Tài liệu trình bày về các phương pháp khám bụng ngoại khoa, bao gồm kiến thức hỏi bệnh, khai thác triệu chứng và kỹ năng khám lâm sàng cơ bản. Các bước khám gồm nhìn, sờ, gõ, nghe và khám các cơ quan chuyên biệt với sự quan tâm đến thái độ tôn trọng bệnh nhân. Tài liệu cũng đề cập đến các điểm cần chú ý trong quá trình khám lâm sàng để phát hiện các triệu chứng của bệnh lý ngoại khoa bụng.

1. PHƯƠNG PHÁP
KHÁM BỤNG NGOẠI KHOA
HÀ NỘI 2020
BỘ MÔN – TTPT TIÊU HÓA

2. MỤC TIÊU HỌC TẬP
Kiến thức: Biết hỏi bệnh, khai thác bệnh sử,
tiền sử, các triệu chứng cơ năng. Nắm được
các phương pháp khám bụng ngoại khoa:
nhìn, sờ, gõ nghe.
Kỹ năng: Biết vận dụng vào thực tế để phát
hiện các triệu chứng thực thể thường gặp
trong các bệnh lý ngoại khoa bụng.
Thái độ: Có thái độ lễ phép, đúng mực, ân
cần khi thăm khám.

3. TÀI LIỆU THAM KHẢO
ABDOMINAL EXAMINATION

4. NỘI DUNG BÀI GIẢNG
1. Yêu cầu khi khám.
2. Cách hỏi bệnh
3. Phân chia vùng bụng
4. Khám lâm sàng
5. Khám một số cơ quan

5. YÊU CẦU KHI KHÁM
 Đủ ánh sáng
 Tư thế khám thuận tiện, thoải mái
 Thao tác nhuẫn nhuyễn, thành thạo, chính xác
 Trình tự khám: Hỏi bệnh, nhìn, sờ, gõ, nghe,
khám các cơ quan chuyên biệt
 Khám khách quan, toàn diện, có trọng điểm
 Chú ý thái độ, tâm lý tiếp xúc với người bệnh,
gia đình người bệnh.
 Được sự đồng thuận của người bệnh

6. HỎI BỆNH
 Thái độ
 Tên, tuổi, quê, nn…
 Lý do?
 Thời gian?
 Tiến triển ntn?
 Đã được điều trị ?
 Các yếu tố liên quan?
 Các bệnh kết hợp?

7.  Các mốc giải phẫu
- Trước: mũi ức, thàn bụng…
- Sau: Xg sườn XII, cơ lưng..
- Trên: Vòm hoành
- Dưới: Khung chậu
PHÂN CHIA VÙNG BỤNG

8. PHÂN CHIA VÙNG BỤNG
 Các mốc giải phẫu
- Điểm giữa xương đòn
- Mũi ức
- Đầu mút Xg sườn X
- Gai chậu trước trên
- Điểm giữa cung đùi
- Gai mu
- Hai đường kẻ ngang
- Hai đường kẻ dọc

9.  Chia bụng thành 9 vùng
1- Hạ sườn phải
2- Thượng vị
3- Hạ sườn trái
4- Mạng sườn phải
5- Quanh rốn
6- Mạng sườn trái
7- Hố chậu phải
8- hạ vị
9- Hố chậu trái
PHÂN CHIA VÙNG BỤNG
Tầng trên
Tầng giữa
Tầng dưới

10. ĐỐI CHIẾU CÁC TẠNG TRONG Ổ BỤNG
HSP
TV
HST
HCT
MST
HCP
MSP
HV
QR

11. KHÁM LÂM SÀNG
TƯ THẾ
NHÌN
SỜ
GÕ
NGHE
Thầy thuốc
Bệnh nhân
Đứng Ngồi Nằm Đứng Ngồi

12. KHÁM LÂM SÀNG
 1. Nhìn
- Hình thể:
+ Bình thường
+ Vồng cao toàn bộ trong chướng, tắc ruột
+ Vồng cao từng phần
+ Lép kẹp, lõm lòng thuyền
- Di động theo nhịp thở
- Hiện tượng bất thường trên thành bụng
+ Khối bất thường trên thành bụng
+ Sóng nhu động, dấu hiệu rắn bò…
- Tình trạng da:

13. KHÁM LÂM SÀNG
 1. Nhìn

14. KHÁM LÂM SÀNG
 1. Nhìn

15.  2. Sờ tìm điểm đau
1. Điểm thượng vị
2. Điểm cạnh ức phải
3. Điểm túi mật
4. Điểm tá tràng
5. Điểm niệu quản trên
6. Điểm niệu quản giữa
7. Điểm sườn lưng (Mayo Robson)
8. Điểm buồng trứng
9. Điểm Mc- Burney
10. Điểm Clado
KHÁM LÂM SÀNG

16.  Các điểm trong VRTC
1. Điểm Mac Burney
2. Điểm Clado bên phải
3. Điểm Lanz phải
4. Điểm sau trên mào chậu P
KHÁM LÂM SÀNG

17. KHÁM LÂM SÀNG
 2. Sờ tìm điểm đau

18. KHÁM LÂM SÀNG
 2. Sờ tìm các dấu hiệu (+/-)
1. Bouveret: trong hẹp môn vị.
2. Lắc óc ách lúc đói: trong hẹp môn vị.
3. Murphy: đau túi mật.
4. Ludlow: trong áp xe gan.
5. Rung gan
6. Bập bềnh thận: thận to/có dịch cổ chướng.
7. Chạm thận
8. Curling: khám thoát vị.
9. Rắn bò
10. Blumberg

19. KHÁM LÂM SÀNG
 2. Sờ tìm các dấu hiệu (+/-)
1. Bouveret:
2. Lắc óc ách lúc đói

20. KHÁM LÂM SÀNG
 2. Sờ tìm các dấu hiệu (+/-)
3. Murphy
4. Ludlow
5.Rung gan

21. KHÁM LÂM SÀNG
 2. Sờ tìm các dấu hiệu (+/-)
6. Bập bềnh thận
7. Chạm thận

22. KHÁM LÂM SÀNG
 2. Sờ tìm các dấu hiệu (+/-)
8. Curling
9. Rắn bò
10. Blumberg

23. Sitkovski
Obrasov
Schotkin-Blumberg
Rowsing
Nằm nghiêng T
KHÁM LÂM SÀNG
2. Các dấu hiệu trong VRTC(+/-)

24. KHÁM LÂM SÀNG
 2. Sờ khám tình trạng thành bụng
- Bằng cả lòng bàn tay, đủ ấm, vừa khám vừa hỏi bệnh
và quan sát, từ chỗ không đau đến chỗ đau.
- Bình thường
- Co cứng thành bụng
- Phản ứng thành bụng
- Cảm ứng phúc mạc (DH Blumberg)
- Tăng cảm da

25. KHÁM LÂM SÀNG
 2. Sờ tìm khối bất thường
- Vị trí?
- Kích thước?
- Mật độ (cứng, chắc, mềm…)?
- Bề mặt?
- Ranh giới?
- Di động?
- Có đau hay không?
- Nghe có tiếng thổi hay không?

26. KHÁM LÂM SÀNG
 3. Gõ
- Cách gõ:
- Bình thường
- Bệnh lý
+ Vang vùng trước gan
+ Vang toàn ổ bụng
+ Đục bất thường
+ Đục vùng thấp

27. KHÁM LÂM SÀNG
 4. Nghe
- Để phát hiện nhu động ruột và tiếng thổi bất thường
- Bình thường: nhu đọng ruột
- Bất thường:
+ Tăng trong tiêu chảy, tắc ruột
+ Mất trong liệt ruột, viêm phúc mạc, sau mổ
+ Tiếng thổi bất thường: khối u, phồng đông mạch,
thông động tĩnh mạch…

28. KHÁM LÂM SÀNG
 4. Nghe

29. KHÁM LÂM SÀNG
 5. Khám một số cơ quan
- Khám da niêm mạc:

30. KHÁM LÂM SÀNG
 5. Khám một số cơ quan
- Khám gan:
+ Giải phẫu bình thường:
+ Cách khám: sờ, gõ,
+ Tìm triệu chứng đau
làm DH rung gan, Ludlow.

31. KHÁM LÂM SÀNG
 5. Khám một số cơ quan
- Khám túi mật:
+ Nhìn và sờ thấy túi mật to, mềm hoặc căng:
+ To căng trong tắc mật, viêm túi mật cấp
+ Túi mật không căng thì làm DH Murphy.

32. KHÁM LÂM SÀNG
 5. Khám một số cơ quan
- Khám Lách:
+ Sờ phát hiện lách to
+ Gõ tìm diện đục

33. KHÁM LÂM SÀNG
 5. Khám một số cơ quan
- Khám Thận:
+ BT không sờ thấy
+ Phát hiện bệnh lý bằng DH bập bềnh thận, rung
thận, chạm thận.

34. KHÁM LÂM SÀNG
 5. Khám một số cơ quan
- Khám hậu môn trực tràng:
+ Tư thế chổng mông, sản khoa hoặc nằm
nghiêng trái.
+ Nhìn, sờ
+ Đánh giá

35. KHÁM LÂM SÀNG
 5. Khám một số cơ quan
- Khám âm đạo:
+ Nhìn, đánh giá tại chỗ, bệnh lý xung quanh
+ Thăm âm đạo thấy máu theo găng trong chửa
ngoài tử cung vỡ, thấy đau hoặc khối bất thường…

36. 6. Câu hỏi ôn tập
1. Phân chia ổ bụng, đối chiếu các tạng ở các vùng.
2. Cách khám các dấu hiệu: Bouveret, Murphy, Lodlow,
rung gan, Blumberg, Curling, lắc óc ách lúc đói, rung thận, chạm
thận.
3. Xác định và khám các điểm đau trên thành bụng.
4. Cách khám và xác định các điểm đau trong VRTC.
5. Thế nào là co cứng cơ thành bụng, cảm ứng phúc mạc,
phản ứng thành bụng, tăng cảm da…
6. Cách khám lâm sàng hậu môn, trực tràng.

37. Chúc các em học tốt