SoM, profile picture
Uploaded bySoM
PDF, PPTX7,791 views

DỊCH TỄ HỌC BỆNH LAO

Tài liệu trình bày lịch sử và dịch tễ học của bệnh lao, từ nguồn gốc, dấu tích lịch sử đến ảnh hưởng của HIV và các chỉ số dịch tễ hiện tại. Bệnh lao đã tồn tại lâu đời, và việc ứng dụng các liệu pháp điều trị mới ngày càng tăng nhằm kiểm soát tình trạng kháng thuốc. Tài liệu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và điều trị hiệu quả để giảm thiểu tác động của bệnh lao.

Embed presentation

Download as PDF, PPTX
DỊCH TỄ BỆNH LAO Trình bày: Ts Bs Trần Ngọc Bửu Viện Nghiên cứu Y Khoa Woolcok, Đại học Sydney, Úc
Dịch tễ học ? • Dịch tễ học: – Hán tự giản thể : 行病学 行: hàng 病: bệnh 行病: dịch bệnh 学: học/môn học – Anh văn: Epidemiology Epi: upon bên trên Demio: demos quần thể, dân số Logy: logos môn học. • “khoa học nghiên cứu sự phân bố và xác định tần suất xuất hiện của một(nhiều) biến cố trong quần thể (người, con vật, thực vật…)”
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • Bệnh lao có từ lâu đời: – Dấu tích lao xương: các xác ướp Ai Cập cổ đại. – Hippocrates: bệnh kéo dài, trở nặng vào mùa đông, làm hao mòn cơ thể đưa đến chết. – Phthisis: hư hoại – hao mòn để nói về bệnh lao phổi, ký hiệu:  – Trước thế kỷ 14: dấu tích trên các bộ xương tại châu Âu. – Thế kỷ 17: London 1.000 – 1.250 ca/100.000 dân. “Lao là chỉ huy trưởng đội quân thần chết” – Thế kỷ 18, cứ 4 người chết tại Anh thì 01 do lao: dịch hạch trắng. – Vua Pháp Clovis (466 – 511): chữa lao hạch bằng bàn tay thần thánh của mình (?) Vua Clovis (466 – 511) đang sờ cổ một người lao hạch (?)
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • Bệnh lao có từ lâu đời: – Dấu tích lao xương: các xác ướp Ai Cập cổ đại. – Hippocrates: bệnh kéo dài, trở nặng vào mùa đông, làm hao mòn cơ thể đưa đến chết. – Phthisis: hư hoại – hao mòn để nói về bệnh lao phổi, ký hiệu:  – Trước thế kỷ 14: dấu tích trên các bộ xương tại châu Âu. – Thế kỷ 17: London 1.000 – 1.250 ca/100.000 dân. “Lao là chỉ huy trưởng đội quân thần chết” – Thế kỷ 18, cứ 4 người chết tại Anh thì 01 do lao: dịch hạch trắng. – Vua Pháp Clovis (466 – 511): chữa lao hạch bằng bàn tay thần thánh của mình (?) …Hoàng Hậu Mary I (1553–1558 )
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • Bệnh lao có từ lâu đời: – Dấu tích lao xương: các xác ướp Ai Cập cổ đại. – Hippocrates: bệnh kéo dài, trở nặng vào mùa đông, làm hao mòn cơ thể đưa đến chết. – Phthisis: hư hoại – hao mòn để nói về bệnh lao phổi, ký hiệu:  – Trước thế kỷ 14: dấu tích trên các bộ xương tại châu Âu. – Thế kỷ 17: London 1.000 – 1.250 ca/100.000 dân. “Lao là chỉ huy trưởng đội quân thần chết” – Thế kỷ 18, cứ 4 người chết tại Anh thì 01 do lao: dịch hạch trắng. – Vua Pháp Clovis (466 – 511): chữa lao hạch bằng bàn tay thần thánh của mình (?) …Vua Charles II (1660–1685)
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • Thế kỷ 18: trị lao tập trung trong các dưỡng đường • Robert Koch và sự kiện ngày 24/03/1882: xác định lao bệnh truyền nhiễm, trực khuẩnMycobacterium tuberculosis, • Đường lây truyền từ người – người qua đường hô hấp: – Nguồn lây: là người lao phổi khạc ra vi khuẩn lao trong đờm. – Đường lây truyền chính: hô hấp … trước khi sữa được tiệt trùng (1862: phương pháp Pasteur) được tiêu dùng rộng rãi, sữa nhiễm vi khuẩn lao bò có thể gây bệnh lao ở người.
Sơ đồ dịch tễ bệnh lao Chưa/không bị nhiễm lao Nguồn lây lao Lao tiềm ẩn Lao tiến triển Được điều trị lành, tự lành (25%) Điều trị lao tiềm ẩn Chết 75% 10% (5~15 %) Hóa trị giúp lành bệnh >90%, chết <2 – 3%
Số nguồn lây trong cộng đồng, Sống chen chúc – mối quan hệ, Tuổi, giới, Thói quen, các yếu tố văn hóa.. Tình trạng miễn dịch (HIV, trẻ em, bệnh mãn tính, ghép tạng, lọc thận…) Thuốc lá, ô nhiễm không khí, Tải lượng vi trùng lao xâm nhập, Cao tuổi, nam giới, nhân chủng Người đồng nhiễm lao-HIV: 10%/năm Tiểu đường-nhiễm lao: gấp 3 lần sv ko tiểu đường-nhiễm lao Lọc thận – nhiễm lao: 8 lần sv ko nhiễm lao ko lọc thận Hút thuốc – nhiễm lao: >2 lần sv nhiễm lao ko hút
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • 1919: Anh quốc áp dụng việc từng bước cải thiện môi trường sống trong nổ lực kiểm soát bệnh lao. • 1920: thử nghiệm đầu tiên về tác dụng bảo vệ của BCG tiến hành. • 1934: F. B. Seibert (Mỹ): tuberculin tinh khiết purified protein derivative (PPD) trong chẩn đoán nhiễm lao.
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • 1944: A.Schaltz, E. Bugie và S. Waksman công bố phát minh streptomycin chữa được bệnh lao ở người. • 1952: E.H. Robized và I.J. Selikoff: lần đầu tiên sử dụng isoniazid điều trị bệnh lao. • 1957: phát hiện rifampicin, 1971 được tung ra thị trường. • 1959: ca nhiễm HIV đầu tiên tại Congo
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • 1960: Gs. J. Crofton (đại học Edinburg Anh) đề nghị phối hợp thuốc trong điều trị lao. • 1970: lao kháng thuốc gia tăng tại Hoa Kỳ. • Giữa cuối thập kỷ 1970: HIV xuất hiện thành dịch và bắt đầu lan tỏa khắp thế giới. • 1982: CDC đầu tiên sử dụng thuật ngữ Hội chứng suy giảm miễn dịch (acquired immunodeficiency syndrome : AIDS)
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • 1987: bệnh lao gia tăng trở lại tại Anh sau một thế kỷ liên tục giảm. • 1993: WHO tuyên bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu của bệnh lao với số lượng tử vong do lao cao hơn những gì ghi nhận trong lịch sử. • 1995: WHO: chiến lược DOTS (Directly Obsreved Treatment Shortcourse), điều trị lao với công thức ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp.
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • 1998: khái niệm các nước có gánh nặng về bệnh lao “High burden countries of tuberculosis” được bắt đầu sử dụng. • 1999: ngày thế giới chống lao 24/3 được tổ chức lần đầu tiên tại Anh, sau đó được WHO phổ biến toàn cầu. • 2000: Milenium development Goals MDGs: – đến 2015 chặn đứng và quay ngược xu thế đang phát triển của bệnh lao, HIV, sốt rét. – Tuyên ngôn Amsterdam: 20 quốc gia có gánh nặng về bệnh lao phải có kế hoạch hành động. Chỉ tiêu cho toàn cầu:phát hiện 70% nguồn lây, trị lành 85% số bệnh đã phát hiện.
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • 2001: tổ chức “liên hiệp ngăn chặn bệnh lao (Stop TB partnership) hỗ trợ phát triển kế hoạch toàn cầu ngăn chặn bệnh lao 2001 – 2006. • 2002: tỷ suất lao mới đạt đỉnh 141 /100.000 dân toàn cầu. • 2005: chết do bệnh lao đạt đỉnh 2 triệu người mỗi năm. Khái niệm các nước có gánh nặng bệnh lao đồng nhiễm HIV được áp dụng.
Bệnh lao trong lịch sử nhân loại • 2008. Khái niệm các nước có gánh nặng lao kháng đa thuốc được áp dụng. • 2010, Cepheid, một công ty hàng đầu trong ứng dụng công nghệ sinh học phân tử đưa ra thị trường máy Gen Expert: xác định vi trùng lao có/không kháng rifadin trong 90 phút. Số ca lao bắt đầu giảm: 8,8 triệu người/năm. Số chết do lao chung quanh 1,4 triệu/năm. Tỷ suất lao mới # 128/100.000 người/năm. • 2015: Khái niệm các nước có gánh nặng bệnh lao: số ca bệnh tuyệt đối và tỷ lệ tương đối người mắc lao; đồng nhiễm lao HIV; lao kháng đa thuốc ….áp dụng cho 2016 – 2020.
Các chỉ số dịch tễ liên quan đến bệnh lao • Mắc Lao: – Hiện mắc – Mới mắc • Chết do lao – Chết do lao trong cộng đồng – Chết trong điều trị lao • Các chỉ số nguy cơ gia tăng gánh nặng bệnh lao – HIV – Lao kháng thuốc
Liên quan giữa lao - HIV • Ở người HIV+ – Dể nhiễm lao – Thúc đẩy tình trạng HIV nặng hơn (AIDS) – Tăng khả năng tử vong • Ở người đã nhiễm lao – Dể phát triển thành bệnh lao. – Khó chẩn đoán xác định bệnh lao. – Nguy cơ phát triển thành lao kháng thuốc – Dể gặp phản ứng bất lợi trong điều trị. – Dể tử vong.
Lao kháng thuốc • Giảm tỷ lệ thành công trong điều trị • Tăng tỷ lệ tử vong • Lan truyền chủng vi trùng kháng thuốc
Hiện mắc Lao • Tỷ lệ hiện mắc của một quần thể xác định: Prevalence • Tử số: số người đang mắc lao tại một thời điểm • Mẫu số: dân số tại thời điểm đó • Chuẩn hóa cho 100.000 dân. • Phương pháp: điều tra tình hình lao trong cộng đồng • Ý nghĩa: mức độ trầm trọng của bệnh.
Tỷ suất mới mắc Lao • Tỷ suất lao mới (Incidence rate) – Là tỷ lệ, với : • tử số: số ca mới mắc trong một khoảng thời gian xác định (thường là 1 năm) • mẫu số: dân số trung bình của quần thể • tính trên 100.000 dân Vd: Một quần thể có 10.000 người không bệnh. Theo dõi trong 1 năm có 28 ca lao xuất hiện. Tỷ suất lao mới mắc ở quần thể đó là 280/100.000 người – Phương pháp: • Thu thập qua sổ sách đăng ký bệnh • Ước lượng qua điều tra lưu hành độ bệnh lao. – Ý nghĩa: Đánh giá tác động các yếu tố nguy cơ bệnh lao.
Tỷ Suất mới mắc lao Năm 2014: toàn cầu 133 ca lao mới /100.000 Các nước có gánh nặng về bệnh lao 17/100.000 Nguồn: WHO TB report 2015
Liên quan giữa P và I trong bệnh lao • Quan hệ giữa tỷ lệ hiện mắc và tỷ suất lao mới: P = I x D D: thời gian mắc bệnh. trong dịch tễ lao: thời gian người bệnh ho khạc ra vi khuẩn. D giảm khi nguồn lây được phát hiện sớm và điều trị sớm để trở nên không lây. D giảm kéo theo P giảm.
So sánh giữa P và I Xuất độ lao mới (I) Lưu hành độ lao (P) Tử số: Các ca lao mới trong thời gian nhất định Tử số: Tất cả các ca lao (mới, củ) tại một thời điểm hoặc một khoảng thời gian nhất định. Mẫu số: •Dân số ở thời điểm bắt đầu xảy ra nguy cơ •Loại trừ các trường hợp đã mắc lao trong thời gian theo dõi Mẫu số: •Tất cả cá thể trong cộng đồng •Tính tại một thời điểm hoặc dân số trung bình trong thời gian nhất định. Sử dụng để: Ước tính nguy cơ Sử dụng để Tính mức độ nghiêm trọng của bệnh
Chết do lao – Chết do lao trong cộng đồng: Mortality rate • Định nghĩa: tỷ lệ người chết do bệnh lao của một quần thể nhất định trong 1 năm, tính trên 100.000 dân. • Thu thập: – Qua điều tra tử vong trong cộng đồng – Qua số liệu trên sổ tử vong tại tuyến xã, phường • Ý nghĩa: tính nghiêm trọng của bệnh. – Tỷ lệ chết trong điều trị lao: Fatality rate • Định nghĩa: tỷ lệ % người mắc lao bị chết trong quá trình điều trị lao. • Thu thập: – Qua số liệu quản lý lao tuyến huyện • Ý nghĩa: hiệu quả phác đồ điều trị, phát hiện bệnh muộn, các bệnh lý phối hợp.
Tỷ lệ chết do lao/100.000 người Năm 2014: Toàn cầu 16 ca tử vong do lao/100.000 dân Các nước lao là gánh nặng: 21/100.000 dân Nguồn: WHO TB report 2015
Các chỉ số Lao – HIV • Tỷ lệ nhiễm HIV trong số người mắc lao: – Định nghĩa: tỷ lệ % người có xét nghiệm HIV(+) trong số người mắc lao. – Thu thập: • Sổ đăng ký lao tuyến huyện. – Ý nghĩa: mức độ ảnh hưởng HIV lên dịch tễ lao, các biện pháp can thiệp. • Tỷ suất mắc lao trong số người nhiễm HIV: – Định nghĩa: số người mới mắc lao trong / 100.000 người nhiễm HIV trong 1 năm. – Thu thập: • Sổ theo dõi người sống chung với H tại các Đơn vị chăm sóc ngoại trú – Ý nghĩa: mức độ ảnh hưởng của Lao lên dịch tễ HIV, các biện pháp can thiệp.
Tỷ lệ nhiễm HIV trong số người mắc lao Năm 2014: 12 % trong số người mắc lao có HIV+ Việt Nam: 5% trong số có H test
Tác Động của HIV lên Tuổi mắc lao tại Tp.HCM 1997 - 2007 25 30 35 40 45 50 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Tuổi HIV/lao Ko bao HIV Chung
Tác động HIV lên kết quả điều trị lao tại Tp.HCM 1997 - 2007 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Không HIV Chung HIV(+) Khac Chet That bai Lanh
Kháng thuốc ? Thất bại trong việc tiêu diệt hay làm yếu của thuốc đối với các tế bào (vd tb.ung thư), siêu vi trùng, vi trùng. Kháng thuốc có thể xãy ra ngay từ ban đầu của điều trị (kháng thuốc ban đầu, nguyên phát) hoặc xãy ra sau khi được phơi nhiễm với thuốc (kháng thuốc hậu thụ, mắc phải, thứ phát)
Lao kháng thuốc • Lao kháng thuốc: tình trạng vi khuẩn lao kháng với ít nhất một kháng sinh dùng điều trị lao. • Phân loại: – Kháng 1 thuốc: Kháng đơn độc chỉ với 1 kháng sinh kháng lao. – Kháng nhiều thuốc: kháng phối hợp từ 2 kháng sinh kháng lao trở lên nhưng không kháng đồng thời rifadin và isoniazid – Kháng đa thuốc (Multi drug resistance MDR-TB): kháng đồng thời ít nhất với rifadin và isoniazid. Gần đây được bổ sung kháng rifadin. – Siêu kháng thuốc: kháng đa thuốc kèm với kháng thuốc tiêm hàng thứ 2 (Km, Cap, Ami) và nhóm fluoroquinolon. – Tiền siêu kháng thuốc: kháng đa thuốc kèm hoặc kháng hoặc thuốc tiêm hàng thứ hai hoặc với nhóm fluoroquinolon.
Tình trạng kháng thuốc và thất bại điều trị ở 1.834 BN lao phổi AFB(+) tại Tp.HCM 1998 - 2000 1 2.41 13.4 49.6 0.001 0.01 0.1 1 10 100 1000 Nhạy Kháng 1 thuốc Kháng nhiều thuốc MDR-TB TỷsốchênhOR(KTC95%)
Chỉ số về tình hình kháng thuốc lao • Tỷ lệ lao kháng thuốc: – Định nghĩa: tỷ lệ % người bệnh lao mang vi khuẩn kháng thuốc trong số người bệnh được khảo sát tại một thời điểm – giai đoạn nhất định. – Lao đa kháng và siêu kháng là đối tượng đang đươc chú ý. – Ý nghĩa: tình hình kháng thuốc hiện tại, chất lượng hoạt động của CTCL, quản lý thuốc lao trên thị trường.
Ước tính số bệnh nhân MDR-TB trong số ca lao mới Toàn cầu: 3,3%; các nước có gánh nặng lao đa kháng: 3,8% Việt Nam 4%
Ước tính số bệnh nhân MDR-TB trong số ca lao tái trị Toàn cầu: 20%; các nước có gánh nặng lao đa kháng: 22% Việt Nam 18%
Lao Kháng Thuốc • Nguyên nhân: điều trị không đều, không đúng phác đồ: – BN thấy khỏe nên tự ý bỏ thuốc. – Thầy thuốc chỉ định phác đồ không đúng – Tiếp liệu thuốc không liên tục. • Tỷ lệ MDR-TB đặc biệt cao ở : – Trại giam, trại cải tạo – Các nước thuộc Liên Xô củ, Ấn độ. • Sự gia tăng XDR-TB đặc biệt là ở những nơi đồng nhiễm HIV đã tác động vô cùng bất lợi đến việc kiểm soát bệnh lao.
Điều trị lao kháng thuốc • Kháng thuốc lao có thể điều trị được: – Thời gian điều trị khá dài (20 tháng), – Sử dụng các thuốc kháng sinh kháng lao hàng thứ hai (rất đắt tiền) – Phản ứng không đợi cao, nặng và khó kiểm soát. – Tỷ lệ lành bệnh 50 – 70% (Việt Nam 71%)
Các nước có gánh nặng về bệnh lao • 1998: khái niệm nước có gánh nặng về bệnh lao bắt đầu được sử dụng nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các điểm nóng về bệnh lao toàn cấu. • Danh sách ban đầu: 22 quốc gia với 80% số ca lao toàn cầu. • Năm 2002: Peru thoát danh sách, Mozambic thay thế. • 2005: bổ sung các nước có gánh nặng lao – HIV. • 2008: bổ sung các nước có gánh nặng về lao đa kháng thuốc • 2015 – 2020: danh sách mới các nước có gánh nặng về lao, lao HIV và lao kháng thuốc với: – 30 quốc gia / danh sách – Còn 48 quốc gia do trùng lắp giữa các gánh nặng.
Danh sách các nước lao là gánh nặng áp dụng 2016 – 2020
Danh sách các nước có gánh nặng bệnh lao hiện tại • Số ca hoặc tỷ lệ mắc lao đơn thuần: – Cambodia - Sierra Leon • Lao – HIV đơn thuần: – Botswana - Cameroon - Chad - Ghana – Guinea - Bissau - Malawi - Swaziland - Uganda • Lao kháng thuốc đơn thuần: – Azerbaijan - Belarus - Kazakhstan - Kyrgyzstan - Peru – Rep. Moldova- Somalia - Tajikistan - Ukraine - Uzbekistan • Số ca/tỷ lệ lao và HIV cao: – Brazil - Central Africa Rep. - Congo - Lesotho – Liberia - Namibia - UR Tanzania - Gambia • Số ca/tỷ lệ lao và MDR-TB cao: – Bangladesh - DPR Korea - Pakistan – Philippines - Rusian Federation - Viet Nam • Số ca/tỷ lệ lao, HIV và MDR-TB cao: – Angola - China - Ethiopia - India - Indonesia - Kenya – Mozambique -Myanma - Nigeria - PNG - Sounth Africa -Thailand – Zimbabwe
Xếp hạng gánh nặng về lao của Việt Nam • 1999: Thứ 11, 1,7% TS ca lao mới toàn cầu. • 2004: Thứ 13, • 2009: Thứ 12, • 2014: Thứ 14, 1,3% Ts ca lao mới toàn cầu
Việt Nam 2014 • Dân số 92 triệu • Tử suất (ko kể HIV+) 17.000 18/100.000 dân • Hiện mắc lao 180.000 198/100.000 dân • Lao mới mắc (kể cả HIV+) 130.000 140/100.000 dân • Tỷ lệ phát hiện bệnh 77% (65% – 94%) Tử suất do lao từ 1990 - 2014 Số hiện mắc lao từ 1990 - 2014
Việt Nam • Lao đa kháng: – MDR-TB BN lao mới: 4% (2,5% – 5,4%) – Trong BN tái trị: 18% (12% - 25%) – Số ca lao đa kháng trong: • BN lao phổi mới: 3.000 (1900-4100) • BN lao tái trị: 2.100 (1500-2600) – Số trường hợp nghi ngờ được test phát hiện MDR-TB • Lao mới 2.756 (6%) • Lao tái trị 8.511 (96%) • Lao HIV – Tỷ lệ bệnh nhân lao biết tình trạng HIV 73% – Tỷ lệ HIV+ trong số bệnh nhân lao có H test 5% – Tỷ lệ bệnh nhân lao HIV được Cotrimoxazol 76% – Tỷ lệ bệnh nhân lao HIV được ART 73%
Việt Nam • Kết quả điều trị lành bệnh – Bệnh nhân mới và tái phát 89% – HIV+ các thể 71% – MDR-TB, kháng rifadin 71%
Việt Nam • Tình hình dịch tễ lao Việt Nam cải thiện nhiều kể từ 1990. • Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long có tỷ lệ mắc lao cao nhất nước. • Trên 50 % số bệnh nhân lao đăng ký hàng năm thuộc các tỉnh thành phía Nam (từ Ninh Thuận – Lâm Đồng – Bình Phước trở vào). • Việt Nam được WHO đánh giá là quốc gia thành công trong hoạt đông kiểm soát – ngăn chặn bệnh lao trong hai thập kỹ qua.
DỊCH TỄ HỌC BỆNH LAO

More Related Content

PDF
bệnh lao phổi
bySoM
 
PPT
Vi khuan lao
byTý Cận
 
PDF
BỆNH SỐT RÉT
bySoM
 
PDF
BỆNH LAO PHỔI _ CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
bySoM
 
PDF
LAO HỆ THỐNG THẦN KINH TRUNG ƯƠNG
bySoM
 
PPTX
BỆNH-ÁN-LAO-PHỔI.pptx
byQuangAnh393590
 
PPT
Hô hấp - Viêm phế quản phổi.ppt hay nha các bạn
byHongBiThi1
 
PDF
LAO MÀNG PHỔI
bySoM
 
bệnh lao phổi
bySoM
 
Vi khuan lao
byTý Cận
 
BỆNH SỐT RÉT
bySoM
 
BỆNH LAO PHỔI _ CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
bySoM
 
LAO HỆ THỐNG THẦN KINH TRUNG ƯƠNG
bySoM
 
BỆNH-ÁN-LAO-PHỔI.pptx
byQuangAnh393590
 
Hô hấp - Viêm phế quản phổi.ppt hay nha các bạn
byHongBiThi1
 
LAO MÀNG PHỔI
bySoM
 

What's hot

PDF
tiếp cận chẩn đoán bệnh nội khoa phần 1.pdf
bySoM
 
PDF
HỘI CHỨNG MÀNG NÃO
bySoM
 
PDF
Chẩn đoán và điều trị hen phế quản ở trẻ em
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
PDF
Bệnh uốn ván - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
PDF
TIÊU CHẢY CẤP _ HỘI CHỨNG LỴ
bySoM
 
PDF
ĐAU ĐẦU
bySoM
 
PDF
Bcc
byNgọc Thái Trương
 
PDF
HEN PHẾ QUẢN
bySoM
 
PDF
HỘI CHỨNG VÀNG DA
bySoM
 
PPT
Tiếp cận triệu chứng ho
bySauDaiHocYHGD
 
PPT
Đại cương Sốt
byVõ Tá Sơn
 
PDF
CÁC TAI BIẾN TRONG GÂY MÊ HỒI SỨC
bySoM
 
PDF
KHÁM HẬU MÔN TRỰC TRÀNG
bySoM
 
PDF
CÁC PHƯƠNG THỨC VẬT LÝ TRỊ LIỆU
bySoM
 
PDF
Tăng huyết áp: tiếp cận và khởi trị
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
PDF
ĐẶC ĐIỂM HỆ HUYẾT HỌC TRẺ EM
bySoM
 
PPT
Chẩn đoán và điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản
byThanh Liem Vo
 
PPTX
Tiếp cận bệnh nhân buồn nôn nôn ói
bylong le xuan
 
PDF
CÁCH KHÁM HÔ HẤP Ở TRẺ EM
bySoM
 
DOCX
ÁP XE PHỔI.docx
bySoM
 
tiếp cận chẩn đoán bệnh nội khoa phần 1.pdf
bySoM
 
HỘI CHỨNG MÀNG NÃO
bySoM
 
Chẩn đoán và điều trị hen phế quản ở trẻ em
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
Bệnh uốn ván - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
TIÊU CHẢY CẤP _ HỘI CHỨNG LỴ
bySoM
 
ĐAU ĐẦU
bySoM
 
Bcc
byNgọc Thái Trương
 
HEN PHẾ QUẢN
bySoM
 
HỘI CHỨNG VÀNG DA
bySoM
 
Tiếp cận triệu chứng ho
bySauDaiHocYHGD
 
Đại cương Sốt
byVõ Tá Sơn
 
CÁC TAI BIẾN TRONG GÂY MÊ HỒI SỨC
bySoM
 
KHÁM HẬU MÔN TRỰC TRÀNG
bySoM
 
CÁC PHƯƠNG THỨC VẬT LÝ TRỊ LIỆU
bySoM
 
Tăng huyết áp: tiếp cận và khởi trị
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
ĐẶC ĐIỂM HỆ HUYẾT HỌC TRẺ EM
bySoM
 
Chẩn đoán và điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản
byThanh Liem Vo
 
Tiếp cận bệnh nhân buồn nôn nôn ói
bylong le xuan
 
CÁCH KHÁM HÔ HẤP Ở TRẺ EM
bySoM
 
ÁP XE PHỔI.docx
bySoM
 

Similar to DỊCH TỄ HỌC BỆNH LAO

PPT
Lao phổi
bySoM
 
PDF
LAO HẠCH
bySoM
 
PDF
LAO MÀNG NÃO
bySoM
 
PPSX
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ TÌNH HÌNH VI KHUẨN KHÁNG THUỐC Ở BỆNH NHÂN...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
PPTX
LAO-TÁI-PHÁT.pptx
byTrnMinhng4
 
PPS
Nghiên cứu thực trạng phát hiện, điều trị bệnh lao ở nông dân ở Bệnh Viện Lao...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
PDF
Kết quả hoạt động phòng chống lao và chi phí điều trị của bệnh nhân lao phổi
byTÀI LIỆU NGÀNH MAY
 
PPT
02. Giới thiệu tổng quan về Lao tiềm ẩn.ppt
byssuser4d9aea
 
PPTX
8.1 LAO TRẺ EM.pptx
byTRẦN ANH
 
PPTX
Lao phổi bài giảng sinh viên y5 đại học n
byLongPhmThanhNgc
 
PPTX
Bài thuyết trình về chủ đề Lao Hạch.pptx
byyeutrang330
 
PPT
Bài giảng bệnh Lao và thuốc điều trị lao.ppt
byLoanLC2
 
PPTX
01.. Bệnh lao cách thức lây truyền, triệu chứng và tầm quan trọng của việc ph...
byNguynNhtTrng30
 
PPT
9.8_tuberculosis.ppt
bySuongSuong16
 
PPTX
Lao phoi_BS Tho đại học y dược tphcm.pptx
bytrietle0304
 
PDF
Đề tài: Báo cáo tự nguyện phản ứng có hại của thuốc kháng lao
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
DOCX
Dac diem lam sang, can lam sang va tinh hinh vi khuan khang thuoc o benh nhan...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
PPTX
1. dinh huong chuyen nganh lao và benh phoi
byViet Nhung Nguyen
 
PDF
QA_Vietnamese.pdf
byNguytcNguyn
 
PDF
NHỮNG YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA BỆNH LAO MỚI MẮC Ở NGƯỜI LỚN TẠI THỊ XÃ THUẬN AN TỈN...
bySoM
 
Lao phổi
bySoM
 
LAO HẠCH
bySoM
 
LAO MÀNG NÃO
bySoM
 
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ TÌNH HÌNH VI KHUẨN KHÁNG THUỐC Ở BỆNH NHÂN...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
LAO-TÁI-PHÁT.pptx
byTrnMinhng4
 
Nghiên cứu thực trạng phát hiện, điều trị bệnh lao ở nông dân ở Bệnh Viện Lao...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
Kết quả hoạt động phòng chống lao và chi phí điều trị của bệnh nhân lao phổi
byTÀI LIỆU NGÀNH MAY
 
02. Giới thiệu tổng quan về Lao tiềm ẩn.ppt
byssuser4d9aea
 
8.1 LAO TRẺ EM.pptx
byTRẦN ANH
 
Lao phổi bài giảng sinh viên y5 đại học n
byLongPhmThanhNgc
 
Bài thuyết trình về chủ đề Lao Hạch.pptx
byyeutrang330
 
Bài giảng bệnh Lao và thuốc điều trị lao.ppt
byLoanLC2
 
01.. Bệnh lao cách thức lây truyền, triệu chứng và tầm quan trọng của việc ph...
byNguynNhtTrng30
 
9.8_tuberculosis.ppt
bySuongSuong16
 
Lao phoi_BS Tho đại học y dược tphcm.pptx
bytrietle0304
 
Đề tài: Báo cáo tự nguyện phản ứng có hại của thuốc kháng lao
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
Dac diem lam sang, can lam sang va tinh hinh vi khuan khang thuoc o benh nhan...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
1. dinh huong chuyen nganh lao và benh phoi
byViet Nhung Nguyen
 
QA_Vietnamese.pdf
byNguytcNguyn
 
NHỮNG YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA BỆNH LAO MỚI MẮC Ở NGƯỜI LỚN TẠI THỊ XÃ THUẬN AN TỈN...
bySoM
 

More from SoM

PDF
Điều trị loét dạ dày - tá tràng.pdf
bySoM
 
PPTX
CẬP NHẬT KHUYẾN CÁO ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP TRONG BỆNH THẬN MẠN.pptx
bySoM
 
PDF
Tài liệu hướng dẫn kỹ thuật lọc máu hấp phụ trong điều trị y khoa.pdf
bySoM
 
PDF
13. Điều chỉnh đường huyết trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
DOCX
CÁC HỘI CHỨNG NHIỄM TRÙNG HUYẾT Ở NGƯỜI LỚN.docx
bySoM
 
PDF
4. Các loại máy lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
1. Tổng quan lọc máu liên tục trong HSCCCĐ - TS.Huy.pdf
bySoM
 
DOCX
SINH LÝ BỆNH CỦA NHIỄM TRÙNG HUYẾT.docx
bySoM
 
PDF
Bài giảng về kháng đông trong quá trình lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
5. Thông số trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG
bySoM
 
PDF
Các loại dịch sử dụng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
6. Màng lọc dùng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
Hướng dẫn sử dụng catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
12. Báo động và xử trí báo động trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
3. Chỉ định - liều - phương thức - cài đặt LMNCT.pdf
bySoM
 
PDF
bài giảng đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 
PDF
1. Cơn bão Cytokines ở bệnh nhân Covid-19 - TS.Huy.pdf
bySoM
 
PDF
Hướng dẫn kỹ thuật đặt catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thẩm tách máu.pdf
bySoM
 
PDF
2. Vận chuyển chất hoà tan trong LMNCT.pdf
bySoM
 
Điều trị loét dạ dày - tá tràng.pdf
bySoM
 
CẬP NHẬT KHUYẾN CÁO ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP TRONG BỆNH THẬN MẠN.pptx
bySoM
 
Tài liệu hướng dẫn kỹ thuật lọc máu hấp phụ trong điều trị y khoa.pdf
bySoM
 
13. Điều chỉnh đường huyết trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
CÁC HỘI CHỨNG NHIỄM TRÙNG HUYẾT Ở NGƯỜI LỚN.docx
bySoM
 
4. Các loại máy lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
1. Tổng quan lọc máu liên tục trong HSCCCĐ - TS.Huy.pdf
bySoM
 
SINH LÝ BỆNH CỦA NHIỄM TRÙNG HUYẾT.docx
bySoM
 
Bài giảng về kháng đông trong quá trình lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
5. Thông số trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG
bySoM
 
Các loại dịch sử dụng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
6. Màng lọc dùng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
Hướng dẫn sử dụng catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
12. Báo động và xử trí báo động trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
3. Chỉ định - liều - phương thức - cài đặt LMNCT.pdf
bySoM
 
bài giảng đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 
1. Cơn bão Cytokines ở bệnh nhân Covid-19 - TS.Huy.pdf
bySoM
 
Hướng dẫn kỹ thuật đặt catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thẩm tách máu.pdf
bySoM
 
2. Vận chuyển chất hoà tan trong LMNCT.pdf
bySoM
 

DỊCH TỄ HỌC BỆNH LAO

  • 1.
    DỊCH TỄ BỆNHLAO Trình bày: Ts Bs Trần Ngọc Bửu Viện Nghiên cứu Y Khoa Woolcok, Đại học Sydney, Úc
  • 2.
    Dịch tễ học? • Dịch tễ học: – Hán tự giản thể : 行病学 行: hàng 病: bệnh 行病: dịch bệnh 学: học/môn học – Anh văn: Epidemiology Epi: upon bên trên Demio: demos quần thể, dân số Logy: logos môn học. • “khoa học nghiên cứu sự phân bố và xác định tần suất xuất hiện của một(nhiều) biến cố trong quần thể (người, con vật, thực vật…)”
  • 3.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • Bệnh lao có từ lâu đời: – Dấu tích lao xương: các xác ướp Ai Cập cổ đại. – Hippocrates: bệnh kéo dài, trở nặng vào mùa đông, làm hao mòn cơ thể đưa đến chết. – Phthisis: hư hoại – hao mòn để nói về bệnh lao phổi, ký hiệu:  – Trước thế kỷ 14: dấu tích trên các bộ xương tại châu Âu. – Thế kỷ 17: London 1.000 – 1.250 ca/100.000 dân. “Lao là chỉ huy trưởng đội quân thần chết” – Thế kỷ 18, cứ 4 người chết tại Anh thì 01 do lao: dịch hạch trắng. – Vua Pháp Clovis (466 – 511): chữa lao hạch bằng bàn tay thần thánh của mình (?) Vua Clovis (466 – 511) đang sờ cổ một người lao hạch (?)
  • 4.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • Bệnh lao có từ lâu đời: – Dấu tích lao xương: các xác ướp Ai Cập cổ đại. – Hippocrates: bệnh kéo dài, trở nặng vào mùa đông, làm hao mòn cơ thể đưa đến chết. – Phthisis: hư hoại – hao mòn để nói về bệnh lao phổi, ký hiệu:  – Trước thế kỷ 14: dấu tích trên các bộ xương tại châu Âu. – Thế kỷ 17: London 1.000 – 1.250 ca/100.000 dân. “Lao là chỉ huy trưởng đội quân thần chết” – Thế kỷ 18, cứ 4 người chết tại Anh thì 01 do lao: dịch hạch trắng. – Vua Pháp Clovis (466 – 511): chữa lao hạch bằng bàn tay thần thánh của mình (?) …Hoàng Hậu Mary I (1553–1558 )
  • 5.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • Bệnh lao có từ lâu đời: – Dấu tích lao xương: các xác ướp Ai Cập cổ đại. – Hippocrates: bệnh kéo dài, trở nặng vào mùa đông, làm hao mòn cơ thể đưa đến chết. – Phthisis: hư hoại – hao mòn để nói về bệnh lao phổi, ký hiệu:  – Trước thế kỷ 14: dấu tích trên các bộ xương tại châu Âu. – Thế kỷ 17: London 1.000 – 1.250 ca/100.000 dân. “Lao là chỉ huy trưởng đội quân thần chết” – Thế kỷ 18, cứ 4 người chết tại Anh thì 01 do lao: dịch hạch trắng. – Vua Pháp Clovis (466 – 511): chữa lao hạch bằng bàn tay thần thánh của mình (?) …Vua Charles II (1660–1685)
  • 6.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • Thế kỷ 18: trị lao tập trung trong các dưỡng đường • Robert Koch và sự kiện ngày 24/03/1882: xác định lao bệnh truyền nhiễm, trực khuẩnMycobacterium tuberculosis, • Đường lây truyền từ người – người qua đường hô hấp: – Nguồn lây: là người lao phổi khạc ra vi khuẩn lao trong đờm. – Đường lây truyền chính: hô hấp … trước khi sữa được tiệt trùng (1862: phương pháp Pasteur) được tiêu dùng rộng rãi, sữa nhiễm vi khuẩn lao bò có thể gây bệnh lao ở người.
  • 7.
    Sơ đồ dịchtễ bệnh lao Chưa/không bị nhiễm lao Nguồn lây lao Lao tiềm ẩn Lao tiến triển Được điều trị lành, tự lành (25%) Điều trị lao tiềm ẩn Chết 75% 10% (5~15 %) Hóa trị giúp lành bệnh >90%, chết <2 – 3%
  • 8.
    Số nguồn lâytrong cộng đồng, Sống chen chúc – mối quan hệ, Tuổi, giới, Thói quen, các yếu tố văn hóa.. Tình trạng miễn dịch (HIV, trẻ em, bệnh mãn tính, ghép tạng, lọc thận…) Thuốc lá, ô nhiễm không khí, Tải lượng vi trùng lao xâm nhập, Cao tuổi, nam giới, nhân chủng Người đồng nhiễm lao-HIV: 10%/năm Tiểu đường-nhiễm lao: gấp 3 lần sv ko tiểu đường-nhiễm lao Lọc thận – nhiễm lao: 8 lần sv ko nhiễm lao ko lọc thận Hút thuốc – nhiễm lao: >2 lần sv nhiễm lao ko hút
  • 9.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • 1919: Anh quốc áp dụng việc từng bước cải thiện môi trường sống trong nổ lực kiểm soát bệnh lao. • 1920: thử nghiệm đầu tiên về tác dụng bảo vệ của BCG tiến hành. • 1934: F. B. Seibert (Mỹ): tuberculin tinh khiết purified protein derivative (PPD) trong chẩn đoán nhiễm lao.
  • 10.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • 1944: A.Schaltz, E. Bugie và S. Waksman công bố phát minh streptomycin chữa được bệnh lao ở người. • 1952: E.H. Robized và I.J. Selikoff: lần đầu tiên sử dụng isoniazid điều trị bệnh lao. • 1957: phát hiện rifampicin, 1971 được tung ra thị trường. • 1959: ca nhiễm HIV đầu tiên tại Congo
  • 11.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • 1960: Gs. J. Crofton (đại học Edinburg Anh) đề nghị phối hợp thuốc trong điều trị lao. • 1970: lao kháng thuốc gia tăng tại Hoa Kỳ. • Giữa cuối thập kỷ 1970: HIV xuất hiện thành dịch và bắt đầu lan tỏa khắp thế giới. • 1982: CDC đầu tiên sử dụng thuật ngữ Hội chứng suy giảm miễn dịch (acquired immunodeficiency syndrome : AIDS)
  • 12.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • 1987: bệnh lao gia tăng trở lại tại Anh sau một thế kỷ liên tục giảm. • 1993: WHO tuyên bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu của bệnh lao với số lượng tử vong do lao cao hơn những gì ghi nhận trong lịch sử. • 1995: WHO: chiến lược DOTS (Directly Obsreved Treatment Shortcourse), điều trị lao với công thức ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp.
  • 13.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • 1998: khái niệm các nước có gánh nặng về bệnh lao “High burden countries of tuberculosis” được bắt đầu sử dụng. • 1999: ngày thế giới chống lao 24/3 được tổ chức lần đầu tiên tại Anh, sau đó được WHO phổ biến toàn cầu. • 2000: Milenium development Goals MDGs: – đến 2015 chặn đứng và quay ngược xu thế đang phát triển của bệnh lao, HIV, sốt rét. – Tuyên ngôn Amsterdam: 20 quốc gia có gánh nặng về bệnh lao phải có kế hoạch hành động. Chỉ tiêu cho toàn cầu:phát hiện 70% nguồn lây, trị lành 85% số bệnh đã phát hiện.
  • 14.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • 2001: tổ chức “liên hiệp ngăn chặn bệnh lao (Stop TB partnership) hỗ trợ phát triển kế hoạch toàn cầu ngăn chặn bệnh lao 2001 – 2006. • 2002: tỷ suất lao mới đạt đỉnh 141 /100.000 dân toàn cầu. • 2005: chết do bệnh lao đạt đỉnh 2 triệu người mỗi năm. Khái niệm các nước có gánh nặng bệnh lao đồng nhiễm HIV được áp dụng.
  • 15.
    Bệnh lao tronglịch sử nhân loại • 2008. Khái niệm các nước có gánh nặng lao kháng đa thuốc được áp dụng. • 2010, Cepheid, một công ty hàng đầu trong ứng dụng công nghệ sinh học phân tử đưa ra thị trường máy Gen Expert: xác định vi trùng lao có/không kháng rifadin trong 90 phút. Số ca lao bắt đầu giảm: 8,8 triệu người/năm. Số chết do lao chung quanh 1,4 triệu/năm. Tỷ suất lao mới # 128/100.000 người/năm. • 2015: Khái niệm các nước có gánh nặng bệnh lao: số ca bệnh tuyệt đối và tỷ lệ tương đối người mắc lao; đồng nhiễm lao HIV; lao kháng đa thuốc ….áp dụng cho 2016 – 2020.
  • 16.
    Các chỉ sốdịch tễ liên quan đến bệnh lao • Mắc Lao: – Hiện mắc – Mới mắc • Chết do lao – Chết do lao trong cộng đồng – Chết trong điều trị lao • Các chỉ số nguy cơ gia tăng gánh nặng bệnh lao – HIV – Lao kháng thuốc
  • 17.
    Liên quan giữalao - HIV • Ở người HIV+ – Dể nhiễm lao – Thúc đẩy tình trạng HIV nặng hơn (AIDS) – Tăng khả năng tử vong • Ở người đã nhiễm lao – Dể phát triển thành bệnh lao. – Khó chẩn đoán xác định bệnh lao. – Nguy cơ phát triển thành lao kháng thuốc – Dể gặp phản ứng bất lợi trong điều trị. – Dể tử vong.
  • 18.
    Lao kháng thuốc •Giảm tỷ lệ thành công trong điều trị • Tăng tỷ lệ tử vong • Lan truyền chủng vi trùng kháng thuốc
  • 19.
    Hiện mắc Lao •Tỷ lệ hiện mắc của một quần thể xác định: Prevalence • Tử số: số người đang mắc lao tại một thời điểm • Mẫu số: dân số tại thời điểm đó • Chuẩn hóa cho 100.000 dân. • Phương pháp: điều tra tình hình lao trong cộng đồng • Ý nghĩa: mức độ trầm trọng của bệnh.
  • 20.
    Tỷ suất mớimắc Lao • Tỷ suất lao mới (Incidence rate) – Là tỷ lệ, với : • tử số: số ca mới mắc trong một khoảng thời gian xác định (thường là 1 năm) • mẫu số: dân số trung bình của quần thể • tính trên 100.000 dân Vd: Một quần thể có 10.000 người không bệnh. Theo dõi trong 1 năm có 28 ca lao xuất hiện. Tỷ suất lao mới mắc ở quần thể đó là 280/100.000 người – Phương pháp: • Thu thập qua sổ sách đăng ký bệnh • Ước lượng qua điều tra lưu hành độ bệnh lao. – Ý nghĩa: Đánh giá tác động các yếu tố nguy cơ bệnh lao.
  • 21.
    Tỷ Suất mớimắc lao Năm 2014: toàn cầu 133 ca lao mới /100.000 Các nước có gánh nặng về bệnh lao 17/100.000 Nguồn: WHO TB report 2015
  • 22.
    Liên quan giữaP và I trong bệnh lao • Quan hệ giữa tỷ lệ hiện mắc và tỷ suất lao mới: P = I x D D: thời gian mắc bệnh. trong dịch tễ lao: thời gian người bệnh ho khạc ra vi khuẩn. D giảm khi nguồn lây được phát hiện sớm và điều trị sớm để trở nên không lây. D giảm kéo theo P giảm.
  • 23.
    So sánh giữaP và I Xuất độ lao mới (I) Lưu hành độ lao (P) Tử số: Các ca lao mới trong thời gian nhất định Tử số: Tất cả các ca lao (mới, củ) tại một thời điểm hoặc một khoảng thời gian nhất định. Mẫu số: •Dân số ở thời điểm bắt đầu xảy ra nguy cơ •Loại trừ các trường hợp đã mắc lao trong thời gian theo dõi Mẫu số: •Tất cả cá thể trong cộng đồng •Tính tại một thời điểm hoặc dân số trung bình trong thời gian nhất định. Sử dụng để: Ước tính nguy cơ Sử dụng để Tính mức độ nghiêm trọng của bệnh
  • 24.
    Chết do lao –Chết do lao trong cộng đồng: Mortality rate • Định nghĩa: tỷ lệ người chết do bệnh lao của một quần thể nhất định trong 1 năm, tính trên 100.000 dân. • Thu thập: – Qua điều tra tử vong trong cộng đồng – Qua số liệu trên sổ tử vong tại tuyến xã, phường • Ý nghĩa: tính nghiêm trọng của bệnh. – Tỷ lệ chết trong điều trị lao: Fatality rate • Định nghĩa: tỷ lệ % người mắc lao bị chết trong quá trình điều trị lao. • Thu thập: – Qua số liệu quản lý lao tuyến huyện • Ý nghĩa: hiệu quả phác đồ điều trị, phát hiện bệnh muộn, các bệnh lý phối hợp.
  • 25.
    Tỷ lệ chếtdo lao/100.000 người Năm 2014: Toàn cầu 16 ca tử vong do lao/100.000 dân Các nước lao là gánh nặng: 21/100.000 dân Nguồn: WHO TB report 2015
  • 26.
    Các chỉ sốLao – HIV • Tỷ lệ nhiễm HIV trong số người mắc lao: – Định nghĩa: tỷ lệ % người có xét nghiệm HIV(+) trong số người mắc lao. – Thu thập: • Sổ đăng ký lao tuyến huyện. – Ý nghĩa: mức độ ảnh hưởng HIV lên dịch tễ lao, các biện pháp can thiệp. • Tỷ suất mắc lao trong số người nhiễm HIV: – Định nghĩa: số người mới mắc lao trong / 100.000 người nhiễm HIV trong 1 năm. – Thu thập: • Sổ theo dõi người sống chung với H tại các Đơn vị chăm sóc ngoại trú – Ý nghĩa: mức độ ảnh hưởng của Lao lên dịch tễ HIV, các biện pháp can thiệp.
  • 27.
    Tỷ lệ nhiễmHIV trong số người mắc lao Năm 2014: 12 % trong số người mắc lao có HIV+ Việt Nam: 5% trong số có H test
  • 28.
    Tác Động củaHIV lên Tuổi mắc lao tại Tp.HCM 1997 - 2007 25 30 35 40 45 50 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Tuổi HIV/lao Ko bao HIV Chung
  • 29.
    Tác động HIVlên kết quả điều trị lao tại Tp.HCM 1997 - 2007 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Không HIV Chung HIV(+) Khac Chet That bai Lanh
  • 30.
    Kháng thuốc ? Thấtbại trong việc tiêu diệt hay làm yếu của thuốc đối với các tế bào (vd tb.ung thư), siêu vi trùng, vi trùng. Kháng thuốc có thể xãy ra ngay từ ban đầu của điều trị (kháng thuốc ban đầu, nguyên phát) hoặc xãy ra sau khi được phơi nhiễm với thuốc (kháng thuốc hậu thụ, mắc phải, thứ phát)
  • 31.
    Lao kháng thuốc •Lao kháng thuốc: tình trạng vi khuẩn lao kháng với ít nhất một kháng sinh dùng điều trị lao. • Phân loại: – Kháng 1 thuốc: Kháng đơn độc chỉ với 1 kháng sinh kháng lao. – Kháng nhiều thuốc: kháng phối hợp từ 2 kháng sinh kháng lao trở lên nhưng không kháng đồng thời rifadin và isoniazid – Kháng đa thuốc (Multi drug resistance MDR-TB): kháng đồng thời ít nhất với rifadin và isoniazid. Gần đây được bổ sung kháng rifadin. – Siêu kháng thuốc: kháng đa thuốc kèm với kháng thuốc tiêm hàng thứ 2 (Km, Cap, Ami) và nhóm fluoroquinolon. – Tiền siêu kháng thuốc: kháng đa thuốc kèm hoặc kháng hoặc thuốc tiêm hàng thứ hai hoặc với nhóm fluoroquinolon.
  • 32.
    Tình trạng khángthuốc và thất bại điều trị ở 1.834 BN lao phổi AFB(+) tại Tp.HCM 1998 - 2000 1 2.41 13.4 49.6 0.001 0.01 0.1 1 10 100 1000 Nhạy Kháng 1 thuốc Kháng nhiều thuốc MDR-TB TỷsốchênhOR(KTC95%)
  • 33.
    Chỉ số vềtình hình kháng thuốc lao • Tỷ lệ lao kháng thuốc: – Định nghĩa: tỷ lệ % người bệnh lao mang vi khuẩn kháng thuốc trong số người bệnh được khảo sát tại một thời điểm – giai đoạn nhất định. – Lao đa kháng và siêu kháng là đối tượng đang đươc chú ý. – Ý nghĩa: tình hình kháng thuốc hiện tại, chất lượng hoạt động của CTCL, quản lý thuốc lao trên thị trường.
  • 34.
    Ước tính sốbệnh nhân MDR-TB trong số ca lao mới Toàn cầu: 3,3%; các nước có gánh nặng lao đa kháng: 3,8% Việt Nam 4%
  • 35.
    Ước tính sốbệnh nhân MDR-TB trong số ca lao tái trị Toàn cầu: 20%; các nước có gánh nặng lao đa kháng: 22% Việt Nam 18%
  • 36.
    Lao Kháng Thuốc •Nguyên nhân: điều trị không đều, không đúng phác đồ: – BN thấy khỏe nên tự ý bỏ thuốc. – Thầy thuốc chỉ định phác đồ không đúng – Tiếp liệu thuốc không liên tục. • Tỷ lệ MDR-TB đặc biệt cao ở : – Trại giam, trại cải tạo – Các nước thuộc Liên Xô củ, Ấn độ. • Sự gia tăng XDR-TB đặc biệt là ở những nơi đồng nhiễm HIV đã tác động vô cùng bất lợi đến việc kiểm soát bệnh lao.
  • 37.
    Điều trị laokháng thuốc • Kháng thuốc lao có thể điều trị được: – Thời gian điều trị khá dài (20 tháng), – Sử dụng các thuốc kháng sinh kháng lao hàng thứ hai (rất đắt tiền) – Phản ứng không đợi cao, nặng và khó kiểm soát. – Tỷ lệ lành bệnh 50 – 70% (Việt Nam 71%)
  • 38.
    Các nước cógánh nặng về bệnh lao • 1998: khái niệm nước có gánh nặng về bệnh lao bắt đầu được sử dụng nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các điểm nóng về bệnh lao toàn cấu. • Danh sách ban đầu: 22 quốc gia với 80% số ca lao toàn cầu. • Năm 2002: Peru thoát danh sách, Mozambic thay thế. • 2005: bổ sung các nước có gánh nặng lao – HIV. • 2008: bổ sung các nước có gánh nặng về lao đa kháng thuốc • 2015 – 2020: danh sách mới các nước có gánh nặng về lao, lao HIV và lao kháng thuốc với: – 30 quốc gia / danh sách – Còn 48 quốc gia do trùng lắp giữa các gánh nặng.
  • 39.
    Danh sách cácnước lao là gánh nặng áp dụng 2016 – 2020
  • 40.
    Danh sách cácnước có gánh nặng bệnh lao hiện tại • Số ca hoặc tỷ lệ mắc lao đơn thuần: – Cambodia - Sierra Leon • Lao – HIV đơn thuần: – Botswana - Cameroon - Chad - Ghana – Guinea - Bissau - Malawi - Swaziland - Uganda • Lao kháng thuốc đơn thuần: – Azerbaijan - Belarus - Kazakhstan - Kyrgyzstan - Peru – Rep. Moldova- Somalia - Tajikistan - Ukraine - Uzbekistan • Số ca/tỷ lệ lao và HIV cao: – Brazil - Central Africa Rep. - Congo - Lesotho – Liberia - Namibia - UR Tanzania - Gambia • Số ca/tỷ lệ lao và MDR-TB cao: – Bangladesh - DPR Korea - Pakistan – Philippines - Rusian Federation - Viet Nam • Số ca/tỷ lệ lao, HIV và MDR-TB cao: – Angola - China - Ethiopia - India - Indonesia - Kenya – Mozambique -Myanma - Nigeria - PNG - Sounth Africa -Thailand – Zimbabwe
  • 41.
    Xếp hạng gánhnặng về lao của Việt Nam • 1999: Thứ 11, 1,7% TS ca lao mới toàn cầu. • 2004: Thứ 13, • 2009: Thứ 12, • 2014: Thứ 14, 1,3% Ts ca lao mới toàn cầu
  • 42.
    Việt Nam 2014 •Dân số 92 triệu • Tử suất (ko kể HIV+) 17.000 18/100.000 dân • Hiện mắc lao 180.000 198/100.000 dân • Lao mới mắc (kể cả HIV+) 130.000 140/100.000 dân • Tỷ lệ phát hiện bệnh 77% (65% – 94%) Tử suất do lao từ 1990 - 2014 Số hiện mắc lao từ 1990 - 2014
  • 43.
    Việt Nam • Laođa kháng: – MDR-TB BN lao mới: 4% (2,5% – 5,4%) – Trong BN tái trị: 18% (12% - 25%) – Số ca lao đa kháng trong: • BN lao phổi mới: 3.000 (1900-4100) • BN lao tái trị: 2.100 (1500-2600) – Số trường hợp nghi ngờ được test phát hiện MDR-TB • Lao mới 2.756 (6%) • Lao tái trị 8.511 (96%) • Lao HIV – Tỷ lệ bệnh nhân lao biết tình trạng HIV 73% – Tỷ lệ HIV+ trong số bệnh nhân lao có H test 5% – Tỷ lệ bệnh nhân lao HIV được Cotrimoxazol 76% – Tỷ lệ bệnh nhân lao HIV được ART 73%
  • 44.
    Việt Nam • Kếtquả điều trị lành bệnh – Bệnh nhân mới và tái phát 89% – HIV+ các thể 71% – MDR-TB, kháng rifadin 71%
  • 45.
    Việt Nam • Tìnhhình dịch tễ lao Việt Nam cải thiện nhiều kể từ 1990. • Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long có tỷ lệ mắc lao cao nhất nước. • Trên 50 % số bệnh nhân lao đăng ký hàng năm thuộc các tỉnh thành phía Nam (từ Ninh Thuận – Lâm Đồng – Bình Phước trở vào). • Việt Nam được WHO đánh giá là quốc gia thành công trong hoạt đông kiểm soát – ngăn chặn bệnh lao trong hai thập kỹ qua.