Tài liệu này đề cập đến việc sử dụng an thần trong phẫu thuật và các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng của bệnh nhân trong quá trình gây mê. Các loại thuốc an thần như ketamine, midazolam, thiopental và propofol được thảo luận về tác dụng và cách sử dụng hiệu quả. Đồng thời, tài liệu cũng trình bày các khuyến cáo và chú ý cần thiết để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân trong suốt quá trình phẫu thuật.

1. Sö dông An thÇn gi·n c¬
trong thë m¸y
Bs. Ng« ChÝ HiÕu
Khoa Håi søc _ BÖnh viÖn tim HN

2. 18th Century Surgery
Original in the Royal College of Surgeons of England, London.

3.  TÇm quan träng an thÇn gi·n c¬ trong thë m¸y
 Ph¸c ®å sö dông an thÇn gi·n c¬ trong thë m¸y
 Tai biÕn trong dïng an thÇn gi·n c¬ trong thë m¸y
Môc tiªu

4. Đại cương
 C¸c yÕu tè g©y sù bÊt æn cho BN TKNT
 Sî h·i, lo l¾ng: m«i truêng, m¸y mãc
 §au ®ín: thñ thuËt, VT, bÖnh
 ¸nh s¸ng, nhiÖt ®é, tiÕng ®éng,…
 Thuèc: adrenalin, dÞch truyÒn,…
 Chế độ m¸y thë

5.  HËu qu¶ c¸c t×nh tr¹ng trªn
 Truíc m¾t:
 Gi¶m oxy m¸u
 Thë chèng m¸y
 ChÊn thu¬ng phæi
 Stress (mÊt ngñ, XHTH,...)
KÐo dµi thêi gian thë m¸y vµ n»m viÖn
L©u dµi: sang chÊn thÇn kinh, t©m thÇn

6. §¹i cu¬ng
 Vai trß c¸c thuèc AT, gi¶m ®au vµ ¸p dông trong TKNT
 Môc ®Ých
 Gi¶m lo l¾ng, KT: Gi¶m nguy c¬ chÊn th¬ng ¸p lùc
 Thë theo m¸y: sù ®ång bé gi÷a bn vµ m¸y thë
 §¸p øng tèt víi stress
 DÔ ch¨m sãc, lµm thñ thuËt: ®Æt èng NKQ
 Gi¶m tiªu thô Oxy vµ s¶n xuÊt CO2

7.  Chua cã ph¸c ®å chuÈn
thèng nhÊt
 Mçi thuèc dïng ®Òu cã uu
nhuîc ®IÓm riªng
 Sö dông tuú thuéc kinh
nghiÖm
An thÇn gi·n c¬

8.  Theo dâi, ®¸nh gi¸ møc ®é an thÇn
 Mét sè b¶ng ®ang ®uîc SD
 OAA: 15®
 B¶ng Cambridge
 RASS (Richmond Agitation Sedation Scale)
 ¦u : chia ®é cô thÓ
 Nhuîc: khã ¸p dông (dµi, kh«ng phï hîp trong TKNT)

9.  B¶ng RAMSAY
Møc ®é §¸p øng
1 Lo ©u, kÝch thÝch
2 Hîp t¸c, ®Þnh híng, yªn lÆng
3 Ngñ say, chØ ®¸p øng víi mÖnh lÖnh
4 §¸p øng víi tiÕng ®éng m¹nh
5 §¸p øng yÕu ít
6 Kh«ng ®¸p øng
¦u ®iÓm: §¬n gi¶n, phï hîp, ®¸nh gi¸ tu¬ng ®èi chÝnh
x¸c t×nh tr¹ng AT cña BN

10.  Theo dãi TD phô
 AT qu¸ s©u
 HA, h« hÊp
 ø ®äng
 TD tÝch luü
 Môc tiªu dïng AT: ®iÓm RAMSAY 3 (ngñ say, chØ ®¸p
øng víi mÖnh lÖnh)
 C¸c yÕu tè ¶nh háng ®Õn TD cña thuèc AT, gi¶m ®au
 Suy gan, thËn
 Läc m¸u
 T¬ng t¸c thuèc
 Phèi hîp thuèc:  lîi,  h¹i

11.  Theo dâi, ®¸nh gi¸ møc ®é gi¶m ®au
 Dùa vµo:
 Cã nguyªn nh©n ®au râ
 Hái (nÕu tØnh)
 B¶ng luîng gi¸
 VAS (Visual Analog scale): 10 ®
 FACES: 6 møc ®é dùa vµo quan s¸t nÐt mÆt

12.  C¸c ®¸nh gi¸ l©m sµng: khã kh¨n
 Bn dïng gi·n c¬
 sù tu¬ng quan víi ho¹t ®éng thÇn kinh
 §iÖn n·o ®å qua chØ sè BIS (bispectrum index)
tu¬ng quan chÆt chÏ víi Ramsay, RAS, SAS
 Chua cã nghiªn cøu chuÈn khuyÕn c¸o dïng
®¸nh gi¸ cËn l©m sµng

13. Nguyªn t¾c:
 §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng bÖnh nh©n: dinh dìng, chøc
n¨ng gan thËn, tiÒn sö dïng thuèc vµ t¬ng t¸c
thuèc
 TÝnh chÊt thuèc tan trong mì hay kh«ng tan trong
mì
Sö dông thuèc an thÇn

14. Nguyªn t¾c:
 Khëi ®Çu t¸c dông nhanh
 Thêi gian t¸c dông ng¾n, dÔ chØnh liÒu
 Kh«ng tÝch luü thuèc
 Kh«ng ¶nh hëng tíi huyÕt ®éng
 Kh«ng g©y nhÞp tim nhanh, Hc cai thuèc
 Gi¸ rÎ
Lùa chän thuèc an thÇn

15. Tªn gèc: Phencyclidine
Gi¶m ®au g©y mª
Cã t¸c dông ph©n cùc
MÊt sù thøc tØnh
VÉn duy tr× ph¶n x¹: ho
Ketamine

16. T¸c dông phô:
 Mª s¶ng vµ ¶o gi¸c
 T¨ng nhÞp tim, t¨ng huyÕt ¸p
 Gi¶m co bãp c¬ tim
 T¨ng tiÕt ®êm r·i
Ketamine

17. ChØ ®Þnh:
 Gi¶m ®au nhanh nh thay b¨ng, c¾t läc vÕt thu¬ng
 An thÇn thë m¸y hen PQ
 Gi¶m ®au thë m¸y sau phÉu thuËt
Ketamine

18. LiÒu dïng:
 Gi¶m ®au nhanh iv 0,5 – 1 mg/kg, im 2-3 mg
 Gi¶m ®au thë m¸y sau phÉu thuËt: 10-30
mcg/kg/m kÕt hîp víi valium
Ketamine

19. Nhãm ho¸ häc: Benzodiazepine
C¬ chÕ t¸c dông: øc chÕ GABA ë TKTW g©y gi¶m
ngìng co giËt
Khëi ®Çu t¸c dông: 1-3 phót
Thêi gian t¸c dông: 30 phót
Cã ¸I tÝnh víi m« mì g©y tÝch luü thuèc
seduxen

20. T¸c dông phô thuéc theo liÒu
Gi¶m lo ©u
Chèng co giËt
øc chÕ TT h« hÊp kÐm morphine nhng céng hëng
m¹nh khi dïng víi morphine
Ýt t¸c dông lªn hÖ tim m¹ch
seduxen

21.  Do tÝnh tÝch luü thuèc g©y kÐo dµI thêi gian tØnh nªn
Ýt dïng ë d¹ng truyÒn tm
 Chñ yÕu dïng d¹ng liÒu ng¾t qu·ng
seduxen

22.  Lµ d¹ng benzodiazepine tm hay dïng nhÊt
 Khëi ®Çu td rÊt nhanh (0,5-5 phót)
 Thêi gian t¸c dông 2h
 Ph©n bè tèt vµ nhanh vµo m« mì
 Th¶I trõ chñ yÕu qua gan vµ thËn
Midazolam

23.  Midazolam
 Nhãm BZD: chlodiazepoxid (1955), diazepam(1959),
Oxazepam (1961), lorazepam(1971), Midazolam (1976)
 T/c lý hãa: TLPT: 362, tan trong nuíc (pH 3,5), mì (pH 7,4)
 Duîc ®éng häc: hÊp thu tèt: TM, TB, uèng
 G¾n víi Pr huyÕt tu¬ng 96%, vµo n·o nhanh TD nhanh
 ChuyÓn ho¸: qua gan (hÖ Cyt P450)
 Th¶i trõ qua thËn: chñ yÕu díi d¹ng chuyÓn ho¸
 T¸c dông: 2-3ph (TM), 15-30ph (TB)

24.  §éng häc cña midazolam rÊt thay ®æi
 Sau truyÒn tm > 1h => ph©n bè vµo m« mì
 Khi ngõng truyÒn m« mì gi¶I phãng vµo m¸u
 Thêi gian håi phôc l©m sµng kÐo dµI vµI giê tíi vµI
ngµy ®Æc biÖt bn bÐo ph×
Midazolam

25.  T¸c dông gÊp 3 lÇn seduxen
 G©y øc chÕ trung t©m h« hÊp
 Tôt huyÕt ¸p ®Æc biÖt ë bn thiÕu dÞch
 Lùa chän an thÇn gi¶m lo ©u ®Çu tiªn trong ICU
Midazolam

26. LiÒu trong thë m¸y:
 LiÒu bolus 0,5-1mg/kg
 Thay ®æi theo ®¸p øng bn tõ 0,01-0,02 mg/kg/h
 T¨ng liÒu 0,5-1mg mçi 1-3h cho tíi khi ®¹t møc an
thÇn mong muèn
Midazolam

27. Hay sö dông trong ICU
Khëi ®Çu td chËm: 5-10 phót
Thêi gian ho¹t ®éng phô thuéc liÒu kho¶ng 4h sau
liÒu ®Çu 5-10 mg
Liªn hîp víi glucorunide t¹i gan
Th¶I trõ chñ yÕu qua thËn
morphine

28. Hay sö dông trong ICU
 Khëi ®Çu td chËm: 5-10 phót
 Thêi gian ho¹t ®éng phô thuéc liÒu kho¶ng 4h sau
liÒu ®Çu 5-10 mg
 Liªn hîp víi glucorunide t¹i gan
 Th¶I trõ chñ yÕu qua thËn
 T¨ng gi¶I phãng histamine trong hen PQ
morphine

29. Hay sö dông trong ICU
 Khëi ®Çu td chËm: 5-10 phót
 Thêi gian ho¹t ®éng phô thuéc liÒu kho¶ng 4h sau
liÒu ®Çu 5-10 mg
 Liªn hîp víi glucorunide t¹i gan
 Th¶I trõ chñ yÕu qua thËn
morphine

30.  T¨ng gi¶I phãng histamine trong hen PQ
 øc chÕ trung t©m h« hÊp
 Co th¾t c¬ oddi
morphine

31.  Khëi ®Çu td: 3-5 phót
 Thêi gian td chËm kÐm h¬n morphine
 G©y nhÞp nhanh
 Ýt g©y kÝch thÝch gi¶I phãng histamine
 Kh«ng g©y co th¾t c¬ oddi
 DÔ g©y nghiÖn
 Ýt dïng trong ICU
Meperidine- pethidine

32.  D¹ng opioid t¸c dông ng¾n
 T¸c dông m¹nh gÊp 80-100 lÇn morphine
 ChuyÓn ho¸ qua gan vµ th¶I trõ qua thËn nhng Ýt
thay ®æi ®éng häc khi suy gan thËn
 Cã thÓ td kÐo dµI do ph©n bè thuèc tõ mì vµo
m¸u
fentanyl

33.  Khëi ®Çu t¸c dông: 2-5 phót
 Thêi gian t¸c dông: 30-45 phót
 Ýt ¶nh hëng tíi søc co bãp c¬ tim
 G©y gi¶m HA do gi¶m tr¬ng lùc giao c¶m
 LiÒu bolus 25-100 mcg duy tr× 25-100 mcg/h
fentanyl

34.  Lµ thuèc g©y mª tÜnh m¹ch nhãm alkylphenol
 Tan trong mì vµ qua hµng rµo m¸u n·o
 Khëi ®Çu t¸c dông: 1-5 phót phô thuéc liÒu
 Thêi gian t¸c dông rÊt ng¾n (2-8phót)
 HiÕm khi td kÐo dµI > 60 phót sau ngõng truyÒn
Propofol

35.  G©y tôt huyÕt ¸p do gi·n m¹ch, øc chÕ c¬ tim
 §¸p øng tèt víi truyÒn dÞch
 T¸c dông chèng co giËt cßn tranh c·I
 Cã thÓ g©y ngõng thë sau liÒu bolus
 Thêi gian håi phôc rÊt nhanh, kh«ng tÝch luü thuèc
Propofol

36. T¸c dông phô kh¸c
 T¨ng mì m¸u, nªn dõng nÕu triglycerid > 500 g/l
 Toan lactic
 Mét sè b¸o c¸o lo¹n nhÞp tim, suy tim, toan chuyÓn
ho¸ nÕu liÒu > 80 mcg/kg/ph
Propofol

37. LiÒu luîng:
Bolus 0,5 mg/kg hoÆc truyÒn liÒu cao 50 mcg/kg/ph
TruyÒn duy tr×: 17-50 mcg/kg/phót tuú theo møc ®é
cÇn ®¹t
Propofol

38. ChØ ®Þnh dïng thuèc gi·n c¬:
 Phèi hîp kiÓm so¸t hoµn toµn khi an thÇn gi¶m ®au
kh«ng cã hiÖu qu¶
 Trong mét sè thñ thuËt thë m¸y: t¨ng th¸n khÝ cho
phÐp, HPQ nÆng, nghiÖm ph¸p huy ®éng phÕ nang..
 B¾t buéc dung sau khi ®· an thÇn tèt tr¸nh di chøng
vÒ mÆt t©m thÇn
C¸c thuèc gi·n c¬

39. Gåm 2 nhãm:
Gi·n c¬ khö cùc: Sucinyly choline
Kh«ng khö cùc: Tracrium (atracurium) Panvulon
(pancurolium)
gi·n c¬

40. T¸c dông kh«ng mong muèn:
 BÖnh lý thÇn kinh c¬ do dïng gi·n c¬ kÐo dµI
 BÖnh lý c¬, bÖnh lý ®a d©y TK, bÖnh lý khíp tk c¬
 NÆng lªn khi dïng phèi hîp corticoid (Hen PQ)
gi·n c¬

41. Succinyl choline (sucxamethonium)
LiÒu liÖt c¬: 0,5-1mg/kg
Thêi gian t¸c dông: 2-5 phót
TD phô:
T¨ng Kali m¸u
T¨ng ¸p lùc Néi sä, nhÞp chËm
gi·n c¬ succinyl choline

42. Tracrium:
LiÒu t¸c dông: 0,5 mg/kg
Thêi gian t¸c dông: 30-45 phót
TruyÒn tm: 0,25mg/kg/giê
Tù th¶I trõ
G©y gi¶I phãng nhÑ histamine
gi·n c¬ Tracrium, pavulon

43. Pavulon:
• LiÒu t¸c dông: 0,08 mg/kg
• Thêi gian t¸c dông: 60-80 phót
• TruyÒn tm: 0,025mg/kg/giê
• NhÞp tim nhanh
• Th¶I trõ qua thËn vµ ®uêng mËt
gi·n c¬ pavulon

44. CÊp ®é 1
Gi¶m ®au an thÇn
1. Midazolam
2. Morphine
3. Fentanyl
MøC §é dïng an thÇn gi·n c¬

45. CÊp ®é 2
Duy tr×
1. Midazolam
2. Fentanyl
MøC §é dïng an thÇn gi·n c¬

46. CÊp ®é 3:
Sö dông gi·n c¬
1. Tracrium
2. Panvulon
MøC §é dïng an thÇn gi·n c¬

47. Lùa chän:
 T×nh tr¹ng dinh dưìng, cn gan thËn
 BÖnh nguyªn nh©n
MøC §é dïng an thÇn gi·n c¬

48.  Tiªu chuÈn lý tuëng cña thuèc AT:
 TD nhanh, tØnh nhanh khi ngõng thuèc
 TD gi¶m ®au
 Ýt TD phô (HH, TH)
 Kh«ng ®éc, kh«ng tÝch luü, quªn thuËn chiÒu
 DÔ sö dông, gi¸ hîp lý
Bn ngñ gµ cßn thøc tØnh, cßn kh¶ n¨ng
giao tiÕp, thÝch nghi thñ thuËt can thiÖp
(RAMSAY: 2-3)

49. XIN C¶M ¥N !