วิชา กฎหมายที่ใช้ในชีวิตประจาวัน
• สิทธิ
• เสรี ภาพ
• หน้ าที่
สิ ทธิ หมายถึง ความชอบธรรมที่บุคคลสามารถใช้ยนกับบุคคลอื่น เพื่อคุมครองหรื อ
ั
้
รักษาประโยชน์อนเป็ นส่ วนที่พึงมีพึงได้ของบุคคลนั้น
ั
- สิทธิต้องเป็ นความชอบธรรม ---- ในการรักษาผลประโยชน์ที่พงมีพงได้ ของตน
ึ ึ
- ต้ องมีบุคคลเป็ นผู้ถือสิทธิ ---- ผู้ทรงสิทธิ
- สิทธินันต้ องเป็ นสิ่งที่ยันกับคนอื่นได้ ---- ผู้มีหน้ าที่
้
- สิทธิต้องมีเนือหา ---- เช่น เนื ้อหาสิทธิของเจ้ าหนี ้ คือ เจ้ าหนี ้มีสทธิที่จะเรี ยกร้ องให้ ลกหนี ้
้
ิ
ู
ชาระหนี ้ ถ้ าเป็ นหนี ้เงินต้ องชาระด้ วยต้ นเงินและดอกเบี ้ย
ประเภทของสิ ทธิ
• สิทธิมหาชน --- เป็ นสิทธิซงเกิดขึ ้นจากกฎหมายมหาชน โดยทัวไปเป็ นสิทธิของ
ึ่
่
พลเมืองที่ดีตอรัฐ เช่น สิทธิในการชุมนุม สิทธิในการแสดงความคิดเห็น
่
• สิทธิเอกชน --- เป็ นสิทธิระหว่างเอกชนกับเอกชนซึงเกิดจากกฎหมายเอกชน
่
- สิทธิมิใช่ทางทรัพย์สิน --- สิทธิในร่างกาย อนามัย เสรี ภาพ ชื่อเสียง สิทธิของ
บิดามารดา สิทธิการเป็ นสามีภรรยา เป็ นต้ น
- สิทธิทางทรัพย์สิน --- กรรมสิทธิ์ สิทธิ์ทางหนี ้ เป็ นต้ น
การใช้สิทธิ
หลัก
• ปพพ. ม. 421 “การใช้ สิทธิที่มีแต่จะให้ เกิดความเสียหายแก่บคคลอื่นนัน ท่านว่าเป็ นการอันมิชอบด้ วย
ุ
้
กฎหมาย”
• ปพพ. ม. 5 “ในการใช้ สิทธิแห่งตนก็ดี ในการชาระหนี ้ก็ดี บุคคลทุกคนต้ องกระทาโดยสุจริ ต”
การคุมครองสิ ทธิ
้
เป็ นกรณีการทาความเสียหายให้ เกิดแก่บคคลอื่นโดยกฎหมายอนุญาต โดยเป็ นการกระทา
ุ
เพื่อปองกันสิทธิหรื อประโยชน์ของตนโดยชอบด้ วยกฎหมาย
้
• การกระทาเพื่อปองกัน --- ปอ. ม.68 การปองกันโดยชอบด้ วยกฎหมาย
้
้
• การกระทาโดยความจาเป็ น --- ปอ. ม.67
• การใช้ สิทธิช่วยเหลือตนเอง --- เจ้ าของสิทธิยอมสามารถใช้ สิทธิได้ โดยไม่ต้อพึงพาคนอื่น
่
่
่
หน้ าที่ หมายถึง ความชอบธรรมในทางที่เป็ นความผูกพันให้บุคคลตกอยูในสถานะจะต้อง กระทา
งดเว้นกระทา หรื อยอมให้เขากระทา เพื่อให้เป็ นไปตามผลประโยชน์อนชอบธรรมของบุคคลอื่น
ั
ความแตกต่ างระหว่ างหน้ าที่ กับ สิทธิ
• หน้ าที่เป็ นความชอบธรรมในด้ านเสียประโยชน์ --- สิทธิเป็ นความชอบธรรมในด้ านได้ ประโยชน์
• ผู้มีหน้ าที่เลือกไม่ได้ จะต้ องปฏิบติ --- ผู้มีสิทธิเลือกที่จะรับสิทธินนหรื อไม่ก็ได้
ั
ั้
• ถ้ ามีหน้ าที่เกิดขึ ้น ไม่จาเป็ นต้ องมีสิทธิตาม --- ถ้ ามีสิทธิแล้ วต้ องมีหน้ าที่ตามมาเสมอ
เสรีภาพ หมายถึง อานาจตัดสิ นใจด้วยตนเองของมนุษย์ที่จะเลือกดาเนินพฤติกรรม
ของตนเอง โดยไม่มีบุคคลอื่นใดอ้างหรื อใช้อานาจแทรกแซงเกี่ยวข้องกับการตัดสิ นใจ
นั้น ทั้งนี้ตองไม่เป็ นการฝ่ าฝื นต่อกฎหมาย
้
• ข้ อแตกต่ างระหว่ าง “สิทธิ”และ “เสรี ภาพ”
•
เสรี ภาพ เป็ นอานาจที่บคคลมีอยูเ่ หนือตนเอง ไม่ก่อให้ เกิดหน้ าที่แก่บคคลอื่นแต่อย่างใด ต่าง
ุ
ุ
จากสิทธิที่ก่อให้ เกิดหน้ าที่แก่รัฐ ดังนัน จึงอาจกล่าวได้ วา
้
่
•
สิทธิ เป็ นอานาจที่บคคลมีเพื่อเรี ยกร้ องให้ ผ้ อื่นกระทาการหรื อละเว้ นการกระทาการอย่างใดอย่าง
ุ
ู
หนึง เพื่อประโยชน์ของตน
่
สรุ ป ความเหมือนและแตกต่างระหว่าง สิ ทธิ เสรี ภาพ และหน้าที่
สิทธิ

เสรี ภาพ

หน้ าที่

- สิทธิเป็ นความชอบธรรมในด้ านได้
ประโยชน์

- เป็ นอานาจที่บคคลมีอยู่เหนือตนเอง - หน้ าที่เป็ นความชอบธรรมในด้ าน
ุ
สื่อออกมาในรูปแบบของการ
เสียประโยชน์
แสดงออก

- ถ้ ามีสิทธิแล้ วต้ องมีหน้ าที่ตามมา
เสมอ

- ไม่ก่อให้ เกิดหน้ าที่แก่บคคลอื่นแต่
ุ
อย่างใด

- ผู้มีสิทธิเลือกที่จะรับสิทธินนหรื อไม่
ั้
ก็ได้
- อยู่ภายใต้ กรอบของกฎหมาย

- ถ้ ามีหน้ าที่เกิดขึ ้น ไม่จาเป็ นต้ องมี
สิทธิตามมา
- ผู้มีหน้ าที่เลือกไม่ได้ จะต้ องปฏิบติ
ั

- อยู่ภายใต้ กรอบของกฎหมาย

- อยู่ภายใต้ กรอบของกฎหมาย

วิชา กฎหมายที่ใช้ในชีวิตประจำวัน 8 มี ค 57

  • 1.
  • 2.
    • สิทธิ • เสรีภาพ • หน้ าที่
  • 3.
    สิ ทธิ หมายถึงความชอบธรรมที่บุคคลสามารถใช้ยนกับบุคคลอื่น เพื่อคุมครองหรื อ ั ้ รักษาประโยชน์อนเป็ นส่ วนที่พึงมีพึงได้ของบุคคลนั้น ั - สิทธิต้องเป็ นความชอบธรรม ---- ในการรักษาผลประโยชน์ที่พงมีพงได้ ของตน ึ ึ - ต้ องมีบุคคลเป็ นผู้ถือสิทธิ ---- ผู้ทรงสิทธิ - สิทธินันต้ องเป็ นสิ่งที่ยันกับคนอื่นได้ ---- ผู้มีหน้ าที่ ้ - สิทธิต้องมีเนือหา ---- เช่น เนื ้อหาสิทธิของเจ้ าหนี ้ คือ เจ้ าหนี ้มีสทธิที่จะเรี ยกร้ องให้ ลกหนี ้ ้ ิ ู ชาระหนี ้ ถ้ าเป็ นหนี ้เงินต้ องชาระด้ วยต้ นเงินและดอกเบี ้ย
  • 4.
    ประเภทของสิ ทธิ • สิทธิมหาชน--- เป็ นสิทธิซงเกิดขึ ้นจากกฎหมายมหาชน โดยทัวไปเป็ นสิทธิของ ึ่ ่ พลเมืองที่ดีตอรัฐ เช่น สิทธิในการชุมนุม สิทธิในการแสดงความคิดเห็น ่ • สิทธิเอกชน --- เป็ นสิทธิระหว่างเอกชนกับเอกชนซึงเกิดจากกฎหมายเอกชน ่ - สิทธิมิใช่ทางทรัพย์สิน --- สิทธิในร่างกาย อนามัย เสรี ภาพ ชื่อเสียง สิทธิของ บิดามารดา สิทธิการเป็ นสามีภรรยา เป็ นต้ น - สิทธิทางทรัพย์สิน --- กรรมสิทธิ์ สิทธิ์ทางหนี ้ เป็ นต้ น
  • 5.
    การใช้สิทธิ หลัก • ปพพ. ม.421 “การใช้ สิทธิที่มีแต่จะให้ เกิดความเสียหายแก่บคคลอื่นนัน ท่านว่าเป็ นการอันมิชอบด้ วย ุ ้ กฎหมาย” • ปพพ. ม. 5 “ในการใช้ สิทธิแห่งตนก็ดี ในการชาระหนี ้ก็ดี บุคคลทุกคนต้ องกระทาโดยสุจริ ต”
  • 6.
    การคุมครองสิ ทธิ ้ เป็ นกรณีการทาความเสียหายให้เกิดแก่บคคลอื่นโดยกฎหมายอนุญาต โดยเป็ นการกระทา ุ เพื่อปองกันสิทธิหรื อประโยชน์ของตนโดยชอบด้ วยกฎหมาย ้ • การกระทาเพื่อปองกัน --- ปอ. ม.68 การปองกันโดยชอบด้ วยกฎหมาย ้ ้ • การกระทาโดยความจาเป็ น --- ปอ. ม.67 • การใช้ สิทธิช่วยเหลือตนเอง --- เจ้ าของสิทธิยอมสามารถใช้ สิทธิได้ โดยไม่ต้อพึงพาคนอื่น ่ ่
  • 7.
    ่ หน้ าที่ หมายถึงความชอบธรรมในทางที่เป็ นความผูกพันให้บุคคลตกอยูในสถานะจะต้อง กระทา งดเว้นกระทา หรื อยอมให้เขากระทา เพื่อให้เป็ นไปตามผลประโยชน์อนชอบธรรมของบุคคลอื่น ั ความแตกต่ างระหว่ างหน้ าที่ กับ สิทธิ • หน้ าที่เป็ นความชอบธรรมในด้ านเสียประโยชน์ --- สิทธิเป็ นความชอบธรรมในด้ านได้ ประโยชน์ • ผู้มีหน้ าที่เลือกไม่ได้ จะต้ องปฏิบติ --- ผู้มีสิทธิเลือกที่จะรับสิทธินนหรื อไม่ก็ได้ ั ั้ • ถ้ ามีหน้ าที่เกิดขึ ้น ไม่จาเป็ นต้ องมีสิทธิตาม --- ถ้ ามีสิทธิแล้ วต้ องมีหน้ าที่ตามมาเสมอ
  • 8.
    เสรีภาพ หมายถึง อานาจตัดสินใจด้วยตนเองของมนุษย์ที่จะเลือกดาเนินพฤติกรรม ของตนเอง โดยไม่มีบุคคลอื่นใดอ้างหรื อใช้อานาจแทรกแซงเกี่ยวข้องกับการตัดสิ นใจ นั้น ทั้งนี้ตองไม่เป็ นการฝ่ าฝื นต่อกฎหมาย ้ • ข้ อแตกต่ างระหว่ าง “สิทธิ”และ “เสรี ภาพ” • เสรี ภาพ เป็ นอานาจที่บคคลมีอยูเ่ หนือตนเอง ไม่ก่อให้ เกิดหน้ าที่แก่บคคลอื่นแต่อย่างใด ต่าง ุ ุ จากสิทธิที่ก่อให้ เกิดหน้ าที่แก่รัฐ ดังนัน จึงอาจกล่าวได้ วา ้ ่ • สิทธิ เป็ นอานาจที่บคคลมีเพื่อเรี ยกร้ องให้ ผ้ อื่นกระทาการหรื อละเว้ นการกระทาการอย่างใดอย่าง ุ ู หนึง เพื่อประโยชน์ของตน ่
  • 9.
    สรุ ป ความเหมือนและแตกต่างระหว่างสิ ทธิ เสรี ภาพ และหน้าที่ สิทธิ เสรี ภาพ หน้ าที่ - สิทธิเป็ นความชอบธรรมในด้ านได้ ประโยชน์ - เป็ นอานาจที่บคคลมีอยู่เหนือตนเอง - หน้ าที่เป็ นความชอบธรรมในด้ าน ุ สื่อออกมาในรูปแบบของการ เสียประโยชน์ แสดงออก - ถ้ ามีสิทธิแล้ วต้ องมีหน้ าที่ตามมา เสมอ - ไม่ก่อให้ เกิดหน้ าที่แก่บคคลอื่นแต่ ุ อย่างใด - ผู้มีสิทธิเลือกที่จะรับสิทธินนหรื อไม่ ั้ ก็ได้ - อยู่ภายใต้ กรอบของกฎหมาย - ถ้ ามีหน้ าที่เกิดขึ ้น ไม่จาเป็ นต้ องมี สิทธิตามมา - ผู้มีหน้ าที่เลือกไม่ได้ จะต้ องปฏิบติ ั - อยู่ภายใต้ กรอบของกฎหมาย - อยู่ภายใต้ กรอบของกฎหมาย