Fadhlina Ishak, profile picture
Uploaded byFadhlina Ishak
43,503 views

Bab 1 pengenalan tamadun

Dokumen ini membincangkan tentang tamadun Islam dan tamadun Asia, termasuk definisi, hubungan tamadun dengan agama, budaya dan bangsa, serta ciri-ciri utama tamadun. Ia merangkumi pandangan sarjana-sarjana dari pelbagai latar belakang yang menganalisis tentang pembentukan, perkembangan dan kepentingan tamadun dalam konteks sejarah dan sosial. Kesemua ini bertujuan untuk membantu pelajar memahami konsep tamadun yang kompleks dan hubungan erat antara tamadun dan kepercayaan agama.

Embed presentation

Downloaded 124 times
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 1 | C T U 5 5 1
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 2 | C T U 5 5 1
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 3 | C T U 5 5 1
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 4 | C T U 5 5 1
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 5 | C T U 5 5 1 Di akhir bab ini, pelajar dapat 1. Memahami tentang pengertian tamadun menurut perspektif tamadun Islam, Barat dan Melayu. 2. Meneliti hubungan antara tamadun dengan agama, budaya dan bangsa. 3. Memahami ciri-ciri utama pembentukan sesebuah tamadun. 4. Mengetahui faktor-faktor kelahiran dan keruntuhan tamadun. 5. Meneliti dan menganalisa sejarah dan keperluan pembinaan tamadun Malaysia yang harmoni.
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 6 | C T U 5 5 1 1.1 PENGENALAN Perbincangan tentang ilmu ketamadunan telah banyak dikupas oleh tokoh-tokoh sarjana di Timur mahupun di Barat dari pelbagai perspektif. Pelbagai istilah telah muncul dalam mendefinisikan pengertian tamadun, di mana secara umumnya ianya membawa erti pencapaian kemajuan dari segi pembangunan fizikal di samping pemupukan tingkahlaku yang baik. Menurut The Oxford Dictionary (1995) salah satu makna moden ialah baru dan mutakhir iaitu new and up to date. Menurut Kamus Dewan (1998), tamadun boleh didefinisikan sebagai keseluruhan cara hidup yang merangkumi cara bertindak, cara berkelakuan, berfikir, segala hasil kegiatan, penciptaan berupa kebendaan atau kerohanian sesuatu masyarakat, tamadun dan peradaban. Penggunaan istilah tamadun yang berasal dari bahasa Arab iaitu tamaddun telah lama diterima pakai dalam perbendaharaan bahasa Melayu. Penggunaannya dalam bahasa Melayu dikenali sebagai fenomena peminjaman mengikut teori antara bahasa. Di dalam bahasa Arab terminologi yang sering disamakan dengan tamadun ialah Hadharah, Umran dan Madaniyyah atau sinonim dalam bahasa Inggeris Civilization. Semua istilah di atas, walaupun rujukan khususnya boleh dibezakan antara satu sama lain lantaran berbezanya latar belakang sarjana dan pengalaman hidup mereka, akan tetapi secara umumnya merujuk kepada makna yang sama. Semua istilah tersebut secara literalnya bererti maju atau mencapai kemajuan. Makna kemajuan ini akan dipakai sebagai suatu makna tamadun yang sama supaya mudah difahami. Perkataan tamadun dari sudut etimologi berasal daripada perkataan maddana dalam bahasa Arab. Maddana merupakan kata kerja yang merujuk kepada perbuatan membuka bandar atau kota serta perbuatan memperhalus budi pekerti. Daripada perkataan maddana ini lahirlah perkataan madani yang merupakan sifat nama. Madani merujuk kepada sifat sesuatu yang berkaitan dengan pembangunan perbandaran serta kehalusan budi pekerti yang terpuji. Kedua-dua perkataan maddana dan madani sendiri sebenarnya berasal daripada perkataan al-deen yang bermaksud agama, iaitu menggambarkan kehidupan beragama.
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 7 | C T U 5 5 1 Perkataan tarnadun melahirkan beberapa perkataan lain yang menjelaskan lagi kandungan maksud yang diungkapkannya. Antara yang dimaksudkan ialah madinah (bandar) dan madi1ni (keselesaan hidup dan ketinggian budi) Tamadun juga sering disamakan pengertiannya dengan peradaban yang membawa maksud keadaan dan tingkat kemajuan pada kehidupan jasmani dan rohani dalarn sesebuah bangsa dan masyarakat. Selain daripada itu, perkataan yang sering digunakan dalam bahasa lnggeris untuk memberi maksud tamadun ialah civilization atau civilisation. Perkataan ini berasal daripada perkataan civitas dalam bahasa Latin yang bermaksud bandar atau kota. Tamadun dari segi bahasa mempunyai erti yang sama dengan istilah civilization dalam bahasa Inggeris. Civilization berasal daripada istilah bahasa Perancis iaitu city (bandar). Tamadun Menurut Sarjana Islam a. Ibn Khaldun : Tamadun ialah kemuncak pembangunan yang berkait dengan peningkatan kemewahan, keindahan suasana dan minat kepada pelbagai aspek industri yang boleh mempertingkatkan kualitinya. Ini termasuk keperluan kepada bahan-bahan makanan, pakaian, peralatan rumah tangga dan sebagainya.
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 8 | C T U 5 5 1 b. Muhammad Rasyid Redha : Agama adalah asas tamadun. lni kerana peningkatan unsur maknawi (spiritual) akan mendorong kebangkitan fizikal. Rasionalnya semua tamadun di dunia ini ditegakkan berasaskan kepercayaan agama. Peningkatan atau kemusnahan sesuatu tamadun itu bergantung kepada keteguhan pegangan agama atau sebaliknya. c. Sayyid Qutb : Tamadun Islam ialah segala bentuk kemajuan yang dihasilkan oleh sekumpulan masyarakat seperti sistem sosial, pemerintahan, Politik, ekonomi dan kebudayaan yang berteraskan syariat Allah serta bercirikan nilai-nilai moral Islam. d. Said Hawa : Tamadun secara umum terbahagi kepada dua kategori iaitu tamadun Islam dan tamadun Jahiliah. Tamadun Islam ialah segala aspek kemajuan yang tegak di atas kebudayaan Islam serta hasilnya relevan dengan kebudayaan itu. Manakala tamadun Jahiliah pula ialah segala kemajuan yang dijelmakan dalam bentuk kebendaan dengan tidak mengambil kira aspek kerohanian dan moral. e. Umar Audah ali-Khatib: Tamadun ialah himpunan ilmu pengetahuan, syariat, peraturan tradisi dan moral yang menunjukkan keadaan pemikiran, ekonomi, akhlak, politik, kesenian dan seluruh kehidupan. f. Muhammad al-Bahiy : Tamadun ialah keseluruhan penghasilan atau produktiviti yang menggambarkan nilai keperibadian manusia sama ada berbentuk falsafah, pengetahuan, kesenian, politik, kesusasteraan dan lain-lain.
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 9 | C T U 5 5 1 Tamadun Menurut Sarjana Barat a. Arnold Toynbee: Tamadun ialah suatu sistem masyarakat yang dapat membantu manusia menambah hasil pengeluaran atau produktiviti dan ia mempunyai empat elemen iaitu bahan-bahan ekonomi, sistem politik, pengetahuan dan seni. b. J.K. Fiebleman: Tamadun ialah kepandaian mengeksploitasi material oleh masyarakat. Dengan perkataan lain, proses masyarakat ke atas material dengan sendiri menjad!kannya barang baru bagi sesuatu keperluan c. E.B. Taylor: Tamadun ialah suatu rangkaian rumit yang merangkumi aspek-aspek keilmuan, kepercayaan, kesenian, nilai-nilai moral, perundangan, tradisi, bakat dan kebolehan yang dihasilkan oleh masyarakat. d. Oswarld Spengler: Tamadun Barat lebih mementingkan kebendaan, kerana kebendaan itu membawa kepada kemajuan. e. Will Durant: Tamadun ialah peraturan masyarakat yang dapat membantu meningkatkan pengeluaran, kebudayaan dan ia merangkumi empat elemen iaitu sumber ekonomi, sistem politik, tradisi moral dan kesenian.
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 10 | C T U 5 5 1 Tamadun Menurut Sarjana Melayu a. Abu Bakar Hamzah : Tamadun Islam ialah sesuatu yang lahir dan berkembang bersama-sama dengan kehidupan manusia dan perkembangan yang lahir daripadanya, sama ada sesuatu yang berupa niskala (nisbah) mahupun yang berupa sekala (material). b. Wan Hashim Wan Teh: Pencapaian tinggi pemikiran ahli masyarakatnya dalam aspek budaya dan kesusasteraan, agama dan moral, pelbagai aspek kesenian, tatasusila iaitu adab, budi pekerti serta organisasi politik atau kemampuan mewujud dan menguruskan sesebuah kerajaan yang demokratik. Termasuk dalam konsepsi tamadun ialah kemajuan dalam pengurusan ekonomi dan perdagangan serta peningkatan dalam teknologi yang berkemampuan meningkatkan keselesaan hidup manusia. Justeru, tamadun Barat lebih menonjolkan aspek pencapaian kebendaan atau material sebagai ukuran bagi menentukan sesebuah masyarakat itu bertamadun atau sebaliknya, manakala tamadun Islam mengimbangi di antara pembangunan material dan spiritual atau antara kebendaan dan kerohanian. Tamadun Melayu juga meletakkan aspek keagamaan dan moral sebagai suatu unsur penting selain pembangunan material kerana menerima pengaruh besar daripada Tamadun Islam.
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 11 | C T U 5 5 1 1.2 HUBUNGAN TAMADUN DENGAN AGAMA, BUDAYA DAN BANGSA Hubungan Tamadun dengan Agama Menurut Kamus Dewan (1998), agama ialah kepercayaan kepada Tuhan dan sifat- sifat, kekuasaan, penerimaan ajaran dan perintah-Nya. Secara fitrah, agama dan kepercayaan bukan hanya merupakan perkara asas yang wujud dalam diri setiap manusia, tetapi juga sudah menjadi suatu keperluan kepada manusia. Manusia memerlukan agama kerana dorongan sifat semulajadi iaitu seperti rasa takut yang membawa kecenderungan untuk mendapatkan keselamatan dan perlindungan daripada Tuhan. Islam mendefinisikan agama dengan nama al-deen, iaitu cara hidup yang disepadukan dari kepatuhan menurut peraturan yang diturunkan oleh Allah SWT dengan meletakkan agama Islam itu sebagai kebudayaan. Islam meletakkan hubungan yang amat erat di antara agama dan tamadun. Ianya berbeza dengan pandangan Barat yang meletakkan agama sebagai sebahagian daripada kebudayaan iaitu agama lahir dari aktiviti manusia atau hasil dari interaksi manusia dengan alam sekitar atau ketakutan kepada kuasa ghaib. Peranan agama dalam membentuk pandangan semesta sesebuah masyarakat serta perilaku tindakan mereka dalam kehidupan sememangnya amat penting. Ini kerana agama mengajar manusia melaksanakan perkara-perkara positif dalam kehidupan
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 12 | C T U 5 5 1 seperti berusaha, amanah, sabar dan sebagainya yang dapat melahirkan tamadun manusia. Kemunculan tamadun-tamadun silam sebelum ini merupakan manifestasi kepada kehidupan beragama yang berperanan membentuk pandangan semesta dan nilai kehidupan yang terpuji dalam masyarakat ketika itu. Contohnya Tamadun Barat dipengaruhi oleh agama Kristian, Tamadun Timur Tengah, Rusia dan China kebanyakannya dipengaruhi oleh agama Islam. Manakala Tamadun Asia Tengah pula dipengaruhi oleh Hindu dan Buddha. Agama juga mempunyai hubungan dengan unsur tamadun yang lain seperti moral, etika, ekonomi, undang-undang, estetika dan sains. Walaubagaimanapun peranan agama ini telah dinafikan oleh dunia Barat yang pernah mengalami Zaman Kegelapan yang mendakwa agama Kristian telah menyebabkan berlakunya kemunduran dalam kehidupan manusia. Fahaman ini menyebabkan mereka memisahkan agama dengan kehidupan, lalu membina ilmu dan tamadun atas dasar kemanusiaan dan sains moden sejak zaman Renaissanse sehingga kini. Namun demikian, keadaan ini berlaku sebaliknya di dunia Timur atau suatu ketika dahulu dikenali dengan nama Jahiliah, telah berjaya membangun dan mencipta kemajuan kerana berpegang teguh dengan ajaran agama yang dinamakan Islam. Mengenai kewujudan hubungan yang erat antara tamadun dan ajaran Islam ini, R.E. Sullivan menegaskan, "Moslem civilisation was the product of Moslem religion." Manakala M. Abduh pula merumuskan bahawa "adherence to the Prophets and the guidance of religion provides the basis for every civilisation. Hubungan Tamadun dengan Kebudayaan Hubungan antara tamadun dan kebudayaan ialah kedua-duanya merupakan hasil ciptaan manusia yang menyentuh aspek cara hidup dengan menggunakan akal dan fikiran untuk menggarap ilmu dan pengetahuan. Daripada pemilikan ilmu ini pula, ia melahirkan keinginan dan kehendak untuk mencapai satu tingkat kehidupan yang maju dengan mematuhi undang-undang dan peraturan hidup dengan membina asas- asas pembangunan dan pemodenan.
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 13 | C T U 5 5 1 Menurut Kamus Dewan (1998), kebudayaan ialah cara hidup sesuatu masyarakat. Pengertian ini mempunyai makna yang sangat luas penggunaannya. Perkaitannya dengan tamadun dapat dilihat melalui ciri-ciri khusus kemajuan kehidupan sesuatu masyarakat yang meliputi pelbagai aspek seperti politik, ekonomi, kesenian, senibina, pakaian, agama dan lain-lain pencapaian manusia. Perkaitan antara kebudayaan dan tamadun berdasarkan kesamaan sumber kedua- duanya dihasilkan oleh fikiran dan keilmuan manusia dalam membangunkan insan untuk mencapai taraf hidup yang lebih maju di dunia ini. Bagaimanapun, tamadun berbeza daripada budaya sekiranya dilihat dari dua keadaan berikut: a. Pengaruh dari natijah tamadun berkekalan lebih lama berbanding dengan pengaruh dari natijah budaya. Dengan pengertian lain sesuatu natijah budaya yang kekal lama dalam sesebuah masyarakat merupakan natijah tamadun. Sebagai contoh, kesetiaan kepada maharaja merupakan satu natijah tamadun dalam masyarakat Jepun meskipun sistem politik mereka telah jauh berbeza daripada keadaan silam. Manakala cara mereka berpakaian dan pemilihan jenis makanan pula merupakan natijah budaya kerana telah mengalami banyak perubahan dalam tempoh seratus tahun ini. b. Tamadun melampaui batas-batas kenegaraan dan wilayah sedangkan budaya selalunya dikaitkan dengan negara atau wilayah tertentu. Tamadun Islam misalnya mengandungi beberapa budaya mengikut negara atau wilayah yang berbeza. Sebagai contoh, budaya masyarakat Islam di rantau Melayu berpakaian berbeza daripada masyarakat Islam di Semenanjung Arab sungguhpun mereka berada di bawah naungan ketamadunan Islam. Hubungan Tamadun dengan Bangsa Hubungan antara tamadun dengan bangsa tidaklah begitu ketara sekalipun terdapat beberapa tamadun yang sering dikaitkan dengan sesebuah bangsa seperti tamadun China dan India. Walaubagaimanapun sifat tamadun melangkaui sifat-sifat sesuatu
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 14 | C T U 5 5 1 bangsa kerana kewujudan sesebuah tamadun tidak berdasarkan batasan kedudukan geografi, budaya dan kebangsaan. Bagaimanapun, Islam meletakkan agama sebagai nadi utama didalam pembinaan tamadun manakala bangsa tidak memberikan suatu makna yang cukup besar kepada tamadun. Kepelbagaian bangsa dalam Islam dikira sebagai milik bersama secara global dan mempertahankan survival tamadun Islam untuk merentas zaman. Kefahaman ini dipetik menerusi maksud firman Allah SWT di dalam al-Quran surah al-Hujurat (49) ayat 13 yang bermaksud: “Wahai manusia! Sesungguhnya Kami telah menciptakan kamu semua daripada seorang lelaki dan wanita dan Kami telah menjadikan kamu semua bersuku-suku dan berbangsa- bangsa, supaya kamu saling kenaI mengenal antara satu sama lain. Sesungguhnya semulia- mulia kamu di sisi Allah adalah orang yang paling bertaqwa di antara kamu. 1.3 CIRI-CIR UTAMA TAMADUN Kewujudan dan kemunculan tamadun-tamadun yang besar dan masyhur dilihat mempunyai penonjolan yang tersendiri seperti tamadun Yunani yang masyhur dengan falsafah dan keseniannya, manakala tamadun Islam pula masyhur dengan perspektif kehidupan yang menyeluruh di samping perkembangan sains dan teknologi. Unsur utama yang menjadi pembeza antara sesebuah tamadun dengan tamadun yang lain ialah pandangan semesta (world view). Pandangan semesta inilah yang menjadikan sesuatu tamadun membentuk keutuhan yang berterusan dalam mencapai kemajuan yang menjadikan tamadun itu kekal. Walaubagaimanapun, kebanyakan tamadun yang pernah wujud memiliki ciri-ciri tertentu yang meneruskan kesinambungan sesuatu masyarakat. Beberapa ciri-ciri yang sejagat dimiliki oleh sesebuah tamadun seperti berikut :
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 15 | C T U 5 5 1 Penempatan Kekal Penempatan kekal merupakan aspek penting dalam kewujudan sesebuah tamadun di dunia ini. Ini kerana manusia memerlukan suatu kawasan bagi menjalankan aktiviti ekonomi dan kemasyarakatan malah tempat tinggal mereka. Kewujudan suatu penempatan tetap dan kekal membolehkan sesebuah masyarakat menetap di kawasan-kawasan yang boleh membekalkan hasil makanan kepada mereka. Ciri-ciri ekonomi as as di kawasan ini ialah wujudnya sumber makanan asas seperti tumbuhan bijirin serta sumber protein seperti ikan, udang, ketam dan sebagainya. Oleh itu, pemilihan kawasan yang mempunyai ciri-ciri ekonomi tersebut merupakan proses ke arah pembentukan sebuah masyarakat pertanian awal yang akhirnya membentuk bandar hasil daripada revolusi pertanian. Di samping itu, pemilihan kawasan yang mempunyai ciri-ciri geografi tertentu amatlah penting bagi memastikan kelangsungan bekalan makanan seperti lembah sungai kerana tanahnya mempunyai tahap kesuburan semulajadi bagi permulaan kepada pertanian tetap, bekalan air yang cukup untuk kegunaan komuniti dan juga Sistem Politik dan Pemerintahan yang Teratur Kewujudan suatu sistem politik dan pentadbiran yang teratur merupakan salah satu ciri penting tamadun dan menjadi simbol atau lambang kepada ketamadunan sesebuah masyarakat. Kebiasaannya pada peringkat awal perkembangan sesuatu tamadun sistem politik dan corak pemerintahan berdasarkan kepada hubungan kekeluargaan dan darah dalam membentuk sebuah masyarakat sebenar. Apabila manusia mencapai tahap tamadun yang tinggi, sistem politik dan pentadbirannya menjadi lebih kompleks. Begitu juga dengan kelompok manusia yang diperintah akan menjadi semakin kompleks. Hubungan antara individu bukan lagi berasaskan kepada hubungan darah, tetapi bentuk pemerintahan bermula dengan ketua kepada kuasa pemerintah tertinggi yang dikenali sistem beraja atau monarki yang menjadi hak turun temurun, contohnya raja atau sultan dalam tamadun Melayu dan Firaun dalam tamadun Mesir. Organisasi politik di bawah kuasa pemerintah tertinggi ini muncul sejak tahap awal sesebuah masyarakat mencapai tamadun.
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 16 | C T U 5 5 1 Di samping itu, pemerintahan juga mengandungi pelbagai bentuk pentadbiran yang membantu, menyelaras serta melicinkan sesebuah negara seperti kehakiman, perkhidmatan awam, suruhanjaya dan badan-badan keselamatan seperti polis dan tentera. Kewujudan bentuk pentadbiran tersebut boleh dilihat pada pemerintahan Kesultanan Melayu Melaka dengan wujudnya jawatan Temenggung yang berperanan menjaga keselamatan, Laksamana menjaga keselamatan perairan dan lain-lain. Stratifikasi dan Organisasi Sosial Pengkelasan dalam masyarakat berdasarkan kelas dan status merupakan suatu ciri yang berlaku dalam perkembangan sesebuah tamadun. Stratifikasi sosial sesuatu masyarakat biasanya bermula dengan pemilikan tanah pertanian yang dianggap mempunyai kedudukan tinggi dalam masyarakat sementara golongan yang tidak mempunyai tanah pertanian menjadi golongan pekerja atau buruh iaitu kelas yang lebih rendah, contohnya hamba. Oleh itu kelas masyarakat seseorang atau sesebuah keluarga pada awal kemunculan tamadun ditentukan berdasarkan pemilikan tanah tersebut. Selain itu golongan masyarakat yang mempunyai status yang tinggi dilihat mempunyai peraturan adat yang istimewa yang tidak boleh dilakukan oleh golongan berstatus rendah termasuklah jenis pakaian, perhiasan dan bentuk-bentuk binaan rumah. Lazimnya golongan yang berstatus tinggi juga merupakan golongan yang berada pada strata sosial yang paling tinggi serta mengawal sebahagian besar faktor pengeluaran Namun demikian perkembangan ekonomi yang membawa kepada kemunculan golongan peniaga atau pedagang kemudiannya mempengaruhi perubahan sosial. Kemunculan golongan ini secara tidak langsung menjejaskan kerangka masyarakat awal. Pemilikan kekayaan kini bukan hanya terhad kepada tanah tetapi juga harta benda lain yang mana kekayaan tersebut telah mempertingkatkan kedudukan pedagang ke kelas sosial yang tinggi. Dalam keadaan ini golongan bangsawan yang memiliki tanah dan kuasa politik boleh ditandingi oleh golongan pedagang. Oleh itu dalam kebanyakan masyarakat,
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 17 | C T U 5 5 1 golongan pedagang dinafikan status tinggi oleh golongan bangsawan melalui pelbagai cara walaupun golongan ini mempunyai kekayaan. Urbanisasi Urbanisasi merupakan proses pembentukan pembandaran atau dikenali sebagai bandar. Bandar merupakan pusat utama kegiatan pentadbiran, ekonomi, keagamaan, kemasyarakatan dan sebagainya dalam sesebuah tamadun. Ianya dianggap sebagai nadi sesebuah tamadun kerana hampir semua aktiviti masyarakat berlangsung di bandar. Walaubagaimanapun aspek urbanisasi ini merangkumi juga kawasan perkampungan yang didiami oleh sebilangan masyarakat lain yang mempunyai peranan dan fungsi yang sama seperti di bandar. Bentuk lazim yang wujud pada bandar-bandar awal ialah penempatan sekelompok bandar di mana pusatnya ialah kuil-kuil dan istana-istana yang didiami oleh keluarga pemerintah serta pembesar-pembesar. Sementara golongan petani dan pekerja- pekerja lain tinggal di kampung masing-masing yang berhampiran dengan bandar. Oleh itu penempatan keseluruhannya lebih bercorak berselerak (dispersed city). Cantohnya bandar dalam tamadun Shang mempunyai binaan tembok-tembok yang memisahkan setiap kelompok berdasarkan kepada kelas sosial serta pengkhususan kerja. (Azhar Hj. Mad Aros, Azharudin Mohd Dali, Arba'iyah Mohd Noof, Salina Hj. Zainol, 2000: 11). Tamadun Lembah Indus memberi contoh terbaik di mana proses perbandaran dibangunkan sangat menakjubkan. Kesan-kesan tinggalan bangunan besar, bilik air, limbah, pembentungan, longkang dan palung di kaki-kaki atap masih menjadi bukti kepada ketinggian kehidupan masyarakat tempatan pada ketika itu Perkembangan Sains dan Teknologi Kepesatan kemajuan sains dan teknologi selaras dengan perkembangan ilmu pengetahuan dan pemikiran sesebuah masyarakat. Ianya memartabatkan sesebuah tamadun dari satu tahap ke satu tahap yang lebih tinggi. Kemajuan material selalunya berpunca dari kemajuan pemikiran atau minda dan keilmuan sesuatu bangsa.
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 18 | C T U 5 5 1 Taraf pemikiran yang tinggi ini pula diterjemahkan dalam bentuk realiti yang bersifat benda, alatan atau teknologi. Kemajuan dalam bidang perdagangan sekadar contoh, diiringi dengan teknologi perkapalan, penciptaan mata wang, alatan tembaga, tembikar dan seumpamanya. Tidak dapat dinafikan sejarah sesebuah tamadun amat bergantung kepada ketinggian sains dan teknologinya. Penciptaan piramid sebagai contoh, kekal menjadi mercu tanda tamadun Mesir hingga hari ini. Pada awal perkembangan sains dan teknologi setiap tamadun memiliki ciri yang sama dengan penggunaan batu sebagai alat terpenting dalam kehidupan. Pengetahuan dan pengalaman manusia semakin meningkat dalam penciptaan peralatan keperluan seharian sehingga memasuki era pertanian dan kerja-kerja kraftangan. Dua penciptaan terpenting manusia pada peringkat ini ialah bajak dan roda. Bajak memudahkan kerja-kerja dalam sektor pertanian manakala roda menjadikan aktiviti pengangkutan pembuatan tembikar dan pengairan. Perkembangan sains dan teknologi manusia bertambah baik dengan penggunaan besi sebagai bahan utama penciptaan pelbagai keperluan manusia sehingga ke hari ini. Kepesatan manusia melakukan kajian dan penyelidikan melonjakkan taraf kehidupan yang bertambah maju dan canggih. Sistem Tulisan Masyarakat memerlukan kepada komunikasi untuk berinteraksi sambil memberi atau menerima maklumat. Lantaran itu, kewujudan sistem tulisan merupakan ciri tamadun yang paling penting bagi perkembangan sesebuah tamadun dalam jangka mas a panjang. Tulisan dalam tamadun awal mempunyai pelbagai bentuk yang difahami oleh komuniti setempat, contohnya di Sumeria, Mesir dan China muncul tulisan piktograf yang mana gambar-gambar dilukis bagi mewakili sesuatu makna. Tulisan piktograf ini kemudiannya berkembang kepada sistem tulisan yang berbentuk logagrafi (logographic) iaitu bentuk awal kepada pembentukan tulisan berbentuk abjad. Kemunculan tulisan menjadi petunjuk kepada dinamisme masyarakat sesebuah tamadun kerana melalui sistem tulisan, komunikasi dalam masyarakat menjadi lebih luas dan efektif. Angka-angka yang terbit daripada sistem tulisan memudahkan lagi pengiraan dibuat. Perkembangan ini membawa kepada kemunculan kelas terpelajar atau literati. Golongan ini terbabit dalam aktiviti pemerhatian dan penyimpanan rekod-rekod.
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 19 | C T U 5 5 1 Ilmu astronomi merupakan ilmu yang berkembang seiring dengan sistem tulisan dan angka dalam masyarakat tamadun awal. Penciptaan sistem tulisan dan angka secara tidak langsung telah memperkembangkan ilmu pengetahuan dalam masyarakat bertamadun. Catatan-catatan dapat dibuat dan rekod-rekod dapat disimpan. Contohnya dalam sejarah China telah wujud tradisi menyimpan rekod istana sejak tamadun Shang. Sistem tulisan turut menjadi penggerak kepada kemunculan seni kreatif yang melibatkan penulisan seperti penggarapan epik-epik, puisi-puisi dan cerita-cerita rakyat, contohnya epik Gilgamesh dalam masyarakat Sumeria. Sistem tulisan juga dapat membantu memperkembangkan dan menyemarakkan sesuatu agama atau kepercayaan. Contohnya, penganut agama Islam dapat menghayati ajaran Islam yang sebenar melalui kitab al-Quran yang telah ditulis dan dibukukan oleh golongan ulama terdahulu. Sistem Agama dan Kepercayaan Kehidupan beragama merupakan ciri penting yang wujud dalam masyarakat bertamadun. Pemikiran tentang wujudnya kuasa ghaib yang mengawal kehidupan manusia menunjukkan manusia sebenarnya sudah berfikir mengenai keperluan spiritual (jiwa) mereka. Spiritual merupakan unsur penting dalam tamadun-tamadun dunia, misalnya tamadun Mohenjo Daro-Harappa, tamadun Sumeria dan Mesir. Agama dan kepercayaan ini bukan sahaja memberi kesan kepada wujudnya manusia yang bersopan santun atau baik tetapi juga dimanifestasikan melalui pembinaan bangunan-bangunan keagamaan yang kemudiannya menjadi pusat kepada urbanisasi dalam tamadun tersebut
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 20 | C T U 5 5 1 1.4 KELAHIRAN, KEJAYAAN DAN KERUNTUHAN TAMADUN FAKTOR KELAHIRAN DAN KEJAYAAN TAMADUN Politik yang kukuh Politik yang kukuh merupakan faktor utama yang menentukan jangka hayat sesebuah tamadun. Contohnya, tamadun Mesopotamia dengan sistem beraja dan Kod ammurabinya (1792-50 S.M). Tamadun Mesir dengan Raja Firaun dan sistem hierarkinya. Begitu juga tamadun Lembah Indus dan tamadun Melayu yang terkenal dengan sistem beraja dan sistem pembesarya seperti empayar Melaka. ……………. Kesultanan Melaka yang diasaskan oleh Parameswara dari Palembang sekitar 1400M telah mengukuhkan sistem pentadbirannya dengan memperkenalkan Undang-undang Laut Melaka dan Hukum Kanun Melaka. Tamadun China yang bermula di Lembangan Sungai kuning (Hwang Ho) juga ditentukan kesinambungan hayatnya oleh faktor politik, perundangan dan kestabilan. Kedudukan yang Strategik Kelahiran sesebuah tamadun kebanyakannya disebabkan kedudukannya yang srategik yang boleh mewujudkan penempatan masyarakat dan juga mudah untuk memperoleh sumber-sumber semulajadi untuk menampung kehidupan masyarakatnya. Faktor lokasi seperti ini yang merujuk kepada kesesuaian faktor-faktor geografi telah dilihat menggalakkan kemunculan tamadun China di Lembah Huang-He dan Yang Tse, tamadun India di Lembah Ganges dan Brahmaputra, Tamadun Mesopotamia di Lembah Tigris dan Euphrates, Tamadun Mesir di Lembah Nil dan juga tamadun Melaka di pinggiran Selat Melaka. Jika dilihat keistimewaan Tamadun Melaka sehingga menjadi empayar yang ulung di rantau ini pada abad ke-15 adalah disebabkan kedudukannya rang strategik dari segi perdagangan dan pelabuhannya terlindung dan selamat dari tiupan angin Monsun.
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 21 | C T U 5 5 1 Rangsangan Keagamaan Kemunculan sesebuah tamadun juga boleh dikaitkan dengan rangsangan keagamaan dan kerohanian. Ajaran agama dan amalan rohani sebenarya mendorong manusia supaya menghayati nilai-nilai kehidupan yang tulus dan suci yang mendorong kepada kehidupan bertamadun. Sesebuah masyarakat yang menghayati kehidupan keagama akan berusaha untuk membangunkan kehidupan mereka menuju kepada kesempurnaan kemanusiaan dan seterusnya melahirkan ketinggian budaya. Daripada pembangunan kehidupan seperti ini bermulalah bibit-bibit kehidupan bertamadun. kemunculan Tamadun Islam misalnya begitu dipengaruhi oleh rangsangan nilai daripada penghayatan cara hidup Islam yang sempuma. Sejarah Tamadun Islam bermula di Semenanjung Tanah Arab, dari zaman yang dikenali sebagai Jahiliah kerana masyarakat Arab pada masa itu masih jahil tentang agama dan berpuak-puak. Kedatangan Islam telah mengubah cara hidup masyarakat Arab kepada perpaduan ummah dan sifat keinsanan yang tinggi. Tamadun Islam mula berkembang pesat sehingga mencapai kegemilangan. Penghayatan Tinggi Terhadap Moral dan Nilai Terpuji Kelahiran sesebuah tamadun turut didorong oleh penghayatan yang tinggi terhadap moral dan nilai yang terpuji. Nilai-nilai murni yang wujud pada masyarakat sudah pasti menggalakkan kecintaan kepada ilmu dan nilai-nilai murni yang lain seperti kreativiti, ketekunan, kerajinan, semangat berdisiplin dan sebagainya. Nilai-nilai murni yang wujud pada pemimpin sudah pasti menggalakkan kepimpinan yang berhemat, bertanggungjawab dan jujur yang seterusnya mendorong rakyatnya berganding bahu untuk membangunkan negara. Penghayatan nilai-nilai murni seperti penekanan konsep keadilan dalam pemerintahan telah dihayati hampir semua tokoh tamadun silam seperti Plato dan Aristotle dalam tamadun Yunani, Lao Tze dan Kung Fu Tze dalam tamadun Cina, Kautilya dan Samkara dalam tamadun India serta al-Farabi, al-Mawardi, al-Ghazali dan Ibn Khaldun dalam Tamadun Islam.
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 22 | C T U 5 5 1 Pengalaman Kesengsaraan Hidup Kemunculan sesebuah tamadun dikaitkan juga dengan kesengsaraan hidup. Situasi kehidupan yang sengsara dan menderita boleh mendorong masyarakat untuk bekerjasama mengembelingkan tenaga untuk membebaskan diri mereka daripada belenggu tersebut. Kesengsaraan dan penderitaan menjadikan sesebuah masyarakat itu lebih berdisiplin dan kreatif dalam membangunkan kehidupan mereka. Dalam konteks zaman moden, kemunculan negara Jepun seringkali dikaitkan dengan penderitaan masyarakatnya selepas kekalahan mereka dalam Perang Dunia Kedua. Kekalahan dalam peperangan tersebut telah meningkatkan semula semangat rakyat Jepun untuk bangun memajukan negara mereka. Hasil usaha yang bersungguh-sungguh menjadikan Jepun sebagai sebuah negara yang maju dalam bidang sains dan teknologi serta muncul salah satu kuasa ekonomi dunia. Toleransi dengan Tamadun Lain Kelahiran sesebuah tamadun turut didorong oleh toleransi yang tinggi terhadap sumbangan tamadun-tamadun yang lain. Semangat untuk mewujudkan interaksi antara tamadun merupakan satu rangsangan kepada pemupukan kehidupan bertamadun. Toleransi terhadap sumbangan tamadun-tamadun yang lain menggambarkan sikap terbuka untuk menerima sumber-sumber yang baik daripada tamadun-tamadun tersebut dan seterusnya membantu kemunculan tamadun baru. Sikap tokoh-tokoh penting dalam tamadun-tamadun sebelum ini jelas menampakkan toleransi dan saling hubungan antara tamadun. Tamadun Islam contohnya merupakan tamadun yang bersikap terbuka untuk menerima sumber ilmu astronomi daripada tamadun Yunani. FAKTOR-FAKTOR KEMEROSOTAN DAN KERUNTUHAN TAMADUN Ketidakadilan dan Perbezaan Jurang Berlakunya ketidakadilan dengan wujudnya jurang perbezaan yang begitu ketara antara golongan kaya dengan miskin. Sebagai contoh, situasi seperti ini dapat diperhatikan berlaku pada zaman pemerintahan raja-raja zaman Greek awal, terdapat ramai golongan hamba abdi yang hidup miskin dan melarat sedangkan golongan kaya terus menambah kekayaan. Golongan miskin ini tidak dapat hak
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 23 | C T U 5 5 1 untuk mengundi malah ditindas dan diperah tenaga untuk mengusahakan tanah orang kaya. Akibat daripada ketidakadilan yang dilakukan oleh golongan atasan maka tercetus perasaan tidak puas hati dan pemberontakan dan rusuhan orang bawahan. Mereka menuntut pembaharuan dari segi ekonomi terutama mengenai tanah, namun desakan mereka tidak diendahkan, malah ketua mereka Tiberius dan Cains Gracchus telah terkorban akibat ditindas oleh ahli-ahli senat. Penindasan dan Kezaliman Berleluasanya penindasan dan kezaliman sehingga persoalan hak-hak kemanusiaan diketepikan sama sekali. Kehidupan bertamadun sudah tidak bermakna lagi apabila sistem ketatanegaraan dan perundangan tidak dihormati malah dicabuli dengan sewenang-wenangnya. Sebagai contoh, semasa era pemerintahan Dinasti Sui (589-618), Maharaja Yang Ti (604-617) telah mengabaikan tanggungjawab serta bertindak kejam ke atas rakyatnya. Tindakan beliau yang memaksa rakyat membina istana-istana raja dan terusan membawa rasa tidak puas hati rakyat. Akhirya golongan petani bangkit memberontak dan menjatuhkan dinasti tersebut. Keruntuhan Moral dan Nilai Masyarakat Berlakunya keruntuhan moral dan nilai dalam masyarakat terutamanya di kalangan pemimpin yang menandakan musnahnya penghayatan terhadap budi pekerja yang murni dan mulia. Berdasarkan sejarah kemerosotan tamadun Yunani, tamadun Romawi dan Tamadun Islam boleh dikaitkan dengan keruntuhan moral dan nilai terutama di kalangan pemimpin. Dalam pemerintahan kerajaan Bani Abbasiyyah perpecahan berlaku di kalangan puak Syi'ah dan Sunni kerana semangat perkauman yang sempit. Malah wujud di kalangan pemimpin mereka yang tidak berakhlak mulia seperti suka berfoya-foya, zalim, tamak kuasa dan sebagainya. Nilai-nilai yang tidak sihat di kalangan pemimpin ini telah menyebabkan keadaan politik menjadi tidak stabil, akhirnya kerajaan menjadi merosot dan lemah.
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 24 | C T U 5 5 1 Sikap Tertutup Dari Menerima Perubahan Wujud sikap tertutup yang tidak mahu menerima perubahan terutamanya dari segi perubahan teknologi atau perubahan dalam struktur politik, ekonomi dan sosial. Sikap tertutup seperti ini sudah tentu merencatkan daya kreativiti dan inovasi sesebuah masyarakat yang seterusnya menyebabkan mereka berada dalam keadaan yang beku atau jumud berpanjangan. Dalam sejarah dapat dilihat bagaimana Tamadun Islam Uthmaniyyah mengalami keruntuhan dari dalam disebabkan sikap tertutup yang tidak mahu menerima perubahan teknologi dan sosial. Begitu juga yang berlaku kepada tamadun China yang enggan menerima perubahan dari Barat menyebabkan kerajaan China semakin merosot dan lemah walaupun pelbagai usaha dijalankan untuk memulihkannya. Malapetaka dan Bencana Alam Berlakunya malapetaka atau bencana alam yang menyebabkan kerosakan secara besar-besaran. Faktor seperti ini juga merupakan salah satu penyebab kemerosotan sesebuah tamadun. Bagaimanapun, faktor ini di luar kawalan manusia untuk menghalangnya daripada berlaku. Misalnya wabak penyakit yang dahsyat telah merebak ke seluruh bandar Athens dan telah mengakibatkan kematian dan kemusnahan sehingga melemahkan semangat penduduk Athens pada sekitar 429 S.M. Pericles yang dianggap pemerintah yang berkebolehan telah menjadi mangsa wabak penyakit tersebut termasuk ramai pembesar-pembesar yang telah banyak membuat perubahan kepada Athens sendiri
CTU 551 :: TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 25 | C T U 5 5 1 Sesebuah tamadun itu sebenarnya mempunyai kriteria dan faktor tersendiri dalam membina, membangun dan memajukan tamadun tersebut. Terdapat tamadun yang mampu bertahan untuk jangka masa yang lama namun sebaliknya terdapat juga tamadun yang tidak dapat bertahan lama kerana faktor-faktor tertentu. Begitu juga dengan tamadun Malaysia yang meletakkan asas pembinaannya yang berteraskan kepada polarisasi kaum, ras dan bangsa bagi membina acuan tamadun Malaysia itu sendiri.
Bab 1 :: Pengenalan Tamadun 26 | C T U 5 5 1 Nota

More Related Content

PPTX
Bab 3 Tamadun Melayu Baru
bywan arizwnb
 
PPTX
Bab 1 Pengenalan
bywanarizwan
 
PDF
Bab 4 tamadun india
byRaja Rosenani
 
PDF
Bab 2 interaksi antara tamadun 2
bysyafiq hussin
 
PPTX
Interkasi antara tamadun
byfaizah12
 
PDF
Bab 3 tamadun melayu
byEst
 
PDF
Bab 3 tamadun melayu
byRaja Rosenani
 
PPTX
Sumbangan tamadun india
byAini Rahman
 
Bab 3 Tamadun Melayu Baru
bywan arizwnb
 
Bab 1 Pengenalan
bywanarizwan
 
Bab 4 tamadun india
byRaja Rosenani
 
Bab 2 interaksi antara tamadun 2
bysyafiq hussin
 
Interkasi antara tamadun
byfaizah12
 
Bab 3 tamadun melayu
byEst
 
Bab 3 tamadun melayu
byRaja Rosenani
 
Sumbangan tamadun india
byAini Rahman
 

What's hot

PDF
Soalan dan Jawapan - Hubungan Etnik (Kuiz/Past Year)
bysurrenderyourthrone
 
PPTX
Titas : Bab 2 (Tamadun Islam)
byReefear Ajang
 
PPT
Bab 5 Tamadun Cina
bywanarizwan
 
PPT
Bab 1 konsep & takrif tamadun
byChuah Lim
 
PPTX
Bab 5 tamadun china
byIda Syahidah
 
PPTX
Sumbangan tamadun cina
byOmy Hong
 
DOCX
Bab 6 kepelbagaian agama mencari titik persamaan
byAre Matt
 
DOC
Persamaan dan perbezaan antara tamadun
byRadiah Hamdi
 
PPT
TITAS: Islam dalam tamadun melayu
byPuteri Pak Abu
 
PPTX
Bab 4 Tamadun India
bywan arizwnb
 
PPT
05 tamadun cina
byAdzmir Nasir
 
PPTX
interaksi antara tamadun
byzils nur
 
PPTX
Bab 6 (2)
bywanarizwan
 
PPTX
TITAS- Tamadun CINA
byAbas Kun
 
PPT
ilmu ketamadunan (TITAS)
byHaslinda Jamaluddin
 
PDF
Bab 5 tamadun cina
byRaja Rosenani
 
DOCX
Uitm~ctu 151 perbezaan tamadun islam dan tamadun barat
bysakura rena
 
PPTX
AKULTURASI BUDAYA (EDUP3073)
byhudhud321
 
ODT
Tamadun Cina
bymohd farid nasir
 
PPTX
Bab 2 potret hubungan etnik
byINSTAQLIM
 
Soalan dan Jawapan - Hubungan Etnik (Kuiz/Past Year)
bysurrenderyourthrone
 
Titas : Bab 2 (Tamadun Islam)
byReefear Ajang
 
Bab 5 Tamadun Cina
bywanarizwan
 
Bab 1 konsep & takrif tamadun
byChuah Lim
 
Bab 5 tamadun china
byIda Syahidah
 
Sumbangan tamadun cina
byOmy Hong
 
Bab 6 kepelbagaian agama mencari titik persamaan
byAre Matt
 
Persamaan dan perbezaan antara tamadun
byRadiah Hamdi
 
TITAS: Islam dalam tamadun melayu
byPuteri Pak Abu
 
Bab 4 Tamadun India
bywan arizwnb
 
05 tamadun cina
byAdzmir Nasir
 
interaksi antara tamadun
byzils nur
 
Bab 6 (2)
bywanarizwan
 
TITAS- Tamadun CINA
byAbas Kun
 
ilmu ketamadunan (TITAS)
byHaslinda Jamaluddin
 
Bab 5 tamadun cina
byRaja Rosenani
 
Uitm~ctu 151 perbezaan tamadun islam dan tamadun barat
bysakura rena
 
AKULTURASI BUDAYA (EDUP3073)
byhudhud321
 
Tamadun Cina
bymohd farid nasir
 
Bab 2 potret hubungan etnik
byINSTAQLIM
 

Viewers also liked

PDF
Nota lengkap modul titas.new
byKero Nuex
 
PPT
Pengenalan Kepada Tamadun
bywansaifullah
 
PPT
01 pengajian ketamadunan
byAdzmir Nasir
 
PPTX
ciri -ciri universal tamadun kini dan perbandingan tamadun dahulu
byNur Hidayah
 
PPT
Bab 3 interaksi antara tamadun di asia
byISah Lun CHin
 
DOCX
teori kitaran tamadun _ tamadun melayu
byDhea Ct
 
PPTX
Faktor faktor kemerosotan tamadun islam
byAdila Shahida Azmi
 
DOCX
Kesan Kedatangan Masyarakat Cina ke Tanah Melayu
byMisiah Bayani
 
PPTX
Bab 1 titas
byEdward Devi Hxm
 
DOC
TITAS USM
byCikgu Marzuqi
 
PPT
Bab1 pengenalan ilmu ketamadunan
bymdnasiry
 
PDF
Tamadun melayu
bySyed Muhd Shahrizal Syed Othman
 
DOCX
Tamadun
byNoor Aini Samsusah
 
PPTX
Persamaan n perbezaan
byEi Reen
 
PDF
Bab 01 pik (konsep tamadun)
byAdibah Sulaiman
 
PPTX
Bab 1 Pengenalan
bywanarizwan
 
DOCX
Tamadun Islam dan Tamadun Asia (TITAS)
byJemindar Ab Kadir
 
DOCX
Contoh soalan TITAS
byJemindar Ab Kadir
 
PPTX
Bab 2 : Tamadun Islam
bywan arizwnb
 
DOCX
87223601 assignment-titas
byalkepuloh
 
Nota lengkap modul titas.new
byKero Nuex
 
Pengenalan Kepada Tamadun
bywansaifullah
 
01 pengajian ketamadunan
byAdzmir Nasir
 
ciri -ciri universal tamadun kini dan perbandingan tamadun dahulu
byNur Hidayah
 
Bab 3 interaksi antara tamadun di asia
byISah Lun CHin
 
teori kitaran tamadun _ tamadun melayu
byDhea Ct
 
Faktor faktor kemerosotan tamadun islam
byAdila Shahida Azmi
 
Kesan Kedatangan Masyarakat Cina ke Tanah Melayu
byMisiah Bayani
 
Bab 1 titas
byEdward Devi Hxm
 
TITAS USM
byCikgu Marzuqi
 
Bab1 pengenalan ilmu ketamadunan
bymdnasiry
 
Tamadun melayu
bySyed Muhd Shahrizal Syed Othman
 
Tamadun
byNoor Aini Samsusah
 
Persamaan n perbezaan
byEi Reen
 
Bab 01 pik (konsep tamadun)
byAdibah Sulaiman
 
Bab 1 Pengenalan
bywanarizwan
 
Tamadun Islam dan Tamadun Asia (TITAS)
byJemindar Ab Kadir
 
Contoh soalan TITAS
byJemindar Ab Kadir
 
Bab 2 : Tamadun Islam
bywan arizwnb
 
87223601 assignment-titas
byalkepuloh
 

Similar to Bab 1 pengenalan tamadun

PPT
Bab1 konseptakriftamadun
bykamektok2011
 
PDF
Tamanadun islam dan Asia Tenggara
byHAFIZUDIN YAHAYA
 
PDF
Slaid 1: Pengenalan Ilmu Ketamadunan (Introduction to Civilizational Studies)
byUniversity Tun Hussein Onn Malaysia
 
DOCX
Bab 1 pengenalan ilmu ketamadunan
byAre Matt
 
PPTX
(Sadn1013 h) kump 2
bysadn1013
 
DOCX
Takrifan tamadun islam
byIfrahim jamil
 
DOCX
pipiey (1).docx
byHaneem Leman
 
PPTX
TOPIK MINGGU 2.pptx
byNorrul1
 
PPTX
Kenegaraan dan tamaddun
byNazirmuddin Ahmad
 
PPT
Tamadun melayu
byririramadhani
 
PPT
Titas 3
byNorsapidahmasngot Nor Sapidah Masngot
 
DOCX
Pengertian tamadun
byIfrahim jamil
 
PPT
Cont. chap 5 tamadun cina chapter 6 isu masa depan
byEst
 
PPTX
Tamadun islam & tamadun asia
byAt Tarmizi
 
DOCX
Kerja kursus titas
byMohd Borhan Bin Jamaluddin
 
Bab1 konseptakriftamadun
bykamektok2011
 
Tamanadun islam dan Asia Tenggara
byHAFIZUDIN YAHAYA
 
Slaid 1: Pengenalan Ilmu Ketamadunan (Introduction to Civilizational Studies)
byUniversity Tun Hussein Onn Malaysia
 
Bab 1 pengenalan ilmu ketamadunan
byAre Matt
 
(Sadn1013 h) kump 2
bysadn1013
 
Takrifan tamadun islam
byIfrahim jamil
 
pipiey (1).docx
byHaneem Leman
 
TOPIK MINGGU 2.pptx
byNorrul1
 
Kenegaraan dan tamaddun
byNazirmuddin Ahmad
 
Tamadun melayu
byririramadhani
 
Titas 3
byNorsapidahmasngot Nor Sapidah Masngot
 
Pengertian tamadun
byIfrahim jamil
 
Cont. chap 5 tamadun cina chapter 6 isu masa depan
byEst
 
Tamadun islam & tamadun asia
byAt Tarmizi
 
Kerja kursus titas
byMohd Borhan Bin Jamaluddin
 

Bab 1 pengenalan tamadun

  • 1.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 1 | C T U 5 5 1
  • 2.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 2 | C T U 5 5 1
  • 3.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 3 | C T U 5 5 1
  • 4.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 4 | C T U 5 5 1
  • 5.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 5 | C T U 5 5 1 Di akhir bab ini, pelajar dapat 1. Memahami tentang pengertian tamadun menurut perspektif tamadun Islam, Barat dan Melayu. 2. Meneliti hubungan antara tamadun dengan agama, budaya dan bangsa. 3. Memahami ciri-ciri utama pembentukan sesebuah tamadun. 4. Mengetahui faktor-faktor kelahiran dan keruntuhan tamadun. 5. Meneliti dan menganalisa sejarah dan keperluan pembinaan tamadun Malaysia yang harmoni.
  • 6.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 6 | C T U 5 5 1 1.1 PENGENALAN Perbincangan tentang ilmu ketamadunan telah banyak dikupas oleh tokoh-tokoh sarjana di Timur mahupun di Barat dari pelbagai perspektif. Pelbagai istilah telah muncul dalam mendefinisikan pengertian tamadun, di mana secara umumnya ianya membawa erti pencapaian kemajuan dari segi pembangunan fizikal di samping pemupukan tingkahlaku yang baik. Menurut The Oxford Dictionary (1995) salah satu makna moden ialah baru dan mutakhir iaitu new and up to date. Menurut Kamus Dewan (1998), tamadun boleh didefinisikan sebagai keseluruhan cara hidup yang merangkumi cara bertindak, cara berkelakuan, berfikir, segala hasil kegiatan, penciptaan berupa kebendaan atau kerohanian sesuatu masyarakat, tamadun dan peradaban. Penggunaan istilah tamadun yang berasal dari bahasa Arab iaitu tamaddun telah lama diterima pakai dalam perbendaharaan bahasa Melayu. Penggunaannya dalam bahasa Melayu dikenali sebagai fenomena peminjaman mengikut teori antara bahasa. Di dalam bahasa Arab terminologi yang sering disamakan dengan tamadun ialah Hadharah, Umran dan Madaniyyah atau sinonim dalam bahasa Inggeris Civilization. Semua istilah di atas, walaupun rujukan khususnya boleh dibezakan antara satu sama lain lantaran berbezanya latar belakang sarjana dan pengalaman hidup mereka, akan tetapi secara umumnya merujuk kepada makna yang sama. Semua istilah tersebut secara literalnya bererti maju atau mencapai kemajuan. Makna kemajuan ini akan dipakai sebagai suatu makna tamadun yang sama supaya mudah difahami. Perkataan tamadun dari sudut etimologi berasal daripada perkataan maddana dalam bahasa Arab. Maddana merupakan kata kerja yang merujuk kepada perbuatan membuka bandar atau kota serta perbuatan memperhalus budi pekerti. Daripada perkataan maddana ini lahirlah perkataan madani yang merupakan sifat nama. Madani merujuk kepada sifat sesuatu yang berkaitan dengan pembangunan perbandaran serta kehalusan budi pekerti yang terpuji. Kedua-dua perkataan maddana dan madani sendiri sebenarnya berasal daripada perkataan al-deen yang bermaksud agama, iaitu menggambarkan kehidupan beragama.
  • 7.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 7 | C T U 5 5 1 Perkataan tarnadun melahirkan beberapa perkataan lain yang menjelaskan lagi kandungan maksud yang diungkapkannya. Antara yang dimaksudkan ialah madinah (bandar) dan madi1ni (keselesaan hidup dan ketinggian budi) Tamadun juga sering disamakan pengertiannya dengan peradaban yang membawa maksud keadaan dan tingkat kemajuan pada kehidupan jasmani dan rohani dalarn sesebuah bangsa dan masyarakat. Selain daripada itu, perkataan yang sering digunakan dalam bahasa lnggeris untuk memberi maksud tamadun ialah civilization atau civilisation. Perkataan ini berasal daripada perkataan civitas dalam bahasa Latin yang bermaksud bandar atau kota. Tamadun dari segi bahasa mempunyai erti yang sama dengan istilah civilization dalam bahasa Inggeris. Civilization berasal daripada istilah bahasa Perancis iaitu city (bandar). Tamadun Menurut Sarjana Islam a. Ibn Khaldun : Tamadun ialah kemuncak pembangunan yang berkait dengan peningkatan kemewahan, keindahan suasana dan minat kepada pelbagai aspek industri yang boleh mempertingkatkan kualitinya. Ini termasuk keperluan kepada bahan-bahan makanan, pakaian, peralatan rumah tangga dan sebagainya.
  • 8.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 8 | C T U 5 5 1 b. Muhammad Rasyid Redha : Agama adalah asas tamadun. lni kerana peningkatan unsur maknawi (spiritual) akan mendorong kebangkitan fizikal. Rasionalnya semua tamadun di dunia ini ditegakkan berasaskan kepercayaan agama. Peningkatan atau kemusnahan sesuatu tamadun itu bergantung kepada keteguhan pegangan agama atau sebaliknya. c. Sayyid Qutb : Tamadun Islam ialah segala bentuk kemajuan yang dihasilkan oleh sekumpulan masyarakat seperti sistem sosial, pemerintahan, Politik, ekonomi dan kebudayaan yang berteraskan syariat Allah serta bercirikan nilai-nilai moral Islam. d. Said Hawa : Tamadun secara umum terbahagi kepada dua kategori iaitu tamadun Islam dan tamadun Jahiliah. Tamadun Islam ialah segala aspek kemajuan yang tegak di atas kebudayaan Islam serta hasilnya relevan dengan kebudayaan itu. Manakala tamadun Jahiliah pula ialah segala kemajuan yang dijelmakan dalam bentuk kebendaan dengan tidak mengambil kira aspek kerohanian dan moral. e. Umar Audah ali-Khatib: Tamadun ialah himpunan ilmu pengetahuan, syariat, peraturan tradisi dan moral yang menunjukkan keadaan pemikiran, ekonomi, akhlak, politik, kesenian dan seluruh kehidupan. f. Muhammad al-Bahiy : Tamadun ialah keseluruhan penghasilan atau produktiviti yang menggambarkan nilai keperibadian manusia sama ada berbentuk falsafah, pengetahuan, kesenian, politik, kesusasteraan dan lain-lain.
  • 9.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 9 | C T U 5 5 1 Tamadun Menurut Sarjana Barat a. Arnold Toynbee: Tamadun ialah suatu sistem masyarakat yang dapat membantu manusia menambah hasil pengeluaran atau produktiviti dan ia mempunyai empat elemen iaitu bahan-bahan ekonomi, sistem politik, pengetahuan dan seni. b. J.K. Fiebleman: Tamadun ialah kepandaian mengeksploitasi material oleh masyarakat. Dengan perkataan lain, proses masyarakat ke atas material dengan sendiri menjad!kannya barang baru bagi sesuatu keperluan c. E.B. Taylor: Tamadun ialah suatu rangkaian rumit yang merangkumi aspek-aspek keilmuan, kepercayaan, kesenian, nilai-nilai moral, perundangan, tradisi, bakat dan kebolehan yang dihasilkan oleh masyarakat. d. Oswarld Spengler: Tamadun Barat lebih mementingkan kebendaan, kerana kebendaan itu membawa kepada kemajuan. e. Will Durant: Tamadun ialah peraturan masyarakat yang dapat membantu meningkatkan pengeluaran, kebudayaan dan ia merangkumi empat elemen iaitu sumber ekonomi, sistem politik, tradisi moral dan kesenian.
  • 10.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 10 | C T U 5 5 1 Tamadun Menurut Sarjana Melayu a. Abu Bakar Hamzah : Tamadun Islam ialah sesuatu yang lahir dan berkembang bersama-sama dengan kehidupan manusia dan perkembangan yang lahir daripadanya, sama ada sesuatu yang berupa niskala (nisbah) mahupun yang berupa sekala (material). b. Wan Hashim Wan Teh: Pencapaian tinggi pemikiran ahli masyarakatnya dalam aspek budaya dan kesusasteraan, agama dan moral, pelbagai aspek kesenian, tatasusila iaitu adab, budi pekerti serta organisasi politik atau kemampuan mewujud dan menguruskan sesebuah kerajaan yang demokratik. Termasuk dalam konsepsi tamadun ialah kemajuan dalam pengurusan ekonomi dan perdagangan serta peningkatan dalam teknologi yang berkemampuan meningkatkan keselesaan hidup manusia. Justeru, tamadun Barat lebih menonjolkan aspek pencapaian kebendaan atau material sebagai ukuran bagi menentukan sesebuah masyarakat itu bertamadun atau sebaliknya, manakala tamadun Islam mengimbangi di antara pembangunan material dan spiritual atau antara kebendaan dan kerohanian. Tamadun Melayu juga meletakkan aspek keagamaan dan moral sebagai suatu unsur penting selain pembangunan material kerana menerima pengaruh besar daripada Tamadun Islam.
  • 11.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 11 | C T U 5 5 1 1.2 HUBUNGAN TAMADUN DENGAN AGAMA, BUDAYA DAN BANGSA Hubungan Tamadun dengan Agama Menurut Kamus Dewan (1998), agama ialah kepercayaan kepada Tuhan dan sifat- sifat, kekuasaan, penerimaan ajaran dan perintah-Nya. Secara fitrah, agama dan kepercayaan bukan hanya merupakan perkara asas yang wujud dalam diri setiap manusia, tetapi juga sudah menjadi suatu keperluan kepada manusia. Manusia memerlukan agama kerana dorongan sifat semulajadi iaitu seperti rasa takut yang membawa kecenderungan untuk mendapatkan keselamatan dan perlindungan daripada Tuhan. Islam mendefinisikan agama dengan nama al-deen, iaitu cara hidup yang disepadukan dari kepatuhan menurut peraturan yang diturunkan oleh Allah SWT dengan meletakkan agama Islam itu sebagai kebudayaan. Islam meletakkan hubungan yang amat erat di antara agama dan tamadun. Ianya berbeza dengan pandangan Barat yang meletakkan agama sebagai sebahagian daripada kebudayaan iaitu agama lahir dari aktiviti manusia atau hasil dari interaksi manusia dengan alam sekitar atau ketakutan kepada kuasa ghaib. Peranan agama dalam membentuk pandangan semesta sesebuah masyarakat serta perilaku tindakan mereka dalam kehidupan sememangnya amat penting. Ini kerana agama mengajar manusia melaksanakan perkara-perkara positif dalam kehidupan
  • 12.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 12 | C T U 5 5 1 seperti berusaha, amanah, sabar dan sebagainya yang dapat melahirkan tamadun manusia. Kemunculan tamadun-tamadun silam sebelum ini merupakan manifestasi kepada kehidupan beragama yang berperanan membentuk pandangan semesta dan nilai kehidupan yang terpuji dalam masyarakat ketika itu. Contohnya Tamadun Barat dipengaruhi oleh agama Kristian, Tamadun Timur Tengah, Rusia dan China kebanyakannya dipengaruhi oleh agama Islam. Manakala Tamadun Asia Tengah pula dipengaruhi oleh Hindu dan Buddha. Agama juga mempunyai hubungan dengan unsur tamadun yang lain seperti moral, etika, ekonomi, undang-undang, estetika dan sains. Walaubagaimanapun peranan agama ini telah dinafikan oleh dunia Barat yang pernah mengalami Zaman Kegelapan yang mendakwa agama Kristian telah menyebabkan berlakunya kemunduran dalam kehidupan manusia. Fahaman ini menyebabkan mereka memisahkan agama dengan kehidupan, lalu membina ilmu dan tamadun atas dasar kemanusiaan dan sains moden sejak zaman Renaissanse sehingga kini. Namun demikian, keadaan ini berlaku sebaliknya di dunia Timur atau suatu ketika dahulu dikenali dengan nama Jahiliah, telah berjaya membangun dan mencipta kemajuan kerana berpegang teguh dengan ajaran agama yang dinamakan Islam. Mengenai kewujudan hubungan yang erat antara tamadun dan ajaran Islam ini, R.E. Sullivan menegaskan, "Moslem civilisation was the product of Moslem religion." Manakala M. Abduh pula merumuskan bahawa "adherence to the Prophets and the guidance of religion provides the basis for every civilisation. Hubungan Tamadun dengan Kebudayaan Hubungan antara tamadun dan kebudayaan ialah kedua-duanya merupakan hasil ciptaan manusia yang menyentuh aspek cara hidup dengan menggunakan akal dan fikiran untuk menggarap ilmu dan pengetahuan. Daripada pemilikan ilmu ini pula, ia melahirkan keinginan dan kehendak untuk mencapai satu tingkat kehidupan yang maju dengan mematuhi undang-undang dan peraturan hidup dengan membina asas- asas pembangunan dan pemodenan.
  • 13.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 13 | C T U 5 5 1 Menurut Kamus Dewan (1998), kebudayaan ialah cara hidup sesuatu masyarakat. Pengertian ini mempunyai makna yang sangat luas penggunaannya. Perkaitannya dengan tamadun dapat dilihat melalui ciri-ciri khusus kemajuan kehidupan sesuatu masyarakat yang meliputi pelbagai aspek seperti politik, ekonomi, kesenian, senibina, pakaian, agama dan lain-lain pencapaian manusia. Perkaitan antara kebudayaan dan tamadun berdasarkan kesamaan sumber kedua- duanya dihasilkan oleh fikiran dan keilmuan manusia dalam membangunkan insan untuk mencapai taraf hidup yang lebih maju di dunia ini. Bagaimanapun, tamadun berbeza daripada budaya sekiranya dilihat dari dua keadaan berikut: a. Pengaruh dari natijah tamadun berkekalan lebih lama berbanding dengan pengaruh dari natijah budaya. Dengan pengertian lain sesuatu natijah budaya yang kekal lama dalam sesebuah masyarakat merupakan natijah tamadun. Sebagai contoh, kesetiaan kepada maharaja merupakan satu natijah tamadun dalam masyarakat Jepun meskipun sistem politik mereka telah jauh berbeza daripada keadaan silam. Manakala cara mereka berpakaian dan pemilihan jenis makanan pula merupakan natijah budaya kerana telah mengalami banyak perubahan dalam tempoh seratus tahun ini. b. Tamadun melampaui batas-batas kenegaraan dan wilayah sedangkan budaya selalunya dikaitkan dengan negara atau wilayah tertentu. Tamadun Islam misalnya mengandungi beberapa budaya mengikut negara atau wilayah yang berbeza. Sebagai contoh, budaya masyarakat Islam di rantau Melayu berpakaian berbeza daripada masyarakat Islam di Semenanjung Arab sungguhpun mereka berada di bawah naungan ketamadunan Islam. Hubungan Tamadun dengan Bangsa Hubungan antara tamadun dengan bangsa tidaklah begitu ketara sekalipun terdapat beberapa tamadun yang sering dikaitkan dengan sesebuah bangsa seperti tamadun China dan India. Walaubagaimanapun sifat tamadun melangkaui sifat-sifat sesuatu
  • 14.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 14 | C T U 5 5 1 bangsa kerana kewujudan sesebuah tamadun tidak berdasarkan batasan kedudukan geografi, budaya dan kebangsaan. Bagaimanapun, Islam meletakkan agama sebagai nadi utama didalam pembinaan tamadun manakala bangsa tidak memberikan suatu makna yang cukup besar kepada tamadun. Kepelbagaian bangsa dalam Islam dikira sebagai milik bersama secara global dan mempertahankan survival tamadun Islam untuk merentas zaman. Kefahaman ini dipetik menerusi maksud firman Allah SWT di dalam al-Quran surah al-Hujurat (49) ayat 13 yang bermaksud: “Wahai manusia! Sesungguhnya Kami telah menciptakan kamu semua daripada seorang lelaki dan wanita dan Kami telah menjadikan kamu semua bersuku-suku dan berbangsa- bangsa, supaya kamu saling kenaI mengenal antara satu sama lain. Sesungguhnya semulia- mulia kamu di sisi Allah adalah orang yang paling bertaqwa di antara kamu. 1.3 CIRI-CIR UTAMA TAMADUN Kewujudan dan kemunculan tamadun-tamadun yang besar dan masyhur dilihat mempunyai penonjolan yang tersendiri seperti tamadun Yunani yang masyhur dengan falsafah dan keseniannya, manakala tamadun Islam pula masyhur dengan perspektif kehidupan yang menyeluruh di samping perkembangan sains dan teknologi. Unsur utama yang menjadi pembeza antara sesebuah tamadun dengan tamadun yang lain ialah pandangan semesta (world view). Pandangan semesta inilah yang menjadikan sesuatu tamadun membentuk keutuhan yang berterusan dalam mencapai kemajuan yang menjadikan tamadun itu kekal. Walaubagaimanapun, kebanyakan tamadun yang pernah wujud memiliki ciri-ciri tertentu yang meneruskan kesinambungan sesuatu masyarakat. Beberapa ciri-ciri yang sejagat dimiliki oleh sesebuah tamadun seperti berikut :
  • 15.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 15 | C T U 5 5 1 Penempatan Kekal Penempatan kekal merupakan aspek penting dalam kewujudan sesebuah tamadun di dunia ini. Ini kerana manusia memerlukan suatu kawasan bagi menjalankan aktiviti ekonomi dan kemasyarakatan malah tempat tinggal mereka. Kewujudan suatu penempatan tetap dan kekal membolehkan sesebuah masyarakat menetap di kawasan-kawasan yang boleh membekalkan hasil makanan kepada mereka. Ciri-ciri ekonomi as as di kawasan ini ialah wujudnya sumber makanan asas seperti tumbuhan bijirin serta sumber protein seperti ikan, udang, ketam dan sebagainya. Oleh itu, pemilihan kawasan yang mempunyai ciri-ciri ekonomi tersebut merupakan proses ke arah pembentukan sebuah masyarakat pertanian awal yang akhirnya membentuk bandar hasil daripada revolusi pertanian. Di samping itu, pemilihan kawasan yang mempunyai ciri-ciri geografi tertentu amatlah penting bagi memastikan kelangsungan bekalan makanan seperti lembah sungai kerana tanahnya mempunyai tahap kesuburan semulajadi bagi permulaan kepada pertanian tetap, bekalan air yang cukup untuk kegunaan komuniti dan juga Sistem Politik dan Pemerintahan yang Teratur Kewujudan suatu sistem politik dan pentadbiran yang teratur merupakan salah satu ciri penting tamadun dan menjadi simbol atau lambang kepada ketamadunan sesebuah masyarakat. Kebiasaannya pada peringkat awal perkembangan sesuatu tamadun sistem politik dan corak pemerintahan berdasarkan kepada hubungan kekeluargaan dan darah dalam membentuk sebuah masyarakat sebenar. Apabila manusia mencapai tahap tamadun yang tinggi, sistem politik dan pentadbirannya menjadi lebih kompleks. Begitu juga dengan kelompok manusia yang diperintah akan menjadi semakin kompleks. Hubungan antara individu bukan lagi berasaskan kepada hubungan darah, tetapi bentuk pemerintahan bermula dengan ketua kepada kuasa pemerintah tertinggi yang dikenali sistem beraja atau monarki yang menjadi hak turun temurun, contohnya raja atau sultan dalam tamadun Melayu dan Firaun dalam tamadun Mesir. Organisasi politik di bawah kuasa pemerintah tertinggi ini muncul sejak tahap awal sesebuah masyarakat mencapai tamadun.
  • 16.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 16 | C T U 5 5 1 Di samping itu, pemerintahan juga mengandungi pelbagai bentuk pentadbiran yang membantu, menyelaras serta melicinkan sesebuah negara seperti kehakiman, perkhidmatan awam, suruhanjaya dan badan-badan keselamatan seperti polis dan tentera. Kewujudan bentuk pentadbiran tersebut boleh dilihat pada pemerintahan Kesultanan Melayu Melaka dengan wujudnya jawatan Temenggung yang berperanan menjaga keselamatan, Laksamana menjaga keselamatan perairan dan lain-lain. Stratifikasi dan Organisasi Sosial Pengkelasan dalam masyarakat berdasarkan kelas dan status merupakan suatu ciri yang berlaku dalam perkembangan sesebuah tamadun. Stratifikasi sosial sesuatu masyarakat biasanya bermula dengan pemilikan tanah pertanian yang dianggap mempunyai kedudukan tinggi dalam masyarakat sementara golongan yang tidak mempunyai tanah pertanian menjadi golongan pekerja atau buruh iaitu kelas yang lebih rendah, contohnya hamba. Oleh itu kelas masyarakat seseorang atau sesebuah keluarga pada awal kemunculan tamadun ditentukan berdasarkan pemilikan tanah tersebut. Selain itu golongan masyarakat yang mempunyai status yang tinggi dilihat mempunyai peraturan adat yang istimewa yang tidak boleh dilakukan oleh golongan berstatus rendah termasuklah jenis pakaian, perhiasan dan bentuk-bentuk binaan rumah. Lazimnya golongan yang berstatus tinggi juga merupakan golongan yang berada pada strata sosial yang paling tinggi serta mengawal sebahagian besar faktor pengeluaran Namun demikian perkembangan ekonomi yang membawa kepada kemunculan golongan peniaga atau pedagang kemudiannya mempengaruhi perubahan sosial. Kemunculan golongan ini secara tidak langsung menjejaskan kerangka masyarakat awal. Pemilikan kekayaan kini bukan hanya terhad kepada tanah tetapi juga harta benda lain yang mana kekayaan tersebut telah mempertingkatkan kedudukan pedagang ke kelas sosial yang tinggi. Dalam keadaan ini golongan bangsawan yang memiliki tanah dan kuasa politik boleh ditandingi oleh golongan pedagang. Oleh itu dalam kebanyakan masyarakat,
  • 17.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 17 | C T U 5 5 1 golongan pedagang dinafikan status tinggi oleh golongan bangsawan melalui pelbagai cara walaupun golongan ini mempunyai kekayaan. Urbanisasi Urbanisasi merupakan proses pembentukan pembandaran atau dikenali sebagai bandar. Bandar merupakan pusat utama kegiatan pentadbiran, ekonomi, keagamaan, kemasyarakatan dan sebagainya dalam sesebuah tamadun. Ianya dianggap sebagai nadi sesebuah tamadun kerana hampir semua aktiviti masyarakat berlangsung di bandar. Walaubagaimanapun aspek urbanisasi ini merangkumi juga kawasan perkampungan yang didiami oleh sebilangan masyarakat lain yang mempunyai peranan dan fungsi yang sama seperti di bandar. Bentuk lazim yang wujud pada bandar-bandar awal ialah penempatan sekelompok bandar di mana pusatnya ialah kuil-kuil dan istana-istana yang didiami oleh keluarga pemerintah serta pembesar-pembesar. Sementara golongan petani dan pekerja- pekerja lain tinggal di kampung masing-masing yang berhampiran dengan bandar. Oleh itu penempatan keseluruhannya lebih bercorak berselerak (dispersed city). Cantohnya bandar dalam tamadun Shang mempunyai binaan tembok-tembok yang memisahkan setiap kelompok berdasarkan kepada kelas sosial serta pengkhususan kerja. (Azhar Hj. Mad Aros, Azharudin Mohd Dali, Arba'iyah Mohd Noof, Salina Hj. Zainol, 2000: 11). Tamadun Lembah Indus memberi contoh terbaik di mana proses perbandaran dibangunkan sangat menakjubkan. Kesan-kesan tinggalan bangunan besar, bilik air, limbah, pembentungan, longkang dan palung di kaki-kaki atap masih menjadi bukti kepada ketinggian kehidupan masyarakat tempatan pada ketika itu Perkembangan Sains dan Teknologi Kepesatan kemajuan sains dan teknologi selaras dengan perkembangan ilmu pengetahuan dan pemikiran sesebuah masyarakat. Ianya memartabatkan sesebuah tamadun dari satu tahap ke satu tahap yang lebih tinggi. Kemajuan material selalunya berpunca dari kemajuan pemikiran atau minda dan keilmuan sesuatu bangsa.
  • 18.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 18 | C T U 5 5 1 Taraf pemikiran yang tinggi ini pula diterjemahkan dalam bentuk realiti yang bersifat benda, alatan atau teknologi. Kemajuan dalam bidang perdagangan sekadar contoh, diiringi dengan teknologi perkapalan, penciptaan mata wang, alatan tembaga, tembikar dan seumpamanya. Tidak dapat dinafikan sejarah sesebuah tamadun amat bergantung kepada ketinggian sains dan teknologinya. Penciptaan piramid sebagai contoh, kekal menjadi mercu tanda tamadun Mesir hingga hari ini. Pada awal perkembangan sains dan teknologi setiap tamadun memiliki ciri yang sama dengan penggunaan batu sebagai alat terpenting dalam kehidupan. Pengetahuan dan pengalaman manusia semakin meningkat dalam penciptaan peralatan keperluan seharian sehingga memasuki era pertanian dan kerja-kerja kraftangan. Dua penciptaan terpenting manusia pada peringkat ini ialah bajak dan roda. Bajak memudahkan kerja-kerja dalam sektor pertanian manakala roda menjadikan aktiviti pengangkutan pembuatan tembikar dan pengairan. Perkembangan sains dan teknologi manusia bertambah baik dengan penggunaan besi sebagai bahan utama penciptaan pelbagai keperluan manusia sehingga ke hari ini. Kepesatan manusia melakukan kajian dan penyelidikan melonjakkan taraf kehidupan yang bertambah maju dan canggih. Sistem Tulisan Masyarakat memerlukan kepada komunikasi untuk berinteraksi sambil memberi atau menerima maklumat. Lantaran itu, kewujudan sistem tulisan merupakan ciri tamadun yang paling penting bagi perkembangan sesebuah tamadun dalam jangka mas a panjang. Tulisan dalam tamadun awal mempunyai pelbagai bentuk yang difahami oleh komuniti setempat, contohnya di Sumeria, Mesir dan China muncul tulisan piktograf yang mana gambar-gambar dilukis bagi mewakili sesuatu makna. Tulisan piktograf ini kemudiannya berkembang kepada sistem tulisan yang berbentuk logagrafi (logographic) iaitu bentuk awal kepada pembentukan tulisan berbentuk abjad. Kemunculan tulisan menjadi petunjuk kepada dinamisme masyarakat sesebuah tamadun kerana melalui sistem tulisan, komunikasi dalam masyarakat menjadi lebih luas dan efektif. Angka-angka yang terbit daripada sistem tulisan memudahkan lagi pengiraan dibuat. Perkembangan ini membawa kepada kemunculan kelas terpelajar atau literati. Golongan ini terbabit dalam aktiviti pemerhatian dan penyimpanan rekod-rekod.
  • 19.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 19 | C T U 5 5 1 Ilmu astronomi merupakan ilmu yang berkembang seiring dengan sistem tulisan dan angka dalam masyarakat tamadun awal. Penciptaan sistem tulisan dan angka secara tidak langsung telah memperkembangkan ilmu pengetahuan dalam masyarakat bertamadun. Catatan-catatan dapat dibuat dan rekod-rekod dapat disimpan. Contohnya dalam sejarah China telah wujud tradisi menyimpan rekod istana sejak tamadun Shang. Sistem tulisan turut menjadi penggerak kepada kemunculan seni kreatif yang melibatkan penulisan seperti penggarapan epik-epik, puisi-puisi dan cerita-cerita rakyat, contohnya epik Gilgamesh dalam masyarakat Sumeria. Sistem tulisan juga dapat membantu memperkembangkan dan menyemarakkan sesuatu agama atau kepercayaan. Contohnya, penganut agama Islam dapat menghayati ajaran Islam yang sebenar melalui kitab al-Quran yang telah ditulis dan dibukukan oleh golongan ulama terdahulu. Sistem Agama dan Kepercayaan Kehidupan beragama merupakan ciri penting yang wujud dalam masyarakat bertamadun. Pemikiran tentang wujudnya kuasa ghaib yang mengawal kehidupan manusia menunjukkan manusia sebenarnya sudah berfikir mengenai keperluan spiritual (jiwa) mereka. Spiritual merupakan unsur penting dalam tamadun-tamadun dunia, misalnya tamadun Mohenjo Daro-Harappa, tamadun Sumeria dan Mesir. Agama dan kepercayaan ini bukan sahaja memberi kesan kepada wujudnya manusia yang bersopan santun atau baik tetapi juga dimanifestasikan melalui pembinaan bangunan-bangunan keagamaan yang kemudiannya menjadi pusat kepada urbanisasi dalam tamadun tersebut
  • 20.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 20 | C T U 5 5 1 1.4 KELAHIRAN, KEJAYAAN DAN KERUNTUHAN TAMADUN FAKTOR KELAHIRAN DAN KEJAYAAN TAMADUN Politik yang kukuh Politik yang kukuh merupakan faktor utama yang menentukan jangka hayat sesebuah tamadun. Contohnya, tamadun Mesopotamia dengan sistem beraja dan Kod ammurabinya (1792-50 S.M). Tamadun Mesir dengan Raja Firaun dan sistem hierarkinya. Begitu juga tamadun Lembah Indus dan tamadun Melayu yang terkenal dengan sistem beraja dan sistem pembesarya seperti empayar Melaka. ……………. Kesultanan Melaka yang diasaskan oleh Parameswara dari Palembang sekitar 1400M telah mengukuhkan sistem pentadbirannya dengan memperkenalkan Undang-undang Laut Melaka dan Hukum Kanun Melaka. Tamadun China yang bermula di Lembangan Sungai kuning (Hwang Ho) juga ditentukan kesinambungan hayatnya oleh faktor politik, perundangan dan kestabilan. Kedudukan yang Strategik Kelahiran sesebuah tamadun kebanyakannya disebabkan kedudukannya yang srategik yang boleh mewujudkan penempatan masyarakat dan juga mudah untuk memperoleh sumber-sumber semulajadi untuk menampung kehidupan masyarakatnya. Faktor lokasi seperti ini yang merujuk kepada kesesuaian faktor-faktor geografi telah dilihat menggalakkan kemunculan tamadun China di Lembah Huang-He dan Yang Tse, tamadun India di Lembah Ganges dan Brahmaputra, Tamadun Mesopotamia di Lembah Tigris dan Euphrates, Tamadun Mesir di Lembah Nil dan juga tamadun Melaka di pinggiran Selat Melaka. Jika dilihat keistimewaan Tamadun Melaka sehingga menjadi empayar yang ulung di rantau ini pada abad ke-15 adalah disebabkan kedudukannya rang strategik dari segi perdagangan dan pelabuhannya terlindung dan selamat dari tiupan angin Monsun.
  • 21.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 21 | C T U 5 5 1 Rangsangan Keagamaan Kemunculan sesebuah tamadun juga boleh dikaitkan dengan rangsangan keagamaan dan kerohanian. Ajaran agama dan amalan rohani sebenarya mendorong manusia supaya menghayati nilai-nilai kehidupan yang tulus dan suci yang mendorong kepada kehidupan bertamadun. Sesebuah masyarakat yang menghayati kehidupan keagama akan berusaha untuk membangunkan kehidupan mereka menuju kepada kesempurnaan kemanusiaan dan seterusnya melahirkan ketinggian budaya. Daripada pembangunan kehidupan seperti ini bermulalah bibit-bibit kehidupan bertamadun. kemunculan Tamadun Islam misalnya begitu dipengaruhi oleh rangsangan nilai daripada penghayatan cara hidup Islam yang sempuma. Sejarah Tamadun Islam bermula di Semenanjung Tanah Arab, dari zaman yang dikenali sebagai Jahiliah kerana masyarakat Arab pada masa itu masih jahil tentang agama dan berpuak-puak. Kedatangan Islam telah mengubah cara hidup masyarakat Arab kepada perpaduan ummah dan sifat keinsanan yang tinggi. Tamadun Islam mula berkembang pesat sehingga mencapai kegemilangan. Penghayatan Tinggi Terhadap Moral dan Nilai Terpuji Kelahiran sesebuah tamadun turut didorong oleh penghayatan yang tinggi terhadap moral dan nilai yang terpuji. Nilai-nilai murni yang wujud pada masyarakat sudah pasti menggalakkan kecintaan kepada ilmu dan nilai-nilai murni yang lain seperti kreativiti, ketekunan, kerajinan, semangat berdisiplin dan sebagainya. Nilai-nilai murni yang wujud pada pemimpin sudah pasti menggalakkan kepimpinan yang berhemat, bertanggungjawab dan jujur yang seterusnya mendorong rakyatnya berganding bahu untuk membangunkan negara. Penghayatan nilai-nilai murni seperti penekanan konsep keadilan dalam pemerintahan telah dihayati hampir semua tokoh tamadun silam seperti Plato dan Aristotle dalam tamadun Yunani, Lao Tze dan Kung Fu Tze dalam tamadun Cina, Kautilya dan Samkara dalam tamadun India serta al-Farabi, al-Mawardi, al-Ghazali dan Ibn Khaldun dalam Tamadun Islam.
  • 22.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 22 | C T U 5 5 1 Pengalaman Kesengsaraan Hidup Kemunculan sesebuah tamadun dikaitkan juga dengan kesengsaraan hidup. Situasi kehidupan yang sengsara dan menderita boleh mendorong masyarakat untuk bekerjasama mengembelingkan tenaga untuk membebaskan diri mereka daripada belenggu tersebut. Kesengsaraan dan penderitaan menjadikan sesebuah masyarakat itu lebih berdisiplin dan kreatif dalam membangunkan kehidupan mereka. Dalam konteks zaman moden, kemunculan negara Jepun seringkali dikaitkan dengan penderitaan masyarakatnya selepas kekalahan mereka dalam Perang Dunia Kedua. Kekalahan dalam peperangan tersebut telah meningkatkan semula semangat rakyat Jepun untuk bangun memajukan negara mereka. Hasil usaha yang bersungguh-sungguh menjadikan Jepun sebagai sebuah negara yang maju dalam bidang sains dan teknologi serta muncul salah satu kuasa ekonomi dunia. Toleransi dengan Tamadun Lain Kelahiran sesebuah tamadun turut didorong oleh toleransi yang tinggi terhadap sumbangan tamadun-tamadun yang lain. Semangat untuk mewujudkan interaksi antara tamadun merupakan satu rangsangan kepada pemupukan kehidupan bertamadun. Toleransi terhadap sumbangan tamadun-tamadun yang lain menggambarkan sikap terbuka untuk menerima sumber-sumber yang baik daripada tamadun-tamadun tersebut dan seterusnya membantu kemunculan tamadun baru. Sikap tokoh-tokoh penting dalam tamadun-tamadun sebelum ini jelas menampakkan toleransi dan saling hubungan antara tamadun. Tamadun Islam contohnya merupakan tamadun yang bersikap terbuka untuk menerima sumber ilmu astronomi daripada tamadun Yunani. FAKTOR-FAKTOR KEMEROSOTAN DAN KERUNTUHAN TAMADUN Ketidakadilan dan Perbezaan Jurang Berlakunya ketidakadilan dengan wujudnya jurang perbezaan yang begitu ketara antara golongan kaya dengan miskin. Sebagai contoh, situasi seperti ini dapat diperhatikan berlaku pada zaman pemerintahan raja-raja zaman Greek awal, terdapat ramai golongan hamba abdi yang hidup miskin dan melarat sedangkan golongan kaya terus menambah kekayaan. Golongan miskin ini tidak dapat hak
  • 23.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 23 | C T U 5 5 1 untuk mengundi malah ditindas dan diperah tenaga untuk mengusahakan tanah orang kaya. Akibat daripada ketidakadilan yang dilakukan oleh golongan atasan maka tercetus perasaan tidak puas hati dan pemberontakan dan rusuhan orang bawahan. Mereka menuntut pembaharuan dari segi ekonomi terutama mengenai tanah, namun desakan mereka tidak diendahkan, malah ketua mereka Tiberius dan Cains Gracchus telah terkorban akibat ditindas oleh ahli-ahli senat. Penindasan dan Kezaliman Berleluasanya penindasan dan kezaliman sehingga persoalan hak-hak kemanusiaan diketepikan sama sekali. Kehidupan bertamadun sudah tidak bermakna lagi apabila sistem ketatanegaraan dan perundangan tidak dihormati malah dicabuli dengan sewenang-wenangnya. Sebagai contoh, semasa era pemerintahan Dinasti Sui (589-618), Maharaja Yang Ti (604-617) telah mengabaikan tanggungjawab serta bertindak kejam ke atas rakyatnya. Tindakan beliau yang memaksa rakyat membina istana-istana raja dan terusan membawa rasa tidak puas hati rakyat. Akhirya golongan petani bangkit memberontak dan menjatuhkan dinasti tersebut. Keruntuhan Moral dan Nilai Masyarakat Berlakunya keruntuhan moral dan nilai dalam masyarakat terutamanya di kalangan pemimpin yang menandakan musnahnya penghayatan terhadap budi pekerja yang murni dan mulia. Berdasarkan sejarah kemerosotan tamadun Yunani, tamadun Romawi dan Tamadun Islam boleh dikaitkan dengan keruntuhan moral dan nilai terutama di kalangan pemimpin. Dalam pemerintahan kerajaan Bani Abbasiyyah perpecahan berlaku di kalangan puak Syi'ah dan Sunni kerana semangat perkauman yang sempit. Malah wujud di kalangan pemimpin mereka yang tidak berakhlak mulia seperti suka berfoya-foya, zalim, tamak kuasa dan sebagainya. Nilai-nilai yang tidak sihat di kalangan pemimpin ini telah menyebabkan keadaan politik menjadi tidak stabil, akhirnya kerajaan menjadi merosot dan lemah.
  • 24.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 24 | C T U 5 5 1 Sikap Tertutup Dari Menerima Perubahan Wujud sikap tertutup yang tidak mahu menerima perubahan terutamanya dari segi perubahan teknologi atau perubahan dalam struktur politik, ekonomi dan sosial. Sikap tertutup seperti ini sudah tentu merencatkan daya kreativiti dan inovasi sesebuah masyarakat yang seterusnya menyebabkan mereka berada dalam keadaan yang beku atau jumud berpanjangan. Dalam sejarah dapat dilihat bagaimana Tamadun Islam Uthmaniyyah mengalami keruntuhan dari dalam disebabkan sikap tertutup yang tidak mahu menerima perubahan teknologi dan sosial. Begitu juga yang berlaku kepada tamadun China yang enggan menerima perubahan dari Barat menyebabkan kerajaan China semakin merosot dan lemah walaupun pelbagai usaha dijalankan untuk memulihkannya. Malapetaka dan Bencana Alam Berlakunya malapetaka atau bencana alam yang menyebabkan kerosakan secara besar-besaran. Faktor seperti ini juga merupakan salah satu penyebab kemerosotan sesebuah tamadun. Bagaimanapun, faktor ini di luar kawalan manusia untuk menghalangnya daripada berlaku. Misalnya wabak penyakit yang dahsyat telah merebak ke seluruh bandar Athens dan telah mengakibatkan kematian dan kemusnahan sehingga melemahkan semangat penduduk Athens pada sekitar 429 S.M. Pericles yang dianggap pemerintah yang berkebolehan telah menjadi mangsa wabak penyakit tersebut termasuk ramai pembesar-pembesar yang telah banyak membuat perubahan kepada Athens sendiri
  • 25.
    CTU 551 ::TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA 25 | C T U 5 5 1 Sesebuah tamadun itu sebenarnya mempunyai kriteria dan faktor tersendiri dalam membina, membangun dan memajukan tamadun tersebut. Terdapat tamadun yang mampu bertahan untuk jangka masa yang lama namun sebaliknya terdapat juga tamadun yang tidak dapat bertahan lama kerana faktor-faktor tertentu. Begitu juga dengan tamadun Malaysia yang meletakkan asas pembinaannya yang berteraskan kepada polarisasi kaum, ras dan bangsa bagi membina acuan tamadun Malaysia itu sendiri.
  • 26.
    Bab 1 ::Pengenalan Tamadun 26 | C T U 5 5 1 Nota