoskeletale
aandoeningen: realisatie van diverse
ondersteuningen (filmpjes, affiches...)
Thema Preventie van risico´s verbonden aan repetitief werk, slechte houdingen, belangrijke
inspanningen, ...
Doelstellingen De werkgever helpen bij de uitvoering van een preventief programma van MSA via
verschillende middelen (video, affiches ...).
Programma  Te bepalen samen met het bedrijf
 Contactname met de interne preventieadviseur en de samenwerking met de
arbeidsgeneesheer om een stand i.v.m. de bestaande klachten te maken.
 Voorafgaand bezoek aan het bedrijf met de interne preventieadviseur en de
arbeidsgeneesheer (van voorkeur)
 Realisatie van de verschillende verschillende theoretische en praktische middelen
(video, affiches, fotoreportage, ...) met als doel:
• de basisprincipes te herhalen van veilige handelingen bij heffen en tillen van lasten
• te sensibiliseren m.b.t. de voordelen van fitness en een gezonde levensstijl
• sequenties van fysieke activiteit uit te voeren (warming-up, stretching pauzes ...)
 Coaching van de contactpersonen die het programma binnen het bedrijf zullen
monitoren en opvolgen....
Methode  Theoretische en praktische benadering
 Maken van video sequenties
 Maken van illustratieve affiches
 ...
Productcode D0103
Rubriek Ergonomie
PE

88
88
OPLE
IDING
Productcode D0301
Rubriek Ergonomie
PE
Thema Preventie van risico’s van musculoskeletale aandoeningen van de bovenste
ledematen te wijten aan (inspannend, oncomfortabel) repetitief werk in
onaangepaste houdingen of me inspanningen op hoogte van de armen.
Doelstellingen Bewustmaking van de werknemers van de problematiek rond de musculoskeletale
aandoeningen van de bovenste ledematen.
Bespreking van de voornaamste risicofactoren.
Nuttige tips in verband met de problematiek en de noodzaak tot waakzaamheid
rond deze risico’s, vooral aan de werkpost.
Programma  Voorafgaand bezoek aan de werkpost om de werktaken te begrijpen, de aanwezige
risico’s te analyseren en om de opleiding aan deze factoren aan te passen.
 Opleidingssessie: 1 tot 2 sessies van een halve dag ( te bepalen bij een bezoek),
voor een groep van 6 tot 12 personen maximum.
projectiescherm zijn vereist), een wervelkolom, videofilms, ...
• Definitie van de musculoskeletale aandoeningen.
• Anatomische uitleg van de aangetaste weke delen.
• Belangrijkste risicofactoren en praktijkvoorbeelden.
• Beschrijving van onaangepaste werkhoudingen en handelingen, de gevolgen en
mogelijke aangepaste houdingen en handelingen.
• Sensibilisering rond het belang van het gebruik van hulpmiddelen en
ergonomische benadering van de werkpost.
• Stretching-oefeningen.
• Een praktijkgericht gedeelte aan de werkpost om de problemen concreet aan te
pakken en de houdingen van de deelnemers te corrigeren tijdens het uitoefenen
van hun taken aan hun werkpost.
Aanwezigheid van het benodigde didactisch materiaal. Praktijkoefeningen.
Preventie van risico’s van
musculoskeletale aandoeningen (MSA)
van de bovenste ledematen

89
89
OPLE
IDING
Thema Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) zoals rugklachten door repetitieve en
onaangepaste handelingen, verplaatsingen en manipulatie (heffen en tillen) van lasten. « De
ergonomische houdingen ».
Doelstellingen Bewustmaking van de werknemers van de problematiek van musculoskeletale aandoeningen
zoals rugklachten o.a. resulterende uit het heffen en tillen van lasten. Sensibilisering tot het
gebruik van aangepaste houdingen en handelingen.
Programma Modules van een halve dag, die volgen op een voorafgaande bezoek aan de werkpost om de uit te
voeren taken te begrijpen, de risico’s te analyseren en de opleiding aan te passen.
 Bezoek en analyse van de werkpost en de arbeidsomstandigheden (halve dag).
Inhoud van de module:
• Bezoek aan de werkpost om een risicoanalyse uit te voeren en zich vertrouwd te maken met de
werkomgeving en het gebruikte material.
• Opmaak van een syntheseverslag en aanpassing van de opleidingsmodules.
 Basismodule: 1 halve dag, per groep van 6 tot maximum 12 personen.
• Theoretische herhaling van de spinale anatomie en perifere spieren.
• Studie van de biomechanische bewegingen van de lumbale wervelkolom.
• Studie van verzwarende factoren en beroepsmatige spinale aandoeningen.
• Inleiding tot de concepten van de ergonomie met als doel een ergonomische werkpostopstelling
• Principes van fysieke veiligheid en vermindering van inspanningen met het aanleren van
specifieke houdingen: In de praktijk brengen van de activiteiten van het dagelijks leven. Het
belang van bewegen en van een minimale fysieke conditie wordt aangebracht door middel van
een aantal oefeningen.
• Aanleren van de basishoudingen.
• Ontspanningsoefeningen (stretching) aan het einde van de sessie om spierstijfheid tegen te
gaan.
 Praktische module: 1 halve dag, per groep van 6 tot maximum 12 personen.
• Herhaling van de theoretische noties, indien deze module later wordt gegeven dan voorgaande
• Heffen en tillen van lasten op maat: gebruik van technische en mechanische hulpmiddelen die
door het bedrijf zelf ter beschikking worden gesteld
• Opvolging op het terrein met individuele correcties
• Ontspanningsoefeningen (stretching) aan het einde van de sessie om spierstijfheid tegen te
gaan.
 Module praktische lichamelijke beheersing: 1 halve dag, per groep van 6 tot maximum 12
personen.
Voornamelijk praktisch, deze module plaatst de deelnemer in min of meer complexe situaties
teneinde het lichaam in de ruimte aan te voelen (gebruik van het lichaam als arbeidsmiddel):
• « Dynamische » oefening heffen en tillen van lasten
• Oefening « aanvoelen - perceptie »
• Oefeningen van verlies van evenwicht
• Verstevigings- en versoepelingsoefeningen
Manueel hanteren van lasten -
handelingen en houdingen
Productcode D 1301
Rubriek Ergonomie
PE

90
90
OPLE
IDING
 Benodigd materiaal: een lokaal dat is aangepast aan het aantal deelnemers en waar de
lesgever een presentatie kan geven (aanwezigheid van beamer en projectiescherm zijn vereist),
technische materiële en mechanische hulpmiddelen door het bedrijf aangereikt. Voor module
nr. 4 (module lichamelijke beheersing) is de voorziening van een voldoende grote ruimte nodig
(idealiter een sportzaal) en de deelnemers moeten in sportieve outfit zijn.
Aan het einde van de opleiding zal de werknemer in staat zijn om:
• potentieel gevaarlijke bewegingen te identificeren.
• de fundamentele beginselen van de rugbescherming toe te passen.
• oefeningen uit te voeren ter versteviging en versoepeling van de rug.
• de mate van zijn/haar lichamelijke beheersing en specifieke fysieke conditie te evalueren.
Aanwezigheid van het benodigde didactisch materiaal. Praktijkoefeningen door klein materiaal te
manipuleren.
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, werknemers, preventiedienst.

91
91
OPLE
IDING
Thema Preventie van de musculoskeletale aandoeningen zoals rugklachten door verplaatsen (heffen
en tillen) van lasten. Opleiding in groepsbeheer (“train the trainer”) rond de hantering van
lasten en de ergonomie van de houdingen.
Doelstellingen Bewustmaking van de instructeurs (interne opleiders) van de problematiek rond rugklachten
en musculoskeletale aandoeningen van de rug ten gevolge van het hanteren van lasten.
Nuttige tips om dagdagelijkse handelingen minder zwaar te maken voor de wervelkolom.
Sensibilisering tot het gebruik van de juiste lichaamshoudingen en bewegingen. Voorstellen
in verband met didactische en praktische hulpmiddelen om de gelegenheid te bieden de
problematiek van het hanteren van lasten (met of zonder mechanische hulpmiddelen) in het
eigen bedrijf te observeren, analyseren en verbeteren.
Programma  Opleidingssessie: module van 3 dagen per groep van maximum 6 personen.
 Benodigd materiaal: een lokaal dat is aangepast aan het aantal deelnemers en waar de
lesgever een presentatie kan geven (aanwezigheid van beamer en projectiescherm zijn
vereist), een wervelkolom, technische materiële en mechanische hulpmiddelen door het
bedrijf aangereikt.
• Theoretische benadering van de wervels en perifere spieren.
• Biomechanische studie van bewegingen op de rug.
• Uitleg over de verzwarende omstandigheden en de professionele rug- en wervelletsels.
• Presentatie van ergonomische noties met het oog op een ergonomische inrichting van de
werkpost.
• Beginselen van fysieke bescherming en inspanningsvermindering door het aanleren van
specifieke bewegingen en houdingen: beoefening in dagdagelijkse activiteiten. Het belang
om te bewegen en een minimale fysieke conditie te hebben wordt naar voor gebracht met
bepaalde oefeningen.
• Het aanleren van veilige basishoudingen.
• Hanteren van lasten op maat: gebruik van technische en mechanische hulpmiddelen die
door het bedrijf zelf ter beschikking worden gesteld.
• Didactische begrippen in verband met de interne communicatie en het groepsbeheer.
• Praktische training van de toekomstige contactpersoon met enkele situationele
voorbeelden.
 Aan het einde van de opleiding zal de contactpersoon in staat zijn:
• om de potentieel gevaarlijke bewegingen te onderscheiden.
• tot pogingen om de basisprincipes van rugbescherming op de werkpost toe te passen.
• de interne vragen tot sensibilisering te beantwoorden.
Een bijscholing van een halve dag, enkele maanden na deze opleiding wordt georganiseerd
en sterk aanbevolen.
Aanwezigheid van het benodigde didactisch materiaal. Praktijkoefeningen.
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, werknemers, preventiedienst.
Productcode D1601
Rubriek Ergonomie
PE -
Manueel hanteren van lasten
voor “contactpersonen”

92
92
OPLE
IDING
Productcode D1401
Rubriek Ergonomie
PE -
Technieken voor het verplaatsen
van patiënten
Thema Preventie van muskulo-skeletale aandoeningen ter hoogte van de rug en de
bovenste ledematendie kunnen ontstaan bij het vervoer en verplaatsen (heffen en
tillen) van lasten en patiënten. Opleiding in de ergonomische aspecten, specifiek
voor de zorgsector.
Doelstellingen Aanleren van technieken om patiënten te verplaatsen en te begeleiden op een
manier die veilig is voor de rug.
Programma  Voordien een bezoek aan de werkpost of de dienst in de instelling om inzicht te
krijgen in de uitgevoerde taken, de aanwezige risico’s te analyseren en de opleiding
aan deze factoren aan te passen.
 Opleidingssessie: 1 dag of 2 modules van een halve dag elk, gevolgd door een
halve dag bijscholing. Groepen met 6 tot (maximaal) 12 deelnemers. De opleiding
omvat een theoretisch gedeelte en een belangrijk praktisch gedeelte in een lokaal
met het nodige materiaal in de instelling.
 Benodigd materiaal: een lokaal aangepast aan het aantal deelnemers en waar
de lesgever een presentatie (aanwezigheid van beamer en projectiescherm zijn
vereist) en praktische oefeningen kan geven.
De instelling stelt één of meer bedden, rolstoelen en mechanische of elektrische
heftoestellen ter beschikking die door het personeel gebruikt worden.
• Theoretische opfrissing van de anatomische kennis van de wervelkolom en
het perifere spierstelsel, de biomechanica van lichaamsbewegingen, de reële
behoeften van patiënten om zich te bewegen en de waargenomen pathologische
gebreken…
• Sensibilisering over preventie van problemen met spieren en beendergestel
bij langdurig aangehouden houdingen, repetitieve bewegingen (met of zonder
inspanning) en het hanteren van lasten en patiënten.
• De principes van fysieke veiligheid en vermindering van inspanningen met
specifieke opleiding over bewegingen en daarnaast een praktische toepassing op
dagelijkse activiteiten.
• Het praktische gedeelte gebruikt de CESI-methode, die gebaseerd is op
observatie en reflectie door de deelnemers om technische verbeteringen van
hun hanteertechnieken te vinden. Efficiënte faciliteringstechnieken worden
voorgesteld om elke beweging te voorkomen die de patiënt of de zorgverstrekker
kunnen verwonden.
• Ze omvat het aanleren van manuele verplaatsingstechnieken van de patiënten:
op een bed, in een stoel, op de vloer, op de trap, naast geïmproviseerde
verplaatsingen in moeilijke omstandigheden.
• Er wordt ook gefocust op het gebruik van de beschikbare manuele en technische
hulpmiddelen.
Tijdens de opleiding worden de gewoontes van de instelling gerespecteerd. De
deelnemers zullen leren dat het gemakkelijker is om nieuwe handelingen aan te
leren in optimale omstandigheden, met de mogelijkheid om de rol van patiënt te
spelen om zo de reële hulp te ervaren die aan de patiënten geboden wordt. Elke
deelnemer zal een samenvatting ontvangen met de aangeleerde technieken.
Een jaarlijkse bijscholing wordt aangeboden ter plaatse om in identieke
omstandigheden te werken als het personeel: lokaal, materiaal, patiënt.
De opleiding is progressief en vereenvoudigd zodat iedereen de efficiëntie van
preventie kan ervaren op zijn of haar werkpost.

93
93
OPLE
IDING
Methode Participatieve opleiding aan de hand van een Power Point presentatie. Aanwezigheid
van het benodigde didactisch materiaal. Praktijkoefeningen en simulaties. Het
onderricht is opbouwend met talrijke praktische situationele oefeningen.
Elke deelnemer probeert zich de juiste vragen te stellen:
 Hoe beoordeel ik de situatie voor het verplaatsen?
 Hoe bereid ik de patiënt optimaal voor op een verplaatsing?
 Hoe stel ik me op een veilige manier op?
 Hoe kan ik het ter beschikking gestelde hulpmateriaal op de juiste manier
gebruiken?
Doelpubliek Verplegend personeel, gespecialiseerde opleiders, helpers voor thuiszorg en
animatiepersoneel.

94
94
OPLE
IDING
Productcode D1501
Rubriek Ergonomie
PE
Technieken voor het verplaatsen van
patiënten voor “contactpersonen”
Thema Preventie van rugaandoeningen die kunnen ontstaan bij het vervoer en verplaatsen
(heffen en tillen) van lasten en patiënten. Opleiding in de ergonomische aspecten,
specifiek voor de zorgsector. Opleiding in groepsbeheer (“train the trainer”).
Doelstellingen Aanleren van technieken om verplaatsingen van patiënten op een veilige manier
voor de rug te laten gebeuren. Voorstellen in verband met didactische en praktische
hulpmiddelen om de gelegenheid te bieden de problematiek van het vervoer en
verplaatsen van lasten en patiënten (met of zonder mechanische hulpmiddelen) in de
eigen instelling te observeren, analyseren en verbeteren.
Programma  Opleidingssessie: module van 3 dagen per groep van 6 personen maximum.
 Benodigd materiaal: een lokaal dat is aangepast aan het aantal deelnemers en waar
de lesgever een presentatie kan geven (aanwezigheid van beamer en projectiescherm
zijn vereist) en praktische oefeningen kan geven. De instelling stelt een of meerdere
bedden, rolstoelen, zetels en de door het personeel gebruikte mechanische of
elektrische liften ter beschikking.
• Na een rondvraag waarin elke deelnemer zijn individuele projecten en de dagelijks
ondervonden moeilijkheden bijdraagt, wordt een theoretische opfrissing gegeven,
gebaseerd op de lichamelijke biomechanica, de reële behoeften van patiënten
om zich te bewegen en de waargenomen pathologische gebreken. Daarna volgt
een sensibilisering over preventie van problemen met spieren en beendergestel
bij langdurig aangehouden houdingen, repetitieve bewegingen (met of zonder
inspanning) en het hanteren van lasten en patiënten. Een derde deel focust op
volwassenenpedagogie en groepsmanagement.
• Het praktische gedeelte gebruikt de CESI-methode, die gebaseerd is op observatie en
reflectie door de deelnemers om technische verbeteringen van hun hanteertechnieken
te vinden. Efficiënte faciliteringstechnieken worden voorgesteld om elke beweging te
voorkomen die de patiënt of de zorgverstrekker kunnen verwonden.
• De opleiding is progressief en vereenvoudigd zodat iedereen de efficiëntie van
preventie kan ervaren op de werkposten in de instelling. De opleiding wordt afgerond
met progressieve praktische ensceneringen rond het reële project ontwikkeld door de
nieuwe functionering van de deelnemers. In die ensceneringen leren de deelnemers
hun sterke en zwakke punten kennen en worden ze naar een betere overdracht van
gegevens begeleid.
Progressieve coaching wordt geboden indien CONTACTPERSONEN het voltallige
personeel moeten informeren over de preventie van problemen met spieren en
beendergestel bij het hanteren.
Een jaarlijkse bijscholing is nodig om de CONTACTPERSONEN op de hoogte te houden
van nieuwe faciliteringstechnieken en nieuwe efficiënte technische hulpmiddelen en
hen te helpen een antwoord te bieden op de problemen die gedurende het jaar ervaren
worden.
Aanwezigheid van het benodigde didactisch materiaal. Praktijkoefeningen en simulaties.
Het onderricht is opbouwend met talrijke praktische situationele oefeningen.
Doelpubliek Verplegend personeel, leidinggevend personeel in de zorgsector, gespecialiseerde
opleiders, helpers voor thuiszorg en animatiepersoneel.

PREVENTIE BURN-OUT VERSTROUWENSPER-
SONEN STRESS PSR IDPBW INTERNEPREVENTI-
DIENSTRISICOANALYSEARISSUPERVISIEINTERNE
PREVENTIEADVISEUR VRAGENLIJSTEN WERKGROE-
PEN CONFLICT WETTELIJK KADER AGRESSIE PRE-
VENTIE BURN-OUT VERSTROUWENSPERSONEN
STRESS PSR IDPBW INTERNEPREVENTIDIENST
RISICOANALYSE ARIS SUPERVISIE INTERNE PRE-
VENTIEADVISEUR VRAGENLIJSTEN WERKGROEPEN
CONFLICT WETTELIJK KADER AGRESSIE PRE-
VENTIE BURN-OUT VERSTROUWENSPERSONEN
STRESS PSR IDPBW INTERNEPREVENTIDIENST
RISICOANALYSE ARIS SUPERVISIE INTERNE PRE-
VENTIEADVISEUR VRAGENLIJSTEN WERKGROEPEN
#PSYCHOSOCIALE
RISICO’S
Voor uw vragen
1200 Brussel
Tel. 02 761 17 88
Fax 02 761 17 03

98
CESIADVIESIN
PSYCHOSOCIALERISICO’S
98
ADVI
ES
Terbeschikkingstelling van een
specialist psychosociale risico’s
«psychosociale risico’s».
 ‘In situ’ aanwezigheid van de specialist psychosociale risico’s met een periodiciteit
die met het bedrijf is overeengekomen om de ondersteuningsmissie aan de
IDPBW te verzekeren (algemene missies, specifieke interventies).
Methode Zie methodes m.b.t. de verschillende interventies die de specialist psychosociale
risico’s kan uitvoeren.
Doelpubliek Alle bedrijven met een IDPBW.
Productcode E0701
Rubriek Psychosociale risico’s
PE

99
CESIOPLEIDINGIN
99
OPLE
IDING
Informatie over het wettelijke kader
van de preventie van psychosociale
risico’s op het werk
Thema Informatie over het wettelijke kader van de preventie van psychosociale risico’s op
het werk.
Doelstellingen Toelichting over het wettelijke kader (KB van 17 mei 2007 - 10 april 2014).
Programma Voorstelling van de wijzigingen en nieuwe bepalingen in het KB van 10 april 2014
betreffende de preventie van psychosociale risico’s op het werk en de impact
daarvan op de arbeidswereld.
ca. 1 uur in een specifieke vergadering of tijdens een sessie van het CPBW:
 Bepalingen van het KB van 17 mei 2007 betreffende de voorkoming van
psychosociale belasting veroorzaakt door het werk, waaronder geweld, pesterijen
en ongewenst seksueel gedrag op het werk.
1. Inleiding: geschiedenis en context
2. Vooraf: belangrijkste wijzigingen
3. Definities
4. Actoren en hun rollen
5. Collectieve preventiemiddelen
6. Interne procedure
7. Conclusies
8. Vragen/opmerkingen
 Verplichtingen van de verschillende actoren (werkgever, hiërarchische lijn,
werknemers ...).
 Interne en externe procedures.
 Rol van de vertrouwenspersoon en de preventieadviseur gespecialiseerd in de
Psychosociale risico’s.
Methode Gebruik van een interactieve PowerPointpresentatie.
Doelpubliek Leden van het CPBW, van de hiërarchische lijn en de interne preventiedienst,
werknemers en hun afgevaardigden.
Productcode E0109
PE
#PREVENTIEAANPAK

100
CESIOPLEIDINGIN
100
OPLE
IDING
Psychosociale risico’s
voor laagdrempelig management
Productcode E0110
PE
Thema Preventie van psychosociale risico’s
Doelstellingen  Het begrip PSR en het (wettelijke) kader ervan begrijpen
 Bespreking van de definitie, bepaling van rollen en verantwoordelijkheden,
begrijpen van de wettelijke procedures en kennis nemen van de preventie-
actoren om zo een gemeenschappelijk kader te bieden aan de deelnemers en de
denkpistes en acties te coördineren.
 Leren de psychosociale risicofactoren te identificeren en nadenken over praktische
tools.
 De oorzaken kunnen identificeren en analyseren en een reeks praktische middelen
verzamelen zal de manager toelaten om snel en onbevooroordeeld tussen te
komen in het kader van zijn/haar beperkingen en zo de PSR veroorzaakt door het
werk in zijn team te voorkomen.
Programma De opleiding neemt een dag in beslag en behandelt de volgende thema’s:
 I. Inleiding: wie is wie verwachtingen
 II. Psychosociale risico’s in theorie
2.1. Juridische evolutie
2.2. Wettelijke definities
2.3. De meest voorkomende psychosociale risico’s
 III. Belangrijkste verplichtingen i.v.m. psychosociale risico’s.
3.1. De werkgever
3.2. De leden van de hiërarchische lijn
3.3. De werknemers
3.4. De preventieadviseur gespecialiseerd in psychosociale risico’s (PA-PSY)
3.5. De vertrouwenspersoon
 IV. Hoe psychosociale risico’s beheersen?
4.1. Beheer van relationele spanningen
• Hoe zichzelf situeren in verhouding tot de wettelijke stappen/procedures?
• Hoe als manager tussenkomen in het kader van relationele spanningen?
• Hoe zichzelf positioneren als rechtstreeks bij relationele spanningen betrokken
manager?
4.2. Beheersing van psychosociale risico’s op het niveau van het collectief
• Welke tools bestaan er en heb ik ter beschikking?
 Optionele thema’s:
• Beheersing van verslavingen in de werkplaats
• Beheersing van acute gevallen in crisissituaties (PTSD)
 Besluiten - keuzemoment
#PREVENTIEAANPAK

101
CESIOPLEIDINGIN
101
OPLE
IDING
Methode Collectieve en interactieve uiteenzettingen
Theorie + praktische oefeningen
Deze sensibilisering kan aangepast worden aan de realiteit van elke onderneming
(Integratie van bedrijfsspecifieke procedures, kwesties, eigenheden …). In dat geval
rekenen wij een halve dag aan voor vergadering en aanpassing van de didactische
tools.
(Minimaal 8 en maximaal 15 personen om uitwisselingen en praktische oefeningen
goed te laten verlopen).
Doelpubliek Deze module richt zich op (laagdrempelig) management.
#PREVENTIEAANPAK

102
CESIADVIESIN
102
ADVI
ES
Risicoanalyse
volgens de ARIS©
methode
Productcode E0105
PE -
Thema Risicoanalyse overeenkomstig art.8 tot 11 van het Koninklijk Besluit van 27 maart 1998
betreffende het beleid inzake het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun
werk.
Doelstellingen De risicoanalyse volgens de ARIS© methode (Integrale en systematische risicoanalyse)
heeft meerdere doelstellingen:
identificeren.
evalueren.
Programma De preventieadviseur psychosociale risico’s begeleidt u doorheen de verschillende
stappen van een preventiebeleid inzake de psychosociale risico’s:
 Stap 1: De samenstelling van een projectgroep en de sensibilisering van de actoren
(werkgever en werknemers).
Deze etappe bevat o.a. de begeleiding van de uitwerking van de wettelijke
voorschriften:
• Aanstelling van een PA PSY, vertrouwenspersoon
• Hulp bij het opmaken van een globaal en jaarlijks actieplan
• Hulp bij het nadenken over een beleidsverklaring rond welzijn op het werk
• Begeleiding bij de uitwerking van procedures
• Opleiding en sensibilisering van de personeelsleden (werkgever, directie,
hiërarchische lijn, werknemers)
 Stap 2: De pré-diagnostiek, onderzoek van de waarschuwingsindicatoren.
Deze pré-diagnostiek kan zich baseren op:
• De « klachten » (gemeld aan de arbeidsgeneesheer, de vakbondsafgevaardigden,
leden van de hiërarchische lijn, …) ;
• Een reeks indicatoren betreffende de werking van de ondernemingen en de
gezondheid en de veiligheid van de werknemers.
 Stap 3: De diepgaande diagnostiek.
De keuze van de middelen wordt door de intervenanten gemaakt in functie van
de resultaten van de pré-diagnostiek, de historiek en de parameters eigen aan de
onderneming (grootte, sector, risico’s, …), alsook de bestaande praktijken binnen de
organisatie.
De verschillende aanpakken (kwantitatieve en kwalitatieve/participatieve) sluiten elkaar
niet uit en kunnen elkaar opvolgen.
Risicoanalyse per functie.
#RISICOANALYSE

103
CESIADVIESIN
103
ADVI
ES
 Stap 4: De opmaak van een algemeen interventieverslag en de wedersamenstelling
van de resultaten.
Uitwerking van de algemene conclusies (collectieve en individuele
preventiemaatregelen) ter attentie van de werkgever, de preventieadviseur en de leden
van het CPBW.
 Stap 5: De uitwerking, implementatie en opvolging van het actieplan.
Methode ARIS©
is een risicoanalysemethode die de gevaren identificeert en de risico’s evalueert
rekening houdende met volgende disciplines:
 Veiligheid
 Ergonomie
 Hygiëne
 Gezondheid
Door toepassing van deze methode beschikt het bedrijf over een globale risicoanalyse
op de verschillende vlakken die vereist zijn door de reglementering van het welzijn op
het werk.
Elke werkpost wordt zeer nauwkeurig beschreven in zijn verschillende deeltaken. In
functie van voorafbepaalde taken kunnen gevaren worden ontdekt en gerangschikt
volgens een bijzondere classificatie:
 Werkomgeving
 Mensgericht
 Interacties
#RISICOANALYSE

104
CESIADVIESIN
104
ADVI
ES
Risicoanalyse m.b.t. de
psychosociale risico’s
via vragenlijsten
Productcode E01051
PE
Thema Uitwerken van een kwantitatieve risicoanalyse van psychosociale belasting van de arbeid
aan de hand van vragenlijsten.
Doelstellingen Opstellen van een kwantitatieve analyse van de psychosociale risico’s in het bedrijf.
Samenwerking tussen het bedrijf en de preventieadviseur, gespecialiseerd in de
psychosociale risico’s. Analyse van de verschillende psychosociale risico’s van de
werksituatie aan de hand van vragenlijsten. Identificatie van de risicogroepen en -factoren
binnen de onderneming. Voorstellen tot preventieve maatregelen die getroffen moeten
worden in functie van de evaluatie van de risico’s.
Programma Een kwantitatieve analyse van de psychosociale risico’s, gespreid over +/- 3 maanden,
verwerking van vragenlijsten (op papier of via computer), nauwkeurig onderzoek, analyse
van de resultaten, opmaken van een verslag en voorstelling van de resultaten.
Methode Verschillende batterijen vragenlijsten worden geselecteerd volgens de karakteristieken en
de doelstellingen van de onderneming, het aantal werknemers, …:
 CESI Q
De vragenlijst bevat drie delen:
• een identificatiefiche
• een stressevaluatie in de werksituatie (test Van Houte)
• de psychosociale risicoanalyse (CESI Q).
De test Van Houte bevat twee vragen. De eerste vraag aan de werknemers is om hun
stressniveau in de werksituatie te evalueren en de tweede vraag gaat over een inschatting
van hun stressbestendigheid.
De aanwezige thema’s in de CESI Q bevatten:
• De werkomgeving
• Middelen en materieel
• De werkorganisatie (autonomie, inhoud en voorwaarden)
• De menselijke aspecten
• Interacties (collega’s, teams en hiërarchische lijn)
Er wordt aan de werknemers gevraagd deze thema’s één voor één aan te pakken en als
volgt te beoordelen: « niet van toepassing », « onvoldoende en dringend te verbeteren», «
indien mogelijk te verbeteren » of « bevredigend ». Bijkomend wordt de mogelijkheid aan
de werknemers geboden om verbeteringsvoorstellen te doen voor elk item en bijkomende
factoren toe te voegen wanneer ze dit pertinent vinden voor de vragenlijst.
 Volledige Gezondheidstest (VGT) Controlelijsten (CL) en werkomgeving:
• TGT: Indicator van de psychische stress in 22 eenvoudige vragen. Deze test zorgt ervoor
dat eventuele gevolgen van stress op de gezondheid worden onderkend.
• Controlelijst van de test op de werkplek (CL): Vragenlijst om de bron van mogelijke stress
op het werk te achterhalen. De 32 vragen zijn gebaseerd op de eisen die het werk stelt,
de beslissingsmacht, aanwenden van bekwaamheden, arbeidsvoorwaarden en de steun
vanwege de leidinggevenden en de collega’s.
• Werkomgeving: 14 vragen betreffende de fysieke werkomgeving.
#RISICOANALYSE

105
CESIADVIESIN
105
ADVI
ES
 WOCCQ:
De WOCCQ (Working Conditions and Control Questionnaire)©
is een collectieve
diagnosemethode voor psychosociale risico’s op het werk. Ze werd op punt gesteld door de
dienst ‘Arbeids- en bedrijvenpsychologie’ van de Universiteit van Luik (Prof. V. De Keyser)
door Isabelle Hansez met de steun van de Federale Diensten van Wetenschappelijke,
Technische en Culturele Aangelegenheden. De verspreiding ervan wordt sinds 2001
gesteund door de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociale Overleg
(FOD WASO) en het Europees Sociaal Fonds.
Doelpubliek  Voor de ARIS light: ondernemingen of instellingen van alle groottes.
 Voor de VGT CL en de werkomgeving: bedrijven met minimaal 100 werknemers.
 Voor de WOCCQ: bedrijven met minimaal 250 werknemers.
Interventieplaats De preventieadviseur psychosociale risico’s komt vragenlijsten neerleggen in het bedrijf.
Verzameling van de documenten gebeurt op anonieme wijze. Computervragenlijsten
komen terecht in een vertrouwelijke mailbox van CESI. De verwerking van de gegevens
gebeurt in de lokalen van CESI.
#RISICOANALYSE

106
CESIADVIESIN
106
ADVI
ES
Participatieve risicoanalyse
Productcode E01052
PE
Thema Uitwerken van een risicoanalyse van psychosociale belasting van de arbeid volgens een
participatieve aanpak.
Doelstellingen Opstellen van een participatieve analyse van de psychosociale risico’s in het bedrijf.
Samenwerking tussen het bedrijf en de preventieadviseur, gespecialiseerd in de
psychosociale risico’s. Analyse van de verschillende psychosociale risico’s van de
werksituatie. Identificatie van de risicogroepen en -factoren. Voorstellen tot preventieve
maatregelen die getroffen moeten worden in functie van de evaluatie van de risico’s.
Programma De interventie duurt een halve dag en vereist een bezettingsgraad van minimaal 6
personen. Het bedrijf of de instelling heeft de keuze tussen drie participatieve methodes:
 Participatieve risicoanalyse CESI
2 preventieadviseurs Psychosociale risico’s van CESI, zijnde een gespreksleider en een
secretaris.
 «CESI©
interactieve controlelijst»
1 psychosociale preventieadviseur van CESI (gespreksleider/secretaris)
Methode SOBANE « Psychosociale risico’s »
Het gaat om de «observatie» (tweede fase van de SOBANE-methode), specifiek bedoeld
voor de psychosociale knelpunten die werden vastgesteld en die niet werden opgelost
tijdens de vaststelling (eerste fase van de SOBANE-methode). Werkgroepen worden
geacht zich meer in detail toe te spitsen op de risicofactoren die tijdens de vaststelling al
werden opgemerkt, teneinde minder voor de hand liggende oplossingen te herkennen.
Daarna zal een verslag worden gestuurd naar de werkgever met voorstellen tot
preventieve maatregelen.
Participatieve risicoanalyse CESI
Hulpmiddel voor de uitvoering van een risicoanalyse van de psychosociale belasting
van de arbeid op een participatieve basis, bedacht door het experten team van CESI
(werkgroepen die worden geleid door preventieadviseurs psychosociale risico’s). Het is de
bedoeling om het bedrijf een analyse te bezorgen van de psychosociale risico’s binnen de
gevormde groepen en de werkgever conclusies te bezorgen in een interventieverslag met
de risicofactoren en de belangrijkste preventiemaatregelen. Daarna wordt een verslag
verstuurd naar de werkgever met voorstellen tot preventieve maatregelen.
«CESI©
interactieve controlelijst» (light versie of volledig)
Een instrument dat a priori een aantal psychosociale risicofactoren definieert. Een
representatieve groep werknemers van de verschillende werkposten wordt samengesteld
en vergadert. De werknemers worden verzocht elk item van de «CESI©
interactieve
controlelijst» door te nemen en er anoniem en collectief een gecodeerde score aan te
geven.
Voor alle geïdentificeerde risicofactoren worden de deelnemers verzocht realistische
oplossingsvoorstellen in te dienen.
Aan de «CESI©
interactieve controlelijst» kunnen de werknemers spontaan nog
bijkomende factoren toevoegen. De samenvatting wordt tijdens de vergadering
opgemaakt en ter goedkeuring aan de werkgroep voorgelegd.
#RISICOANALYSE

107
CESIADVIESIN
107
ADVI
ES
107
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, interne preventiedienst, leden van het comité
voor preventie
#RISICOANALYSE

108
CESIOPLEIDINGIN
108
OPLE
IDING
Vertrouwenspersonen
Productcode E0503
PE
Thema Opleiding vertrouwenspersoon
Doelstellingen Ontwikkeling van een goed begrip van het kader van de rol van vertrouwenspersoon
en van de vaardigheid om doeltreffend te kunnen interveniëren in het kader van het
beheer en de preventie van psychosociale risico’s.
Kennis verwerven over: het welzijnsbeleid in de onderneming en de preventie van
psychosociale risico’s op het werk het Belgische gerechtelijke systeem en de wettelijke
bepalingen de verantwoordelijkheden van de verschillende actoren.
Kennis verwerven over de definitie en kenmerken van de psychosociale risico’s op
het werk: de individuele en collectieve risicofactoren de schade voor het individu,
de groep en de organisatie de verschillende soorten relationeel leed op het werk de
methodes voor risicoanalyse
Door praktische oefeningen de nodige kennis en competentie verwerven om
gesprekken te voeren met alle betrokkenen (verzoeker, aangeklaagde, lid van de
hiërarchische lijn ...).
Door praktische oefeningen kennis en competentie verwerven in verband met
de verschillende psychosociale interventietechnieken rekening houdend met de
interindividuele, collectieve en organisatorische dimensies van relationeel leed op
het werk. In het bijzonder, kennis verwerven over de volgende technieken voor
conflictbeheersing: interventie bij een derde persoon, verzoening en bemiddeling.
Programma 5 dagen
 Module 1: Wettelijk kader betreffende de rol en het statuut van de
vertrouwenspersoon
1. Wettelijke context
2. Definities
3. Toepassingsgebied
4. Actoren in de preventie van psychosociale risico’s
6. Individuele preventiemiddelen
7. Externe en formele procedures
8. Gekende obstakels
 Module 2: Psychosociale risico’s op het werk
1. Psychosociale risico’s - definitie
2. Psychosociale risico’s - hulpbronnen
3. Psychosociale risico’s - factoren
4. Psychosociale risico’s - schade
5. Psychosociale risico’s - analyse

109
CESIOPLEIDINGIN
109
OPLE
IDING
 Module 3: Psychosociale interventie: gesprekstechnieken
1. Gesprek met de klager
2. Gesprek met de aangeklaagde
3. Gesprekstechnieken
4. Beheersing van emoties
5. Deontologie voor de vertrouwenspersoon
 Module 4: Psychosociale interventie: probleemsituaties beheren
1. Soorten relationeel leed
2. Bemiddeling
3. Verzoek tot formele interventie wegens feiten van geweld, pesten, ongewenst
seksueel gedrag
4. Casestudy’s
5. Rollenspelen
Deze opleiding van 5 dagen omvat het programma bepaald in BIJLAGE 1 van het KB
van 10 april 2014 betreffende de preventie van psychosociale risico’s op het werk.
Methode Collectieve en interactieve uiteenzettingen Theorie + praktische oefeningen (rollenspellen
en casestudies).
Grootte van de groep: minimaal 8 en maximaal 15 personen om uitwisselingen en
praktische oefeningen goed te laten verlopen.
Intrabedrijfsopleiding: integratie van interne procedures in de opleiding.
Doelpubliek Vertrouwenspersonen
Interne preventieadviseurs
Actoren in HR
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI (interbedrijvenopleiding)

110
CESIOPLEIDINGIN
110
OPLE
IDING
Supervisie
van vertrouwenspersonen
Productcode E05020
PE -
Thema Supervisie/bijscholing voor vertrouwenspersonen
Doelstellingen De kennis over het wettelijke kader en de interventieprocedures uitdiepen en/of
opfrissen.
Om de principes en het kader van de interventies te begrijpen, moeten we ze eerst duidelijk
afbakenen. Met een gemeenschappelijke definitie kunnen we een gedeeld kader bieden
aan alle deelnemers en de reflecties en acties coördineren.
De bekwaamheden verbeteren en praktische instrumenten bieden zodat deelnemers
op een adequate manier kunnen reageren wanneer ze geconfronteerd worden met een
verzoek/probleem op het gebied van psychosociale risico’s.
Door ervaringen uit te wisselen en te oefenen voor mogelijke interventies bouwt de
vertrouwenspersoon zijn/haar capaciteit op om zelfstandig dossiers af te handelen en snel,
efficiënt en kwaliteitsvol te reageren.
Programma 1 dag: theoretisch gedeelte + praktisch gedeelte
1/2 dag: theoretisch gedeelte of praktisch gedeelte
Theoretisch gedeelte:
 Wettelijk kader betreffende de rol en het statuut van de vertrouwenspersoon
1. Wettelijke context
2. Definities
3. Toepassingsgebied
4. Actoren in de preventie van psychosociale risico’s
6. Individuele preventiemiddelen
7. Externe en formele procedures
8. Gekende obstakels
 Psychosociale risico’s in theorie
1. Psychosociale risico’s - definitie
2. Psychosociale risico’s - hulpbronnen
3. Psychosociale risico’s - factoren
4. Psychosociale risico’s - schade
5. Psychosociale risico’s - analyse
Praktisch gedeelte:
 Gesprekstechnieken
1. Gesprek met de klager
2. Gesprek met de aangeklaagde
3. Gesprekstechnieken
4. Beheersing van emoties
5. Deontologie voor de vertrouwenspersoon

111
CESIOPLEIDINGIN
111
OPLE
IDING
 Probleemsituaties beheersen
1. Soorten relationeel leed
2. Bemiddeling
3. Verzoek tot formele interventie wegens feiten van geweld, pesten, ongewenst seksueel
gedrag
4. Casestudy’s
5. Rollenspelen
Deze supervisie wordt voorzien in BIJLAGE 1 van het KB van 10 april 2014 betreffende de
preventie van psychosociale risico’s op het werk.
Methode Collectieve en interactieve uiteenzettingen Theorie + praktische oefeningen (rollenspellen
en casestudy’s).
Intrabedrijfsopleiding: integratie van interne procedures in de opleiding.
Doelpubliek Vertrouwenspersonen (die de basisopleiding al afgerond hebben)
Interne preventieadviseurs
Actoren in HR
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI (interbedrijvenopleiding)

112
CESIOPLEIDINGIN
112
OPLE
IDING
Burn-out:
opsporen, begrijpen, handelen
Productcode E0901
PE
Thema Preventie van burn-out.
Doelstellingen  De deelnemers helpen om het fenomeen en de effecten ervan beter te
begrijpen
Om een fenomeen goed te begrijpen, moeten we het duidelijk afbakenen. Met
een gemeenschappelijke definitie kunnen we een gedeeld kader bieden aan alle
deelnemers en de reflecties en acties coördineren.
 De risicofactoren/oorzaken leren identificeren
De specifieke oorzaken of symptomen bij zichzelf of de anderen identificeren laat
toe snel en onbevooroordeeld te reageren en de vicieuze cirkel van onbehagen te
doorbreken.
 De actoren identificeren van de preventie en interventie en praktische tools
verwerven om op gepaste manier te reageren wanneer je geconfronteerd wordt
met het fenomeen in je omgeving.
 Het project/actieplan van mijn onderneming ontdekken
Programma Het fenomeen leren kennen
 Hoe een burn-out definiëren?
• Definitie van en verschil tussen ‘uitputting’, ‘stress’ en ‘depressie’
• Symptomen
• Gevolgen
• Evolutie/proces
 De risicofactoren identificeren
• Factoren gelinkt aan de organisatie van het werk
• Factoren gelinkt aan de arbeidsvoorwaarden
• Factoren gelinkt aan de arbeidsomstandigheden
• Factoren gelinkt aan de inhoud van het werk
• Factoren gelinkt aan de interpersoonlijke relaties op het werk
• Factoren gelinkt aan het individu
• Versterkende factoren
• Vicieuze cirkels
De actoren en de acties
 Wettelijk kader
• Verplichtingen van de werkgever
• Verplichtingen van de werknemers
#BURN-OUT

113
CESIOPLEIDINGIN
113
OPLE
IDING
 De actiepistes
• De collectieve preventiemaatregelen
• De individuele preventiemaatregelen
• De primaire maatregelen
- Sensibilisering
- Opleiding van de hiërarchische lijn
- Risicoanalyse
- Communicatie via de beschikbare kanalen
• De secundaire maatregelen
- Steungroepen
- Check-up (opsporing van symptomen)
- Ontwikkeling van het stressbeheersend vermogen
• De tertiaire maatregelen
- Individuele behandeling/ondersteuning
- Terugkeer naar het werk
 De actoren
• De rol van de hiërarchische lijn
• Hoe handelen als betrokken werknemer?
• Hoe handelen als collega?
• De preventie-actoren
- De intern bepaalde actoren (HR, PA, SA, verpleger, hulpverlener, tussenpersoon ...)
- De vertrouwenspersoon
- De preventieadviseur psychosociale risico’s
- De preventieadviseur-arbeidsgeneesheer
• De hulpverlenende actoren
Communicatie van het actieplan van de onderneming
Als uw onderneming een actieplan voor burn-out heeft, stellen wij voor om dit te
presenteren en te becommentariëren voor de deelnemers. Deze presentatie kan
gegeven worden door onze opleiders of door iemand die uw onderneming hiervoor
afvaardigt.
Methode Collectieve en interactieve uiteenzettingen
Theorie + praktische oefeningen
Omdat deze opleiding/sensibilisering wordt aangepast aan de realiteit van elke
onderneming, rekenen wij een halve dag aan voor vergadering en aanpassing van
de didactische tools.
Sensibilisering: 1/2 dag
Interactieve workshop: 1 dag
Doelpubliek Elke werknemer, de werkgever, leden van de hiërarchische lijn, interne
preventiedienst, leden van het CPBW.
#BURN-OUT

114
CESIOPLEIDINGIN
114
OPLE
IDING
Burn-out: re-integratie
van de medewerkers
Productcode ONE028
PE -
Thema Reïntegratie van werknemers na burn out.
Doelstellingen  Burn-out en de effecten ervan beter begrijpen
 De verschillende stappen doorlopen
 De gesprekken na terugkeer systematiseren
 Sensibiliseren over het opvolgen van de werknemer bij zijn reïntegratie
 Praktische fiches opstellen om de verantwoordelijke te helpen om te gaan met de
burn-out (tijdens en nadien)
Programma Duur: 1 dag
 Burn-out leren kennen (presentatie en interactieve discussies)
 Hoe contact houden tijdens de afwezigheid?
 Het gesprek na de burn-out: er een constructief moment van maken
 Voorbereiding van het team op de terugkeer van een medewerker na
een burn-out
 Begeleiding van de werknemer
 Synthese van goede praktijken
Methode Interactieve discussies en oefeningen met ensceneringen.
Doelpubliek Module gericht op de hiërarchische lijn.
#BURN-OUT

115
CESIADVIESIN
115
ADVI
ES
115
Conflictpreventie en -beheersing
Productcode E0602
PE
Thema Conflictpreventie en -beheersing
Doelstellingen De hiërarchische lijn en de werknemers helpen om:
 (Terugkerende) relationele problemen op te lossen:
 Het eens te worden over wederzijdse verwachtingen
 Conflicten te voorkomen
 De team spirit te bevorderen herstellen
 …
Programma Coaching in de vorm van individuele gesprekssessies met de aanvrager.
Opstelling van een charter in overleg met alle actoren (hiërarchische lijn en team).
Zodat
 De zaken vanuit een andere invalshoek bekeken kunnen worden
 Een onjuiste definiëring van het probleem vermeden kan worden
 Begrepen kan worden wie problemen heeft
 Een manier van functioneren bepaald kan worden voor iedereen
Methode Individueel gesprek en/of overleg in groep: De focus van de interventie ligt op
gemeenschappelijk actief nadenken De deelname moet vrijwillig zijn en niet opgelegd
worden De methode is gebaseerd op het oplossen van het probleem.
Doelpubliek Teamleiders: directeurs, managers, coördinatoren, ploegbazen …
Werknemers
#CONFLICT

116
CESIOPLEIDINGIN
116
OPLE
IDING
Geconfronteerd met verbale
en fysieke agressie
Productcode E17 – D17
PE Module visite et analyse:
Formation: -
Module rapport d’analyse:
Thema Risicoanalyse en opleiding beheersing van verbale en fysieke agressie.
Doelstellingen Door analyse van de betreffende werkpost en/of doelfunctie de risico’s opsporen
in verband met verbale en fysieke agressie en deze elementen meenemen in de
opleiding.
 Deel ‘Communicatie’: faciliteren van het verwerven van basiskennis om verbale en
fysieke agressie te voorkomen en er efficiënt mee om te gaan.
 Deel ‘Fysiek’: het doel van de opleiding is om een instrument voor veilige fysieke
beheersing aan te reiken die omgaat met agressieve daden zonder de verbale en
non-verbale communicatie te verwaarlozen en met respect voor het wettelijke,
institutionele en professionele kader.
Een algemeen interventieverslag zal opgesteld worden en de opgespoorde
risicofactoren vermelden evenals de return van de opleiding zodat de onderneming
deze elementen kan opnemen in haar actieplan en preventieplan.
Programma 1. Analyse van de betreffende werkpost en/of doelfunctie
2. De opleiding neemt een dag in beslag en behandelt de volgende thema’s:
Deel ‘Communicatie’: Basismodule (1/2 dag)
 Inleiding Definities en processen: agressiviteit - woede - geweld op het werk -
agressie - frustratie/instrumenteel
 Agressiviteit voorkomen en omgaan met agressie: acteurs van de agressiviteit,
risicofactoren bij het overgaan tot de daad, verbale en non-verbale communicatie,
de behoeftepiramide, de fasen van morele beoordeling, de 9 triggers, modellen
van de wereld, triggers in de werkplaats, de gouden principes van de dialoog
 De instrumenten: vertrekpositie, empathie en actief luisteren, herformuleren,
geruststellen: ERIC, gemeenschappelijke belangen zoeken, weigering met
empathie uitdrukken, de confrontatie breken, een derde laten tussenkomen,
zelfbevestiging, omgaan met kritiek
 Oefeningen (rollenspellen en casestudies)
Deze basismodule kan aangevuld worden met de volgende modules:
Module emoties beheersen (1/2 dag)
Instrumenten voor beheersing van emoties: werken aan fysiologie, constructieve
ideeën activeren, leren loslaten, mindfulness, batterijen herladen, sociale
ondersteuning, legale bijstand.
Module ‘Gezinnen’ (1/2 dag) aangepast aan de sector rusthuizen
 Inleiding: rollenspel, wie zijn de derden? Welke relationele problemen? Manifestaties
van de agressie van gezinnen - risicomomenten - ervaring van het personeel
 Delen van ervaringen
 Werkomgeving
 Ervaringen van gezinnen: een grote verandering - ‘Ik heb er niet voor gekozen
te bestaan’ - de schuld van de gezinnen, parentificatie, urgentie, kost van de
behandeling
 Preventie van de agressie van gezinnen: individuele preventie (methode/limieten),
organisatorische preventie, systemische opvang (Thierry Darnaud), de ervaring van
een instelling
#CONFLICT

117
CESIOPLEIDINGIN
117
OPLE
IDING
Module ‘Onthaal’ (1/2 dag) aangepast aan de onthaalposten
 Definities: onthaal - onthaal van een moeilijk doelpubliek
 Agressief gedrag in de context van onthaal begrijpen behoeftepiramide,
wereldmodellen, positieve waarde van het individu, overtuigingen in verband met
agressief gedrag, machtsverhoudingen
 Agressiviteit voorkomen: communicatietools, telefonische communicatie,
organisatie van het onthaal, organisatie van de teams
Gedeelte ‘Praktisch/Fysiek’:
Risicofactoren die tot agressieve handelingen kunnen leiden.
 Houding tegenover een agressieve persoon.
 Positionering en beheer van de ruimte.
 Beheersen van ademhaling en lichamelijke spanning.
 Slagen voorkomen of ontwijken.
 Verwijderen en overmeesteren van een agressieve persoon.
 Wettelijk en institutioneel interventiekader.
* Een fysieke perfectioneringsmodule is beschikbaar - zie specifieke fiche.
3. Opstellen en bezorgen van een algemeen interventieverslag
Methode  Module inspectie en analyse: tools voor opsporing/analyse van de risico’s en
inspectie van de ruimte/werkpost.
 Opleidingsdeel ‘Communicatie’: collectieve en interactieve uiteenzetting:
theorie, uitwisseling van ervaringen en praktische oefeningen (rollenspellen en
casestudy’s).
 Opleidingsdeel ‘Fysiek’: CAMP-methode (Contrôle de l’Agressivité par la Maîtrise
Physique).
 Module verslag van de analyse: algemeen interventieverslag.
Doelpubliek Werkgever, leden van de hiërarchische lijn, interne preventiedienst, leden van het
comité voor preventie en bescherming op het werk, werknemers blootgesteld aan
risico’s op verbale en/of fysieke agressie.
#CONFLICT

119
PREVENTIEBELEID CAO 100 VERSLAVINGS-
PROBLEMATIEK POSTTRAUMATISCHE STRESSSYN-
DROOM CESI ASSISTANCE PREVENTIE OPLOSSING
VOOR KMO’S ERGOFIT FITNESSPROGRAMMA FY-
SIEKE ACTIVITEIT COACHING STRESSBEHEERSING
BURN-OUT RE-INTEGRATIE VAN MEDEWERKERS
VERANDERING BELEVEN PREVENTIEBELEID CAO
100 VERSLAVINGSPROBLEMATIEK POSTTRAUMA-
TISCHE STRESSSYNDROOM CESI ASSISTANCE PRE-
VENTIEOPLOSSINGVOORKMO’SERGOFITFITNESS-
PROGRAMMA FYSIEKE ACTIVITEIT COACHING
STRESSBEHEERSING BURN-OUT RE-INTEGRATIE
VAN MEDEWERKERS VERANDERING BELEVEN PRE-
VENTIEBELEID CAO 100 VERSLAVING
#WELZIJN
Voor uw vragen
1200 Brussel
Tel. 02 761 17 31
Fax 02 761 17 04
commercieel@cesi.be

120120
ADVI
ES
Ergofit
Productcode ONE029
Rubriek Welzijn
PE -
Thema Gezond op het werk door lichamelijk actief te zijn
Doelstellingen ERGO FIT is een fitnessprogramma voor de medewerkers van de onderneming.
Onze fysieke coaches helpen hen hun gezondheid te onderhouden.
ERGO FIT is veel meer dan een gewoon fitnessprogramma. Het is een onderdeel
van uw beleid voor welzijn op het werk.
ERGO FIT onderscheidt zich van andere spelers op de fitnessmarkt voor
ondernemingen. Het programma biedt fysieke activiteiten die het vermogen van
uw werknemers om met de werkbelasting om te gaan versterken.
ERGO FIT is een overdracht van gespecialiseerde knowhow aan uw onderneming.
Programma
Met uithoudingsproeven en proeven die kracht en
lenigheid testen wordt de fysieke conditie van uw
personeel beoordeeld. De resultaten worden meegedeeld
in individuele fiches die de werknemers bewust maken
van hun fysieke conditie.
 Fit test
Videotutorials die de oefeningen voorstellen.
Activiteiten aangepast aan uw onderneming die de
vooruitgang en de verbetering van fysieke prestaties
tot doel hebben. De clips zijn een visuele weergave van
de opwarmingsoefeningen, de stretchingpauzes en de
trainingen.
 Fit view
Vorming van een coach binnen uw onderneming.
De coach neemt het voortouw in de training van uw
personeel op basis van de video’s. Wij delen onze
knowhow om u onafhankelijk te maken.
 Fit training
Sensibilisering van uw werknemers over de rol die hun
fysieke conditie speelt in het voorkomen van problemen
met spieren en beendergestel en hart en bloedvaten.
Opwarming en stretching: de basis voor fysieke training.
Theorie en praktijk.
 Fit learning
2 of 3 oefensessies onder supervisie van onze trainer in uw
onderneming. Deze oefeningen worden in een aangepast
lokaal of op de werkplaats uitgevoerd. Onze trainer geeft
bij die gelegenheid nuttig advies aan uw coach.
 Fit Coaching
2 uur per groep van 8 personen
1.30 uur per groep van 8 personen
4uur
4uur
2uur
ONEMANAGEMENTADVIESIN
WELZIJN#FYSIEKEWELZIJN

121121
ADVI
ES
Methode We sluiten een samenwerkingsovereenkomst af met de onderneming, waarin
specifieke en praktische afspraken vastgelegd worden over de dienstverlening:
 Aantal werknemers dat deelneemt aan het programma ERGO FIT
 Aantal groepen
 Aantal sessies van Fit Test, Fit Training
 Aantal video’s en hun inhoud
Doelpubliek Alle ondernemingen.
WELZIJN
#FYSIEKEWELZIJN

122122
ADVI
ES
WELZIJN
Een nieuwe adem
Stoppen met roken op het werk
Productcode ONE011
Rubriek Welzijn
PE -
Thema Tabaksgebruik in de onderneming ligt aan de oorsprong van vele organisatorische
mankementen (absenteïsme, pauzes, risico op intoxicatie en arbeidsongevallen…) en vormt
een bedreiging voor de gezondheid van werknemers.
Door te opteren voor een begeleiding van de werknemers werkt de onderneming het welzijn
op het werk in de hand en neemt ze haar maatschappelijke verantwoordelijkheid op.
Doelstellingen Individuele hulp en begeleiding om te stoppen met roken voor werknemers in het bedrijf.
Wanneer ze hulp krijgen bij het stoppen met roken, hebben werknemers 40% kans op succes.
Zonder begeleiding slinken hun kansen tot 3 à 5%.
Programma
Doelpubliek Elk bedrijf getroffen door tabakverslaving.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI/OneManagement.
SESSIE KALENDER TYPE AANTAL
PERSONEN
DUUR DOELSTELLINGEN
1 Dag 0 Groep max. 15 2 uur Vragenlijst: Juist-Fout
Groepsgesprek over tabak
2 +3-4 weken Individueel 1 2 uur Eerste individuele consul-
tatie. De patiënt en zijn of
haar noden duidelijk
definiëren
3 +2 weken Individueel 1 1 uur Opvolging. Taak rond
motivatie. Mogelijk voors-
tel van een behandeling
4 + 2 weken Individueel 1 1 uur Opvolging Evaluatie van
het verloop en de voor-
gestelde behandeling
5 + 2 weken Groep max 15. 2 uur Evaluatie van het verloop
Delen van ervaren moei-
lijkheden en advies.
6 + 2 weken Individueel 1 1 uur Evaluatie en opvolging
7 + 3 weken Individueel 1 1 uur Evaluatie en opvolging
8 + 3-4 weken Individueel 1 1 uur Laatste consultatie
Eindevaluatie
Versterken van de moti-
vatie en het engagement
#FYSIEKEWELZIJN#TABAKVERSLAVING

123123
ADVI
ES
CESI Assistance
Productcode E0402
Rubriek Welzijn
PE - (forfaitaire prijs per
persoon op jaarbasis)
Thema Zware en onverwachte gebeurtenissen zoals een ontploffing, een zelfmoord,
een gijzelneming, een gewapende overval, een werkongeval, die leiden tot zware
verwondingen of overlijden, kunnen op het werk voorkomen. Deze traumatische
gebeurtenissen destabiliseren vaak de werking van het bedrijf en verstoren de
getroffen werknemers of getuigen in hoge mate. Volgende reacties kunnen worden
waargenomen: slaapstoornissen, angst, vermijden van alles wat aan de gebeurtenis
herinnert, herleven van de gebeurtenis… . Deze gevolgen worden
« POSTTRAUMATISCH STRESSSYNDROOM » genoemd.
Doelstellingen Vóór de gebeurtenis kunnen er in samenwerking met de intervenanten van CESI
preventiemaatregelen worden genomen zoals:
 Informatie van de werkgever en/of de hiërarchische lijn en/of het CPBW over het
optreden en de evolutie van het posttraumatisch stresssyndroom.
 Sensibilisatie van de werkgever en/of de hiërarchische lijn over de manier van
reageren op de slachtoffers of getuigen van de gebeurtenis
 Opmaak van een interventieplan.
Na de gebeurtenis, de slachtoffers van dit syndroom steunen, CESI stelt u zijn
dienst voor: CESI ASSISTANCE.
Deze dienst geeft elke persoon van het bedrijf die dit soort gebeurtenis van nabij of
veraf heeft meegemaakt de mogelijkheid zich te laten helpen door een team van
psychologen die gespecialiseerd zijn in het PTSS, op elk moment, dag en nacht, 7/7
d en 24/24 u in 4 talen: Frans, Nederlands, Engels en Duits.
Programma  Contactopname van de persoon met onze dienst 0800 30 777 (gratis).
 Eerste directe telefooncontact met een specialist: mogelijkheid voor het
slachtoffer om zich « te ontladen » bij een luisterend oor.
 Tweede telefooncontact met een psycholoog die gespecialiseerd is in PTSS. Deze
psycholoog neemt SNEL weer contact op met het slachtoffer. Deze specialist
gaat het slachtoffer rechtstreeks helpen om zijn eerste indrukken te overwinnen.
Indien nodig wordt een afspraak gemaakt voor een persoonlijke ontmoeting.
 Derde behandelingsstap van het slachtoffer: een persoonlijke ontmoeting.
 Deze stap kan zo vaak als nodig worden herhaald – het doel is het slachtoffer
gerust te stellen, vertrouwen te geven in zichzelf en in zijn omgeving, inclusief het
bedrijf.
Surf voor meer informatie naar onze website www.cesi.be
Methode Individueel gesprek. Het accent van de interventie ligt op de actie en niet op de
analyse of op de therapie.
Doelpubliek Elke persoon die in een traumatiserende situatie is gebracht.
Interventieplaats Via telefoon en op afspraak.
CESIADVIESINWELZIJN#PSYCHOSOCIAALWELZIJN

124124
ADVI
ES
Coaching
Productcode ONE011
Rubriek Welzijn
PE - (forfaitaire prijs per
persoon op jaarbasis)
Thema Coaching
Doelstellingen  Uw natuurlijke manier van werken analyseren en identificeren welke aspecten
daarvan de uitoefening van uw functie bevorderen en welke ontwikkeld of
gecorrigeerd moeten worden.
 Vaststellen met welke situaties u problemen heeft, zowel op persoonlijk vlak
als in uw relatie met anderen, de logica daarachter begrijpen en het gepaste
gedragsregister vinden.
 Nadenken over de manier waarop u de bekwaamheden van uw medewerkers
beter kan inzetten om zo uw eigen taken beter te organiseren.
 Werken aan tijdsbeheer.
 De belangrijkste partners met wie u constructieve relaties kan opbouwen
identificeren en de nodige instrumenten leveren om die relaties op lange termijn
te blijven onderhouden.
Programma Duur: 5 halve dagen
 Diagnostiek van de diversiteit van de functie en de manier waarop die aangepakt
wordt.
 Analyse van stresserende situaties die spanningen met zich mee kunnen brengen.
 Identificeren van de beeldvorming die aan de basis ligt van uw gedragingen in dit
soort situaties.
 De manier waarop ik bij voorkeur functioneer en het effect daarvan op mijn
manier van werken en mijn professionele relaties (vertrekkend vanuit HBDI).
 Mijn werkorganisatie: zones open voor anderen, afgeschermde zones. Hoe
deze zones optimaliseren? Hoe de logica achter mijn functionering beter
communiceren aan mijn belangrijkste gesprekspartners?
Op basis van observaties uit de eerste drie sessies: samenvatting, balans van de
effecten, uitdieping van bepaalde situaties.
Methode Elke sessie werkt rond een specifiek en vooraf bepaald thema en eindigt met het
bepalen van acties die vóór de volgende sessie genomen moeten worden. Deze
acties worden tijdens de volgende sessie beoordeeld. Met of zonder HBDI.
Doelpubliek Iedereen die interesse toont in het thema.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van OneManagement.
CESIADVIESINWELZIJN
#PSYCHOSOCIAALWELZIJN

125125
ADVI
ES
SenseCare® : behandeling van
burn-out in de onderneming
Thema Strijd tegen professionele uitputting of burn-out
Doelstellingen Begeleiding van bedrijven en werknemers bij de bestrijding van burn-out
Programma Modulaire aanpak in functie van de realiteit en de doelstellingen van de
onderneming.
SenseCare is een multidisciplinaire benadering die aangepast wordt aan de
specifieke eigenheid van elke situatie.
SenseCare intervenieert op 3 niveaus :.
1. Preventie
SenseCare zorgt voor de sensibilisering van de hiërarchische lijn, het management
en de werknemers met als doel hen aan te leren hoe ze bij zichzelf of bij de leden
van hun team de waarschuwingssignalen van stress of burn-out kunnen herkennen.
De sensibilisering gebeurt in de vorm van thematische workshops.
2. Opsporing
Vroegtijdige opsporing verhoogt de kansen om arbeidsongeschiktheid te
voorkomen gevoelig. SenseCare stelt tools ter beschikking van de onderneming
voor diagnose en zelfdiagnose van de tekenen van een burn-out. Deze krachtige
online tools werden ontworpen door psychologen die zich specialiseren in burn-
out.
3. Behandeling
Vroegtijdige opsporing verhoogt de kansen om arbeidsongeschiktheid te
voorkomen gevoelig. SenseCare stelt tools ter beschikking van de onderneming
voor diagnose en zelfdiagnose van de tekenen van een burn-out. Deze krachtige
online tools werden ontworpen door psychologen die zich specialiseren in burn-
out. CESIADVIESINWELZIJN
Productcode ONE0
Rubriek Welzijn
PE -
#BURN-OUT

126126
ADVI
ES
Methode Sensibilisering van de hiërarchische lijn, het management en de werknemers.
Thematische workshops.
Diagnose en zelfdiagnose van de tekenen van een burn-out.
Afhankelijk van de diagnose en de ernst van de aandoening, biedt SenseCare drie
types behandelingen.
 Energy balance
• Voor ondernemingen die een werknemer hebben geïdentificeerd met de
eerste tekenen van burn-out.
• Doelstellingen : opnieuw energie verschaffen doornieuwe prioriteiten te
bepalen..
• Programma « ENERGY BALANCE » : 6 coachingsessies (1.30 uur), verzorgd
door een gespecialiseerde psycholoog in de onderneming .
 Back on track
• Voor ondernemingen die een werknemer hebben met de eerste tekenen van
burn-out in combinatie met een reële gedragsverandering.
• Doelstellingen : de werknemer helpen om zijn vroegere gesteldheid terug te
vinden. De werknemer de tools aanreiken om burn-out te vermijden.
• Programma « BACK ON TRACK » : 15 behandelingsuren met medisch-
psychologische begeleiding, coaching en collectieve lessen
 Deep breath
• Ondernemingen die een werknemer hebben die alle symptomen van burn-
out vertoont inclusief gedragsverandering en verslechtering van de prestaties.
• Doelstellingen : De werknemer die gestopt is met werken beschermen of
helpen genezen bij arbeidsongeschiktheid.
• Programma « DEEP BREATH » : 22 behandelingsuren met medisch-
psychologische begeleiding, coaching, collectieve lessen, sociale
ondersteuning en professionele oriëntatie.
Doelpubliek Elk bedrijf getroffen door burn-out.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van CESI/OneManagement.
WELZIJN
#BURN-OUT

127127
OPLE
IDING
Stressbeheersing
Productcode ONE007
Rubriek Welzijn
PE
Thema Leren omgaan met stress.
Doelstellingen  De «mechanica» van stress begrijpen.
 De deelnemers maken een «balans» op van hun werking onder stress en de
effecten van stress op de kwaliteit van hun werk.
 Gebruik van «beheersinstrumenten» van teams die aangepast zijn aan de
stresserende situaties waarin ze werken.
 Voorbereiding van «concrete acties» om de stressbeheersing van deelnemers te
verbeteren, zowel voor henzelf als voor hun teams.
 Reeks 1: De dynamiek van stress.
 Reeks 2: Identificatie van externe prikkels die stress genereren.
 Reeks 3: De perceptie van de externe prikkels.
 Reeks 4: Mijn emotionele en gedragsmatige reacties.
 Reeks 5: Het besmettende effect van stress.
 Reeks 6: Persoonlijke samenvatting.
Methode  Theoretische uiteenzettingen introduceren elk nieuw cognitief element.
 Praktijkoefeningen.
 Analyse van situaties.
 Debriefings waarin de animator instrumenten aanreikt.
 Met HBDI of Talent.
Interventieplaats In de lokalen van OneManagement of in het bedrijf zelf.
ONEMANAGEMENTOPLEIDINGIN
WELZIJN
#PSYCHOSOCIAALWELZIJN

CAPWORK MAN-AGE-MENT WERKHERVATTING
WERBAAR WERK 45+ WERKNEMERS OUDERE
ERKNEMERS WERKGELEGENHEIDSPLAN WERKON-
DERBREKING CAO 104 Y-GENERATIE CAPWORK
MAN-AGE-MENT WERKHERVATTING WERBAAR
WERK 45+ WERKNEMERS OUDERE ERKNEMERS
WERKGELEGENHEIDSPLAN WERKONDERBREKING
CAO 104 Y-GENERATIE CAPWORK MAN-AGE-
MENT WERKHERVATTING WERBAAR WERK 45+
WERKNEMERS OUDERE ERKNEMERS WERK-
GELEGENHEIDSPLAN WERKONDERBREKING CAO
104 Y-GENERATIE CAPWORK MAN-AGE-MENT
WERKHERVATTING WERBAAR WERK 45+ WERKNE-
MERS OUDERE ERKNEMERS WERKGELEGEN
#INZETBAARHEID
Voor uw vragen
1200 Brussel
Tel. 02 771 1731
Fax 02 772 03 10
commercieel@cesi.be

130130
ADVI
ES
Productcode A13063
Rubriek Inzetbaarheid
PE -
CAP WORK Entreprise
Thema Tewerkstelbaarheid - Beheer van de arbeids(on)geschiktheden.
Doelstellingen Hulp bij het beheer van arbeids(on)geschiktheden, interventie en advies.
Programma In 3 opeenvolgende luiken
 LUIK 1 : Bepaling van het beleid voor werkbehoud en werkhervatting van de
onderneming
 LUIK 2 : Implementatie van individuele begeleidingsmaatregelen
 LUIK 3 : Collectieve beoordeling van de benaderingswijze.
Methode Oprichting van een Cap Work-comité in de onderneming met interventie van een
Cap Work-coördinator van CESI
 LUIK 1 : Drie vergaderingen om de ondernemingsstrategie uit te werken
• Vergadering 1 : De visie. Bepaling van het ondernemingsbeleid voor
werkhervatting.
• Vergadering 2 : De inventaris. Beoordeling van de specifieke situatie van
de onderneming en van de al ondernomen acties. Presentatie van de
benaderingswijze van CESI.
• Vergadering 3 : Het actieplan. Vastleggen van concreet genomen maatregelen
bij de werkhervatting.
 LUIK 2 : Individuele procedure om de werkhervatting te faciliteren, aangepast
aan de aard van de ongeschiktheid (fysieke of psychologische gezondheid) en de
organisatorische omstandigheden van de werkhervatting.
In alle gevallen zijn er 7 fasen :
1. De aanpak van de werkhervatting aanvangen zodra de eerste administratieve
stappen voor afwezigheid genomen worden
2. Het eerste contact met de werknemer nemen
3. De werknemer begeleiden bij zijn of haar herstel
4. De werkpost en de psychosociologische omgeving analyseren
5. Een plan opstellen voor de werkhervatting in samenwerking met de betrokken
actoren inclusief de directe hiërarchische oversten van de werknemer
6. De werkhervatting faciliteren door het terugkeerplan uit te voeren
7. De opvolging van de werkhervatting verzekeren en de nodige aanpassingen
doen
 LUIK 3
• Verzamelen van gegevens,
• Analyse,
• Uitwerken van preventieve actietrajecten
CESIADVIESINZETBAARHEID

131131
ADVI
ES
Doelpubliek Alle ondernemingen die een strategie willen opstellen voor actie en interventie op
het vlak van beheer van arbeids(on)geschiktheden.
Interventieplaats In de onderneming zelf

132132
OPLE
IDING
Productcode A1305
PE -
Man-AGE-ment voor het welzijn van
uw 45+ werknemers
Thema Werkgelegendheidsplan voor « oudere » werknemers - Collectieve
Arbeidsovereenkomst (CAO) n°104
Doelstellingen Leeftijdsbeheer binnen het bedrijf via 3 actieniveaus:
 De gezondheid.
 De aangepaste werkomstandigheden.
 De gedeelde waardering van competenties binnen uw organisatie.
Programma Voor de collectieve of individuele acties, 3 interventieniveaus aangepast aan de
behoeften van het bedrijf:
 De basisaudit, door een risicoanalyse op vlak van ergonomie, gezondheid of
psychosociale belasting en door competentiebeheer.
 De preventie, toegespitst op de geïdentificeerde risico’s.
 De opvolging, om de continuïteit van de acties te garanderen.
Duur: 1 tot 2 halve dagen. Voor de basisaudit met interventie van 1 tot 2 experts.
Methode  Bepaling van de bedrijfsbehoeften en de prioritisering van de acties.
 Voorstellen en aanbod volgens de toolkit Man-age-ment.
Interventie door CESI en OneManagement.
Doelpubliek Elke onderneming met meer dan 20 werknemers.
Interventieplaats Binnen het bedrijf of in de lokalen van CESI/OneManagement.
#LEEFTIJDSBEHEER

133133
FOR
M
ATION
Audit Preventie Opvolging
COLLECTIEVEACTIES
GEZONDHEID
 Analyse van het werknemers-
bestand (leeftijd,
beroepsrisico’s)
 Gerichte bezoeken aan de
werkplaats
 Analyse van de
epidemiologische gegevens
(redenen werkonbekwaamheid,
gedetecteerde ziektebeelden...)
 Ondernemingsbeleid op het
vlak van collectieve restauratie
(dieetleer)
ERGONOMIE
 ARIS© ergonomie
 Analyse van specifieke
risico’s: RSI, thermische
omgevingsfactoren, nachtwerk
en ploegendienst...
 Gerichte opleidingen:
hantering van
lasten, thermische
omgevingsfactoren…
 Keuze ergonomisch materieel
 Evaluatie van de lichamelijke
belasting van het werk
 Arbeidsorganisatie
PSYCHOSOCIALEBELASTINGEN
TEAMCOACHING
 ARIS© psychosociale belasting  Strijd tegen stereotiepen  Oprichting van een “multi”cel
(HR, IDPB, EDPB)
 Voorwaarden voor duurzaam
werk (MVO)
 Plan voor interne mobiliteit
 Gerichte opleidingen voor
trainers, het management, de
teams...
 Beleid voor de overdracht van
kennis en knowhow
INDIVIDUELEACTIES
GEZONDHEID
 Gezondheidstoezicht
 Gezondheidscheck-up (over-
zicht) beperkt of uitgebreid
 Ontwikkelen van een project
voor lichamelijke activiteiten
in de onderneming
 Check-up met betrekking tot
dieet
 Dieetleer
 Check-up met betrekking tot
roken
 Strijd tegen het roken
 Cardiovasculaire check-up  Preventiemodules voor car-
diovasculaire risico’s
ERGONOMIE
 Analyse van de werkpost  Ontwerpergonomie corri-
gerende ergonomie van de
werkpost
 In aanmerking komen voor
gerichte federale subsidies voor
werknemers 45+
PSYCHOSOCIALEBELASTING
ENTEAMCOACHING
 Analyse van de bekwaamheden  Overzicht van bekwaamhe-
den en motivatie
 Persoonlijke begeleiding
 Persoonlijke oriëntering
De acties van CESI zijn aangeduid in het rood, de acties van OneManagement in het blauw
#LEEFTIJDSBEHEER

134134
OPLE
IDING
45+, werken met verschillende
generaties
Productcode ONE016
PE -
Thema Communicatie tussen de X- en Y-generaties.
Doelstellingen Intergenerationele wisselwerkingen analyseren en begrijpen. Het eigen gedrag
analyseren en begrijpen. Het gedrag van de ander analyseren en begrijpen.
 De sterke punten van elke generatie analyseren.
 Een «Think Lab Intergeneration» modereren en creatieve tools gebruiken
 De onderneming systemisch en duurzaam bekijken.
 Een cultuur van intergenerationele co-creatie ontwikkelen.
 De gepaste overdrachtswijzen aansnijden.
 Het leerproces efficiënt beheren
Programma Duur: 2 dagen
 Generation Y: een mythe?
• Voorstellingen, clichés: analyse van beperkende overtuigingen
• Definitie van het begrip ‘generatie’
• Generaties BB, X, Y, Z: verschillen, modellen, gelijkenissen ... Diversiteit: een
dagelijks gegeven in de onderneming
• Sensibilisering en inleiding tot systemisch denken Sensibilisering over
kennisoverdracht
 Een «Think Lab Intergeneration» modereren
• Collectieve intelligentie begrijpen en stimuleren
• 10 elementen voor een beter begrip
• De inhoud van de think tanks toepassen
 Uitvoering: samen een cultuur van intergenerationele co-creatie ontwikkelen en
het implementatietraject uittekenen
• Checklist voor leerervaringen
• Mogelijke obstakels voor leren
• Leren en communiceren
• Leren en voorstelling
• Aspecten waarmee rekening gehouden moet worden bij een opleiding
Methode Interactieve methode.
Met HBDI.
Doelpubliek Iedereen die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van HR in de onderneming.
Iedereen die betrokken is bij intergenerationele kwesties in de onderneming
Interventieplaats OneManagement maakt deel uit van de Groep CESI
ONEMANAGEMENTOPLEIDING
INZETBAARHEID
#LEEFTIJDSBEHEER

ASSESSMENT EVALUATIE TALENT MANAGEMENT
HR OUTSOURCING ORGANISATORISCHE AUDIT BE-
LEIDSONTWIKKELING HBDI CO-CREATIE COLLEC-
TIEVE INTELLIGENTIE VERANDERING ORGANISATIE
ABSENTEÏSME MANAGEMENTOPLEIDING DELEGE-
RENEVALUATIEGESPREKVERGADERINGSMETHODE
TIJDSBEHEER ASSERTIVITEIT PERSOONLIJKE
ONTWIKKELING PROJECTEN BEÏNVLOEDINGSTECH-
NIEKEN COMMUNICATIE ONTHAAL LESGEVERS
ASSESSMENT EVALUATIE TALENT MANAGEMENT
HR OUTSOURCING ORGANISATORISCHE AUDIT BE-
LEIDSONTWIKKELING HBDI CO-CREATIE COLLEC-
TIEVE INTELLIGENTIE VERANDERING ORGANISATIE
ABSENTEÏSME MANAGEMENTOPLEIDING DELE
#MANAGEMENT
Voor uw vragen
1200 Brussel
Tel. 02 771 94 71
Fax 02 772 03 10
onemanagement@cesi.be

ONEMANGEMENTADVIES
INMANAGEMENT
138
ADVI
ES
Assessment
Productcode ONE024
Rubriek Management
PE -
Thema Selectie van kandidaten voor een bepaalde functie.
Doelstellingen De opdrachtgever de elementen aanreiken om de capaciteit van een kandid(a)at(e)
om de functie waarvoor hij/zij solliciteert uit te oefenen te beoordelen.
Programma 2 producten
 1. Essential screening
• Duur: één dag, verslag inbegrepen (aanwezigheid van een halve dag voor de
kandidaat).
• Tools: gedragsgebonden vragenlijsten
• Programma: online vragenlijst, gesprek met de consultant, schriftelijk rapport,
mondeling verslag.
Tijdens dit gesprek waakt de consultant erover de nodige informatie te verzamelen:
• de geprefereerde manier van werken van de kandid(a)t(e)
• zijn/haar motivatie en kijk op de functie
• de mate waarin hij/zij de bedrijfscultuur en -waarden onderschrijft
 2. Screening Plus
• Duur: anderhalve dag, verslag inbegrepen (een dag aanwezigheid voor de
kandidaat).
• Tools: gedragsgebonden vragenlijsten
• Programma: online vragenlijst, gesprek met de consultant, rollenspel van
(ad hoc) scenario’s, schriftelijk rapport, mondeling verslag.
De assessment vindt plaats tussen de kandid(a)at(e) en een senior consultant van
OneManagement. Een tweede consultant kan tussenkomen tijdens de enscenering
van scenario’s.
Tijdens de assessment waakt de consultant erover de nodige informatie te
verzamelen:
• De geprefereerde manier van werken van de kandid(a)at(e)
• Zijn/haar motivatie en kijk op de functie
• De geschiktheid van de kandid(a)at(e) voor de functie en de mate waarin hij/zij de
bedrijfscultuur en -waarden onderschrijft
• Het gedrag van de kandid(a)at(e) in bepaalde situaties, de competenties die hij/zij
kan inzetten en zijn/haar geschiktheid om met de situatie om te gaan
#COMPETENTIEBEHEER

MANAGEMENT
139
ADVI
ES
Methode De assessment steunt op die pijlers, die behandeld worden in beide formules:
 Vragenlijst over geprefereerde werkwijzen (OPQ of HBDI)
 Verkennend gesprek dat zowel gericht is op technische en strategische aspecten
van de functie, als op relationele aspecten en aspecten op managementniveau en
gesprek gericht op competenties/gedrag
 Beoordeling van de motivatie van de kandida(a)t(e)
Bij de formule ‘Screening Plus’ kunnen het gedrag en de competenties van de
kandidaat ook via de enscenering van scenario’s geëvalueerd worden in een
functiespecifieke context.
Op verzoek van de klant kunnen ook tests voor verbaal, numeriek en ruimtelijk
redeneren toegevoegd worden.
Doelpubliek Teamleider, dienst- of departementshoofd, voorafgaand aan benoeming.
Nieuwe medewerk(st)er.
Interventieplaats Idealiter bij OneManagement of in de onderneming zelf.
#COMPETENTIEBEHEER

ONEMANGEMENTADVIES
INMANAGEMENT
140
ADVI
ES
Outsourcing HR
Productcode ONE025
Rubriek Management
PE -
Thema De HR-expertise van een consultant ter beschikking stellen voor een periode van
bepaalde duur.
Doelstellingen  Een tijdelijk gebrek aan personeel/expertise verlichten (vervanging voor
bevallingsverlof, uitwerken van een strategisch HR-plan, versterking van expertise
in de context van verandering …), door operationele HR-taken te uit te voeren
(aanwerving, opleiding, opleidingsplan, Business Partner …).
 De opstart van een project verzorgen vanuit het oogpunt van de uitwerking van
de strategie of van de operationalisering.
 De operationalisering van een project geheel of gedeeltelijk coördineren.
 Het HR-team versterken/adviseren in een contact van verandering of
herstructurering.
Programma Bepaalde duur, volgens de behoeften van de klant.
 Analyse van de situatie en de behoeften van de klant.
 Identificeren van de actoren en bepaling van de reikwijdte van het project.
 Voorlopige en definitieve evaluaties samen met de klant.
 Handover naar interne medewerkers.
 Afsluiting van het project.
Methode One Management werkt samen met meerdere onafhankelijke meertalige
consultants met HR-expertise op verschillende gebieden (operationele experts,
managers, experts in strategie). Afhankelijk van de behoeften van de klant worden
profielen aangeboden waaruit de klant de expert selecteert die hij nodig heeft om
de taak tot een goed einde te brengen. One Management garandeert de opvolging
van de kwaliteit door de klant een uniek contactpunt te bieden (de Account
Manager) die de taak superviseert vanuit organisatorisch oogpunt.
Doelpubliek Elke onderneming die extra HR-expertise nodig heeft.
#HRMANAGEMENT

MANAGEMENT
141
ADVI
ES
Organisatorische audit
Thema Optimalisering van organisatiemodellen
Doelstellingen  Functionele stoornissen of incoherenties van het bestaande organisatiemodel
identificeren
 Op basis van de analyse van het bestaande organisatiemodel voorstellen doen
voor verbetering en optimalisering
 Organisaties begeleiden die geconfronteerd worden met organisatorische
veranderingen
Programma Duur: varieert afhankelijk van de behoeften
Methode  Analyse van de behoeften in samenwerking met de klant
 Analyse van de objectieve gegevens door middel van documentatie gevolgd
door kwalitatieve interviews (centrale actoren met betrekking tot de vooraf
geïdentificeerde behoeften)
 Stand van zaken en voorstellen (verslag) voor een besluitvormend en
organisatorisch model
 Presentatie van voorstellen aan de opdrachtgever
Doelpubliek Bedrijven betrokken in herstructureringen, fusies, kostenbesparende operaties,
ondernemingen die hun organisatorische model wensen te optimaliseren.
Productcode ONE026
Rubriek Management
PE -
#WERKORGANISATIE

ONEMANGEMENTADVIES
INMANAGEMENT
142
ADVI
ES
Begeleiding van de
beleidsontwikkeling in het team
Productcode ONE027
Rubriek Management
PE -
Thema Verbetering van de werking van teams.
Doelstellingen  Verbetering van de werking van en samenwerking binnen het team
 Creëren van een groepsdynamiek gebaseerd op de integratie van de diversiteit.
Meer specifiek in het kader van de begeleiding van beleidsontwikkeling in het
team:
 Begeleiding van het team bij het uitwerken van strategische oriëntaties en het
actieplan
Programma 1 tot 2 dagen afhankelijk van de behoefte
 Teamprofilering aan de hand van de HBDI-tool
 Analyse van de kracht/zwakheid en de complementariteit binnen het team
 Implementeren van ontwikkelingsmaatregelen
Meer specifiek in het kader van de begeleiding van beleidsontwikkeling in het team:
 Faciliteren van ‘bottom-up’ informatieverzameling
 Consolidatie en actieplan met verdeling van rollen en verantwoordelijkheden
Methode Interactieve methode
Met HBDI
Consultant: rol van facilitator
Doelpubliek Elk team dat zijn werking wil verbeteren, wil nadenken over strategische oriëntatie
of eenvoudigweg even afstand wil nemen van de dagelijkse beslommeringen.
#COACHING

MANAGEMENT
143
ADVI
ES
Co-creatie
Thema Co-creatieve organisatie, collectieve intelligentie, in groep werken, creativiteit.
Doelstellingen De HR in en rond het bedrijf optimaliseren om de toegevoegde waarden te
verhogen.
Programma Duur: 2 of 3 dagen
 Systemische visie op de organisatie.
 De ‘pensée complexe’ en zijn impact vandaag.
 Toekomstige uitdagingen.
 Co-creatie en management, co-creatie en strategie, co-creatie en sociale impact.
 Gebruik van communicatieplatformen: ISN, ESN
 Instrumenten voor een menselijke en efficiënte co-creatie: HBDI, creatieve
hulpmiddelen.
Methode Informatief en participatief
Met HBDI.
Doelpubliek Elk bedrijf dat met zijn tijd mee wil gaan en zich wil aanpassen aan de snelle
veranderingen die zich vandaag afspelen in de wereld.
Interventieplaats In de lokalen van OneManagament of in het bedrijf zelf.
Productcode ONE014
Rubriek Management
PE -
#VERANDERING

ONEMANAGEMENTOPLEIDINGEN
MANAGEMENT
144
OPLE
IDING
Omgaan met verandering
Productcode ONE022
Rubriek Management
PE -
Thema Ontwikkeling van de organisatie. Omgaan met verandering.
Doelstellingen  De belangrijkste fasen in een organisatorisch veranderingsproces identificeren.
 Uw eigen gedragingen situeren aan de hand van deze fasen.
 Voor uw entiteit de logica bepalen van de acties die ondernomen moeten worden om de
verandering tot stand te brengen of te consolideren.
 De verschillende reacties op verandering begrijpen aan de hand van de geprefereerde manieren
waarop uw gesprekspartners informatie verwerken.
 Diagnostiek van uw eigen manier van functioneren en het effect daarvan op de manier waarop u
tegen veranderingen aankijkt en ermee omgaat.
 Verandering communiceren door op meerdere registers in te spelen naargelang van uw
gesprekspartners
Dag 1: Het organisatorische veranderingsproces
In 1996 schreef J.P. Kotter «Leading Change», het standaardwerk over organisatorische
verandering. Vooraleer tot de praktijk over te gaan, reikt de auteur een parcours in acht stappen
aan dat we vrij doorlopen tijdens het seminarie.
 Een gevoel van noodzakelijkheid creëren.
 Een voldoende sterke coalitie opbouwen die positief staat tegenover de verandering.
 Een gedeelde visie ontwikkelen.
 De visie communiceren.
 De obstakels voor de uitvoering ervan wegnemen.
 De resultaten op korte termijn aantonen.
 De beweging versnellen en veralgemenen.
 De nieuwe manier van werken verankeren in gewoontes.
Dag 2: Ik en de anderen geconfronteerd met verandering
Aan de hand van de vier «denkvoorkeuren» van Ned Herrmann (HBDI) zal u ontdekken dat
er diverse manieren zijn om informatie te verwerken. Deze bijzonder eenvoudig te begrijpen
benadering verklaart waarom mensen op verschillende manieren reageren op gebeurtenissen in
hun omgeving.
We kijken naar vier fundamenteel verschillende manieren van informatieverwerking en hun
praktische effect op de manier om verandering te begrijpen.
Methode Gemeenschappelijke referentiekaders om de benadering van verandering te structureren.
 Confrontatie van bestaande praktijken.
 Persoonlijk hulpmiddel om de eigen manier van werken en reageren op verandering te
diagnosticeren.
 Begrip van de belangrijkste reacties op veranderingen aan de hand van oefeningen ter illustratie.
 Met of zonder HBDI.
Doelpubliek Iedereen die een actieve rol speelt in organisatorische verandering: managers, projectleiders, …
Interventieplaats In de lokalen van OneManagament of in het bedrijf zelf.
#VERANDERING

MANAGEMENT
145
OPLE
IDING
Verandering beleven
en doen beleven
Productcode ONE023
Rubriek Management
PE -
Thema Persoonlijke ontwikkeling en teamontwikkeling. Verandering beleven en doen
beleven.
Doelstellingen  Een beter begrip ontwikkelen van mijn eigen positie ten opzichte van verandering
en de impact daarvan op het management van mijn team.
 Identificatie van mijn motivaties en angsten in verband met verandering.
 De verschillende reacties op verandering begrijpen aan de hand van de
geprefereerde manieren van informatieverwerking.
 Diagnostiek van mijn eigen manier van functioneren en het effect daarvan op de
manier waarop ik tegen veranderingen aankijk en ermee omga.
 Verandering communiceren door op meerdere registers in te spelen.
Dag 1: Ik en verandering
 Mijn spontane voorstellingen bij verandering.
 De aard van de veranderingen waar ik mee geconfronteerd word.
 Mijn motivaties.
 Mijn angsten.
 Leren uit het verleden - mijn ervaringen.
 Mijn instinctieve reacties op verandering.
 Mijn troeven bij verandering.
Dag 2: Verandering beleven
 We verwerken informatie niet allemaal op dezelfde manier.
 Ontdekking van mijn profiel en het effect daarvan op mijn manier van reageren
op verandering (HBDI).
 De belangrijkste reacties op verandering aan de hand van de verschillende
denkvoorkeuren.
 Snel de dominante denkvoorkeur(en) van mijn gesprekspartner herkennen om
hem/haar de juiste boodschap te kunnen meegeven.
 Leren communiceren in vier dimensies.
 De belangrijkste motivaties van de verschillende manieren van werken.
 De opvolging individualiseren.
Methode  Persoonlijke werkgids.
 Coaching in paren.
 Uitwisselen van ervaringen.
 Persoonlijke diagnostische tools.
 Praktijkoefeningen.
 Met individueel HBDI-profiel.
Doelpubliek Managers, teamleiders.
Interventieplaats In het bedrijf zelf of in de lokalen van de OneManagement.
#VERANDERING

MANAGEMENT
146
OPLE
IDING
Thema Het hoofd bieden aan absenteïsme op het werk.
Doelstellingen  De deelnemers helpen om het fenomeen en de effecten ervan beter te begrijpen.
 Leren om de specifieke oorzaken in uw bedrijf afdeling te identificeren en
daarop in te spelen met een preventiebeleid.
 Praktische instrumenten aanreiken om op een adequate manier te reageren
wanneer u met dit fenomeen geconfronteerd wordt in uw bedrijf afdeling.
Dag 1: Het fenomeen leren kennen en de bedrijfsspecifieke factoren identificeren
 Hoe definiëren we absenteïsme?
 Hoe berekenen we de graad van absenteïsme?
 Wat kost absenteïsme aan mijn entiteit?
 Wat zijn de oorzaken van absenteïsme?
Dag 2: Gericht voorkomen en handelen: de zes belangrijkste drijfveren voor actie
 Regels en sancties.
 Beheer en organisatie van het werk.
 Management.
 Sociale dialoog.
 Culturele drijfveer.
 Gesprek na terugkeer uit afwezigheid.
 Samenvatting: ons model van «goede praktijken».
Methode Documentatie.
Interactieve methode: casestudy’s.
Zonder HBDI.
Doelpubliek Managers
Absenteïsme
Productcode ONE001
Rubriek Management
PE -
#ABSENTEÏSME

MANAGEMENT
147
OPLE
IDING
Managementopleiding
Productcode ONE004
Rubriek Management
PE -
Thema De twee managementsregisters worden bespeeld:
 het «operationele» aspect (werkorganisatie, het gebied van uit te voeren en uit te
laten voeren taken)
 het «socio-affectieve» register (motivering, betrekking, de kwaliteit van
interpersoonlijke relaties ...).
Doelstellingen De «navigatie» van managers vergemakkelijken door hen bijkomende «kaarten» te
geven om zich mee te oriënteren in de echte wereld en hun «interne kompas» te
ondersteunen.
Programma Duur: 4 opleidingsdagen en 2 dagen intervisie.
Het seminarie is gestructureerd rond drie rode draden:
 Rollen en de verwachtingen die deze rollen oproepen.
 Interpersoonlijke relaties (leadership, maar ook elementen uit groepsdynamiek)
 Taken en hun uitvoering (delegatie, dashboard met waarschuwingslampjes voor
de werkorganisatie, ...)
Methode In grote lijnen maakt de opleiding gebruik van drie soorten activiteiten:
 Uiteenzettingen - discussies op basis van al dan niet aangepaste theoretische
modellen uit de vakliteratuur.
 Oefeningen waarin de deelnemers:
• bepaalde situaties kunnen «ervaren», beleven en zo op andere niveaus dan het
intellectuele begrijpen.
• kunnen experimenteren met verschillende handelswijzen; de opleidingsgroep
wordt hierbij gebruikt als «laboratorium».
 Een individuele taak (onderhandeling met de hiërarchie en uitvoering van een
concreet actieplan).
Doelpubliek Diensthoofden afdelingshoofden, niet lang (enkele maanden) na hun aanstelling.
#LEADERSHIP

MANAGEMENT
148
OPLE
IDING
Thema Doeltreffend delegeren.
Doelstellingen  De balans opmaken van mijn gedrag inzake leadership en het effect daarvan op
de functionering van mijn medewerkers.
 De autonomie van mijn medewerkers bevorderen.
 Hun behoeften op het vlak competentie en motivatie herkennen.
 Samen met hen een bekwaamheidsontwikkelingsplan opstellen.
 Een gestructureerde strategie inzake delegatie en ontwikkeling van individuele
bekwaamheden toepassen in het kader van de vooraf bepaalde behoeften van de
dienst.
 Het verband tussen leadership en delegeren verduidelijken.
 Het potentieel van mijn medewerkers identificeren.
 Hun motivatie diagnosticeren en aanmoedigen.
 Een aangepaste leiderschapstijl kiezen en uw coaching daaraan aanpassen.
 Wat kan u delegeren?
 Wat zijn de basisprincipes van het delegeren?
 De delegatiecyclus.
 Communiceren met uw medewerkers over delegatie.
 Hoe het procedé formaliseren en opvolgen?
Methode  Interactieve theorie.
 Werken met meegemaakte situaties.
 Rollenspelen.
 Discussies.
Doeltreffend delegeren
Productcode ONE017
Rubriek Management
PE -
#LEADERSHIP

MANAGEMENT
149
OPLE
IDING
Functionerings-
en evaluatiegesprek
Productcode ONE020
Rubriek Management
PE -
Thema Functionerings- en evaluatiegesprek.
Doelstellingen  De verantwoordelijken toelaten om het evaluatiesysteem te situeren binnen het geheel
van team management tools waarover ze beschikken.
 Samen met hen de beste manier uitwerken om deze evaluatiemiddelen te gebruiken bij
het objectiveren van de procedure.
 Hun relationele bewustzijn ontwikkelen om de spontaniteit van hun reacties tijdens de
gesprekken te verbeteren.
 Hen voorbereiden op de omgang met moeilijk beheersbare situaties.
Programma Duur: 1 of 2 dag(en)
 Discussie over het systeem en het effect daarvan aan het begin van de
discussieoefening.
 Beschrijving van de evaluatieprocedure: van het functioneringsgesprek tot het
evaluatiegesprek.
 Welke plaats neemt het evaluatiesysteem in tussen de andere team management tools?
 De hulpmiddelen van het functioneringsgesprek.
 Hoe de respectieve verwachtingen voor de evaluatieperiode bepalen?
 Het typische verloop van een functioneringsgesprek - structuur van het gesprek: de
uitdrukkingsfase en de actiefase.
 Het verslag van het functioneringsgesprek.
 Observaties tijdens de evaluatieperiode formuleren.
 Rollenspelen op basis van concrete gevallen aangebracht door de deelnemers of –
naargelang van de reacties van de groep - op door de lesgevers voorbereide maar aan
de context aangepaste case studies. De gevallen die door de deelnemers aangebracht
worden handelen niet over personen maar over situaties.
 Communicatietechnieken.
 Mijn medewerkers aanmoedigen om zich uit te drukken door open vragen te stellen.
 Luisteren - terugbrengen tot de essentie - herformuleren.
 Positieve en negatieve feedback geven.
 Een houding aannemen die dialoog aanmoedigt.
 Risicoscenario’s vermijden.
 Emotionele reacties controleren.
Methode  Gerichte theoretische bijdragen.
 Rollenspellen.
 Oefeningen ter illustratie van fenomenen die verband houden met het leerproces en
communicatie.
 Opdrachten: individueel en in kleine groepjes.
 Gebruik van video.
 De nadruk zal liggen op situaties die de deelnemers beleefd hebben.
#LEADERSHIP

MANAGEMENT
150
OPLE
IDING
Thema Mijn vergaderingen resultaatgericht leiden.
Doelstellingen  Presentatiemethodes en vergaderingmethodes integreren met elkaar.
 Concrete instrumenten aanreiken waarmee de deelnemers hun benadering
kunnen structureren en hun impact op vergaderingen kunnen ontwikkelen.
 De modaliteiten van de vergadering definiëren.
 De vergadering voorbereiden.
 Interactie genereren en leiden tijdens de vergadering zonder de objectieven uit
het oog te verliezen.
 De vergadering afsluiten en de opvolging verzorgen.
Methode  Gerichte theoretische bijdragen.
 Rollenspellen.
 Oefeningen ter illustratie van fenomenen die verband houden met het leerproces
en communicatie.
 Opdrachten: individueel en in kleine groepjes.
 Gebruik van video.
 De nadruk zal liggen op situaties die de deelnemers beleefd hebben.
Mijn vergaderingen
resultaatgericht leiden
Productcode ONE019
Rubriek Management
PE -
#LEADERSHIP

MANAGEMENT
151
OPLE
IDING
Tijdsbeheer en prioriteiten
Productcode ONE012
Rubriek Management
PE -
Thema Tijdsbeheer en prioriteiten: 45 taken per dag ... en dan?
Doelstellingen  Uw huidig functioneren in het kader van uw werklast en uw tijdsbeheer leren
analyseren.
 Leren te plannen en prioriteiten te bepalen om zo ruimte te creëren voor
autonomie.
 Instrumenten voor tijdsbeheer op aangepaste wijze leren kiezen en gebruiken.
Programma Duur: 1 dag zonder HBDI of 2 dagen met HBDI.
 Het concept tijd doorheen de geschiedenis en in de cultuur.
 Mijn manier van functioneren in relatie tot tijdsbeheer analyseren en begrijpen
(met HBDI).
 De manier van functioneren in relatie tot tijdsbeheer van de anderen analyseren
en begrijpen (met HBDI).
 Identificatie van ‘tijdrovers’ (extern en intern).
 Identificatie van weerstand.
 Definitie van duidelijke en haalbare doelstellingen.
 Ontwikkeling van strategieën om de doelstellingen te behalen.
 Het verschil tussen belangrijk en dringend analyseren en bepalen.
 Het ABC-instrument om taken te prioriteren.
 De kunst van het delegeren.
 De 3 D’s.
 De instrumenten.
Methode  Interactief met gedragsanalyse.
Doelpubliek Iedereen die zijn/haar tijdsbeheer wil verbeteren en ruimte voor autonomie wil
creëren.
#TIJDSBEHEER

MANAGEMENT
152
OPLE
IDING
Thema Persoonlijke ontwikkeling. Zelfvertrouwen ontwikkelen.
Doelstellingen Het doelpubliek helpen om zelfvertrouwen te ontwikkelen door zijn/haar sterke
punten te identificeren (1) en te ontwikkelen (2).
 Onderscheid tussen zelfvertrouwen (1), zelfrespect (2) en zelfbevestiging (3):
 Identificeren van mijn belangrijkste ontwijkingscenario’s en hun effect op mijn
privé- en beroepsleven;
 Ontdekking van mijn sterke punten aan de hand van twee methodes: de ene
spontaan en speels, de andere op basis van een computervragenlijst;
 Individueel actieplan om mijn sterke punten te ontwikkelen.
Methode  De methode is introspectief, ludiek en interactief. Ze maakt gebruik van
individuele en collectieve oefeningen.
 Met HBDI of Talent.
Assertiviteit
Productcode ONE003
Rubriek Management
PE -
#LEADERSHIP

MANAGEMENT
153
OPLE
IDING
Thema Persoonlijke ontwikkeling. Inzicht in beïnvloedingstechnieken.
Doelstellingen Aanleren hoe de invloed op anderen te verhogen door de argumenten op te
bouwen in functie van het denkprofiel van de gesprekspartner(s).
 Mijn eigen doelstellingen voor deze 2-daagse: juiste focus, beter resultaat.
 Mijn denkprofiel.
 Mijn klassiekers bij beïnvloeding.
 Wat en wie mis ik in mijn invloedskring?
 Aan de slag met mijn nieuw inzicht: oefenen.
 Feedback over de effecten bij de ander.
 Extra technieken van beïnvloeding.
 Mijn persoonlijk besluit: voortbouwen op mijn sterkten.
Methode Delen van ervaringen en opstellen van de eigen focus.
 Gedragsoefeningen op situaties die de deelnemers zelf aangeven.
 Constructief-kritische feedback aan elkaar.
 Concrete tips en tricks.
 Memo’s en presentatie.
 Persoonlijk actieplan.
 Met persoonlijk HBDI profiel en integratieoefeningen.
Insight to influence
Productcode ONE008
Rubriek Management
PE -
#LEADERSHIP

MANAGEMENT
154
OPLE
IDING
Mijn projecten beheren
Productcode ONE018
Rubriek Management
PE -
Thema Mijn projecten beheren.
Doelstellingen  De organisatorische en tactische aspecten van communicatie: identificatie van sleutelactoren,
communicatieplan, aanpassing van de communicatievectoren aan de context en het doelpubliek
 De interpersonele dimensie van communicatie: assertief communiceren, maar toch
rekening houden met de stijl van mijn gesprekspartner, mijn gesprekspartner beïnvloeden bij
onderhandelingen, luisteren om beter te beïnvloeden.
Project: proces - scope - sleutelactoren:
 Wat is een project?
 Van de definitie van de behoeften tot de afsluiting: de verschillende fasen van het project.
 Projectfiche planning van de benadering: de scope van het project structureren.
 Identificatie van de betrokken actoren en hun uitdagingen.
 Haalbare doelstellingen bepalen.
 De risico’s identificeren.
 De vereiste kwaliteit evalueren.
 De scope van een project valideren.
Project: middelen - planning en opvolging - rapportering - eindevaluatie van het project:
 De materiële hulpmiddelen en HR middelen identificeren en toewijzen.
 Deze uitvoering plannen (taken, materiële hulpmiddelen en HR middelen).
 Operationele opvolging verzekeren tijdens de uitvoering.
 De staat van het project voorstellen aan de betrokken actoren.
 De uitvoering evalueren: kwaliteit en behaalde doelstellingen.
 De opdrachtgever en het stuurcomité duidelijk identificeren.
 Projectbeheer met twee.
 De prioriteit van het project vaststellen.
 De limieten van het project bepalen (binnen en buiten de scope).
 De verantwoordelijkheden van de verschillende diensten verduidelijken:
• Wie rapporteert wat?
• De scope eerbiedigen.
• Planning van de testen (technisch - professioneel).
• Communicatie en uitvoering.
• Opleiding van de gebruikers.
• Opvolging van de gebruikers en begin van de implementatie.
• Kwaliteitsanalyse en afsluiting van het project.
Methode Gebruik van case studies.
Met of zonder HBDI.
Doelpubliek Projectleiders, managers.
#PROJECTBEHEER

MANAGEMENT
155
OPLE
IDING
Communicatie
Productcode ONE015
Rubriek Management
PE -
Thema De basiselementen van communicatie.
Doelstellingen  Analyse van uw manier van communiceren en de impact daarvan op de mensen
in uw omgeving en vice versa.
 Communicatie-instrumenten op gepaste wijze gebruiken.
 Op gepaste wijze een boodschap overmaken.
 Gegevens structureren.
 U aanpassen aan nieuwe situaties.
 Gebruik van het HBDI-model.
 Aan de hand van het HBDI-model mijn profiel begrijpen om dat van de anderen
beter te begrijpen.
 Gebruik van het HBDI-model toegepast op concrete gevallen aangebracht door
de deelnemers.
 Verbale en non-verbale communicatie.
 Actief luisteren en herformuleren.
 Assertiviteit: niet over u heen laten lopen, maar ook geen nodeloos defensieve
opstelling.
 De dynamiek van beïnvloeding.
Methode Interactieve methode.
Met HBDI.
Doelpubliek Iedereen die zijn/haar communicatie wil verbeteren.
#COMMUNICATIE

MANAGEMENT
156
OPLE
IDING
Thema Onthaal aan de balie en aan de telefoon.
Doelstellingen De opleiding heeft tot doel onthaalmedewerkers bewust te maken van het
belang van een kwaliteitsvol onthaal in het bedrijf (1) en de onthaalfunctie te
professionaliseren (2) bij private en openbare bedrijven.
De doelstellingen zijn:
 de basisprincipes van het face-to-face onthaal behandelen.
 het belang van een kwaliteitsvol onthaal aan te tonen en de onderdelen daarvan
te identificeren (de «zintuigen» van het onthaal: zicht, tastzin, reukzin ...);
 uw communicatiemethode en de impact daarvan op het publiek te analyseren;
 communicatiemiddelen doeltreffend aan te wenden (verbale en niet-verbale
communicatie);
 een (positieve en negatieve) boodschap op gepaste manier over te brengen;
 de assertiviteit van de betrokkenen te ontwikkelen om de uitwisselingen met
veeleisende en/of moeilijke klanten vloeiender te laten verlopen.
Programma Duur: 1 dag (de opleiding kan uitgebreid worden tot twee dagen met een luik
«telefonische klachten handelen»).
 Het communicatieschema van Shannon en Weaver.
 De communicatieve functies van Jakobson.
 Het belang van niet-verbale communicatie bij het onthaal: blikken, handelingen,
glimlachen, lichaamsbewegingen.
 Bewustmaking over de culturele aspecten van communicatie.
 Vijf houdingen die communicatie vereenvoudigen: zich duidelijk uitdrukken,
kunnen luisteren, congruentie, assertiviteit, emotionele betrokkenheid.
Methode  De methode combineert korte theoretische uiteenzettingen met rollenspellen
(die ook gefilmd kunnen worden).
 Scènes uit een dvd worden tijdens de sessie getoond en becommentarieerd
met de deelnemers. Voorbeeld: «De betekenis van het onthaal in de sociale
zorgsector».
Doelpubliek Allen die een onthaalfunctie uitoefenen in het bedrijf (telefonisten, receptionisten).
Iedereen die zijn notie van het onthaal van zijn publiek wil verbeteren.
Onthaal aan de balie
en aan de telefoon
Productcode ONE002
Rubriek Management
PE -
#COMMUNICATIE

MANAGEMENT
157
OPLE
IDING
Opleiding van lesgevers
Productcode ONE021
Rubriek Management
PE -
Thema Opleiding van lesgevers (train the trainer).
Doelstellingen Ontwikkelen van de beheersing van de materie (inhoud van de opleiding),
animatietechnieken en zelfvertrouwen.
 De behoeften inzake opleiding bepalen.
 Het leerproces omkaderen.
 De combinatie van verschillende rollen: collega, expert, facilitator, lesgever,
verantwoordelijke…
 De pedagogische doelstellingen bepalen.
 Een scenario ontwerpen op basis van de vooraf bepaalde doelstellingen.
 Zin geven aan de communicatie door die op te bouwen vertrekkend uit de
ervaring, het taalgebruik en de voorstellingen van de cursist.
 Inspelen op het verloop van het leerproces: fasen van vooruitgang en
achteruitgang, rijping en aha-erlebnissen.
 Een vertrouwensrelatie opbouwen.
 De affectieve dimensie in het leerproces onderkennen.
 Verschillende pedagogische methodes gebruiken.
 Pedagogische hulpmiddelen gebruiken.
 Faciliterende houdingen aannemen: nieuwsgierigheid, samenwerking,
authenticiteit, verantwoordelijkheid, striktheid, veeleisendheid en ondersteuning.
 De cursist aanmoedigen om zijn/haar manier van leren in vraag te stellen.
 Omgaan met groepsdynamiek.
 Omgaan met moeilijke deelnemers.
 Een opleidingssessie animeren.
 Omgaan met weerstand.
 Een opleidingssessie evalueren.
Methode  Praktijkoefeningen en rollenspellen afgewisseld met debriefings en eigen
bijdragen van de lesgever. De oefeningen zullen gefilmd worden om een meer
gedetailleerde analyse mogelijk te maken. Elke deelnemer krijgt de gelegenheid
om twee oefeningen in een echte situatie te doen.
Doelpubliek Lesgevers (zelfs occasionele lesgevers).
#LESGEVERS

CESI K. Adenauerlaan 8, 1200 Brussel
 commercieel@cesi.be  onemanagement@cesi.be
 www.cesi.be  www.onemanagement.be
DOC-COM-105

Catalogus 2016

More Related Content

Similar to Catalogus 2016

Catalogus 2016