Downloaded 34 times
More Related Content
Similar to ประเพณีผีตาโขน งานนำเสนอ อาจารย์ ณัฐนันท์ สีดาแก้ว ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบค้น 1
ประเพณีผีตาโขน งานนำเสนอ อาจารย์ ณัฐนันท์ สีดาแก้ว ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบค้น 1
- 1. ประเพณีผีตาโขน ฮีตสิบสอง คองสิบสี่ “งานบุญหลวง” อาเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย...
- 2. ประเพณีผีตาโขน ประเพณีแห่ผตาโขน จัดเป็ นส่วนหนึงในงานบุญประเพณี ี ่ ใหญ่หรือที่เรียกว่า งานบุญหลวง หรือ บุญผะเหวด ซึ่งตรงกับเดือน 7มีขนที่อาเภอด่านซ้ายและอาเภอนาแห้ว จังหวัดเลย และจัดเป็ น ึ้ ประเพณีการละเล่นที่ถือเป็ นประเพณีทกปี เกี่ยวโยงกับงานบุญ ุ พระเวสหรือเทศน์มหาชาติประจาปี กับพระธาตุเจดียสองรัก ปูชนีย ์ สถานสาคัญของท้องถิ่น ช่วงเวลา ในการจัดงาน จะอยู่ในช่วง พฤษภาคม-มิถนายน ุ ของทุกปี
- 3. ต้นกาเนิดผีตาโขน ที่มานันไม่ชดเจน แต่กล่าวกันว่าเป็ นประเพณีที่ใกล้เคียงกับการ ้ ั บูชาบรรพบุรษของอาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง ุ ในอีกที่มาหนึงกล่าวกันว่า การแห่ผีตาโขนเกิดขึนเมื่อครังที่พระ ่ ้ ้ เวสสันดรและนางมัทรีจะเดินทางออกจากป่ า กลับสูเ่ มืองบรรดาผีป่า หลายตนและสัตว์นานาชนิดอาลัยรักจึงพาแห่แหนแฝงตัวแฝงตน มา กับชาวบ้านเพื่อมาส่งทังสองพระองค์กลับเมือง เรียกกันว่า “ผีตาม ้ คน” หรือ “ผีตาขน” จนกลายมาเป็ น “ผีตาโขน” อย่างในปั จจุบน ั
- 4. สาระสาคัญ การละเล่นผีตาโขนนับว่าเป็ นสิ่งที่แปลกสาหรับผูพบเห็น มี ้ การนาเอาก้านทางมะพร้าวที่แห้ง นามาตกแต่งเป็ นหน้ากาก โดย การเจาะช่องตา จมูก ปาก และใบหู นาเอาหวดนึงข้าว โดยกดดัน ่ หวดให้เป็ นรอยบุมหงายปากหวดขึน เพื่อสวมศีรษะแต่งแต้มสีสน ๋ ้ ั ให้นาดู ่
- 5. สาระความสาคัญ อุปกรณ์ ในการละเล่นมี 2 ชิ้น คือ "หมากกระแหล่ง"และ "อาวุธ ประจากาย" ผีตาโขนส่วนมากจะใช้ผชายแสดงเนืองจากต้องกระโดด ู้ ่ โลดเต้นไปเรื่อย ๆ จึงไม่เหมาะที่จะใช้ผหญิงเป็ นตัวแสดง ู้
- 6. ชนิดของผีตาโขน ผีตาโขน ในขบวนแห่จะแยกเป็ น2 ชนิด คือ - ผีตาโขนเล็ก - ผีตาโขนใหญ่
- 7.
- 8.
- 9. การแต่งกายผีตาโขน ในขบวนแห่ จะมีอยู่ดวยกัน 3 ส่วน คือ ้ - ส่วนหัว - ส่วนเสื้อผ้าหรือเครื่องแต่งกาย - ส่วนประกอบสุดท้าย
- 10. การแต่งกายผีตาโขน - ส่วนหัว หรือที่เรียกว่าหน้ากากนัน ทาด้วย "หวด" ้ หรือภาชนะที่ใช้นงข้าวเหนียว ึ่
- 11. การแต่งกายผีตาโขน - ส่วนเสื้อผ้าหรือเครื่องแต่งกาย เป็ นชุดที่ทาจากเศษผ้านามาเย็บ ติดกัน และมี "หมากกะแหล่ง“หรือ กระดิ่ง
- 12. การแต่งกายผีตาโขน - ส่วนประกอบสุดท้าย คือ ดาบหรือง้าว ที่จะทาจากไม้เนืออ่อน ้ ในขบวนแห่จะประกอบไปด้วยการร้องราทา เพลงอย่างสนุกสนาน
- 13. การละเล่นผีตาโขน เนืองจากงานประเพณีผตาโขนเป็น งานบุญใหญ่ จึงมี ่ ี การจัดงานกัน 3 วัน - วันแรก - วันที่สอง - วันที่สาม
- 14. การละเล่นผีตาโขน - วันแรก พิธีเบิกอ ุปค ุต เริ่มพิธตอนเช้า 04.00-05.00 น. คณะแสนหรือข้าทาสบริวารของเจ้า ี พ่อกวนจะนาอุปกรณ์ มีด ดาบ หอก ฉัตร พานดอกไม้ ธูปเทียน ขันห้าขันแปด ถือเดินนาขบวนไปที่ริมแม่นาหมัน เพื่อนิมนต์พระอุปคุตต์ทาการทักขิณาวัฏ 3 ้ รอบ หลังจากนันก็จะมีการยิงปื นและจุดปะทัด ผีตาโขนได้ยนก็ตางพากันก็จะ ้ ิ ่ มาร่วมขบวนด้วยความยินดีปรีดา เต้นรา เข้าจังหวะกับเสียงหมากกระแร่ง
- 15. การละเล่นผีตาโขน - วันที่สอง พิธีแห่พระเวส เป็ นพิธีแห่พระเวส ในขบวนประกอบด้วย พระพุทธรูป 1 องค์ พระสงฆ์ 4 รูป นังบนแคร่หามตามด้วย เจ้าพ่อกวน นังอยู่บน ่ ่ กระบอกบังไฟ ท้ายขบวนเป็ นเจ้าแม่นางเทียม กับบริวาร ชาวบ้าน ้ และเหล่าผีตาโขน ส่วนคนที่แต่งกายเป็ นผีตาโขนใหญ่ตองถอดเครื่อง ้ แต่งกายออกให้หมดและนาไปทิ้งที่แม่นาหมันเป็ นการทิ้งความทุกข์ ้ ้ ยากและสิ่งเลวร้ายไป รอจนปี หน้าฟ้ าใหม่ แล้วค่อยทาเล่นกันใหม่
- 16. การละเล่นผีตาโขน - วันที่สาม เทศน์มหาชาติ จะเป็ นการฟังเทศน์มหาชาติตงแต่เช้ามืดเพื่อกล่อมเกลา ั้ จิตใจและได้อานิสงส์ผลบุญอันแรงกล้า เป็ นอันเสร็จพิธี
- 17. บทสร ุป ผีตาโขน เป็ นการละเล่นชนิดหนึง ซึ่งถือว่ามีเอกลักษณ์ที่โดด ่ เด่น และมีเพียงแห่งเดียวในโลก … งานผีตาโขนจัดขึนในช่วงเดือน ้ 7 หรือเดือน 8 ของทุกปี ที่ วัดโพนชัย เป็ นงานที่ดึงดูดผูคนจาก ้ ทุกสารทิศให้มาที่อาเภอเล็กๆแห่งนีของจังหวัดเลย ้
- 18. บทสร ุป สาระสาคัญที่แท้จริงของงานนีคือเป็ น “งานบุญหลวง” ซึ่ง ้ เป็ นงานบุญใหญ่ประจาปี ของ อาเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย โดยได้ รวม “งานบุญเผวส” หรืองานเทศมหาชาติ ซึ่งเป็ นฮีตเดือนสี่ของ ชาวอีสาน และ “งานบุญบังไฟ” ซึ่งเป็ นฮีตเดือนหก เข้าไว้ ้ ด้วยกัน แล้วเรียกรวมว่า "งานบุญหลวง" โดยชาวบ้านมีความเชื่อ ว่าใครได้ฟังเทศน์ดงกล่าวจบในวันเดียว จะได้กศลแรง อาจดล ั ุ บันดาลให้ได้พบพระศรีอารยะเมตไตรในชาติหน้า
- 19.
- 20.
- 21.
- 22. “จบการนาเสนอแล้วครับ” นายวีระพล ภูมิยิ่ง คอมพิวเตอร์ศึกษาปี 1หมู่ 2 รหัส 548144218 อาจารย์ณฐนันท์ สีดาแก้ว ั 1500101 ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบค้น ขอบคุณครับ อิสระอยูที่ใจ ไปไหน ไป “ ่ เลย”