การเป่าเมโลเดี้ยนเบื้องตเ้น

1. 1
บทที่ ١
เรื่อง มารู้จักเมโลเดียนกันเถอะ
้
ลักษณะของเมโลเดี้ยน
เมโลเดี้ยนเป็นเครื่องดนตรีประเภทคีย์บอร์ดชนิดหนึ่ง
ทำำให้เกิดเสียงได้โดยกำรเป่ำและใช้นวมือกดที่ลิ่มนิ้ว ปัจจุบัน
ิ้
ทำำด้วยพลำสติก ลักษณะทั่วไปด้ำนหน้ำมีลิ่มนิ้วสำำหรับกด
ประมำณ 24 – 37 คีย์ แล้วแต่ชนิดและขนำดของเมโลเดี้ยนซึ่ง
ในปัจจุบันมีอยู่ 4 ขนำดแต่ละขนำดมีรปร่ำงลักษณะและช่วง
ู
เสียงดังนี้ คือ
1. เมโลเดี้ยนเสียงโซปรำโน เป็นขนำดเล็กที่สุดมีลิ่มนิ้ว
สำำหรับกดอยู่ 27 คีย์ มีเสียงแหลมสูง เหมำะสำำหรับใช้บรรเลง
แนวสูงสุดของทำำนองเพลงช่วงเสียงของเมโลเดี้ยนเสียง
โซปรำโน คือ
ภาพที่ 1 ช่วงเสียงและรูปร่างลักษณะของเมโลเดี้ยนเสียง
โซปราโน

2. 2
2. เมโลเดี้ยนเสียงอัลโต้ เป็นขนำดเล็กที่สุดมีลิ่มนิวสำำหรับ
้
กดอยู่ 27 คีย์เท่ำกันกับ
เมโลเดี้ยนเสียงโซปรำโนแต่มีระดับเสียงสูงกว่ำ 1 ออคเทฟ มี
เสียงสูงปำนกลำงเหมำะสำำหรับ
ใช้บรรเลงแนวทำำนองรองจำกเมโลเดี้ยนเสียงโซปรำโน รูปร่ำง
ลักษณะของเมโลเดี้ยนเสียงอัลโต้และช่วงเสียง
ภาพที่ 2 ช่วงเสียงและรูปร่างลักษณะของเมโลเดี้ยนเสีย
งอัลโต้
3. เมโลเดี้ยนเสียงเทนเนอร์ มีลมนิ้วสำำหรับกดอยู่ 32 คีย์
ิ่
มีเสียงระดับกลำง เหมำะสำำหรับใช้บรรเลงแนวทำำนองรองจำก
เสียงอัลโต้
ภาพที่ 3 ช่วงเสียงและรูปร่างลักษณะของเมโลเดี้ยนเสียง
เทนเนอร์

3. 3
4. เมโลเดี้ยนเสียงเบส มีลิ่มนิ้วสำำหรับกดอยู่ 24 คีย์ มี
เสียงตำ่ำ หนักแน่น มีอำำนำจ เหมำะสำำหรับใช้บรรเลงแนวตำ่ำสุด
ของทำำนองเพลง ช่วงเสียงของเมโลเดี้ยนเสียงเบส คือ
ภาพที่ 4 ช่วงเสียงและรูปร่างลักษณะของเมโลเดี้ยนเสียง
เบส

4. 4
ส่วนประกอบของเมโลเดี้ยน
เมโลเดี้ยนเป็นเครื่องดนตรีสำกลจัดอยู่ในเครื่องดนตรี
ประเภทคีย์บอร์ด (Keyboard Instruments) ทำำให้เกิดเสียงโดย
กำรเป่ำและใช้นิ้งกดที่ลิ่มนิ้ว ลักษณะทัวไปแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ
่
ส่วนตัวเครื่องดนตรี ส่วนปำกเป่ำ และส่วนสำยเป่ำ
ส่วนที่ 1 ปำกเป่ำ
ส่วนที่ 2 สำยเป่ำ
ส่วนที่ 3 ตัวเครื่องดนตรี
ภาพที่ 5 แสดงส่วนประกอบของเมโลเดี้ยน
วิธีการดูแลรักษาเมโลเดียน
้
กำรดูแลรักษำและทำำควำมสะอำดเมโลเดี้ยนทีถูกต้อง จะ
่
ช่วยให้อำยุกำรใช้งำนได้นำนขึ้น เครื่องดนตรีที่สะอำดไม่ก่อให้
เกิดอันตรำยต่อผู้เล่น หลังจำกปฏิบัติทุกครั้งควรดูแลรักษำดังนี้
คือ
1. หลังจำกเลิกปฏิบัติแล้วให้ถอดปำกเป่ำหรือสำยเป่ำแล้ว
สบัดเอำนำ้ำลำยออกแล้วนำำสำยหรือปำกเป่ำไปล้ำงนำ้ำ แล้วสะบัด
เอำนำ้ำออกอีกครั้งจนนำ้ำหมด
2. ใช้ผ้ำนุ่มเช็ดทำำควำมสะอำดส่วนต่ำง ๆ ของเมโลเดี้ยน
เช่นลิ่มนิ้วกด ตัวเมโลเดี้ยน
3. เมื่อเช็ดจนแห้งดีแล้ว ควรเก็บใส่กล่องที่ติดมำกับตัว
เครื่องให้เป็นระเบียบ และจัดเก็บวำงไว้ในบริเวณปลอดภัย

5. 5
4. ไม่ควรใช้เมโลเดี้ยนร่วมกับผู้อื่น
ภาพที่ 6 การเก็บเมโลเดี้ยนเข้ากล่อง
การจับเมโลเดี้ยน
ในปัจจุบันจะเห็นว่ำ ท่ำทำงกำรจับเครื่องดนตรีเมโลเดียน
นั้น จะไม่มีกฎเกณฑ์ที่แน่นอนตำยตัว ทังนี้ขึ้นอยู่กับควำมเหมำะ
้
สมของลักษณะเครื่องดนตรีและเทคนิคท่ำทำงในกำรเดิน
ท่ำทำงกำรจับเครื่องดนตรีเมโลเดียนไม่วำจะอยู่ในลักษณะใด
่
ควรจะเป็นท่ำที่จับแล้วรู้สึกสบำยและมีควำมคล่องตัว ทั้งกำรเดิน
พำเหรด (Marching) และกำรแสดงดนตรีภำคสนำม (Display)
ท่ำทำงกำรจับเมโลเดียนที่นิยมใช้กันสำมำรถแบ่งได้ดังนี้ คือ
1. ท่ำยืนตรง
ภาพที่ 7 การจับเมโลเดี้ยนท่ายืนตรง
2. ท่ำพักแถว

6. 6
ภาพที่ 8 การจับเมโลเดี้ยนท่าพักแถว
3. ท่ำเดินพำเหรด หรือ Marching Parade and Display
ภาพที่ 9 การจับเมโลเดี้ยนท่าเดินพาเหรด
4. ท่ำเดินที่ไม่มีกำรบรรเลง

7. 7
ภาพที่ 10 การจับเมโลเดี้ยนท่าเดินที่ไม่มีการบรรเลง
5. ท่ำเดินที่มีกำรบรรเลง
ภาพที่ 11 การจับเมโลเดี้ยนท่าเดินที่มีการบรรเลง
ตำาแหน่งเสียงของเมโลเดี้ยน
้
ลิ่มนิวสำำหรับกดเมโลเดี้ยนประกอบด้วยลิมนิ้วสีขำว กับลิ่ม
้
นิ้วสีดำำสลับกัน ยกเว้นตำำแหน่งเสียงระหว่ำงเสียง B - C และ E
– F ที่ไม่มีลิ่มนิวสีดำำคั่น เพรำะเป็นระดับเสียงที่ห่ำงกันครึ่งเสียง
้
ตำมทฤษฏีของดนตรีสำกล ระบบเสียงของดนตรีสำกลมี
ลักษณะดังนี้คือ

8. 8
หมำยถึง ระยะห่ำงของเสียง ครี่งเสียง
เสียงทีมีระยะห่ำงกันหนึ่งเสียงคือ C-D, D-E, F-G, G-
่
A และ A-B
เสียงทีมีระยะห่ำงกันครึ่งเสียงคือ E-F และ B-C
่
ภาพที่ 12 ตำาแหน่งเสียงของเมโลเดี้ยน
คู่เสียงเอ็นฮำร์โมนิค (Enharmonic) คือ เสียงที่เป็นระดับ
เสียงเดียวกันแต่เรียกชื่อต่ำงกัน คือ
เสียง ฟำชำร์ป (F#) กับ ซอลแฟลช (Gb) เสียง
ซอลชำร์ป (G#) กับ ลำแฟลช (Ab) เสียง ลำชำร์ป (A#)
กับ ทีแฟลช(Bb) เสียง โดชำร์ป (C#) กับ เร
แฟลช(Db) เสียง เรชำร์ป (D#) กับ มีแฟลช (Eb)
ให้ดูภำพที่ 12 ประกอบ
แบบฝึกหัดที่ 1.1
เกม จิ๊กซอว์เมโลเดี้ยน
จุดประสงค์
เพื่อให้นักเรียนรู้จักลักษณะของเมโลเดี้ยน
อุปกรณ์
1. ภำพจิ๊กซอว์รูปเมโลเดี้ยน ด้ำนหลังติดสติ๊กเกอร์แม่
เหล็ก
2. แผ่นป้ำยเหล็กสำำหรับติดจิ๊กซอว์

9. 9
วิธีเล่น
1. แบ่งนักเรียนออกเป็น 3 กลุ่ม
2. แต่ละกลุมมีจิ๊กซอว์กลุ่มละ 1 ชุด
่
3. แต่ละกลุมต่อแถวตอนลึก เพื่อเตรียมนำำจิ๊กซอว์มำ
่
ประกอบบนแผ่นป้ำยเหล็กโดยมีเวลำคนละ 10 วินำที (ครูเป็นผู้
เป่ำนกหวีดหมดเวลำ)
4. เมื่อหมดเวลำในแต่ละคน ให้วงกลับมำแตะมือคนต่อไป
ิ่
ให้ออกไปต่อจิ๊กซอว์
แล้ววิงมำต่อแถวคนสุดท้ำย
่
5. กลุ่มใดต่อเป็นรูปเมโลเดี้ยนเสร็จก่อนเป็นฝ่ำยชนะ
เรียงตำมลำำดับที่ 1,2
แบบฝึกหัดที่ 1.2
เกม 5 ข้อ ขอให้ดูแลฉัน
จุดประสงค์
เพื่อให้นักเรียนรู้จักวิธีกำรดูแลรักษำเมโลเดี้ยน
อุปกรณ์
1. แผ่นป้ำยประโยคกำรดูแลรักษำเมโลเดี้ยน แต่ละ
ประโยคถูกตัดแบ่งเป็นหลำยข้อควำม ด้ำนหลังติดสติ๊กเกอร์แม่
เหล็ก
2. แผ่นป้ำยเหล็ก

10. 10
วิธีเล่น
1. แบ่งนักเรียนเป็น 3 กลุ่ม
2. แต่ละกลุมได้รับแผ่นป้ำยสำำหรับเรียงประโยค กลุ่มละ 1
่
ชุด
3. แต่ละกลุมต่อแถวตอนลึก เพื่อเตรียมนำำแผ่นป้ำยมำ
่
เรียงเป็นประโยคกำรดูแลรักษำ เมโลเดี้ยน
4. นักเรียนแต่ละคนมีเวลำในกำรเรียงแผ่นป้ำย คนละ 10
วินำที เมื่อเวลำหมด (ครูเป็นผู้เป่ำนกหวีดหมดเวลำ) ให้วงกลับ
ิ่
มำแตะมือคนต่อไป แล้ววิงมำต่อแถวคนสุดท้ำย
่
5. ครูจับเวลำรวมทังสิ้น 3 นำที
้
6. กลุ่มเรียงประโยคได้ใจควำมมำกที่สุด กลุ่มนั้นเป็นฝ่ำย
ชนะ