Рэнесансавая культура ў ВКЛ у першай палове XVI ст.

1. Рэнесансавая культура ў
ВКЛ у першай палове XVI ст.

2. Рэнесанс: агульная характарыстыка
• “Рэнесанс” – ад фр.
“Адраджэнне”;
• Месца зараджэння:
Італія;
• Час зараджэння: XIV ст.;
• Распаўсюджванне ў
Беларусі: пачатак XVI ст.

3. Рысы Рэнесансу:
Гуманізм –
павышэнне ўвагі да чалавека, яго
ўнутранай і знешняй прыгажосці;
Пошук шляхоў удасканалення
грамадства і рэлігійна-духоўнага
абнаўлення;
Імкненне да ўнутранага
самаўдасканалення;
Узрастанне ўвагі да прыроды і гісторыі;
Узрастанне нацыянальнай гордасці;
Прага да свецкіх забаў.

4. Распаўсюджанне рэнесансу ў ВКЛ
Пры двары манархаў
Сярод магнатаў
Сярод шляхты і багатых
мяшчан

5. Рэнесансавая культура пры двары манархаў
• Пачатак – пры
Аляксандры;
• Асабліва актыўна – пры
Жыгімонце І (і Боне
Сфорцы) і Жыгімонце ІІ.

6. Праявы:
Дзейнасць замежных
музыкантаў, мастакоў і
архітэктараў (у т.л. з Італіі);
Піры;
Маскарады;
Рыцарскія турніры;
Тэатралізацыя палявання;

7. Праявы:
Сціплае харчаванне → пошук
усё больш вытанчаных страў;
Пампезныя касцюмы;
Цікавасць да мінулага;
Стварэнне міфаў і легендарных
продкаў (старажытныя
рымляне, сарматы);
Мецэнацтва:
грошы на новыя храмы і творы
мастацтва.

8. Рэнесансныя партрэты
З XVI ст. – парадныя
партрэты:
Велічныя позы;
Багатыя касцюмы ці
рыцарскія даспехі;
Стварэнне партрэтных
галерэй магнацкіх родаў.

9. Іншыя віды рэнесанснага мастацтва
• З’яўляецца гравюра;
• Змены ў іканапісе:
адлюстраванне штодзённага
жыцця, чалавечых пачуццяў;
• Праявы ў скульптуры і
архітэктуры.

10. Рэнесансная архітэктура
Імкненне да будаўніцтва
“ідэальнага” горада
(Нясвіж, Стары Быхаў,
Слуцк);
Замест замкаў –
палацава-паркавыя
комплексы з рысамі
готыкі і Рэнесансу;
У культавым дойлідстве
Рэнесанс – у асноўным у
пратэстанскіх храмах.

11. Літаратура ў XVI ст.
• Пашырэнне свецкай
літаратуры;
• Распаўсюджаны перакладны
рыцарскі раман (“Аповесць
пра Баву”, “Аповесць пра
Трыстана” і г.д.)
• Вершаваныя творы на лаціне:
Пачынальнік – Мікола Гусоўскі
(1523 г. – “Песня пра зубра”).

12. Летапісанне
Прыклады:
«Хроніка Вялікага княства
Літоўскага і Жамойцкага»;
«Хроніка Быхаўца».
Сярэдневековы характар
Але!
Рэнесансныя рысы:
Міфалагізацыя мінулага;
Патрыятызм;
Публіцыстычнасць.

13. Іншыя творы рэнесанснай літаратуры
Прадмовы і каментарыі
да Бібліі Ф. Скарыны;
«Пра норавы татар,
літвінаў і маскавітаў»
Міхалона Літвіна;
Жанр рэлігійнай палемікі:
пратэстанцкія аўтары
Сымон Будны і Васіль
Цяпінскі.

14. Кнігадрукаванне
• Дапамагло пашырэнню кола
чытачоў;
• Пачынальнік – Францыск
Скарына;
• Першая друкарня на
тэрыторыі Беларусі – у
Брэсце ў 1553 г.;
• Першыя кнігі ў ВКЛ – на
старабеларускай мове;
• Першая літоўская кніга – у
1547 г. у Прусіі.

15. Пашырэнне кнігадрукавання
Рэфармацыя
Задача пратэстантаў – распаўсюджваць свае ідэі і знаёміць людзей
з Бібліяй
Але!
Іншыя канфесіі таксама жадалі прапагандаваць свае ідэі
Пашырэнне кнігадрукавання:
XVI ст. – больш за 320 выданняў выдадзена ў ВКЛ