2.  Атомын загвар ба бүтцийн тухай ойлголт өгөх

3.  Атомын тухай
 Атомын хэмжээ ба масс
 Атомын загвар
 Резерфордын туршлага ба загвар
 Атомын гариган загвар

4. Атомын тухай
Хэзээ Ханаахын Хэн Ямар ойлголт өгсөн
МЭӨ Грек Гүн ухаантан Бодисын хуваагдлын хязгаар болох
400 жил Демокрит хамгийн жижиг хэсэг нь атом.
1808он Английн Химич Дальтон Бүх бодис шинээр бий болохгүй устаж
үгүй болохгүй үл хуваагдах атом хэмээх
жижиг хэмээс тогтоно бодис бүрийн
атом нь тодорхой масстай байна .
1900он Физикчид Атом нь нарийн нийлмэл бүтэцтэй
болохыг тогтоосон
1897он Английн Физикч Томсон Атом дотор -1,6∙10-19 Кл цэнэгтэй
9,1∙10-31кг масстай бөөмс байгааг
тогтоогоод түүнийг электрон гэжээ.
1911он Английн Физикч Атом дотор электроноос бараг
Резерфорд 104дахин масстай эерэг цэнэгтэй
бөөмс атомын төвд маш бага зай эзэлэн
байна гээд түүнийгээ протон гэжээ.
1932он Английн Физикч Чедвик Атомын цөмд цахилгааны хувьд
саармаг жижиг бөөмсүүд байна гээд
түүнийгээ нейтрон гэжээ.

5. d=0.2∙10 -9 м
m=1.67∙10 -27кг=1МАН

6. Атомын загвар
О Загвары Хэн Дүрслэл Тайлбар
н н нэр гаргасан
1 Үзэмтэй Английн Атом нь түүний эзэлхүүнийг бүхэлд нь эзлэх нэмэх
8 талхан физикч
Томсон цэнэгтэй гомоген хэсэг болон энэ гоиоген хэсгийн дотор
8 шигтгэсэн сөрөг цэнэгтэй электроноос тогтох цахилгаан
7
саармаг тонтолцоо гэж үзжээ. Томсоны загварыг ихэвчлэн
үзэмтэй талхаар төсөөлүүлэн ойлгодог. Атомын эерэг
цэнэгтэй гоиоген хэсгийн дотор орших сөрөг цэнэгтэй
электронууд нь оршин байгаа орчиндоо хэлбэлзэх
хөдөлгөөн хийж байдаг. Атомд эерэг сөрөг цэнэгийн тоо
ижилхэн байдаг.Энэ нь атомын бүтцийг тайлбарлах
анхны алхам бөгөөд бодит байдалтай нийцэхгүй байв.
1 Гарагин Английн Металл нимгэн ялтсыг эерэг цэнэг бүхий α бөөмсөөр
загвар физикч
9 Резерфорд
бөмбөгдөж,
1 α бөөмсийнтуулсан замыг судалжээ. Ийнхүү α бөөмсийн
туулсан замыг нарийвчлан судалсны үр дүнд атомын төвд
1
түүний массын ихэнхийг агуулсан маш бага эзэлхүүнтэй
эерэг цэнэгтэй цөм орших ба цөмөө тойроод сөрөг цэнэгтэй
электронууд дурын замаар эргэлдэнэ гэж үзсэн. Энэ загварыг
нарны аймгийн тогтолцоотой зүйрлэн атомын бүтцийн
гараган загвар гэдэг. Энэхүү загвар атомын бүтцийн
байгууламжийг танин мэдэхэд маш чухал алхам болсон
боловч атомын тогтвортой оршин байдаг болон атомын
спектрын зүй тогтлын тухай бодит баримтыг тайлбарлахад
хүрэлцэхгүй байв.

7. 1 Хагас Данийн Д.Резерфордын гараган загварыг үндсэнд нь
кавант
9 Физикч хүлээн зөвшөөрч түүний зарим санааг улам
Нильс Бор гүнзгийрүүлэн тайлбарлаж дараах тулгуур
1 зарчмыг томьёолсон.
3 1.Электрон нь цөмөө тойрон дурын биш харин
энергийн хувьд зөвшөөрөгдсөн , тодорхой радиус
бүхий тогтвортой орбитоор эргэнэ. Атом дахь
тэдгээр орбитуудыг 1,2,3...араб тоогоор ба
K.L.M…гэсэн латин үсгээр тэмдэглэнэ.
2.Тухайн n дүгээр тогтвортой орбит дээр оршиж
байгаа электрон нь тодорхой энергитэй байх
бөгөөд цахилгаан соронзон долгионыг
цацруулах буюу шингээхгүй.
3.Хэрвээ электрон нэг орбитоос нөгөө орбитод
шилжихэд цахигаан соронзон долгионыг
шингээх буюу царуулана.
Энэхүү загвар нь Резерфордын тайлбарлаж
чадаагүй олон зүйлсийг тайлбарласан ч олон
электронтой атомын бүтцийг тайлбарлахад
хүрэлцэхгүй байв
1 Догио Австрын 1930 аад оны үеэс эхлэн долгионы буюу механик
ны Физикч
9 механ Э.Шредингер
хэмээх салбар үүсэн хөгжсөн бөгөөд орчин үед
атомын бүтэц байгууламжыг энэ онолоор
3 ик
тайлбарлаж байна. Атомын бүтцийн долгионы
0 механикийн загвар ѐсоор атомын төвд массын
ихэнхийг агуулсан эерэг цэнэгтэй цөм оршино.
Цөмийн орон зайд электрон нь тодорхой
магадлалаар тодорхойлогдох электрон үүл
хэлбэрээр оршино.

8. Туршилтын дүнгээс үзэхэд ихэнх α
бөөмс замд нь юу ч байгаагүй юм шиг
алтан илтсээр нэвтрэн гарч, зарим
хэсэг нь илтсийг нэвтрэхдээ чиглэл нь
нилээд хазайж, цөөн тооны бөөмс их
өнцгөөр хазайжээ.

9.  Байгаль←бие←бодис←молекул←атом
цөм протон -P+
 Атом нейтрон- n0
электрон- e-
P mү =1.67∙10-27кг qү=1,6∙10-19 Кл
mx=1ман qx=1
n mү =1.67∙10-27кг q саармаг
mx=1ман
е mү =9,1∙10-31кг qү=-1,6∙10-19 Кл
mx=5∙10-4 ман qx=-1