ιστορία α' τάξης

1. Μάθημα 24οΜάθημα 24ο
Πελοποννησιακός πόλεμοςΠελοποννησιακός πόλεμος

2. Ορισμός Πελοποννησιακού πολέμουΟρισμός Πελοποννησιακού πολέμου
σύγκρουση μεταξύ Αθήνας – Σπάρτηςσύγκρουση μεταξύ Αθήνας – Σπάρτης
συμπαρέσυρε όλες τις ελληνικές πόλεις –συμπαρέσυρε όλες τις ελληνικές πόλεις –
κράτηκράτη
γιατίγιατί; για την; για την κυριαρχίακυριαρχία στη Μεσόγειο :στη Μεσόγειο :
οικονομική, πολιτική, στρατιωτικήοικονομική, πολιτική, στρατιωτική
πότεπότε; 431-404 π.Χ.; 431-404 π.Χ.
πούπού; Αττική, Πελοπόννησος, Αιγαίο,; Αττική, Πελοπόννησος, Αιγαίο,
Ελλήσποντος, Ιόνιο, ΣικελίαΕλλήσποντος, Ιόνιο, Σικελία
αποτέλεσμααποτέλεσμα : καταστροφή Αθήνας,: καταστροφή Αθήνας,
παρακμή πόλεων – κρατώνπαρακμή πόλεων – κρατών

3. Εντοπίστε στον χάρτηΕντοπίστε στον χάρτη
τους 2 αντιπάλουςτους 2 αντιπάλους

4. Θουκυδίδης - ΞενοφώνταςΘουκυδίδης - Ξενοφώντας

5. Αξιοποιούμε τηνΑξιοποιούμε την ΠύληΠύλη για τηνγια την
ελληνική γλώσσα για ναελληνική γλώσσα για να
απαντήσουμε :απαντήσουμε :
Ποια η εννοιολογική διαφοράΠοια η εννοιολογική διαφορά
μεταξύμεταξύ αιτίαςαιτίας καικαι αφορμήςαφορμής ;;

6. Ποια ήταν τα αίτια του πολέμου;Ποια ήταν τα αίτια του πολέμου;
Σύγκρουση Αθήνας – Κορίνθου για τοΣύγκρουση Αθήνας – Κορίνθου για το
εμπόριο στη Δύσηεμπόριο στη Δύση
Πολιτειακή διαφορά Αθήνας – ΣπάρτηςΠολιτειακή διαφορά Αθήνας – Σπάρτης
Αγεφύρωτο χάσμα Αθήνας – ΣπάρτηςΑγεφύρωτο χάσμα Αθήνας – Σπάρτης
Καχυποψία ΣπάρτηςΚαχυποψία Σπάρτης
Ο φόβος για τη δύναμη της ΑθήναςΟ φόβος για τη δύναμη της Αθήνας
Ο φθόνος για την ανάπτυξη της ΑθήναςΟ φθόνος για την ανάπτυξη της Αθήνας

7. Περικλής - ΑρχίδαμοςΠερικλής - Αρχίδαμος

8. Ποιες ήταν οι αφορμές;Ποιες ήταν οι αφορμές;
τα Κερκυραϊκάτα Κερκυραϊκά
Αθηναίοι και Κορίνθιοι συγκρούονται γιαΑθηναίοι και Κορίνθιοι συγκρούονται για
την Επίδαμνοτην Επίδαμνο
η αποστασία της Ποτίδαιαςη αποστασία της Ποτίδαιας
με ώθηση της Κορίνθουμε ώθηση της Κορίνθου
το Μεγαρικό ψήφισματο Μεγαρικό ψήφισμα
ο Περικλής απαγορεύει στα πλοία τωνο Περικλής απαγορεύει στα πλοία των
Μεγαρέων να αγκυροβολούν σε λιμάνιαΜεγαρέων να αγκυροβολούν σε λιμάνια
της Αθηναϊκής συμμαχίαςτης Αθηναϊκής συμμαχίας

9. Εντοπίστε την ΠοτίδαιαΕντοπίστε την Ποτίδαια

10. Οι φάσεις του πολέμουΟι φάσεις του πολέμου
431 – 421 π.Χ.431 – 421 π.Χ.
ο Αρχιδάμειος πόλεμοςο Αρχιδάμειος πόλεμος
415-413 π.Χ.415-413 π.Χ.
η Σικελική εκστρατείαη Σικελική εκστρατεία
413-404 π.Χ.413-404 π.Χ.
ο Δεκελεικός πόλεμοςο Δεκελεικός πόλεμος
ο πόλεμος σε Αιγαίο & Ελλήσποντοο πόλεμος σε Αιγαίο & Ελλήσποντο

11. Ποιο ξαφνικό γεγονός αλλάζει τηνΠοιο ξαφνικό γεγονός αλλάζει την
πορεία του πολέμου; Γιατί;πορεία του πολέμου; Γιατί;

12. Τι σημαίνει δημαγωγός;Τι σημαίνει δημαγωγός;
Αναζητώ τον όρο στηνΑναζητώ τον όρο στην ΠύληΠύλη για τηνγια την
ελληνική γλώσσαελληνική γλώσσα
Συγκρίνω με τον ορισμό του σχολικούΣυγκρίνω με τον ορισμό του σχολικού
βιβλίου :βιβλίου :
«αυτός που καθοδηγεί τον δήμο, αυτός«αυτός που καθοδηγεί τον δήμο, αυτός
που έχει την ικανότητα με την πειθώ ναπου έχει την ικανότητα με την πειθώ να
καθοδηγεί και να παρασύρει τα πλήθη»καθοδηγεί και να παρασύρει τα πλήθη»

13. Ποιο νησί αποστατεί;Ποιο νησί αποστατεί;
Πώς αντιδρούν οι Αθηναίοι;Πώς αντιδρούν οι Αθηναίοι;
0
5
10
15
20
25
30
35
40
1ο Τρ. 2ο Τρ. 3ο Τρ. 4ο Τρ.
Δύση

14. Οι Αθηναίοι καταλαμβάνουν τηΟι Αθηναίοι καταλαμβάνουν τη
ΣφακτηρίαΣφακτηρία
Τι είναι ηΤι είναι η
Σφακτηρία;Σφακτηρία;
Πού βρίσκεται;Πού βρίσκεται;
Τι κάνουν εκεί οιΤι κάνουν εκεί οι
Αθηναίοι;Αθηναίοι;
Ποια η έκβασηΠοια η έκβαση
της επιχείρησης;της επιχείρησης;

15. Νίκη του Παιωνίου : πότεΝίκη του Παιωνίου : πότε
δημιουργήθηκε και γιατί;δημιουργήθηκε και γιατί;

16. Η μάχη στην ΑμφίποληΗ μάχη στην Αμφίπολη
 Πού βρίσκεται;Πού βρίσκεται;
 ΠοιοιΠοιοι
συγκρούονται;συγκρούονται;
 Ποιο τοΠοιο το
αποτέλεσμα τηςαποτέλεσμα της
μάχης;μάχης;
 Τι ακολουθείΤι ακολουθεί
μετά τη μάχη;μετά τη μάχη;
 Τι συμβολίζει τοΤι συμβολίζει το
λιοντάρι;λιοντάρι;

17. Εντοπίστε τα τοπωνύμια στον χάρτηΕντοπίστε τα τοπωνύμια στον χάρτη

18. Η πολυπόθητη ειρήνη;Η πολυπόθητη ειρήνη;
Πώς ονομάστηκε η ειρήνη πουΠώς ονομάστηκε η ειρήνη που
υπογράφτηκε;υπογράφτηκε;
Μεταξύ ποιών;Μεταξύ ποιών;
Από πού πήρε το όνομά της;Από πού πήρε το όνομά της;
Πότε υπογράφτηκε;Πότε υπογράφτηκε;
Πόσο κράτησε η περίοδος ειρήνης;Πόσο κράτησε η περίοδος ειρήνης;
Γιατί παραβιάστηκε η συνθήκη ειρήνης;Γιατί παραβιάστηκε η συνθήκη ειρήνης;
Τι αποφάσισαν οι Αθηναίοι το 415;Τι αποφάσισαν οι Αθηναίοι το 415;

19. Ποια ήταν η αφορμή της ΣικελικήςΠοια ήταν η αφορμή της Σικελικής
εκστρατείας;εκστρατείας;

20. Νικίας - ΑλκιβιάδηςΝικίας - Αλκιβιάδης

21. Σκέψεις & συναισθήματα των ΑθηναίωνΣκέψεις & συναισθήματα των Αθηναίων
Όλους τους έπιασε μεγάλη επιθυμία ναΌλους τους έπιασε μεγάλη επιθυμία να
φύγουν στην εκστρατεία.[…] νόμιζαν ότι δενφύγουν στην εκστρατεία.[…] νόμιζαν ότι δεν
διέτρεχαν κίνδυνο με τόσες μεγάλες δυνάμεις.διέτρεχαν κίνδυνο με τόσες μεγάλες δυνάμεις.
[…]ήταν βέβαιοι ότι θα γυρίσουν. Το πλήθος[…]ήταν βέβαιοι ότι θα γυρίσουν. Το πλήθος
οι στρατιώτες επειδή θα έπαιρναν μισθούςοι στρατιώτες επειδή θα έπαιρναν μισθούς
αμέσως κι επειδή με την επέκταση τηςαμέσως κι επειδή με την επέκταση της
κυριαρχίας θα εξασφάλιζαν για πάντα τηκυριαρχίας θα εξασφάλιζαν για πάντα τη
μισθοφορία. Έτσι, εξαιτίας του γενικούμισθοφορία. Έτσι, εξαιτίας του γενικού
ενθουσιασμού, ακόμα κι εκείνοι πουενθουσιασμού, ακόμα κι εκείνοι που
διαφωνούσαν, σώπαιναν από φόβο μήπωςδιαφωνούσαν, σώπαιναν από φόβο μήπως
καταψηφίζοντας, θεωρηθούν κακοίκαταψηφίζοντας, θεωρηθούν κακοί
πατριώτες.πατριώτες.

22. Τι παρατηρείτε στον χάρτη;Τι παρατηρείτε στον χάρτη;
Ποιον ρόλο έπαιξε ο χώρος στην έκβαση τηςΠοιον ρόλο έπαιξε ο χώρος στην έκβαση της
εκστρατείας;εκστρατείας;

23. Στη ΣικελίαΣτη Σικελία
Γιατί ανακάλεσαν τον Αλκιβιάδη;Γιατί ανακάλεσαν τον Αλκιβιάδη;
Τι συνέπειες είχε αυτό;Τι συνέπειες είχε αυτό;
Πώς σχετίζονται οιΠώς σχετίζονται οι ΕρμέςΕρμές με τημε τη
Σικελική εκστρατεία;Σικελική εκστρατεία;
Τι ήταν οι Ερμές ή ερμαϊκέςΤι ήταν οι Ερμές ή ερμαϊκές
στήλες;στήλες;

24. Τι ήταν οι Ερμές;Τι ήταν οι Ερμές;
 Οι Οι ΕρμέςΕρμές ήταν λίθινες, ήταν λίθινες,
τετράπλευρες τετράπλευρες ορθογώνιεςορθογώνιες στ στ
ήλες οι οποίες στην κορυφήήλες οι οποίες στην κορυφή
έφεραν προτομήέφεραν προτομή του Ερμήτου Ερμή ήή
άλλου άνδραάλλου άνδρα..
Τοποθετούνταν σε διάφοραΤοποθετούνταν σε διάφορα
σημεία τηςσημεία της πόλης ήπόλης ή τηςτης
υπαίθρουυπαίθρου ως οδοδείκτες ήως οδοδείκτες ή
αφιερώματα ή σύμβολααφιερώματα ή σύμβολα
ορίων μιας ακίνητηςορίων μιας ακίνητης
περιουσίας.περιουσίας.

25. Η σφαγή στον Ασσίναρο ποταμόΗ σφαγή στον Ασσίναρο ποταμό
 Στο μεταξύ οι Συρακούσιοι φάνηκαν στηνΣτο μεταξύ οι Συρακούσιοι φάνηκαν στην
απέναντι όχτη του ποταμού, και τους χτυπούσαναπέναντι όχτη του ποταμού, και τους χτυπούσαν
κι από πάνω (γιατί ήταν γκρεμός), κκι από πάνω (γιατί ήταν γκρεμός), κιι οι Αθηναίοιοι Αθηναίοι
έπιναν ακόμα χορταίνοντας τη δίψα τους,έπιναν ακόμα χορταίνοντας τη δίψα τους,
κουβαριασμένοι όλοι μαζί σε μια βαθύτερη γούβακουβαριασμένοι όλοι μαζί σε μια βαθύτερη γούβα
του ποταμού, με μεγάλο σπρωξίδι κιτου ποταμού, με μεγάλο σπρωξίδι κι
ανακατωσούρα. Κανακατωσούρα. Κιι οι Πελοποννήσιοι κατέβηκανοι Πελοποννήσιοι κατέβηκαν
τον απέναντι γκρεμό κι άρχισαν να σφάζουντον απέναντι γκρεμό κι άρχισαν να σφάζουν
όσους βρίσκονταν ακόμα μέσα στο ποτάμι. Τοόσους βρίσκονταν ακόμα μέσα στο ποτάμι. Το
νερό είχε αμέσως θολώσει και μολευτεί, αλλά δεννερό είχε αμέσως θολώσει και μολευτεί, αλλά δεν
έπιναν για τούτο με λιγότερη αχορτασιά νερόέπιναν για τούτο με λιγότερη αχορτασιά νερό
μαζί με ματωμένη λάσπη, κι ακόμα πολεμούσανμαζί με ματωμένη λάσπη, κι ακόμα πολεμούσαν
οι περισσότεροι αναμεταξύ τους γι' αυτό.οι περισσότεροι αναμεταξύ τους γι' αυτό.

26. Η αποτίμηση της Σικελικής εκστρατείαςΗ αποτίμηση της Σικελικής εκστρατείας
από τον Θουκυδίδηαπό τον Θουκυδίδη
Όλη αυτή η συμφορά ήταν η μεγαλύτερη πουΌλη αυτή η συμφορά ήταν η μεγαλύτερη που
σύντυχε στο διάστημα του πολέμου αυτού, κσύντυχε στο διάστημα του πολέμου αυτού, κιι εγώεγώ
τουλάχιστο θαρρώ και σ' όλες τιςτουλάχιστο θαρρώ και σ' όλες τις εελληνικέςλληνικές
πολεμικές επιχειρήσεις όσες ξέραμε απ' ακουστά,πολεμικές επιχειρήσεις όσες ξέραμε απ' ακουστά,
και που στάθηκε τόσο περίδοξη για τους νικητές καικαι που στάθηκε τόσο περίδοξη για τους νικητές και
τόσο φοβερή γι' αυτούς που χαλάστηκαν· γιατίτόσο φοβερή γι' αυτούς που χαλάστηκαν· γιατί
νικήθηκαν απ' όλες τις απόψεις, και ολοκληρωτικά,νικήθηκαν απ' όλες τις απόψεις, και ολοκληρωτικά,
και κανένα τους πάθημα δεν ήτανε σχετικό και μικρό.και κανένα τους πάθημα δεν ήτανε σχετικό και μικρό.
Και χάθηκαν όλα σε μια, κατά πώς λένε,Και χάθηκαν όλα σε μια, κατά πώς λένε,
πανωλεθρία, και το πεζικό και ο στόλος και δενπανωλεθρία, και το πεζικό και ο στόλος και δεν
έμεινε τίποτα που να μην καταστράφηκε, και πολύέμεινε τίποτα που να μην καταστράφηκε, και πολύ
λίγοι από τους πολλούς που ξεκίνησαν κατάφερανλίγοι από τους πολλούς που ξεκίνησαν κατάφεραν
να γυρίσουνε στην πατρίδα. Αυτά λοιπόν ήταν όσανα γυρίσουνε στην πατρίδα. Αυτά λοιπόν ήταν όσα
έγιναν στη Σικελική εκστρατεία.έγιναν στη Σικελική εκστρατεία.

27. Ο Δεκελεικός πόλεμοςΟ Δεκελεικός πόλεμος

29.  Στήλη ΧαιρέδημουΣτήλη Χαιρέδημου
ΛυκέαΛυκέα, 5ος αι. π.Χ., 5ος αι. π.Χ.
 Αθηναίοι πολεμιστέςΑθηναίοι πολεμιστές
που σκοτώθηκαν σεπου σκοτώθηκαν σε
μάχη τουμάχη του
ΠελοποννησιακούΠελοποννησιακού
πολέμουπολέμου
 Αρχαιολογικό ΜουσείοΑρχαιολογικό Μουσείο
ΠειραιάΠειραιά

31. αναζητώντας τις Αργινούσεςαναζητώντας τις Αργινούσες

32. Ποια ναυμαχία απεικονίζεται;Ποια ναυμαχία απεικονίζεται;

33. Ποια μάχη έλαβε χώρα στην περιοχήΠοια μάχη έλαβε χώρα στην περιοχή
που βλέπετε; Πότε; Ποιος νίκησε;που βλέπετε; Πότε; Ποιος νίκησε;

34. Κόνων - ΛύσανδροςΚόνων - Λύσανδρος

35. οι όροι παράδοσης της Αθήναςοι όροι παράδοσης της Αθήνας
να παραδώσουν όλα τανα παραδώσουν όλα τα πλοίαπλοία τους εκτόςτους εκτός
από 12από 12
να κατεδαφιστούν τα Μακράνα κατεδαφιστούν τα Μακρά τείχητείχη και τακαι τα
τείχη του Πειραιάτείχη του Πειραιά
να επανέλθουν όλοι οι πολιτικοίνα επανέλθουν όλοι οι πολιτικοί
εξόριστοιεξόριστοι
οι Αθηναίοι ναοι Αθηναίοι να ακολουθούνακολουθούν τουςτους
Σπαρτιάτες και να έχουν τους ίδιουςΣπαρτιάτες και να έχουν τους ίδιους
εχθρούς και φίλουςεχθρούς και φίλους
Σχολιάζουμε και επιλέγουμε τον βαρύτεροΣχολιάζουμε και επιλέγουμε τον βαρύτερο
όροόρο

37. Τι καταλαβαίνω διαβάζοντας τονΤι καταλαβαίνω διαβάζοντας τον
Θουκυδίδη;Θουκυδίδη;
[…] ενώ ο σημερινός πόλεμος κράτησε[…] ενώ ο σημερινός πόλεμος κράτησε
πάρα πολλά χρόνια και προκάλεσε τόσεςπάρα πολλά χρόνια και προκάλεσε τόσες
συμφορές στην Ελλάδα, όσες δεν είχε ποτέσυμφορές στην Ελλάδα, όσες δεν είχε ποτέ
πάθει σε ανάλογο χρονικό διάστημα. Ποτέπάθει σε ανάλογο χρονικό διάστημα. Ποτέ
άλλοτε δεν κυριεύτηκαν και δενάλλοτε δεν κυριεύτηκαν και δεν
καταστράφηκαν τόσες πολιτείες, είτε απόκαταστράφηκαν τόσες πολιτείες, είτε από
βαρβάρους είτε από Έλληνες πουβαρβάρους είτε από Έλληνες που
πολεμούσαν μεταξύ τους. […] Ποτέ άλλοτεπολεμούσαν μεταξύ τους. […] Ποτέ άλλοτε
δεν έγιναν τόσες εξορίες και δεδεν έγιναν τόσες εξορίες και δε
σκοτώθηκαν τόσοι άνθρωποι, είτε στονσκοτώθηκαν τόσοι άνθρωποι, είτε στον
πόλεμο είτε σ’ εμφύλιους σπαραγμούς.πόλεμο είτε σ’ εμφύλιους σπαραγμούς.

38. Συνέπειες του πολέμουΣυνέπειες του πολέμου
νικήτρια η Σπάρτηνικήτρια η Σπάρτη
ταπείνωση Αθήναςταπείνωση Αθήνας
ερειπωμένες πόλειςερειπωμένες πόλεις
εγκαταλελειμμένη ύπαιθροςεγκαταλελειμμένη ύπαιθρος
χιλιάδες νεκροίχιλιάδες νεκροί
ψυχική διάβρωση ανθρώπωνψυχική διάβρωση ανθρώπων
κατάρρευση ηθικών αξιώνκατάρρευση ηθικών αξιών
αμφισβήτηση θρησκείαςαμφισβήτηση θρησκείας
ανάμιξη Περσών στα ελληνικά πράγματαανάμιξη Περσών στα ελληνικά πράγματα