Visión xeral do Século XVII

1. S. XVII

2. A loita pola Hexemonía Europea entre España e
Francia
A 1ª gran guerra Europea: a guerra dos 30 anos
-Motivos relixiosos inician o conflito
-A loita polo centro de dominio continental, nun
primeiro momento, de carácter relixioso, que Francia
substitúe por un carácter político
-Paz de Westfalia: Independencia legal das Provincias
Unidas, reafirmación de Suecia como potencia e difícil
recuperación de Alemaña

8. Francia continúa coa guerra contra España
A amenaza de invasión territorial e os problemas
internos da coroa dos Habsburgo levan a España a
firmar a Paz dos Pireneos
Consecuencias: perdas territoriais e prestixio
internacional
Inicio do dominio francés no continente
1ºs pasos do reparto de poder Europeo: Inglaterra
faise co poder nos mares e Francia co poder no
continente

9. O ABSOLUTISMO
-A acumulación de poderes dos monarcas leva consigo
a instalación do absolutismo en diversos Estados,
como Francia ou Rusia
-Teoría da orixe divina
-Control da administración, exército e a economía
dende a corte
-A ideoloxía de Bossuet e a práctica en Luis XIV
-Versalles, símbolo de poderío absolutista

12. O PARLAMENTARISMO
-Triunfa nos Estados de maior tradición
parlamentaria (Inglaterra: A carta magna) ou en
rexións onde a burguesía tén suficiente poder para
contestar á nobreza (Países Baixos). Ideoloxía de
Locke
-INGLATERRA
-O absolutismo non triunfa pola oposición
parlamentaria
-En 1689, a sociedade inglesa importa unha nova
dinastía foránea: a familia Orange. Na declaración de
dereitos de 1689, o poder do monarca queda
definitivamente limitado polo Parlamento

13. As provincias Unidas (Holanda)
-Creación dunha República en 1648.
-O territorio está composto por 7 provincias, cun poder
repartido de forma ecuánime e participativa
(Estatúder)
-As decisións importantes que atenden a todo o Estado
tómanse nos Estados Xerais (economía ou política)
• Imperio Alemán
-O emperador da casa Habsburgo Austríaca perde
poder en beneficio dos príncipes protestantes alemáns
-A Dieta reforza o seu poder tra-la guerra, en especial,
en materia fiscal

14. CRISE E AVANCES NO XVII
• FASE EXPANSIVA (S. XVI)-FASE RECESIVA (S. XVII)
• ÁMBITOS
• DEMOGRAFÍA
• Crecemento lento con territorios que incluso perden poboación
• Guerras (30 anos), estancamento da agricultura e propagación de
epidemias (Peste: Sevilla e Norte de Italia)
• AGRICULTURA
• Abandono de explotacións polos conflitos, uso de ferramentas
rudimentarias (escaso rendemento e produtividade) e anomalías
climáticas (Mínimo de Maunder)
• ECONOMÍA
• Descenso notable dos indicadores económicos, en especial, os
sectores manufactureros e comerciais
• A área económica mediterránea entra en declive
definitivamente, sendo substituída pola área Atlántica.

16. • A partires da 2ª metade do XVII, en Inglaterra e
Holanda danse os primeiros pasos para modificar a
paisaxe da produción agraria:
-Eliminación paulatina do Barbeito
-Seleción de especies mellor adaptadas (Millo e
pataca)
-Cambios técnicos como a rotación cuadrienal
-Cambios legais: fin das terras comunais e
concentración parcelaria
-Aumento do número de cabezas de gando
 En Industria reactivación do domestic System e
creación de novas manufacturas ligadas ao
mercantilismo

17. Artesanía urbana entra nunha crise profunda que
adianta os enormes cambios da Revolución industrial
Os gremios xa comezan a ser cousa do pasado, e a
burguesía rompe definitivamente con este estricto
control:
-Domestic system (Spinner (Fiador); weaver
(tecedor))
-Talleres de manufacturas, tanto nacionais como
privados

19. DIFUSIÓN DO MERCANTILISMO
-A riqueza dun país reside na cantidade de metais preciosos
que posúe. Un dos grandes teóricos e defensores desta
ideoloxía é o francés Colbert
1. É necesaria a intervención do Estado na economía para
incrementar esa riqueza: Impulso das manufacturas
nacionais, control aduaneiro, proteccionismo, fomento das
exportacións
2. Política exterior agresiva explorando novos territorios e
creando colonias de explotación de recursos onde situar os
produtos manufacturados na metrópole.
Ex. Compañía das indias orientais holandesa
Consecuencias: Auxe do comercio e conflitos internacionais
• CONSOLIDACIÓN DO CAPITALISMO CON MECANISMOS
MAIS AVANZADOS (Bolsa de valores)

23. (Bolsa de Londres)

24. Bolsa de Amsterdam

26. Mazarino

27. Richelieu

32. https://www.youtube.com/watch?
v=tzDNzkz2sEw

33. A REVOLUCIÓN CIENTÍFICA
1. ORIXES
• Inicio no S. XV co Humanismo impulsando o
espírito crítico
• Aproximación á realidade baseada na
experimentación e na razón
• Copérnico (Heliocentrismo) e Vesalio (anatomía
humana) abren o camiño experimental (1543)
1. NOVOS MÉTODOS DE INVESTIGACIÓN
1. EMPIRISMO
2. RACIONALISMO MÉTODO HIPOTÉTICO-DEDUTIVO
2. DIFUSIÓN DO COÑECEMENTO (ACADEMIAS)

35. 1. EMPIRISMO
• Todo coñecemento nace da percepción sensorial e da experiencia.
Todo coñecemento é valido se é probado a través da experiencia
(F. Bacon)
1. RACIONALISMO
• O razoamento é a principal ferramenta para xerar coñecementos.
Experiencia nun segundo plano (René Descartes)
1. MÉTODO HIPOTÉTICO-DEDUTIVO
• Combina a observación da realidade coa reflexión racional. Pasos:
• Observación do fenómeno
• Creación dunha hipótese
• Dedución de consecuencias da hipótese
• Comprobacións empíricas das consecuencias da hipótese para
verificar se é correcta
• Se a hipótese se verificou, xeneralízase.
• CONSECUENCIAS: Explosión dos avances científicos

36. O ESPÍRITO DO BARROCO
Temporalización: último terzo S. XVI-S. XVIII
Movemento artístico e cultural (música, teatro, letras, etc..)
• Características xerais:
• Arte e propaganda relixiosa (Contrarreforma)
• Representación de milagres, martirios, éxtases....
procurando suscitar a fe e piedade dos fieis (Emocións)
• Predominio do movemento e a complexidade coa
utilización de formas curvas, cóncavas e convexas
• A luz e a cor, mais que o debuxo, para crear formas
• Realismo nas representacións, sen idealización, exaltando
sentimentos para emocionar e sorprender ao espectador
• Gusto polo escénico e o simbólico. Obra de arte como un
decorado teatral introducindo ao espectador no mundo dos
sentimentos e das sensacións.
• Arte ao servizo do poder (Absolutismo)

37. ARQUITECTURA BARROCA
Movemento e uso de liñas curvas
Escaso respecto ás proporcións clásicas
(Desproporción, monumentalismo, complexidade
compositiva)
Plantas libres (ovalada, circular, rectangular, etc..)
Arcos variados, columnas salomónicas, frontóns
partidos
Fachadas con recargamento decorativo
Arquitectura espectacular, dinámica e sorprendente
Maior atención polo Urbanismo.

39. San Andrea del Quirinal (Bernini)

43. Fontana di Trevi (Roma)

44. Sala dos espellos- Pazo de Versalles

45. Neumann, J.B. (escaleira) e Tiépolo, G. (pintura ao fresco).
Pazo de Wurzburgo, S. XVIII

47. PINTURA BARROCA
Triunfo da cor sobre o debuxo. As manchas de cor
crean as formas. Cores vivas e cálidas. Técnicas ao óleo
(predominante) e ao fresco.
Preocupación pola luz. Técnica do claroscuro. Xogo
de luz e sombra que permite modelar as formas e dotar
de profundidade ás composicións.
Realismo, incluso para temas relixiosos ou
mitolóxicos utilizábanse modelos da vida real.
Busca do movemento nas composicións: escorzos,
asimetría, liñas onduladas, personaxes en movemento
(mais expresividade e tensión dramática)

48. • ESCOLA ITALIANA
• Corrente naturalista
• Michelangelo Merisi da Caravaggio, creador do
tenebrismo (contraste violento entre os fondos
escuros e os focos de luz)
• Artemisa Gentilleschi
• Corrente clasicista
• Irmáns Carracci

49. Conversión de San Pablo
(Caravaggio)

50. Judith e Holofernes

51. O Santo enterro,
Caravaggio

52. • ESCOLA FRANCESA
• Nicolas Poussin, obras de temas cortesáns que
seguen unhas regras estritas na composición e no
debuxo
• Louis Le Nain, pintura naturalista no que
predominan os personaxes populares
• Georges de La Tour, utilizando maxistralmente
os xogos de luz e sombra

53. Familia de campesiños, Le Nain

54. Adoración dos pastores, Georges de La Tour

55. ESCOLA FLAMENGA
• Peter Paul Rubens, coa súa obra e o seu taller expón
as principais caraterísticas da estética barroca
(predominio da cor, dinamismo e sensualidade)

56. As tres Grazas,
Rubens

57. O descendemento de Cristo,
Rubens

58. PINTURA HOLANDESA
• A ausencia de decoración da igrexa e a nova
clientela burguesa orientaron as obras cara a
outras temáticas (Realismo holandés)
• Retratos, paisaxes, costumes, etc..
• Mecenado burgués

59. Lección de Anatomía (Rembrandt)

60. Síndicos do gremio dos panos, Rembrandt

61. Adolf Croeser
(Alcalde de Delft) e
a súa filla Catarina,
Jan Steen

62. Vista de Delft
Vermeer, J.

63. Naturalismo e expresividade
Integración na arquitectura, que proporciona
intensidade dramática
Busca do movemento e o dinamismo
Multiplicación dos puntos de vista
Ampulosidade das roupaxes que xeran enormes
contrastes xogando cos efectos das luces e as sombras
Temática variada (Relixiosa, mitolóxica, retratos,
etc..)
Ornamentación de espazos públicos (Fontes) e
interiores de pazos e igrexas (retablos)

64. Éxtase de Sta
Teresa -1650
(Bernini)

65. David (Bernini)

66. Fonte dos catro ríos- Piazza Navona

67. Baldaquino de San Pedro, Bernini

68. Perseo e Andrómeda
(P.Puget)

69. Apolo e as ninfas, 1675. Pazo de Versalles. Girardon, F.

71. O BARROCO EN ESPAÑA
• 1. ARQUITECTURA
• Conexión total da estética barroca co gusto dos que
encargan as obras (Igrexa, monarquía e nobreza),
como coa xente do común
• Conventos, igrexas, capelas, retablos e espectaculares
fachadas
• No ámbito civil, as obras tiñan estruturas mais
regulares e equilibradas (prazas maiores)
• Principais arquitectos:
• S. XVII: Gómez de Mora, Alonso Cano e F. Bautista
• S. XVIII: Irmáns Churriguera, Casas Novoa e Ribera

72. Catedral
de
Murcia

73. Praza maior de Salamanca, Churriguera

74. Sta. Mª Real de Entrimo

75. • 2. ESCULTURA
• Continúa coa liña trazada no Renacemento
(Temática relixiosa)
• Emprego da madeira policromada
• Realismo dramático
• Retablos para os altares e imaxes para as
procesións
• Artistas mais destacados:
• Gregorio Fernández
• Martínez Montañés
• Alonso Cano
• Francisco Salzillo

76. Cristo xacente, Fernández, G.

77. Cristo dos Cálices,
Martínez Montañés

78. • 3. PINTURA
• Altísima calidade das obras pictóricas
• Domina a temática relixiosa pero os pintores abordan
outros temas como o retrato, o bodegón, escenas da vida
cotiá ou cadros mitolóxicos
• Utilizan esta variada temática para mostrarnos o mundo
no que vivían
• Selección de artistas:
• Francisco de Zurbarán (1598-1664), que destaca polas súas
escenas monásticas cargadas de sentimentos, bodegóns e
santas
• Bartolomé Esteban Murillo (1617-1682), pinta Inmaculadas,
escenas da vida cotiá, con un halo de simbolismo moi persoal.
• José de Ribera (1591-1652), influencia de Caravaggio e
manifestación do cru dramatismo do Barroco español.

79. Agnus Dei, Zurbarán, F.

80. Sagrada familia do paxariño, Murillo B. E.

81. A muller barbuda, Ribera J.

82. DIEGO DE VELÁZQUEZ (1599-1660)
CARACTERÍSTICAS:
Uso maxistral da luz e da perspectiva aérea
Composicións complexas
Diversos planos e focos de luz
Maior intensidade ás escenas
Realismo das escenas
Profundidade psicolóxica dos personaxes
Humanización e comunicación co espectador

83. O augador de Sevilla