1. TEMA 1
ABSOLUTISMO E
ILUSTRACIÓN

2. CRONOLOXÍA TEMA 1
1661-1715 Reinado de Luís XIV de Francia.
1688 Inicio da monarquía parlamentaria en Inglaterra.
1700-1713 Guerra de Sucesión española.
1701 Introducción da sementadora JethroTull.
1740-1786 Reinado de Federico II de Prusia.
1748 Publicación de O espirito das leis, de Voltaire.
1751 Publicación do primeiro tomo da Enciclopedia.
1756-1763 Guerra dos Sete Anos.
1762 Publicación de O contrato social, de Rousseau.
1796 E- Jenner descobre a vacina contra a varíola.
1800 A poboación europea alcanza os 180 millóns de habitantes

3. 1.DOUS MODELOS DE MONARQUÍA
MONARQUÍA ABSOLUTA MONARQUÍA PARLAMENTARIA
FRANCIA
(LUÍS XIV, LUÍS XV, LUÍS XVI)
O monarca concentra todos os poderes
(lexislativo, executivo e xudicial)- con
limitacións- baseándose no:
1) Poder divino
2) No gran centralismo
3) Na burocracia que el mesmo nomeaba
INGLATERRA
1688: GLORIOSA REVOLUCIÓN
(Guillerme de Orange + María)
O poder do rei está controlado polo
Parlamento. O Monarca comprometese a
respectar a Declaración de Dereitos (Bill of
Rights) que confirma legalmente:
1) A supremacía do parlamento sobre o rei
2) A separación de poderes
3) Dereitos individuais

6. 2. A ilustración
DEFINICIÓN: movemento cultural que se estendeu por Europa ao longo do século
XVIII e que cuestionaba os valores e a sociedade tradicionais (relixión, sistema de
goberno).
BASES: Razón, Progreso, Natureza e Felicidade.
IDEAS PRINCIPAIS:
Dereitos naturais: Liberdade individual e Igualdade
Principios Políticos: División de poderes e Soberanía nacional
Organización social: Contrato social, Organización en clases e Fe no progreso
PRINCIPAIS ILUSTRADOS: Voltaire, Montesquieu, Rousseau, Diderot e D’Alembert
VÍAS DE DIFUSIÓN DAS NOVAS IDEAS ILUSTRADAS: Salóns; Clubs e Cafés; e Libros,
especialmente: A Enciclopedia.

7. PRINCIPAIS ILUSTRADOS
Principais Ilustrados Ideas que defenden Libro publicado e ano de
publicación
MONTESQUIEU Modelo de estado baseado na
división de poderes
O ESPÍRITU DAS LEIS. 1748
DIDEROT Crítica ao sistema político e a
relixión
A ENCICLOPEDIA (1751-
1772)
VOLTAIRE Liberdade de pensamento e
tolerancia relixiosa
DICCIONARIO FILOSÓFICO.
1764
ROUSSEAU Concepto de soberanía nacional
e de Contrato social.
O CONTRATO SOCIAL.
1762

9. O DEPOTISMO ILUSTRADO
DEFINICIÓN: Forma de goberno xurdida do intento dalgúns monarcas
europeos por conciliar o absolutismo coa filosofía da Ilustración.
Estes monarcas promoveron algunhas reformas modernizadoras,
pero non se chegou a cambiar a estrutura política e social.
FRASE QUE CARACTERIZA ESTE SISTEMA DE GOBERNO: “todo para o
pobo pero sen o pobo”.
MONARCAS ILUSTRADOS: Catarina II de Rusia, Federico II de Prusia,
Xosé II de Austria e Carlos III de España.

10. 3. AS RELACIÓNS INTERNACIONAIS NO XVIII:
o SISTEMA UTRECHT, AS GUERRAS
SUCESORIAS E AS DISPUTAS COLONIAIS
a) A guerra de sucesión española (1700-1714)
b) O Tratado de Utrecht (1714)
c) A guerra de sucesión de Polonia (1733-1738).
d) A guerra de sucesión de Austria (1740-1748).
e) E a guerra dos sete anos (1756-1763).

11. GUERRA DE SUCESIÓN ESPAÑOLA
1700-1714
CARLOS II
FELIPE D´ANJOUARCHIDUQUE CARLOS DE AUSTRIA

12. • No mes de febreiro de 1701,
Filipe de Anjou foi aclamado en
Madrid como Filipe V, pero a
Gran Alianza decláralle a guerra.
• No territorio español a maioría
apoiaba a candidatura do rei
Borbón, a excepción de Valencia,
Aragón e Cataluña.

14. CONSECUENCIAS DA GUERRA:
TRATADO DE UTRECH
DECRETOS DE NOVA PLANTA

15. 4. SOCIEDADE E ECONOMÍA DO SÉCULO XVIII
4.1 SOCIEDADE ESTAMENTAL

16. 4.2 O MERCANTILISMO E AS NOVAS TEORÍAS
ECONÓMICAS
O mercantilismo Novas teorías económicas
O mercantilismo tiña como obxectivo
aumentar a riqueza da nación e baseábase:
na acumulación de metais preciosos (ouro
e prata)
na priorización do comercio exterior e no
proteccionismo do comercio interior
(impoñendo altas taxas aduaneiras aos
produtos estranxeiros)
no fomento das manufacturas e da
produción de mercadorías destinadas para
o comercio
e na explotación colonial (materias primas
e metais) e o seu monopolio.
A fisiocracia (Quesnay) sostiña que a
agricultura era a fonte de toda a riqueza
para a riqueza dun país e apoiaba a
propiedade privada e a liberdade de
comercio.
 O liberalismo económico (Adam
Smith) rexeitaba a intervención do
estado na economía e defendía a teoría do
valor do traballo.

17. 4.3 COMERCIO COLONIAL E TRÁFICO DE ESCRAVOS

18. 5. O SÉCULO XVIII EN ESPAÑA E GALICIA:
OS BORBÓN
Filipe V
1701-1746
Luís I
1724-1724
Fernando VI
1746-1759
Carlos III
1759-1788
Carlos IV
1788-1808

19. 5.1 ESTADO ABSOLUTISTA E UNIFORMISMO TERRITORIAL
OS DECRETOS DE NOVA PLANTA
Aplicáronse en Valencia (1707), Aragón (1711), Mallorca (1715) e Cataluña (1716)
Eran leis que lle outorgaban un poder absoluto ao rei e impoñían a organización político-
administrativa de Castela no resto dos territorios hispánicos.
Os foros navarros e vascos, en cambio, foron respectados, polo seu apoio á causa
borbónica.
“Considerando que perderon os reinos de Aragón e
Valencia e todos os seus habitantes, pola rebelión que
cometeron, todos os foros e privilexios que gozaban [...], e
estando os devanditos reinos de Aragón e Valencia
comprendidos no conxunto dos que posúo con poder
absoluto, ao que se engade agora o dereito de conquista
que deles fixeron as miñas armas con motivo da súa
rebelión, e considerando ademais que é un dos principais
atributos da soberanía impoñer e derrogar as leis, xulguei
conveniente reducir todos os meus reinos de España a
uniformidade das leis de Gástela, e abolir e derrogar todos
os foros e privilexios, prácticas e costumes ata aquí
observados nos referidos reinos de Aragón e Valencia”.

20. 5.2 A ILUSTRACIÓN EN ESPAÑA E GALICIA
A ilustración española careceu da vertente revolucionaria e da oposición política que
caracterizou á francesa.
Principais ilustrados españois:
Feixoo
Olavide
Campomanes
Ensenada
Jovellanos
Aranda
Floridablanca
Padre Sarmiento

21. “Quen persuadirá os labregos galegos de que lles ha de ser útil
unha Academia de Agricultura no lugar máis areoso e estéril de
Galicia, como é A Coruña; e onde os máis dos habitantes son
homes de preitos e de pluma; ou son de espada e milicia; ou
son de bolsa e comercio; ou son unha tropa de estranxeiros
intrusos, que nin saben unha palabra nin un verbo da lingua
galega; tan precisa para falar cos labregos galegos?”
PADRE SARMIENTO

22. 5.3 O PROGRAMA REFORMISTA DE CARLOS III
Entre as medidas reformistas máis importantes, que
significaron a aplicación no noso país do Depotismo
Ilustrado, están:
a) Impoñer a autoridade real sobre a Igrexa, ata chegar
a expulsar os xesuítas de España (1767)
b) Crear novas escolas dedicadas ao ensino primario,
realizar unha reforma sobre os estudos universitarios
e impulsar as Reais academias (Lingua, Historia ou
Belas Artes).
c) Impulsar e protexer as Sociedades Económicas de
Amigos do País, dedicadas a fomentar a agricultura, a
industria e o comercio (en Galicia destacaron a
Sociedades Económicas de Amigos do País de
Santiago e Lugo).
d) Limitar os privilexios da Mesta e impulsar a
colonización de zonas deshabitadas (Serra Morena)
e) Decretar a liberdade de comercio con América para
todos os portos españois (1778). A Coruña puido
participar deste comercio que ata o de agora estaba
monopolizado polos portos de Sevilla e de Cádiz.
“Usando de la suprema autoridad
económica que el Todopoderoso ha
depositado en mis manos, para la
protección de mis vasallos y respeto de mi
corona, he venido en mandar extrañar de
mis dominios de España, Indias, e islas
Filipinas, y demás adyacentes, a los
regulares de la Compañía, así sacerdotes
como coadjutores o legos, que hayan
hecho la primera profesión, y a los novicios
que quisieran seguirles; y que se ocupen
todas las temporalidades de la Compañía
en mis dominios; y para su ejecución
uniforme en todos ellos, he dado plena y
privativa comisión y autoridad al conde de
Aranda, presidente de Consejo, con
facultad de proceder desde luego a tomar
las facultades correspondientes."

23. 6. ARTE NO SÉCULO XVIII
BARROCO ROCOCÓ NEOCLASICISMO

24. Casas Novoa.
Catedral de Santiago,
Fachada do
Obradoiro.
1738.

25. Fernández Sarela.
Casa do Cabido.
Santiago.
1759.

26. Vista da catedral desde a Quintana. Peche da catedral románica. Porta santa.

27. Juvarra, Palacio Stupinigi (Turín) 1729

28. Fragonard,
O Columpio.
1767.

29. Soufflot. Panteón. 1752. París.

30. Langhans. Porta de Brandemburgo. Berlín.

31. Villanueva. Museo do Prado. 1785. Madrid.

32. David. O xuramento dos Horacios. 1783. Louvre, París.