Ο Ελληνισμός από τα μέσα του
18ου αιώνα έως τις αρχές του 19ου
Ιστορία Γ΄ Γυμνασίου
Αλεξάνδρα Γερακίνη, ΠΕ02,
6ο Γυμνάσιο Καβάλας
Η Οθωμανική αυτοκρατορία στα τέλη του
17ου αιώνα
Πηγή εικόνας:
https://podilato98.blogspot.com/2011/09/h-othomaniki-
aftokratoria.html
Οικονομικοί και κοινωνικοί
μετασχηματισμοί
Έλληνες, Εβραίοι και Αρμένιοι διακρίθηκαν στο
εμπόριο και στη ναυτιλία
Οι Τούρκοι δεν ασχολούνταν με το εμπόριο.
Συνθήκη Κιουτσούκ Καϊναρτζή: ελεύθερη διέλευση των
στενών του Βοσπόρου σε όσα πλοία είχαν ρωσική σημαία.
Εξαιτίας των ναπολεόντειων πολέμων: μικρή παρουσία
αγγλικών και γαλλικών πλοίων στη Μεσόγειο.
Οικονομικοί και κοινωνικοί
μετασχηματισμοί
Έλληνες και εμπόριο της Βαλκανικής
Σημαντικά εμπορικά κέντρα και
ελληνικές παροικίες
Εμπορικά κέντρα
• Θεσσαλονίκη, Σμύρνη
Ιωάννινα, Χίος
Ελληνικές παροικίες
Σημαντικά εμπορικά κέντρα και
ελληνικές παροικίες
Ελληνικές παροικίες και εκπαίδευση
Οικονομικοί και κοινωνικοί
μετασχηματισμοί
Η Ορθόδοξη εκκλησία
• Εναντιώθηκε στη διάδοση των
διαφωτιστικών ιδεών μία
επανάσταση θα έθετε σε κίνδυνο την
εκκλησία και τον ελληνισμό.
• Όμως Μεθόδιος
Ανθρακίτης και Ευγένιος Βούλγαρης
υιοθέτησαν τις αντιλήψεις του
διαφωτισμού.
Φαναριώτες
• Έλληνες από παλιές
αρχοντικές οικογένειες
που κατοικούσαν στο
Φανάρι: συνοικία στην
Κωνσταντινούπολη
• Σπούδαζαν στη Δύση.
• Ήξεραν ξένες γλώσσες.
• Καταλάμβαναν υψηλές
θέσεις στο οθωμανικό
κράτος.
• Διορίζονταν ηγεμόνες στις
παραδουνάβιες
ηγεμονίες(Μολδαβία και
Βλαχία).
Παραδουνάβιες ηγεμονίες
Προεστοί
• Διοικητές των
ελληνορθόδοξων
κοινοτήτων
• Συγκέντρωναν τους
φόρους από τους
Έλληνες
• Είχαν αποκτήσει
πολιτική εμπειρία και
επιρροή στους
τούρκους
αξιωματούχους.
Έμποροι και καραβοκύρηδες
• Ήταν σε καλή
οικονομική
κατάσταση.
• Ήταν οπαδοί των
ιδεών του
Διαφωτισμού.
• Ίδρυαν σχολεία
στην πατρίδα
τους και τύπωναν
βιβλία.
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9388
Κλέφτες
• Αγρότες που
πήγαιναν στα
βουνά.
• Επιδίδονταν στη
ληστεία για να
επιβιώσουν.
• Κράτησαν
ανυπότακτη στάση.
• Υμνήθηκαν για την
τόλμη τους στα
δημοτικά
τραγούδια.
Κλέφτες
Πηγή εικόνων:
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_
Politismos/Istoria_c/c-02-05.htm
Αρματολοί
• Ένοπλα σώματα
οργανωμένα
από την
οθωμανική
διοίκηση για την
τήρηση της
τάξης.
• Συχνά κλέφτες
γίνονταν
αρματολοί και το
αντίστροφο.
Αγρότες
• Ξεπερνούσαν το
80% του
πληθυσμού.
• Καλλιεργούσαν
κτήματα κρατικά
ή ιδιωτικά.
• Η ζωή τους ήταν
δύσκολη.
Έμποροι και ναυτικοί
Έλληνας έμπορος Έλληνας ναυτικός
Σκηνές καθημερινής ζωής
Καθημερινή ζωή στη Λάρισα
Σκηνές καθημερινής ζωής
Σκηνές καθημερινής ζωής
http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/218
8/Istoria_ST-Dimotikou_html-
empl/index2_5.html
Κοινωνική πυραμίδα την περίοδο της Τουρκοκρατίας
Πατριαρχείο
Φαναριώτες
Προεστοί
Έμποροι και καραβοκύρηδες
Κλέφτες και Αρματολοί
Ναύτες και απασχολούμενοι στο
εμπόριο
Αγρότες
Κινήματα εναντίον της οθωμανικής
κυριαρχίας
❖ Ορλοφικά: επανάσταση στην Πελοπόννησο
με αρχηγούς τους αδερφούς Ορλόφ,
υποκινήθηκε από τη Ρωσία, απέτυχε.
❖ Προσπάθεια Λάμπρου Κατσώνη:
υποκινήθηκε από τη Ρωσία, προσπάθησε να
ξεσηκώσει τα νησιά του Αιγαίου, απέτυχε.
❖ Σούλι: συγκρούστηκαν με τον Αλή Πασά
αλλά το 1803 αναγκάστηκαν να
εγκαταλείψουν την περιοχή.
Ορλοφικά: Ναυμαχία του Τσεσμέ
Κίνημα Λάμπρου Κατσώνη
Λάμπρος Κατσώνης
Τούρκοι κρατούμενοι
του Κατσώνη
➢ Ορισμός: κίνημα που επιδίωκε τη διάδοση
των διαφωτιστικών ιδεών μεταξύ των
Ελλήνων και αποσκοπούσε στην ιδεολογική
προετοιμασία του αγώνα για την ελευθερία.
➢ Τόπος: μεγάλα εμπορικά κέντρα του
ελληνισμού: Σμύρνη, Ιωάννινα, Χίος.
➢ Φορείς: Έλληνες που ταξίδευαν στην
Ευρώπη.
Νεοελληνικός Διαφωτισμός
Απόψεις
❖η λογική μπορεί όχι μόνο να εξηγήσει
τον κόσμο αλλά και να τον αλλάξει.
❖οι οπαδοί του διαφωτισμού θαύμαζαν
τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.
❖πίστευαν ότι η εκπαίδευση θα έπρεπε
να στηρίζεται στις θετικές επιστήμες,
να γίνεται στη λαϊκή γλώσσα και να
υπηρετεί την ανάγκη του λαού για
ελευθερία.
Νεοελληνικός Διαφωτισμός
Εκπρόσωποι Νεοελληνικού
Διαφωτισμού
Ρήγας Βελεστινλής(1757-1798)
Ρήγας Βελεστινλής
Νέα Πολιτική διοίκηση:
❖ έργο επηρεασμένο από τις ιδέες των Γάλλων επαναστατών.
❖ Ο Ρήγας πρότεινε τη δημιουργία μιας ελληνικής δημοκρατίας που
θα απλωνόταν σε όλη τη Βαλκανική και θα εξασφάλιζε ίσα
δικαιώματα σε όλους.
❖ Ο Ρήγας δοκίμασε να εφαρμόσει τα σχέδιά του, αλλά προδόθηκε
και πλήρωσε με τη ζωή του, αυτός και οι σύντροφοί του, το όραμά
του. Λίγο αργότερα το 1806.
Εκπρόσωποι Νεοελληνικού Διαφωτισμού
Ανώνυμος
❑ έγραψε την Ελληνική Νομαρχία εμπνεόμενος
από το όραμα του Ρήγα
❑ υποστήριξε με πάθος ότι οι Έλληνες πρέπει να
αγωνιστούν μόνοι τους για την ελευθερία τους.
Ρήγας Βελεστινλής
Ρήγας Βελεστινλής
Εκπρόσωποι Νεοελληνικού
Διαφωτισμού
Αδαμάντιος Κοραής(1748-1833)
Αδαμάντιος Κοραής
✓ υποστηρικτής των φιλελεύθερων ιδεών της
γαλλικής επανάστασης,
✓ θεωρούσε ότι οι Έλληνες, για να κερδίσουν
την ελευθερία τους, θα έπρεπε πρώτα να
μορφωθούν.
✓ Αν και διαφωνούσε με τον εξαρχαϊσμό της
γλώσσας, δεν δεχόταν αυτούσια τη δημοτική,
από την οποία, όπως πίστευε, έπρεπε να
αφαιρεθούν κάποιες λαϊκές και ξένες λέξεις.
Εκπρόσωποι του Νεοελληνικού
Διαφωτισμού
✓Ρήγας Βελεστινλής
✓Αδαμάντιος Κοραής
✓Ιώσηπος Μοισιόδακας
✓Δημήτριος Καταρτζής
✓Κωνσταντίνος Κούμας
✓Θεόφιλος Καΐρης
Ρήγας Βελεστινλής και Αδαμάντιος
Κοραής
Ο Ρήγας και ο Κοραής ανασηκώνουν την Ελλάδα

Ο ελληνισμός από τα μέσα του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι.