1. Η βσδαληηλή ηέτλε
Θ Αρχιτεκτονικι
Θ Ηωγραφικι
Μικρογραφία-Μικροτεχνία-
Μικρογλυπτικι
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 1

2. Οη βαζηθές περίοδοη
 Θ Ιουςτινιάνεια περίοδοσ (7οσ αι.)
 Θ περίοδοσ τθσ Εικονομαχίασ (8οσ – 9οσ αι.)
 Θ περίοδοσ τθσ Μακεδονικισ δυναςτείασ
(10οσ αι.)
 Θ περίοδοσ τθσ κρίςθσ (11οσ – 13οσ αι.)
 Θ Παλαιολόγεια περίοδοσ (14οσ – 15οσ αι.)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 2

3. Οη αρτηηεθηοληθοί ρσζκοί
 Βαςιλικι
 Βαςιλικι με τροφλο
 Εγγεγραμμζνοσ ςταυροειδισ με τροφλο
 Πεντάτρουλοσ
 Οκταγωνικόσ τφποσ
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 3

4. Η βαζηιηθή
 Ορκογϊνιο παραλλθλόγραμμο ςχιμα
 Σο τριμερζσ Ιερό Βιμα εξζχει ςτα πλάγια, ζχει τρεισ
τρίπλευρεσ αψίδεσ ςτθν ανατολικι πλευρά και νάρκθκα ςτθ
δυτικι.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 4

5. Ο Αγ. Γεκήηξηνο ηεο Θεζ/θεο
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 5

6. Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 6

7. Η ηροσιαία βαζηιηθή
Σα βαςικά χαρακτθριςτικά τθσ ιταν ζνασ κεντρικόσ χϊροσ που
καλυπτόταν από τροφλο (προςκικθ τον 6ο αι.), ο οποίοσ ςτθριηόταν ςε
τζςςερισ ογκϊδεισ πεςςοφσ, με τθ μεςολάβθςθ τόξων και ςφαιρικϊν
τριγϊνων.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 7

8. Η Αγία Σνθία ηεο Θεζ/θεο
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 8

9. Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 9

10. Η Αγία Σνθία ηεο Κωλ/πνιεο
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 10

11. Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 11

12. Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 12

13. Εγγεγρακκέλος ζηασροεηδής
κε ηρούιο
Oι ναοί ςτουσ οποίουσ ο ςταυρόσ εγγραφόταν (ςχθματιηόταν) μζςα ςε
τετράγωνο και τον τροφλο ςτιριηαν τζςςερισ κίονεσ, ονομάηονται
τετρακιόνιοι ςταυροειδείσ εγγεγραμμζνοι. ΢τουσ ναοφσ αυτοφσ το
τριμερζσ ιερό προςτζκθκε ςτον κυρίωσ ναό, ςτο ορκογϊνιο ςχιμα του
οποίου εγγραφόταν ο ιςοςκελισ ςταυρόσ.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 13

14. Άγηνη Θεόδωξνη – Άγηνη Απόζηνινη
11νο – 12νο αη. (Αζήλα)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 14

15. Η Καπληθαξέα 11νο – 12νο αη.
(Αζήλα)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 15

16. Η Παλαγία ηωλ Χαιθέωλ
11νο αη. (Θεζ/θε)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 16

17. Ο πεληάηροσιος ρσζκός
΢ε οριςμζνεσ περιπτϊςεισ καταςκευάηονται τροφλοι και
πάνω από κάκε κεραία του ςταυροφ.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 17

18. Ο οθηαγωληθός ρσζκός
Ο τροφλοσ ςτθρίηεται ςε ζνα οκτάγωνο: Μονι Δαφνίου,
Μονι Χίου, Όςιοσ Λουκάσ (φωτό), Άγιοι Θεόδωροι Μυςτρά.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 18

19. Η Μνλή Γαθλίνπ (Αζήλα)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 19

20. Άγηνη Θεόδωξνη (Μπζηξάο)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 20

21. Επίδραζε ηες Βσδαληηλής
αρτηηεθηοληθής
(Άγηνο Μάξθνο ηεο Βελεηίαο)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 21

22. Γεληθές επηζεκάλζεης
 Σο μζγεκοσ και ο πλοφτοσ των ναϊν είναι ανάλογα
τθσ οικονομικισ κατάςταςθσ του Βυηαντίου.
 Οι εξωτερικζσ επιφάνειεσ προδίδουν ςυνικωσ
προχειρότθτα· εξαίρεςθ κατά τθν περίοδο τθσ
Μακεδονικισ δυναςτείασ.
 Οι εςωτερικοί χϊροι κοςμοφνται με α)
ψθφιδωτά, β) τοιχογραφίεσ, γ) φορθτζσ εικόνεσ
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 22

23. Η Ζωγραθηθή πρηλ ηελ Εηθολοκατία
7ος αη.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 23

24. Η περίοδος ηες Εηθολοκατίας
 Κυριαρχοφν οι ανεικονικζσ αντιλιψεισ
 Οπιςκοδρόμθςθ τθσ κρθςκευτικισ
ηωγραφικισ
 Καταςτροφζσ ζργων τζχνθσ
 ΢υμβολικζσ και φυςιοκρατικζσ
παραςτάςεισ
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 24

25. Σπκβνιηθέο θαη θπζηνθξαηηθέο παξαζηάζεηο (από εθθιεζίεο ηεο Νάμνπ).
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 25

26. Ο ζρίακβος ηωλ εηθόλωλ
Η Θενηόθνο βξεθνθξαηνύζα (αξηζηεξά), Η ζηαύξωζε: ε παιαηόηεξε
θνξεηή εηθόλα (δεμηά) 7νο & 8νο αη.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 26

27. Η περίοδος ηες Μαθεδοληθής
δσλαζηείας
Από το 843 και ςε όλθ τθν υπόλοιπθ περίοδο του Βυηαντίου θ
διακόςμθςθ των ναϊν βαςίηεται ςτο ακόλουκο
εικονογραφικό πρόγραμμα:
 Στον κατακόρυφο άξονα δεςπόηει ςτον τροφλο ο
Χριςτόσ Παντοκράτορασ περιςτοιχιςμζνοσ από τισ αγγελικζσ
δυνάμεισ και τουσ προφιτεσ.
 Στα ςφαιρικά τρίγωνα απεικονίηονται οι Ευαγγελιςτζσ
που κατζγραψαν τα γεγονότα τθσ Ενςάρκωςθσ και που
ςυνδζουν τθν ουράνια ςφαίρα με τθ γιινθ.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 27

28.  Στθν αμζςωσ κατϊτερθ ηϊνθ απεικονίηονται τα
γεγονότα που αφθγοφνται τθ ηωι του Χριςτοφ ςτθ γθ, ο
Χριςτολογικόσ δθλαδι κφκλοσ. Οι παραςτάςεισ αυτζσ, που
είναι ςυνικωσ δϊδεκα (Ευαγγελιςμόσ, Γζννθςθ, Βάπτιςθ,
Τπαπαντι, Ζγερςθ του Λαηάρου, Βαϊοφόροσ, ΢ταφρωςθ,
Κάκοδοσ ςτον 'Aδθ, Μυροφόροι, Ανάλθψθ, Πεντθκοςτι,
Κοίμθςθ τθσ Θεοτόκου), τοποκετοφνται ςτο ναό κυκλικά,
κατά τθ φορά των δεικτϊν του ρολογιοφ, ξεκινϊντασ από τον
Ευαγγελιςμό, που απεικονίηεται μπροςτά ςτο ιερό.
 Στθν κατϊτερθ ηϊνθ του ναοφ, που αντιπροςωπεφει τθ
γιινθ ςφαίρα, ςχεδόν ςτο ίδιο φψοσ με τουσ πιςτοφσ,
παριςτάνονται ολόςωμοι άγιοι, μάρτυρεσ, ςτρατιωτικοί και
μοναχοί.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 28

29.  Στον οριηόντιο άξονα του ναοφ κυριαρχεί θ μορφι τθσ
Παναγίασ, ςτθν αψίδα του ιεροφ. Θ Παναγία αποτελεί το
φορζα τθσ Eνςάρκωςθσ, το ςυνδετικό κρίκο ανάμεςα ςτουσ
ανκρϊπουσ και το Θεό και δζεται για τθ ςωτθρία τουσ.
 Στον θμικφλινδρο τθσ αψίδασ, μζςα δθλαδι ςτο Ιερό,
κακιερϊνονται κζματα που ςχετίηονται με τθ Θεία
Λειτουργία που τελείται ςτο χϊρο. Σζτοια είναι θ Κοινωνία
των Αποςτόλων κακϊσ και οι ιεράρχεσ, που μζχρι τισ αρχζσ
του 12ου αιϊνα παριςτάνονταν μετωπικοί.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 29

30. Η κλεκεηαθή δωγραθηθή
Ψεθηδωηά από ηε Μνλή ηνπ Οζίνπ Λνπθά (11νο αη.)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 30

31. Ψεθηδωηά από ηε Μνλή ηεο Χίνπ (11νο αη.)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 31

32. Ψεθηδωηό από ηε Μνλή Γαθλίνπ (11νο αη.)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 32

33. Ψεθηδωηά από ηελ Αγία Σνθία ηεο Κωλζηαληηλνύπνιεο
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 33

34. Τνηρνγξαθία από ηνλ ηξνύιν ηεο Παλαγίαο ηεο Πξωηόζξνλεο ζην Χαιθί ηεο Νάμνπ. 1052 κ.Χ.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 34

35.  Ο Αξράγγεινο Μηραήι. Λεπηνκέξεηα ηνηρνγξαθίαο από ηνλ λαό ηνπ Αγ. Γεωξγίνπ ζην
Kubirnovo θνληά ζηελ Πξέζπα. 1191 κ.Χ. (αξηζηεξά)
 Οη Απόζηνινη. Λεπηνκέξεηα από ηελ Κνίκεζε ηεο Θενηόθνπ ζην δπηηθό ηνίρν ηνπ Αγ.
Νηθνιάνπ ηνπ Καζλίηδε ζηελ Καζηνξηά. Τέιε 12νπ αηώλα. (δεμηά)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 35

36. Η Παιαηοιόγεηα περίοδος
 Περιορίηεται θ δθμιουργία ψθφιδωτϊν
 Ζμφαςθ ςτισ τοιχογραφίεσ και ςτισ φορθτζσ
εικόνεσ
 ΢κθνζσ γεμάτεσ πάκοσ
 Μεγάλοι καλλιτζχνεσ: Μανουιλ
Πανςζλθνοσ – Θεοφάνθσ ο Ζλλθνασ (Ρωςία)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 36

37.  Η κηθξή Παλαγία αλάκεζα ζηνπο ζενπάηνξεο Ιωαθείκ θαη Άλλα. Ψεθηδωηή
παξάζηαζε. (αξηζηεξά)
 Ο Οίθνο ΙΣΤ΄ ηνπ Αθάζηζηνπ Ύκλνπ. Τνηρνγξαθία από ηνλ λαό ηνπ Αγ. Νηθνιάνπ
Οξθαλνύ, Θεζζαινλίθε 1310 – 1320 κ.Χ. (δεμηά)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 37

38.  Η Γέλλεζε ηνπ Χξηζηνύ. Τνηρνγξαθία ζην λαό ηεο Πεξηβιέπηνπ ζην Μπζηξά.
1360 – 1370 κ.Χ. (αξηζηεξά)
 Η Βαϊνθόξνο. Τνηρνγξαθία από ηνλ λαό ηεο Παληάλαζζαο ζην Μπζηξά. 1428 κ.Χ
(δεμηά)
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 38

39.  Η Θενηόθνο. Λεπηνκέξεηα από ηελ παξάζηαζε ηεο Μεγάιεο Γέεζεο ζηνλ
Καζεδξηθό Ναό ηνπ Δπαγγειηζκνύ ζηε Μόζρα. Έξγν ηνπ Θενθάλε ηνπ Έιιελα.
1405 κ.Χ.
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 39

40. Η Κρεηηθή ζτοιή
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 40

41. Οη αρτές ηες βσδαληηλής
δωγραθηθής
 Περιοριςμζνθ ελευκερία του
καλλιτζχνθ
 Απουςία βάκουσ
 Αδιαφορία για τισ φυςικζσ
αναλογίεσ
 Μετωπικι απεικόνιςθ
 Αυςτθρότθτα
 Επιςθμότθτα

Ματαιότθτα του φυςικοφ κόςμου
Αιωνιότθτα τθσ μετά κάνατον ηωισ
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 41

42. Μηθρογραθία – Μηθροηετλία -
Μηθρογισπηηθή
 Σα βυηαντινά χειρόγραφα κοςμοφνται με μικρογραφίεσ
 Ζργα μικροτεχνίασ & μικρογλυπτικισ από πολφτιμα
μζταλλα, ςμάλτο, ξφλο κι ελεφαντόδοντο
 Ποικιλία ςυνκζςεων
 Λεπτι επεξεργαςία
Ι.Π.ΑΜΠΕΛΑΣ sites.google.com/site/akisambelas 42