Σήμερα θα χρειαζόταννα
συμπληρώσουμε πολλές ακόμα
ερωτήσεις, όπως «Ποιο είναι το
επάγγελμά σου;» «Τι ενδιαφέροντα
έχεις;» στην πρώτη μας γνωριμία με
ένα άτομο για να το προσδιορίσουμε.
Μόνον αν επισκεπτόμασταν έναν
άλλον πλανήτη θα αρκούσε η
ταυτότητα «Άνθρωπος: κάτοικος της
Γης» για να μας προσδιορίσει.
Οι κοινωνικές ομάδεςεπομένως, έχουν: α) συγκεκριμένη οργάνωση και αυτό τις
διακρίνει από τις τυχαίες συναθροίσεις ατόμων, όπως τα άτομα που περιμένουν σε μία
στάση, β) συχνή επικοινωνία μεταξύ τους, γ) κοινούς σκοπούς που μπορεί να
είναι επαγγελματικοί, οικονομικοί, πολιτικοί, κοινά ενδιαφέροντα κ.ά. και δ) μέσα
από τη συμμετοχή τους σε αυτές τις ομάδες τα άτομα συνειδητοποιούν ότι αποκτούν
την αίσθηση του «εμείς», δηλαδή μια ταυτότητα, κοινή με τα άλλα μέλη της
ομάδας, όπως π.χ. την ταυτότητα του εθελοντή, του μαθητή, του δημότη, του αθλητή.
9.
2.1 Διακρίσεις καιχαρακτηριστικά των
κοινωνικών ομάδων
2.1.2 Διακρίσεις των κοινωνικών ομάδων
10.
Οι κοινωνικές ομάδες
μπορούννα διακριθούν σε:
μικρές ή
μεγάλες με
βάση το
μέγεθός τους
(χωριό -
αθλητική
ομάδα)
ομάδες
περισσότερο ή
λιγότερο
οργανωμένες
με βάση την
οργάνωσή τους
(σχολείο-
παρέα)
ομάδες
μεγάλης
διάρκειας ή
προσωρινές
με βάση τη
διάρκειά τους
(οικογένεια -
επιτροπή
διαμαρτυρίας)
ομάδες
πρωτογενείς και
δευτερογενείς
ομάδες
ανοικτές και
κλειστές
2.1.2 Διακρίσεις των κοινωνικών ομάδων
►Πρωτογενείς ομάδες: Εντάσσονταιόλοι. Επίδραση σε ολόκληρη την προσωπικότητα.
► Δευτερογενείς ομάδες: Ένταξη από επιλογή. Επίδραση σε ορισμένες πλευρές της ζωής.
► Ανοικτή ομάδα: Ελεύθερη συμμετοχή του ατόμου ή με τυπική προϋπόθεση.
► Κλειστή ομάδα: Τα άτομα γίνονται δεκτά με αυστηρές προϋποθέσεις.
Συμπληρώστε τον πίνακα
15.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝΟΜΑΔΩΝ
ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΤΗΤΑ
ομοιόμορφος χαρακτήρας τρόπου ζωής (παράδειγμα: ξένη
μουσική και τρόπος διασκέδασης κοινός σε πολλές χώρες)
και επέκταση ανθρώπινης δραστηριότητας σε παγκόσμιο
επίπεδο (π.χ. πολυεθνικές εταιρείες)
Παγκοσμιότητα
συμβίωση πολλών και διαφορετικών
κοινωνικών, εθνικών, θρησκευτικών ομάδων
(παράδειγμα: ξένοι μετανάστες)
Πολυπολιτισμός
16.
Προκαταλήψεις και διακρίσειςσε βάρος των κοινωνικών ομάδων
Η σύγχρονη δημοκρατική
κοινωνία πρέπει να εξασφαλίζει
στα άτομα όλων των ομάδων
συνθήκες ελευθερίας και
ισότητας. Συχνά η ταυτότητα
που δίνει στα άτομα η
συμμετοχή τους σε μία ομάδα
(π.χ. Έλληνας ή χριστιανός ή
οπαδός αθλητικής ομάδας) τα
οδηγεί σε αρνητικές στάσεις
απέναντι σε άτομα
διαφορετικών ομάδων.
Τι είναι οι
προκαταλήψεις; Ποιες
είναι οι πιο
συνηθισμένες μορφές
προκαταλήψεων;
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ
17.
Προκαταλήψεις είναι οιαρνητικές συνήθως
αντιλήψεις και εικόνες για άτομα άλλων ομάδων
που δε στηρίζονται στην πραγματικότητα.
18.
«Έχω ένα όνειροότι κάποια μέρα
τα τέσσερα μικρά παιδιά μου θα
ζήσουν σε μια χώρα όπου δε θα
κρίνονται από την απόχρωση του
δέρματός τους, αλλά από το
περιεχόμενο του χαρακτήρα
τους… Ότι μια μέρα μικρά μαύρα
αγόρια και κορίτσια θα μπορούν
να ενώσουν τα χέρια τους μαζί με
τα λευκά παιδιά σαν αδέρφια…
Εκείνο για το οποίο η δικιά μας
γενιά θα μετανιώσει πικρά δεν θα
είναι τόσο η σκληρότητα και οι
αδικίες των κακών ανθρώπων,
όσο η απαράδεκτη σιωπή των
καλών….»
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ εκφωνώντας τον περίφημο
λόγο του «I have a dream» σε 250 χιλιάδες ανθρώπους
στην Ουάσιγκτον στις 28 Αυγούστου 1963.
Σε ποιο ζήτημα αναφέρεται ο Μάρτιν
Λούθερ Κινγκ; Τι προσδοκά;
Μία τάξη, φυλετικάδιαχωρισμένη
Το 1968 μία ημέρα μετά τη
δολοφονία του Μάρτιν
Λούθερ Κινγκ η Jane Elliott,
μία δασκάλα, βαθύτατα
επηρεασμένη από την
έκρυθμη τότε κατάσταση στην
Αμερικάνικη κοινωνία
αποφάσισε να κάνει ένα
πείραμα στους μαθητές της,
σε ένα σχολείο της Iowa.
Το αποκαλυπτικό
αυτό πείραμα
αφορούσε τον
ρατσισμό και την
προκατάληψη στη
διαφορετικότητα.
Χώρισε τους μαθητές
της σε δύο ομάδες,
εκείνους με γαλάζια
μάτια κι εκείνους με
καφέ μάτια, και
αποφάσισε να τους
δώσει ένα μάθημα κατά
των φυλετικών
διακρίσεων.
Ο ρατσισμός αρχίζειόταν η διαφορά, πραγματική ή
φανταστική, προβάλλεται για να δικαιολογήσει μια
επίθεση. Επίθεση που στηρίζεται στην ανικανότητα
κατανόησης του άλλου και έναρξης διαλόγου.
Από την ετυμολογία του όρου είναι φανερό ότι ο
ρατσισμός αρχικά περιορίζεται στην έννοια της φυλής,
της «ράτσας». Σταδιακά ωστόσο το περιεχόμενο του
όρου διευρύνθηκε. Ο όρος «ρατσισμός» τελικά
συμπεριέλαβε κάθε περιφρονητική συμπεριφορά
απέναντι σε συνανθρώπους που εμφανίζουν κάποια
ιδιαιτερότητα συγκριτικά προς την πλειοψηφία των
μελών ενός συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου.
23.
Να μελετήσετε τασκίτσα που ακολουθούν και να
σημειώσετε τη ρατσιστική συμπεριφορά που
διακρίνετε σε αυτά:
29.
ΑΙΤΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ
Δέος προςκαθετί άγνωστο και
διαφορετικό.
Έμφυτη επιθυμία να ανήκουμε σε ένα ομοιογενές
σύνολο, ώστε να νιώθουμε ασφαλείς.
Συμπλέγματα κατωτερότητας, που για να τα
«καλύψουμε», πείθουμε τον εαυτό μας ότι είμαστε
εκ φύσεως ανώτεροι από άλλους.
Εγωισμός, επιθυμία επίδειξης της
ανωτερότητάς μας.
Πολλές ταινίες αναφέρονταιστα προβλήματα ομάδων που γίνονται αντικείμενο προκαταλήψεων και
διακρίσεων. Η «Πολίτικη κουζίνα» του Τ. Μπουλμέτη θέτει το πρόβλημα των προσφύγων της Μ. Ασίας,
«Η ζωή είναι ωραία» του Ρ. Μπενίνι αφορά τις διώξεις των Εβραίων από το καθεστώς του Χίτλερ, οι
ταινίες «Γκάντι» του Ρ. Αττένμπορο και «Λώρενς της Αραβίας» του Ντ. Λυν αναφέρονται στους αγώνες
εθνικών ομάδων που δέχονταν τις διακρίσεις και την καταπίεση την περίοδο της αποικιοκρατίας, η ταινία
της Τ. Μαρκετάκη «Λόγια της Σιωπής», για τους μη ακούοντες, θέτει τα προβλήματα αυτής της ομάδας
ατόμων με ειδικές ανάγκες.
Κοινωνικότητα – ηανάγκη του ατόμου
να ανήκει σε ένα σύνολο (π.χ. παρέες)
κοινά ενδιαφέροντα ή συμφέροντα (π.χ. αθλητικοί σύλλογοι,
πολιτικές νεολαίες, εθελοντικές ομάδες, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις)
ανάγκη μίμησης και απόκτησης
ταυτότητας (π.χ. χούλιγκανς, ομάδες
μουσικών ενδιαφερόντων όπως ροκ, χέβυ μέταλ,
νιού γουέϊβ)
ανάγκη ανάδειξης (π.χ. ηγέτες διαφόρων κοινωνικών ομάδων)
Λόγοι ένταξης στις κοινωνικές ομάδες
Βασική επιδίωξη κάθεομάδας
είναι να διατηρεί τη συνοχή
της. Όσο εξυπηρετείται ο
κοινός σκοπός και
επιτυγχάνονται οι κοινοί
στόχοι, είναι φυσικό να
ενισχύονται οι δεσμοί των
μελών της κοινωνικής ομάδας.
Τα μέλη επικοινωνούν συχνά
μεταξύ τους, υπακούουν σε
κοινούς κανόνες, έχουν κοινές
αξίες και εμπειρίες,
χρησιμοποιούν μια κοινή
«γλώσσα», όπως π.χ.
συμβαίνει με μια παρέα
συμμαθητών ή με τους
συναδέλφους σε ένα χώρο
εργασίας.
Διατήρηση συνοχής ομάδας
43.
Διάλυση της ομάδας
Ανο κοινός στόχος
πάψει να υπάρχει
γιατί
έχει επιτευχθεί
άλλαξαν τα ενδιαφέροντα
των ατόμων
υπήρξαν διαφωνίες
αποτυχίες
η κοινωνική ομάδα
μπορεί να διαλυθεί.
Όταν διαμορφώνονται νέες
ανάγκες, κάποιες κοινωνικές
ομάδες καταργούνται και
δημιουργούνται νέες, οι οποίες
δίνουν νέες ταυτότητες στα άτομα.
Με αυτόν τον τρόπο με την
πτώση της δικτατορίας
έπαψαν να υπάρχουν οι
ομάδες φοιτητών που
εναντιώθηκαν στο
καθεστώς και
δημιουργήθηκαν νέες
ομάδες με άλλους στόχους,
όπως οι φοιτητικοί
σύλλογοι.
44.
Ομάδες φοιτητών στηνκατάληψη της Νομικής
και του Πολυτεχνείου στη διάρκεια της
δικτατορίας.
Οι ομάδες δημιουργούνται όταν εξυπηρετούν κάποιες ανάγκες και
διαλύονται όταν οι στόχοι τους ικανοποιηθούν. Οι ομάδες
φοιτητών στη διάρκεια της δικτατορίας (1967-1974) ικανοποίησαν
το στόχο τους που ήταν η ανατροπή του δικτατορικού καθεστώτος
45.
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Βιετνάμέχει αρχίσει και η αμερικανική νεολαία
αντιτίθεται, πραγματοποιώντας ειρηνική πορεία προς το
Πεντάγωνο. Εκεί συναντά στρατιώτες παρατεταγμένους, με τα
όπλα τους στραμμένα προς τους διαδηλωτές. Μια γυναίκα
πλησιάζει και αφήνει ένα λουλούδι στην κάννη του όπλου ενός
στρατιώτη. Έκτοτε, γίνεται σήμα κατατεθέν της αντιπολεμικής
συνείδησης του αμερικανικού λαού αλλά και όλου του κόσμου.
Οι ομάδες δημιουργούνται όταν
εξυπηρετούν κάποιες ανάγκες και
διαλύονται όταν οι στόχοι τους
ικανοποιηθούν. Οι αντιπολεμικές ομάδες
στην Αμερική του '60 έπαψαν να υπάρχουν
όταν τελείωσε ο πόλεμος στο Βιετνάμ.
46.
Τι να πρωτοδιαλέξειςαπό τα αντιπολεμικά
τραγούδια του Μπομπ Ντίλαν; Το «Masters
of War» προέρχεται από τον δίσκο «The
Freewheelin' Bob Dylan» του 1963, η
μελωδία του βασίζεται σε παραδοσιακό
αμερικανικό τραγούδι, ενώ οι στίχοι του
ξάφνιασαν και τον ίδιο τον Ντίλαν που το
έγραψε. «Δεν συνηθίζω να ερμηνεύω
τραγούδια που εύχονται κάποιος να
πεθάνει» αναφέρεται στο εσώφυλλο του
δίσκου. Το τραγούδι είναι ένα ανάθεμα για
τα αφεντικά της βιομηχανίας όπλων.