1 Εισαγωγικές Έννοιες, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Γ΄ Γυμνασίου, σελ. 11-13

1. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ,
Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

3. Ο Αριστοτέλης υποστήριξε ότι
ο άνθρωπος είναι «φύσει
πολιτικό ον». Τι νομίζετε ότι
σημαίνει αυτό;
Η άποψη του Αριστοτέλη
πιστεύετε ότι ισχύει και
για τα ζώα;

4. Σχολιάζουμε τον πίνακα 1.1/ σελίδα
12 του σχολικού βιβλίου.

5. Μαύρος ρινόκερος (απειλούμενο είδος) σε πάρκο Άγριας
Ζωής στην Κένυα, Photographer Ami Vitale

6. Charlie Chaplin –
Eating Machine
Οι Μοντέρνοι Καιροί είναι
κινηματογραφική ταινία του
Τσάρλι Τσάπλιν που γυρίστηκε
το 1936. Στην ταινία
εμφανίζεται ο γνωστός
αλητάκος με το χαρακτηριστικό
καπέλο και μουστάκι, ο οποίος
αγωνίζεται να επιβιώσει στον
μοντέρνο, βιομηχανοποιημένο
κόσμο. Το φιλμ έχει φόντο το
μεγάλο οικονομικό και
χρηματιστηριακό κραχ του
1929 και αποτελεί ένα σχόλιο
στην απεγνωσμένη εύρεση
εργασίας σε μια κοινωνία με
τεράστια ανεργία καθώς και
στην οικτρή οικονομική
κατάσταση των ανθρώπων.
Τέλος στην ταινία γίνονται
ειρωνικές αναφορές για την
έντονη βιομηχανοποίηση και
την επιρροή που κατά τον
Τσάπλιν έχει αυτή στις
συνθήκες εργασίας.

7. Ο τελικός λόγος, στόχος ή σκοπός, για
τον οποίο οι άνθρωποι (που αγαπούν από
φυσικού τους την ελευθερία και την
κυριαρχία επί των άλλων) επιβάλλουν
περιορισμούς στον εαυτό τους
(περιορισμούς που χαρακτηρίζουν τη ζωή
σε μια πολιτική κοινότητα), είναι η
πρόνοια για την αυτό-συντήρησή τους και
κατ' επέκταση για μια πιο ευχάριστη ζωή.
Τόμας Χομπς. Λεβιάθαν

8. η ανάγκη του ανθρώπου να
συμβιώνει με το συνάνθρωπό του
Τη δημιουργία του
ανθρώπινου πολιτισμού

11. Η ύπαρξη κοινωνιών είναι ένα φαινόμενο
που το συναντάμε σε όλο τον κόσμο.
Πιστεύετε ότι όλες οι κοινωνίες
λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο;

13. Διαβάστε το κείμενο της επόμενης
διαφάνειας, στο οποίο ένας φύλαρχος από
το νησί Τιαβέα του Νότιου Ειρηνικού
καταγράφει τις εντυπώσεις του από το
πρώτο ταξίδι του στην Ευρώπη στις αρχές
του προηγούμενου αιώνα. Τι παρατηρείτε;
Ο Παπαλάνγκι, Οι λόγοι του φυλάρχου απ’ το νησί
Τιαβέα του Νότιου Ειρηνικού (εκδόσεις Ύψιλον, 30 – 33)

14. Ο Παπαλάνγκι [= ο λευκός] κατοικεί σαν το μύδι σ’ ένα σκληρό καβούκι. Ζει ανάμεσα σε πέτρες.
Πέτρες είναι γύρω του, δίπλα του και πάνω του. Η καλύβα του μοιάζει μ’ ένα όρθιο μπαούλο από
πέτρα. Ένα μπαούλο με πολλά συρτάρια και πολλές τρύπες.
Στις καλύβες τώρα συμβαίνει να κατοικούν περισσότεροι άνθρωποι απ’ όσοι ζουν σ’ ένα μόνο
χωριό της Σαμόας και γι’ αυτό πρέπει κανείς να ξέρει ακριβώς το όνομα της Άιγκα [= οικογένειας]
που θέλει να επισκεφτεί. Γιατί κάθε Άιγκα έχει για τον εαυτό της ένα ιδιαίτερο μέρος του πέτρινου
μπαούλου ή επάνω ή κάτω ή στο κέντρο, αριστερά ή δεξιά ή στη μέση. Και μία Άιγκα συχνά δεν ξέρει
τίποτα απολύτως για τις άλλες, λες και δεν τους χωρίζει μόνο ένας πέτρινος τοίχος, αλλά είναι σαν
να βρίσκονται ανάμεσά τους πολλές θάλασσες. Συχνά δεν ξέρουν τα ονόματά τους, κι αν συναντηθούν
στην τρύπα της εισόδου, χαιρετιούνται μόλις και μετά βίας ή μουρμουρίζουν μέσα από τα δόντια τους
κάτι στον άλλο σαν κάτι εχθρικά έντομα.
Ένας Σαμοανός σύντομα θα έσκαγε μέσα σ’ ένα τέτοιο μπαούλο, γιατί από πουθενά δεν
μπαίνει καθαρό αεράκι, όπως συμβαίνει σε κάθε καλύβα της Σαμόας. Επίσης και οι μυρωδιές του
μαγειρείου ζητούν διέξοδο. Συνήθως όμως ο αέρας που μπαίνει απέξω δεν είναι πολύ καλύτερος και
δύσκολα καταλαβαίνει κανείς πώς ένας άνθρωπος καταφέρνει εδώ να επιζήσει και πώς δε γίνεται
από τη νοσταλγία πουλί, πώς δεν του φυτρώνουν φτερούγες, ώστε να μπορέσει να πετάξει μακριά,
εκεί όπου είναι ο αέρας και ο ήλιος.
Με αυτόν τον τρόπο ζουν στην Ευρώπη τόσοι άνθρωποι, όσα είναι τα φοινικόδεντρα που
φυτρώνουν στη Σαμόα και ακόμη περισσότεροι μάλιστα. Μερικοί θα νοσταλγούν ίσως πολύ το δάσος
και τον ήλιο και το άφθονο φως. Αυτό ωστόσο θεωρείται γενικά αρρώστια, που θα πρέπει κανείς να
καταπολεμήσει μέσα του.

15. Στη Σαουδική
Αραβία, οι
άνδρες και οι
γυναίκες πρέπει
να έχουν
ξεχωριστές
γαμήλιες
δεξιώσεις σε
δημόσιους
χώρους. Πολλά
ζευγάρια
επιλέγουν να
κάνουν τους
γάμους τους
στο εξωτερικό,
έτσι ώστε να
μπορούν να
γιορτάσουν
μαζί. Manama,
Bahrain,
Photographs by
Tasneem
Alsultan

16. Ψαράδες
πιάνουν
ερωδιούς στο
Ινδό ποταμό.
Πλησιάζουν
ανυποψίαστα
πουλιά
φορώντας ως
καλύμματα
κεφαλής
ταριχευμένα
πουλιά.
Photographs
by Randy
Olson

17. Στα μαθήματα τις
Ιστορίας
γνώρισες
τις αρχαίες
κοινωνίες (της
Μεσοποταμίας,
της Αιγύπτου,
του Ελληνικού
χώρου) και
αργότερα τη
Ρωμαϊκή, τη
Βυζαντινή, τη
Μεσαιωνική και
τη βιομηχανική
κοινωνία
Στη
Γεωγραφία
μελέτησες
τη σύγχρονη
Ελληνική,
Αμερικανική,
Αιγυπτιακή
κοινωνία.
Γνώρισες αυτές τις
κοινωνίες
μελετώντας
τον υλικό
πολιτισμό τους
(τρόπο ζωής,
τεχνολογία, τρόπους
παραγωγής, τέχνες)
τον πνευματικό
πολιτισμό τους
(γλώσσα, νόμους,
θρησκεία, αξίες,
επιστήμες,
γράμματα)
Ο
επομένως είναι
αυτός που
χαρακτηρίζει
κάθε
και τη διακρίνει
από τις άλλες

18. σχετικά
μεγάλο
οργανωμένο
διαρκεί
στο
χρόνο
διακρίνεται με
βάση τον
πολιτισμό του
(υλικό, π.χ.
τεχνολογία, και
πνευματικό, π.χ.
γλώσσα,
θρησκεία, νόμοι)

19. οργανωμένο
σύνολο
ατόμων που
δημιουργεί
πολιτισμό
απλή
συγκέντρωση
ατόμων,
χωρίς
οργάνωση

20. Αγόρια
φορούν
φούστες
χλόης κατά τη
διάρκεια της
τελετής
περιτομής
τους στη
Λαϊκή
Δημοκρατία
του Κονγκό.
Photographs
by Randy
Olson

21. Αυτόνομη
• γιατί έχει δικό της
πολιτισμό
Μεταβαλλόμενη
• γιατί επηρεάζεται από
άλλες κοινωνίες και
αλλάζει

22. Ο σιδηροδρομικός σταθμός Churchgate στη Βομβάη. Photographs by Randy Olson

24. Χωρικοί θρηνούν το θάνατο πέντε ανθρώπων που
σκοτώθηκαν όταν μια χειροβομβίδα εξερράγη στα
χέρια ενός ανθρώπου που επεδίωκε να αποσπάσει
χρήματα από μια οικογένεια στην περιοχή Badgam
του Κασμίρ στην Ινδία. Photographer Ami Vitale

26. προέρχονται από τη γέννησή του (π.χ. σώμα, πρόσωπο)
προέρχονται από την κοινωνία που ζει (π.χ. γλώσσα, θρησκεία κλπ.)

27. Εξόρυξη χρυσού στις όχθες του ποταμού
Prestea, Γκάνα. Photographs by Randy Olson

29. Ένας άνδρας τρώει στο μπροστινό μέρος ενός παλιού καταστήματος
στην Lorman, Μισισιπή. Photographs by Randy Olson

31. Κτηνοτρόφος βοοειδών σε κοιλάδα της νότιας
Μοντάνα. PHOTOGRAPH BY AMI VITALE

32. Ένα πρωινό, στη χώρα των Νοουράγων, όπου τα
καλοκαίρια είναι θερμά και υγρά και ο χειμώνας
παγωμένος, οι κάτοικοι, έντρομοι, ανακάλυψαν – ένας
ένας χωριστά – ότι έβγαλαν ουρά! Και τι δεν επινόησαν
για να την κρύψουν. Φαρδιά παντελόνια, φουντωτές
φούστες, ευρύχωρους ριχτούς σάκους. Καθώς, όμως
ανακάλυπταν πως και σε άλλους φύτρωσε στο ίδιο
περίπου σημείο μια ουρά, τα πράγματα άλλαξαν ριζικά. Η
ουρά ξαφνικά αποδείχτηκε εξαιρετικά χρήσιμη για την
κινητικότητά τους, αλλά και στη μεταφορά πραγμάτων,
καθώς και στο άνοιγμα και κλείσιμο της πόρτας, όταν τα
χέρια δεν ήταν διαθέσιμα. Οι σχεδιαστές ρούχων
άρχισαν να τροποποιούν τα μοντέλα τους για την
ανάδειξη και την αξιοποίηση του καινούργιου μέλους του
σώματος. Και ξαφνικά, εκείνοι οι λίγοι που δεν έτυχε να
βγάλουν ουρά, άρχισαν να φαίνονται σε άλλους
«διαφορετικοί» και σ’ άλλους σαν «φρικιά».
Τι ντροπή, θεέ μου, άνθρωπος χωρίς ουρά!
Σταυρούλα Πολυχρονοπούλου – Ζαχαρογέωργα,
Ανιχνεύοντας το σήμερα, προετοιμάζοντας το αύριο, 104
Τελικά ποιο στοιχείο
ενοχλούσε πραγματικά τους
Νοουράγους;

33. Ένας βουδιστής μοναχός στο Μπουτάν.
Photographer Ami Vitale