Հայ Թագավորությունները Ք. ա. 3 րդ դարում

1. ՀԱՅ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ Ք. Ա. 3-ՐԴ
ԴԱՐՈՒՄ
Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահվանից հետո նրա
աշխարհակալությունը բաժանվեց մի քանի
մասերի, որոնցից ամենախոշորը Հայաստանին
հարավից սահմանակցող Սելևկյան տերությունն
էր:
Դիոդորոս Սիկիլիացու Ք. ա. առաջին դար
հաղորդման համաձայն՝ մակեդոնացիները Ք. ա.
չորրորդ դարի վերջին բռնազավթել էին
Կապադովկիան Սպանված թագավորի որդին
կարողանում է վերականգնվել հայրական
գահին՝ շնորհիվ հայոց արքա Արդոատեսից
ստացած զորքերի: Դա վկայում է, որ նորանկախ
Հայաստանը Ք. ա. Չորրորդ դարի վերջին արդեն
վճռորոշ ուժ էր տարածաշրջանում:

2. ՀԱՅ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ Ք. Ա. 3-ՐԴ
ԴԱՐՈՒՄ
Ք. ա. երրորդ դարում Սելևկյան տերությունը
բազմիցս փորձեց նվաճել Հայաստանը, սակայն
այն փորձերն ապարդյուն անցան, քանի որ
հայկական երկու թագավորությունները՝ Մեծ
Հայքը և Փոքր Հայքը, գործում էին միասնաբար:
Ք. ա. մոտ 260-240-ականթթ. խշխած հայոց արքա
Սամոս (Շամ)Երվանդականը կառուցեց
Կոմմագենեի կենտրոն Սամոսատ (Շամշատ)
քաղաքը և հատեց դրամներ,, որոնք մեզ հասած
առաջին հայկական արքայական դրամներն են:
Ավել վաղ դրամներ հատել էին Երվանդ
երկրորդը և Տիրիբազը, որոնք, սակայն որ թե
անկախ արքաներ, այլ Աքեմենյան տերության
հայ սատրապներ էին:

3. ՀԱՅ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ Ք. Ա. 3-ՐԴ
ԴԱՐՈՒՄ
Ք. ա. 240-ական թթ. Շամին հաջորդեց նրա որդի
Արշամը, որը կառուցեց Արշամաշատ քաղաքը
Ծոփքում: Արշամի մասին տեղեկանում ենք,
որնա այնքան հզոր էր, որ կարողացել է
ապաստան տալ Սելևկյան տիրակալի դեմ
ապաստամբած նրա եղբորը:
Ք. ա. Երրորդ դարի վորջին Հայաստանը թուլացել
էր: Դա նպաստավոր պայմաններ ստեղծեց
Սելևկյանների վաղեմի ծրագրի իրագործման
համար, ինչին նպաստեց նաև հայերի ներքին
պառկտվածությունը: Ք. ա. 201 թ. Սելևյկան
արքա Անտիոքոս երրորդի զորքերը հայազգի
զորավարներ Արտաշեսի և Զարեհի
գլխավորությամբ արշավեցին Հայաստան:

4. ՀԱՅ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ Ք. Ա. 3-ՐԴ
ԴԱՐՈՒՄ
Ք. ա. մոտ 220-201 թթ. Երվանդ չորրորդ վերջինը
զոհվեց մայրաքաղաք Երվանդաշատի
պաշտպանության ժամանակ: Անյուհետև
գրավվեց Մեծ Հայքի հոգևոր կենտրոն
Բագարանը, որտեղ սպանվեց Երվազ
քրմապետը՝ Երվանդ չորրորդ արքայի եղբայրը:
Դրանով Ք. ա. 201 թ. Մեծ Հայքում վերջ դրվեց
Հայկազունիների Երվանդական ճյուղի
իշխանությանը:
Արտաշեսը Մեծ Հայքի մեծ մասում, իսկ Զարեհը
Ծոփքում նշանակվեցին սելևկյան
կառավարիչներ՝ ստրչատեգոսներ: Այդ վիճակը
շարունակվեց մինչև Ք. ա. 190 թվականը: