Historiaurrea

ALTZA HERRI IKASTETXEA
LAGUNTZA GELA – HIPI GELA
13. HISTORIAURREA

13.-HISTORIAURREA

n Historiaren lehen etapa da.
n Hiru etapatan banatzen da: Paleolitoa, Neolitoa eta Metal
Aroa.
n Iberiar Penintsulan orain dela miloi bat urte hasi zen.
Lehen gizakiak Afrikatik etorri ziren

Paleolitoa
n Lehen gizakiak aire zabalean, haitzuloetan eta etxoloetan
bizi ziren.
n Elikagaiak naturan aurkitzen zituzten: fruituak, sustraiak,
animaliak…
n Ehiztariak eta biltzaileak ziren.

1
http://margarigela.blogspot.com
http://hipialtza.blogspot.com

13. HISTORIAURREA
n Animalietatik larruak lortzen zituzten hotzetik babesteko.
n Animalien hezurrekin lanabesak egiten zituzten.
n Haitzuloen barrualdean margotzen zuten eta harrizko
eskultura txikiak ere egin zituzten

n Gizon-emakumeak tributan bilduta bizi ziren.
n Hogeita hamar bat kide zituen tribu batek.
n Bizimodua oso gogorra zen.
n Gizakia 20 bat urtez bizitzen zen. Gosez, hotzez… hiltzen
ziren.
n Nomadak ziren: elikagaiak agortzen zirenean beste leku
batera joaten ziren bizitzera.
n Harriz eta hezurrez lanabesak egiten zituzten: lantzak,
arpoiak, orratzak, labanak, bifazak, gezien puntak…

Lanabesak
2

13. HISTORIAURREA

ARIKETAK:

Zer da historiaurrea eta zenbat etapetan banatzen da?

Nondik etorri ziren lehenengo gizakiak?

Non bizi ziren?

Nola lortzen zuten bere elikagaiak?

Bere lanabesak zerez eginda zeuden?

3

13. HISTORIAURREA
Animalietatik zer lortzen zituzten?

Nolakoa zen bere bizitza?

Zer esan nahi du nomadak?

4

13. HISTORIAURREA

Zer egiten ari da?

5

13. HISTORIAURREA

NEOLITOA
n Orain dela 7.000 urte inguru, gizakiak abeltzain eta nekazari
bihurtu ziren.
n Animaliak zaintzen hasi ziren.
n Garia eta arroza hasi ziren landatzen.
n Herrixkak eraiki zituzten.
n Ez ziren joaten elikagaien bila leku batetik bestera.

n Abereak eta laboreak zaintzeko, animalien eta landatutako
lurren ondoan bizi behar zuten.
n Sedentario bihurtu ziren.
n Lehenbiziko herrixkak sortu ziren.
n Harrizko lanabes gero eta landuagoak egin zituzten:
aitzurrak, igitaiak, esku-errotak…
n Ehunak animalien artileaz egiten ziren.
n Zeramika buztinez egiten zen, eskuz moldatua eta sutan
egosita.

6

13. HISTORIAURREA

n Neolitoan, eszenak margotzen zituzten, oso modu
eskematikoan: ehiza, taldeak dantzan, landareak biltzen…

7

13. HISTORIAURREA

ARIKETAK

Aro honetan, nola lortzen zituzten elikagaiak?

Zer hasi ziren landatzen?

Zer eraikin zuten?

Nola bizi ziren?

Non bizi ziren?

Zer esan nahi du sedentario hitzak?

Zein da kontrakoa?
8

13. HISTORIAURREA

Nolakoak ziren bere artelanak?

Zer tresna asmatu zuten?

Eta bere jantziak egiteko, zer hasi ziren erabiltzen?

KOLOREZTATU:

9

13. HISTORIAURREA

10

13. HISTORIAURREA

METAL AROA

q Historiaurreko azken etapa da eta orain dela 6.000 urte hasi
zen.
q Gizakiek metalezko objektuak lantzen ikasi zuten.
q Lehendabizi kobrea, gero brontzea eta azkenik burdina.
q Metalekin armak, apaingarriak eta lanabesak egiten zituzten.

11

13. HISTORIAURREA
q Metal asko zeuden inguruetan hiri txikiak sortu ziren.
q Hiriak harrizko harresiz inguratuta zeuden.
q Hirietan beste lanbide batzuk sortu ziren: merkatariak eta
gerlariak.

Hirua asmakizun garrantzitsuak sortu ziren Metal Aroan:
1.Gurpila
2.Bela (itsasiontzirako)
3.Goldea

12

13. HISTORIAURREA

Garai hartako gizakiek monumentuak egin zituzten harri
handiekin: monumentu megalitikoak.

ARIKETAK

Zerhgatik aro honi “metal aroa” deitzen diogu?

Zer metal erabili zuten?

Zertarako erabili zituzten metalak?

13

13. HISTORIAURREA
Non sortu ziren herriak eta hiriak?

Garia hartako lanbide zerrenda osatu:

Zeintzuk izan ziren Metal Aroko asmakizun garrantzisuenak?

Koloreztatu:

14

13. HISTORIAURREA

EUSKAL LURRALDEA HISTORIAURREAN

q Garai hartako aztarnak, Euskal Herrian aurkitzen ditugu.
q Bizkaiko eta Gipuzkoako kostaldean kokatu ziren lehenengo
biztanleak.

PALEOLITOA
q Aztarnategi garrantzitsuenetako bat Izturitzen dago,
Nafarroa Beherean.
q Santimamiñen (Bizkaia) eta Ekainen (Gipuzkoa)
kobazuloetan.

15

13. HISTORIAURREA

Neolitoa:

q Abeltzaintza bihurtu zen jarduera nagusia.
q Monumento megalitiko asko dugu.
q Aztarnategi garrantzitsua Areatzako kobazuloak izan dira.

Metal Aroa :

q Euskal aztarnategi garrantzitsuenetako bat La Hoyako
aztarnategia da.
q Herrixka harresitu bat aurkitu da.
q Animaliak zaintzen zituzten eta lurra lantzen zuten.
q Laborantzako lanabesak, armak eta apaingarriak egiten
zituzten.

16

13. HISTORIAURREA

Osatu hurrengo taula hau:

Euskal Herriko aztarnak:

Aroak Lekuak
Paleolitoa

Neolitoa

Metal Aroa

Euskal Herriko lehenengo biztanleak, non kokatu ziren?

Nola bizi ziren paleolitoan?

Sedentario noiz bihurtu ziren??

Neolito garaian zein izan zern bere jarduera nagusian?

17

13. HISTORIAURREA
Eta Metal Aroan?

Metal Aroan zerez egiten zituzten lanabesak?

18

Historiaurrea

More Related Content

What's hot

Similar to Historiaurrea

More from MargaGutierrez

Historiaurrea