Downloaded 106 times
เรื่องที่ 1 การนับเวลาและการเทียบศักราช
- 1. : รายวิชา ประวัติศาสตร์ไทยรหัสวิชา ส.32103 โดยอรรถพล พลวัฒน์
- 2. คำาว่า “ประวัติศาสตร์”หรือ “History” เป็นศัพท์ภาษาอังกฤษ มาจากภาษากรีก เดิมว่า “Historeo” คำาว่า “Histor” หมาย ถึง พยาน ผู้ตัดสินหรือใครก็ได้ที่รู้เห็น ส่วนคำาว่า “Historeo” “แปลว่า การ สอบสวน การค้นคว้า ไต่ถามหาความจริง
- 3. การศึกษาประวัติศาสตร์จึงเป็นเรื่อง ของการแสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ ชีวิตมนุษย์ที่ผ่านมาในอดีต ที่มีความสำาคัญในช่วงระยะเวลาใด เวลาหนึ่งหรือสมัยใดสมัยหนึ่ง ซึ่งจะต้องอธิบายเหตุการณ์ ต่างๆที่ เกิดขึ้นนั้นได้อย่าง มีเหตุผลและถูก ต้องตามความเป็นจริง โดยผ่าน
- 4. การนับเวลาและการเทียบศักราช เฮโรโดตัส (HERODOTUS)นัก ปราชญ์ชาวกรีก ได้รับ การยกย่องให้เป็นเป็น บิดาแห่งวิชา ประวัติศาสตร์ การนับเวลาและการ เทียบศักราช สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์ เธอกรมพระยาดำารง ราชานุภาพ ถือได้ว่า เป็นบิดาแห่ง ประวัติศาสตร์ไทย
- 5. เวลาเป็นสิ่งเชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน เนื่องจากยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ของ มนุษยชาติมีพัฒนาการมาอย่างยาวนาน หลายพันปี การศึกษาความต่อเนื่อง ระหว่างยุคสมัยในประวัติศาสตร์ช่วงต่าง ๆจึงต้องอาศัยเวลาที่ปรากฏอยู่ในหลัก ฐานทางประวัติศาสตร์ประเภทต่าง ๆ ใน การลำาดับเหตุการณ์ เพื่อสามารถเชื่อม โยงถึงปัจจุบัน ดังนั้นเวลาจึงมีความ สำาคัญต่อการศึกษาประวัติศาสตร์อย่าง
- 6. การนับเวลาของประเทศไทยในปัจจุบัน นิยมใช้การนับเวลาด้วยกัน 2แบบ คือ ◦การนับเวลาแบบสุริยคติ ◦การนับเวลาแบบจันทรคติ
- 7. การนับเวลาแบบสุริยคติ สุริยคติคือ การนับ โดยถือเอาตำาแหน่งดวงอาทิตย์เป็นหลัก ◦ วันทางสุริยคติคือวันที่ 1,2,3...30 หรือ 31 ◦ เดือนทางสุริยคติมี 12 เดือนใน 1 ปี คือ มกราคม กุมภาพันธ์ มีนาคม เมษายน พฤษภาคม มิถุนายน กรกฎาคม สิงหาคม กันยายน ตุลาคม พฤศจิกายน และธันวาคม ◦ 1 ปีมี 365 วัน เป็นปีปกติเรียกว่า ปีปกติสุรทิน ถ้าปีใดมี 366 วันคือเพิ่ม 1 วันในเดือน กุมภาพันธ์ จาก 28 วัน เป็น 29 วัน ซึ่งทุก 4 ปีจะมีครั้ง เรียก ว่าปี อธิกสุทิน
- 8. จันทรคติหมายถึง การนับโดยถือเอาดวงจันทร์เป็นหลัก วันทางจันทรคตินับเป็นวันขึ้นกี่คำ่าและแรมกี่คำ่า มีชื่อเรียกว่า “การนับดิถี” การนับแบบนี้เกิดจากคนใน สมัยโบราณสังเกตดวงจันทร์ที่มองเห็นในแต่ละคืนว่า เปลี่ยนไปจากคืนก่อนอย่างไร ◦ วันขึ้น...คำ่า เริ่มจากเห็นดวงจันทร์เป็นเสี้ยวเล็กๆจน เห็นเต็มดวงในวันขึ้น 15 คำ่า ◦ วันแรม...คำ่า เริ่มจากเห็นดวงจันทร์เต็มค่อยๆแหว่ง หายไปจนไม่เห็นเลยในแรม 14-15 คำ่า ◦ เดือนทางจันทรคติ มี 12 เดือน เรียกเดือนอ้าย เดือนยี่ เดือน 3,4...ไปจนถึงเดือน 12 เริ่มต้นเดือนวัน ขึ้น 1 คำ่า แต่วันสิ้นเดือนจะแตกต่างกันเป็น 2 แบบ
- 11. พุทธศักราช(พ.ศ.) ในประเทศไทยเริ่มนับ เมื่อพระพุทธเจ้า ปรินิพพานแล้ว 1ปี พุทธศักราชเข้าสู่ดิน แดนประเทศไทยพร้อม กับพระพุทธศาสนาจาก อินเดีย สันนิษฐานว่าคงเริ่ม ตั้งแต่เมื่อพระเจ้าอโศก
- 12. จุลศักราช (จ.ศ.)จัดตั้งขึ้นโดยสังฆราชมนุ โสรหัน แห่งอาณาจักรพุกาม เมื่อปีพุทธศักราช 1181 โดยไทยรับเอาวิธีการนับเวลานี้มาใช้ใน สมัยอยุธยา เพื่อการคำานวณทาง โหราศาสตร์ ใช้บอกเวลาในจารึก ตานาน พระราช พงศาวดาร จดหมายเหตุ ต่างๆ จนมาถึงสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่ หัว(รัชกาลที่5 ) จึงเลิกใช้ มหาศักราช(ม.ศ.) การนับศักราชนี้จะพบใน หลักฐานทางประวัติศาสตร์ในสมัยสุโขทัย และ อยุธยาตอนต้น โดยคิดขึ้นจากกษัตริย์ของ
- 13. รัตนโกสินทร์ศก (ร.ศ) การนับเวลาแบบนี้ พระบาทสมเด็จพระ จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่ หัว(รัชกาลที่5) ทรงตั้ง ขึ้นในปีพุทธศักราช 2432 โดยกำาหนดให้กำาหนดให้ นับปีที่พระบาทสมเด็จ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก มหาราช สถาปนากรุง รัตนโกสินทร์ เมื่อปี พุทธศักราช 2325 เป็น
- 14. คริสต์ศักราช (ค.ศ.)ซึ่ง เป็นศักราชของคริสต์ ศาสนา เริ่มนับเมื่อพระเยซู ประสูติ (25 ธันวาคม) หลัง พุทธศักราช 543 ปี ซึ่ง พระเยซู เป็นศาสดาของ คริสต์ศาสนา เริ่มนับเป็น คริสต์ศักราช 1 (ค.ศ.1) หรือ A.D.1 ย่อมาจากคำา ว่า “Anno Domini” การ นับศักราช ก่อนที่ พระ เยซูประสูติ เรียกว่า before christ เขียนย่อ ๆ ว่า B.C.
- 15. นครเมกกะ ประเทศ ซาอุดิอาระเบีย ฮิจญ์เราะหฺศักราช(ฮ.ศ.) เริ่มตั้งแต่ พ.ศ. 1165 เมื่อปีที่ ท่านนบีมุฮัมมัด อพยพจากเมือง เมกกะ (มักกะหฺ) ไปยังเมืองเมดี นา (มะดีนะหฺ) โดย ฮ.ศ. 1 ตรง กับ พ.ศ. 1165 แต่การเทียบรอบ ปี ของ ฮ.ศ. กับ พ.ศ. มี ความคลาดเคลื่อนไม่ตรงกัน โดยทุก ๆ 32 ปีครึ่ง ของ ฮ.ศ. จะ เพิ่มขึ้น 1ปี เมื่อเทียบกับ พ.ศ. ปัจจุบัน ฮ.ศ. น้อยกว่า พ.ศ. 1122 ปีและน้อยกว่า ค.ศ. 579 ปี ฮิจญ์เราะหฺศักราช (ฮ.ศ.) นิยม
- 16. ตารางการเปรียบ เทียบศักราช จากศักราชอื่นเปลี่ยน มาเป็น พ.ศ. จาก พ.ศ.เปลี่ยน เป็นศักราชอื่น ร.ศ. + 2324 = พ.ศ. พ.ศ. - 2324 = ร.ศ. จ.ศ. + 1181 = พ.ศ. พ.ศ. - 1181 = จ.ศ. ม.ศ. + 621 = พ.ศ. พ.ศ. - 621 = ม.ศ. ค.ศ. + 543 = พ.ศ. พ.ศ. – 543 =