προτεινομενες δρασεις για την προληψη και αντιμετωπιση επιθετικων συμπεριφορρων (1)

1. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΩΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΡΩΝ
Τσολούφης Αθανάσιος Εκπ/κος 4ου Δ. Σ. Χρυσούπολης
3ης περιφέρειας Δημοτικής Εκπαίδευσης Καβάλας

2. Στόχευση Πρόληψης- Παρέμβασης
• Πρόληψη της επιθετικής συμπεριφοράς πριν
αυτή κάνει την εμφάνισή της στο σύνολο του
σχολικού πληθυσμού.
• Αναγνώριση των μαθητών που βρίσκονται σε
υψηλό κίνδυνο για εκδήλωση επιθετικής
συμπεριφοράς και στην παρέμβαση για παροχή
βοήθειας και
• Μείωση της συχνότητας και της έντασης της
επιθετικής συμπεριφοράς που έχει πρόσφατα
εκδηλωθεί από ένα ή περισσότερους μαθητές
2

3. Επίτευξη του στόχου
• Όταν τα μέτρα πρόληψης έχουν ως στόχο ολόκληρο
τον μαθητικό πληθυσμό, τότε η παρέμβαση
ονομάζεται πρωτογενής (Larson, 2004).
• Οι ερευνητές τείνουν να συμφωνούν ότι τα ολιστικά
προγράμματα πρωτογενούς πρόληψης είναι η
καλύτερη άμυνα ενάντια στον σχολικό εκφοβισμό
(Elinoff, Chapouleas, & Sassu, 2004).
3

4. Τα ολιστικά προγράμματα περιγράφουν ή
αντιμετωπίζουν ένα ζήτημα από όλες τις πλευρές.
4

5. Γιατί είναι απαραίτητη η πρόληψη
και η παρέμβαση
• Οι μαθητές-θύματα σχολικού εκφοβισμού έχουν ανάγκη να
νιώσουν ότι η δυστυχία τους γίνεται αντιληπτή από τους
ενηλίκους, αποκαλύπτεται και κάτι μπορεί να γίνει για να
περιοριστεί η οδύνη τους.
• Στις χώρες και τα σχολεία, όπου εφαρμόστηκε μία ολιστική-
συστημική προσέγγιση και η παρέμβαση αφορούσε σε όλα τα
επίπεδα, τα περιστατικά σχολικής βίας και εκφοβισμού
παρουσίασαν μείωση από 20% έως 70% με αποτέλεσμα να
βελτιωθούν σημαντικά η λειτουργία του σχολείου και οι
συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών
5

6. Βασικές προϋποθέσεις
• Επίγνωση της έκτασης του προβλήματος
(εκπαιδευτικοί, γονείς)
• Απόφαση για σοβαρή εμπλοκή όλης της
εκπαιδευτικής κοινότητας στην όλη κατάσταση
6

7. Στρατηγικές δράσεων
• Σε επίπεδο σχολείου
• Σε ατομικό επίπεδο
• Σε επίπεδο γονέων
7

8. Σε επίπεδο Σχολείου
1.Ορισμός σαφούς πλαισίου σχετικά με την
πολιτική που ακολουθεί το σχολείο για την
πρόληψη του Σχολικού εκφοβισμού
2.Διάχυση της πολιτικής σε μαθητές, γονείς και
την ευρύτερη κοινότητα
8

9. Σε επίπεδο Σχολείου
3. Σαφής ορισμός εκφοβισμού: τι είδους
συμπεριφορές αφορά αυτή η πολιτική,
ανάρτηση στους πίνακες ανακοινώσεων
9

10. Σε επίπεδο Σχολείου
4. Δημοσίευση του έργου κατά του σχολικού
εκφοβισμού στην ιστοσελίδα του σχολείου.
5. Εμπλοκή όλων των εκπαιδευτικών και της
διεύθυνσης στη διαχείριση του φαινομένου
6. Δημιουργία συντονιστικής επιτροπής
εκπαιδευτικών με στόχο να λειτουργήσουν
ενισχυτικά στο έργο των υπευθύνων ΟΔΠ
(Ομάδες Δράσεων Πρόληψης)
7. Σαφήνεια κανόνων
8. Αίσθημα "σχολικής δικαιοσύνης»
10

11. Σε επίπεδο Σχολείου
9.Διαρκής επιμόρφωση εκπαιδευτικών σχετικά
με το θέμα
11

12. Σε επίπεδο Σχολείου
10. Ενημέρωση των μαθητών, ώστε εάν
παραβρεθούν ως παρατηρητές σε
εκφοβιστικό επεισόδιο πώς να
παρέμβουν και που να το αναφέρουν
12

13. Σε επίπεδο Σχολείου
11. Ουσιαστική επιτήρηση στις βασικές
περιοχές του σχολείου (αυλές, τουαλέτες,
κτλ.).
12. Δημιουργία και ανάρτηση πανό σε κεντρικό
σημείο του σχολείου που θα ενημερώνει
τους επισκέπτες ότι στο σχολείο σας δεν
είναι ανεκτός ο σχολικός εκφοβισμός
13

14. Σε επίπεδο Σχολείου
13. Ενθάρρυνση των θυμάτων να αναφέρουν
το γεγονός
14. Απομυθοποίηση του δράστη.
• .
14

15. 15
Σε επίπεδο Σχολείου
15. Υλοποίηση Προγραμμάτων προληπτικών
παρεμβάσεων σε συνεργασία με φορείς
παροχής ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών
• .

16. Σε επίπεδο Σχολείου
16. Αναζήτηση στήριξης από υποστηρικτικούς
μηχανισμούς δομών (ψυχολόγοι, κοινωνικοί
λειτουργοί κ.ά για την επίλυση σοβαρών
ζητημάτων που σχετίζονται πολλές φορές και
με εξωσχολικούς παράγοντες (π.χ. προσωπικά ή
οικογενειακά προβλήματα)
17. Υλοποίηση παρεμβατικών προγραμμάτων
συναισθηματικής αγωγής που να στοχεύουν
στο να αναπτύξουν τα παιδιά υγιείς
προσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες.
16

17. 17

18. • Στατιστικά οι παράγοντες που ερμηνεύουν
περισσότερο την αύξηση του φαινομένου είναι:
• Η έλλειψη σταθερότητας της εκπαιδευτικής
ομάδας,
• μετά η ασάφεια των σχολικών κανονισμών,
καθώς και
• η αδικία στην εφαρμογή των κανονισμών
(Debarbieux, 2008)
18

19. Σε επίπεδο τάξης
1.Έμπρακτη απόδειξη, κατά τη διάρκεια του
μαθήματος, της σημασίας που αποδίδουν οι
εκπαιδευτικοί στην αποδοχή της διαφοράς
– είτε αυτή η διαφορά σχετίζεται με τη
θρησκεία, την εμφάνιση, τη σεξουαλικότητα,
την ικανότητα κλπ.
3.Συζήτηση μέσα στην τάξη για το φαινόμενο
του Σχολικού Εκφοβισμού.
19

20. Σε επίπεδο τάξης
3. Συστήνεται η δυναμική /αποφασιστική
λεκτική παρέμβαση στην τάξη (σύντομη
/σαφής /απειλητική) για να νοιώσουν τα
παιδιά-θύτες ότι το σχολείο δεν αδιαφορεί
και υπερασπίζεται τα θύματα.
20

21. Σε ατομικό επίπεδο
Θύμα – Θύτης – παρατηρητής - διαμεσολαβητής
1. Διαδικασίες ακρόασης, όταν εκδηλώνεται
ένα περιστατικό βίας και ανάθεση ρόλων
συμβούλων και μεσολαβητών σε
εκπαιδευτικούς ΟΔΠ
Ομάδες Δράσεων Πρόληψης (ΟΔΠ).
Σε κάθε σχολική μονάδα Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης
έχει συσταθεί σχολική Ομάδα Δράσεων Πρόληψης (Ο.Δ.Π.)
21

22. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
• Τα μέλη ΟΔΠ αναφέρουν το περιστατικό
στον Δ/ντη, Δ/νρια του σχολείου, ο οποίος με τη
σειρά του θα επικοινωνήσει άμεσα με τους γονείς
των μαθητών που εμπλέκονται.
• Θα ζητηθεί από τους γονείς να
παρακολουθούν τυχόν αλλαγές στη συμπεριφορά
του παιδιού/των παιδιών τους.
• Θα τηρηθούν λεπτομερή αρχεία του
συμβάντος και χρονοδιάγραμμα των περιστατικών.
22

23. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
• Εάν το περιστατικό είναι σοβαρό θα
καταχωρηθεί στην ηλεκτρονική φόρμα
καταγραφής της Περιφερειακής Δ/νσης ΑΜΘ.
23

24. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
• Αν η συμπεριφορά επιμείνει, θα τεθούν
σε εφαρμογή οι λοιπές πολιτικές του σχολείου.
(Όπως, πρόταση στους γονείς για παρέμβαση
ειδικού, προσφυγή σε δομές ψυχοκοινωνικής
στήριξης που συνεργάζονται με τις κατά τόπους
Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και παρέχουν
συμβουλευτική, προσφυγή στο τοπικό δίκτυο
πρόληψης ενάντια στο σχολικό εκφοβισμό…..)
24

25. Διαμεσολάβηση
• Μετά την εκδήλωση του περιστατικού μόνο
αφού μεσολαβήσει ένα διάστημα, για να
επανέλθει κάποια ψυχραιμία, μπορεί να
πραγματοποιηθεί η διαμεσολάβηση
• Αφιερώνουμε χρόνο και στους δύο
συμμετέχοντες, χωρίς να απορρίπτουμε το
παιδί- θύτη, καθώς έτσι κινδυνεύει να
αποκλειστεί από την όλη διαδικασία
25

26. Λεκτικές φράσεις κλειδιά στην επικοινωνία
εκπαιδευτικού – θύτη
• «Πώς και αποφάσισες να τον χτυπήσεις;»
Υπάρχει επιλογή και ευθύνη για την επίθεση.
• «Θα πρέπει τώρα να βρούμε μαζί ένα τρόπο
να λύσουμε αυτό το πρόβλημα»
Καθιστούμε τον μαθητή ικανό να λύσει τα
προβλήματά του και να λάβει υποστήριξη αν
χρειαστεί.
26

27. • «Πώς νομίζεις ότι ένιωσε ο συμμαθητής
σου;»
Ενθαρρύνει την ενσυναίσθηση του παιδιού
και προσκαλεί σε επικοινωνία.
• «Τι νομίζεις ότι θα μπορούσε να γίνει για να
μην επαναληφθεί ;»
Το παιδί μπορεί να βρει τρόπους να αποφύγει
τη βία.
Λεκτικές φράσεις κλειδιά στην επικοινωνία
εκπαιδευτικού – θύτη
27

28. Τι πρέπει να αποφύγουμε
• «Η τιμωρία σου είναι στέρηση όλων των
επόμενων διαλειμμάτων»
Τιμωρεί (δίνει έμφαση στην τιμωρία) και
αδιαφορεί για εξηγήσεις.
Η τιμωρία μπορεί να ανατροφοδοτήσει τον
κύκλο της βίας.
Ο μαθητής μπορεί να σκεφτεί: “Είσαι εξουσία,
ισχυρός και μου συμπεριφέρεσαι με βία. Άρα
νομιμοποιούμαι κι εγώ να τη χρησιμοποιώ
επειδή είμαι πιο δυνατός από κάποιους άλλους’’
28

29. Μη Λεκτικές συμβουλές στην
επικοινωνία εκπαιδευτικού – θύτη
• Διατηρήστε την έκφραση του προσώπου σας
ουδέτερη, αποφύγετε το θυμωμένο ή συνοφρυωμένο
ύφος.
• Διατηρήστε οπτική επαφή αλλά αποφύγετε να
επιμείνετε να κάνει το ίδιο και ο μαθητής (π.χ. «να με
κοιτάς όταν σου μιλάω»).
• Βεβαιωθείτε ότι δίνετε αρκετό προσωπικό χώρο και
αποφύγετε να έρθετε πολύ κοντά στο πρόσωπο του
μαθητή.
.
29

30. • Αποφύγετε να κουνήσετε το δάκτυλό σας, να
βάλετε τα χέρια σας στη μέση σας, να χτυπήσετε
ένα αντικείμενο (π.χ. πόρτα, βιβλίο).
• Αποφύγετε να ανεβάσετε την ένταση της φωνής
σας, διατηρήστε ήρεμο τόνο.
• Αν δε μπορείτε μόνοι σας να ελέγξετε την
κατάσταση, ζητήστε τη βοήθεια του υπόλοιπου
προσωπικού του σχολείου
Μη Λεκτικές συμβουλές στην
επικοινωνία εκπαιδευτικού – θύτη
30

31. Σε επίπεδο γονέων
1.Συχνή ενημέρωση και επικοινωνία με τους γονείς
και ευαισθητοποίησή τους για θέματα που
αφορούν τα παιδιά τους.
2.Αποστολή ενημερωτικής επιστολής στους γονείς
/κηδεμόνες ώστε να εξηγούνται αναλυτικά οι
δράσεις που προτίθεται να υλοποιήσει το
σχολείο σχετικά με το θέμα
3.Οργάνωση ανοιχτών εκδηλώσεων
ευαισθητοποίησης - ενημέρωσης των γονέων σε
συνεργασία με τα μέλη ΠΟΔΠ, ψυχολόγους και
τον Συντονιστή Δράσεων του Παρατηρητηρίου
31

32. Αποτελέσματα
• Τα δεδομένα μας, μας παρέχουν πολλά διδάγματα σε
ότι αφορά την εγκατάσταση των προγραμμάτων
ενάντια στον εκφοβισμό στο σχολείο.
• Αποδεικνύουν πως τα θετικά αποτελέσματα των
προγραμμάτων δε φαίνονται βραχυπρόθεσμα (σε 3
μήνες) αλλά σε μεγαλύτερο χρόνο (από ένα μέχρι
πέντε χρόνια).
• Τα αποτελέσματα δείχνουν πως τα προγράμματα
χρειάζονται χρόνο για να εισχωρήσουν στην
κουλτούρα της σχολικής μονάδας και να επηρεάσουν
τις στάσεις παιδιών και εκπαιδευτικών"
Debarbieux, 2008
32

33. 33
Ευχαριστώ για την προσοχή σας.
Βιβλιογραφία: Επιμόρφωση ΟΔΠ ΣΧ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015
ΓΚΙΟΥΛΗ ΖΩΗ. ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΔΡΑΣΕΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ
ΚΑΙ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ
ΑΝ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ