7 Espainia erdi aroan

Gizarte zintziak LH 5 Santillana egokitzapena
1 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blospot.com
Irudiak: Internet eta ARASAAC (Jabetza: Gobierno de Aragón).
ESPAINIA
ERDI AROAN
ZER DA HISTORIA?
Iraganeko pertsonak nola bizi ziren eta zer egiten zuten,
ikertzen eta azaltzen duen zientzia da.
7
ERDI AROA
476- Erromatar
inperioa
desagertu zen.
1.492 : Amerika
aurkitu zuten
ARO
MODERNOA
ANTZINAROA

Erromatar inperioa desagertu zenean, Iberiar
penintsulara bisogodoak etorri ziren.
Bisigodoak germaniarrak ziren.

Bisigodoak Europako
Iparraldetik etorri ziren.
Hispanian erresuna bat sorti
zuten.
Toledo hiriburu bihurtu zuten. Latina, lege erromatarrak eta
erlijio katolikoa onartu zituzten.
Galderak:
 Nondik iritsi ziren bisigodoak Penintsulara?
 Nortzuk zeuden bisigodoak iritsi baino lehen Penintsulan?
 Zein izan zen Bisigodoen hiriburua?
 Zein hizkuntz hiz egiten zuten bisigodoek?
 BOROBILDU Toledo hiriburua:

 711 urtean, Afrikatik, musulmanak iritsi ziren Penintsulara.
 Erresuma bisigodoa inbaditu zuten eta Penintsula eta Balear
Uharteak konkistatu zituzten musulmanek.
MUSULMANEN KONKISTA
Al Andalus jarri zioten
izena.
Kordoba hiriburu bihurtu
zuten.
Kordobako kalifa-herriak etengabeko borrokak izan
zituzten kristau erresumekin.

 Nekazaritzan ere aritu ziren, hirien inguruan.
 Labore berriak ekarri zituzten: orburuak, alberjiniak eta arroza.
 Soroak ureztatzeko noriak eta ubideak eraiki zituzten.
Al Andaluseko biztanle gehienak landetan bizi ziren.
Al Andaluseko biztanle gehienak landetan bizi ziren.
Musulmanek labore berriak ekarri zituzten: alkatxofak, berenjenak eta
arroza.
HIRIAK:
 Hiriak hesituta zeuden; kale estuak eta irregularrak zituzten.
 Hirietan artisau eta merkatari ugari bizi ziren.
 Bere produktuak ZOKOAN saltzen zituzten.

Soroak ureztatzeko, noriak eta ubideak eraiaki zituzten.
ERLIJIO ETA KULTURA
 Islama musulmanen erlijioa da. Musulmanen liburu sakratua,
KORANA da.
 AL Andalusen, hainbat erlijiotako pertsonak bizi ziren: musulmanak,
muladiak, mozarabiarrak, juduak…

 Mediku, poeta, astronomo, filosofo eta musikari bikainak bizi ziren
Al Andalusen. Adibidez: Averroes
 Hitz asko, jatorri arabiarra dute. Adibidez: alkandora, alkate... eta
leku-izenak, hala nola Azagra eta Tafalla.
 Eraikinak:
KORDOBAKO MESKITA
GRANADAKO ALHAMBRA
Gaur egun erabiltzen dugun zenbakiak, arabiarrek ekarri zituzten.
Haiei esker ZERO zenbakia dugu.

JARDUERAK:
 Nondik iritsi ziren musulmanak Penintsulara?
 Ze izen jarri zioten konkistatutako lurraldei?
 Zein izan zen hiriburua? Borobildu mapan.
 Zer dira zokoak?
 Aipatu Al-Andaluseko hiri batzuen izenak:
 Nolakoak ziren hiriak?
 Merkatariek non egiten zuten lan?

 Nekazariek non egiten zuten lan?
 Zer eraiki zuten ureztatzeko soroak?
 Zein labore berri ekarri zuten musulmanek?
OSATU ISLAMARI BURUZKO FITXA:
 Non bizi ziren Al Andaluseko biztanleriaren gehiengoa?
 Aipatu eraikin garrantzitsuenen izenak:
JAINKOA:
PROFETA:
LIBURU SAKRATUA:
OTOITZERAKO EREMUA:

 Penintsularen Iparraldean kristauak bizi ziren eta musulmanei aurre
egin zieten.
 Erresumetan eta konderritan antolatu ziren: Asturiasko Erresuma,
Leongo Erresuma, Gaztelako Erresuma, Nafarroako Erresuma,
Kataluniako konderriak, Aragoiko Erresuma.
Urte askoz borroketan
ibili ziren baina
merkataritza-
harremanak ere izan
zituzten.
XV. Mendearen
bukaeran, kristau-
erresumek ia Iberiar
penintsula osoa
konkistatu zuten.
Errege-erregina
Katolikoek 1492an
Granadako Erresuma,
azken lurralde
musulmana,
konkistatu zuten.
KRISTAU - ERRESUMAK

GIZARTEA:
BIRPOPULAKETA:
Kristauek konkistutako lurraldeetan pertsonak eraman
zituzten lur horiek landu eta defendatzeko. Okupazio horri
BIRPOPULAKETA esaten zaio.

HIRIAK
Harresiz inguratuta
zeuden.
Auzotan banatuta
zeuden. Kale estuak
eta zurezko etxeak .
Plaza handi bat
zegoen bertan
merkatariek
produktuak
saltzeko.
Hirietan, merkatariak eta
artisauak bizi ziren.
Merkataritza-feriak
antolatzen zituzten.
Lanbide berekoek kale
berean izaten zituzten
lantegiak.

 Hiri nagusietan unibertsitateak sortu ziren: Salamancan
adibidez.
Nekazariak, herrixketan bizi ziren, gaztelutik gertu. Etxe
txikiak eraiki zituzten, zura edo buztina erabiliz. Gela bakarra
zuten, eta hor jaten eta lo egiten zuten.

Erdi Aroan, bi estilotako eraikin handiak zeuden:
ERROMANIKOA ETA GOTIKOA.
ARTE ERROMANIKOA
 Harrizko horma lodiak zituzten.
 Lehio gutxi eta txikiak zituzten.
 Oso ilunak ziren.
 Ateek eta lehioek erdi-puntako arkua izaten zuten.
ARTEA KRISTAU-ERRESUMETAN
ARKUAK
:
HORMAK
:
LEHIOAK
ESTIBALIZKO ANDRE MARIAREN SANTUTEGIA(ARABAN)
ARMENTIAKO SAN PRUDENTZIO BASILIKA

ARTE GOTIKOA
 Eraikinak, erromanikoak baino handiagoak ziren.
 Hormak meheagoak ziren.
 Arku zorrotzak.
 Lehio handiak zituzten. Argitsuagoak. Koloretako beiratez
apainduta zeuden.
ARKUAK
LEHIOAK
:

GASTEIZKO KATEDRALA
BILBOKO KATEDRALA
LEKEITIOKO ANDRE MARIA

EUSKADI ERDI AROAN
 Baskoien eta errege bisigodoen artean borrokak izan ziren.
 Bisigodoek ez zuten lortu baskoien lurraldea menderatzea.
 Musulmanak ez ziren kokatu gaur egundo Euskadiko
lurraldean.
 Kristautzearen lehen seinaleak Euskadiko hegoaldean
agertu ziren lehendabizi. Bizkaian eta Gipuzkoan
beranduago.
 Euskadin ere eraikin erromanikoak eta gotikoak ditugu.

JARDUERAK
 Nolakoak ziren Erdi Aroko hiriak?
 Non bizi ziren merkatariak eta artisauak? Non saltzen
zituzten bere produktuak ?
 Nortzuk osatzen zuten Erdi-Aroko gizartea ?
 Non bizi ziren nekazariak ?
 Nola babesten zuten hiria ?

 Izenak bere lekuan kokatu : harresia, defentsa-dorrea eta
lubanarro.
 Eliza hau gotikoa ala erromanikoa da? Zergatik?
HORMAK
ARKUAK
LEHIOAK
TAMAINA

 TAULA OSATU:
ARTE
ERROMANIKOA
ARTE
GOTIKOA
EZAUGARRIAK
ADIBIDEAK
Irudia aztertu:
 Zer ikusten duzu irudi honetan?
 Non uste duzu dagoela kokatuta, landan ala hirian?

 Al Andalusen lurraldean ala kristau-erresumen
lurraldean?
 Hiriaren zer zati dela esango zenuke?
 Zer beste eraikuntza bat egon daitezke gertu?

7 Espainia erdi aroan

More Related Content

What's hot

Viewers also liked

Similar to 7 Espainia erdi aroan

More from MargaGutierrez

7 Espainia erdi aroan