Dokumen ini membincangkan penggunaan akhiran kata kerja -kan dan -i dalam bahasa Melayu, termasuk jenis kata yang boleh menggabungkan akhiran tersebut. Ia menerangkan dua jenis ayat di mana kata kerja dengan akhiran ini wujud, seperti ayat pasif dan ayat suruhan, serta memberi contoh-contoh penggunaan. Selain itu, ia juga menyentuh aspek makna kedua-dua akhiran, dengan -kan memberi makna kausatif dan benefaktif, manakala -i membawa makna kausatif dan lokatif.

1. Akhiran Kata Kerja
i. -kan
ii. -i

2. Golongan kata yang boleh gabung
akhiran -kan
• Kata nama
 Diri - dirikan
• Kata kerja tansitif
 Kirim - kirimkan
• Kata kerja tak transitif
 Terbang - terbangkan
• Kata adjektif
 Panjang - panjangkan
• Kata tugas
 Sudah - sudahkan

3. Jenis kata kerja berakhiran -kan
Biasanya kata kerja yang menerima akhiran ini akan
menerima juga awalan meN- atau di- dan hadir
dalam ayat transitif aktif atau pasif. Kata kerja
yang menerima akhiran -kan tanpa awalan wujud
dalam dua jenis ayat sahaja, iaitu:
i. Dalam ayat pasif bagi kata ganti nama orang
pertama dan orang kedua.
ii. Dalam ayat suruhan.

4. Contoh dalam ayat pasif bagi kata
ganti nama orang pertama dan kedua.
• Puisi-puisi tersebut telah aku bukukan.
• Madrasah itu kami dirikan bersama-sama.
• Peristiwa itu kamu riwayatkan dengan jelas.
• Tangkapan ikan hari ini kau pasarkan juga.
• Santapan itu adinda hidangkan buat kekanda.

5. Contoh dalam ayat suruhan
• Terbangkan layang-layang itu.
• Sila padamkan tulisan dipapan hitam.
• Panjangkan potongan kain ini.
• Harap kamu sudahkan perkara yang telah
kamu mulakan ini.
• Hentikan kenderaan anda di garisan kuning.

6. Aspek makna akhiran -kan
1. Kausatif atau menyebabkan jadi
 Waris-wariskan
 Biru-birukan
 Jilid-jilidkan
2. Benefaktif atau melakukan sesuatu untuk
manfaat orang lain
 Kirim-kirimkan
 Masak-masakkan
 Pukul-pukulkan

7. Golongan kata yang boleh gabung
dengan akhiran -i
• Kata nama
Belakang-belakangi
• Kata kerja
Kahwin-kahwini
• Kata adjektif
Dalam-dalami
• Kata tugas
Serta-sertai

8. Jenis kata kerja berakhiran -i
Akhiran -i juga membentuk kata kerja transitif
dan wujud dengan awalan meN- atau di-.
Seperti imbuhan -kan juga, kata kerja yang
hadir dengan akhiran -i tanpa awalan wujud
hanya dalam dua bentuk.
i. Dalam ayat pasif bagi orang pertama dan
kedua.
ii. Dalam ayat suruhan

9. Contoh dalam ayat pasif bagi orang
pertama dan kedua
• Tidak patut awak belakangi orang tua sendiri.
• Jangan engkau tangisi pemergiannya.
• Segala keterangan beliau perlu kamu halusi.
• Hotel itu telah kami duduki sejak tiga hari
yang lalu.
• Usah kamu dekati pelajar perempuan itu lagi.

10. Contoh dalam ayat suruhan
• Contohi perangai baik pemuda itu.
• Ikuti segala arahan pengawal tersebut jika
hendak selamat.
• Tolong baiki basikal yang pancit ini.
• Jauhi segala perkara berkaitan dadah.
• Patuhi undang-undang jalanraya.

11. Aspek makna akhiran -i
1. Kausatif atau menyebabkan jadi
 Baik-baiki
 Hadiah-hadiahi
 Derhaka-derhakai
2. Lokatif iaitu unsur tempat
 Dekati mereka-merapati mereka
 Turuni lurah-turun ke lurah
 Naiki kereta-menggunakan kereta

12. Persamaan antara kedua-dua akhiran ini
Persamaannya ialah kedua-duanya akhiran ini
membawa maksud kausatif. Contohnya:
 Bulatkan – menyebabkan jadi bulat
 Warnakan – menyebabkan jadi berwarna
 Baiki – menyebabkan menjadi pulih
 Sudahi – menyebabkan menjadi penamat

13. Perbezaan antara kedua-dua akhiran ini
• Akhiran –kan mengandungi unsur benefaktif:
kirimkan – menyampaikan sesuatu untuk
orang lain
Capaikan – mengambilkan sesuatu untuk
orang lain
• Akhiran –i mengandungi unsur lokatif:
Tunggangi – duduk di atas belakang sesuatu.
Dekati – dekat pada tempat atau orang.