Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Waarderen van krantencollecties: een praktijkvoorbeeld - Overlegplatform voor erfgoedbibliotheken 2018

429 views

Published on

Spreker: Raf Schepers (Bibliotheek Hasselt Limburg)

Published in: Government & Nonprofit
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Waarderen van krantencollecties: een praktijkvoorbeeld - Overlegplatform voor erfgoedbibliotheken 2018

  1. 1. Waarderen van krantencollecties: een praktijkvoorbeeld 14.11.2018
  2. 2. 1. HOE VERLIEP HET WAARDEREN IN DE PRAKTIJK? 2. IMPRESSIES 3. CONCLUSIES
  3. 3. Hoe verliep het waarderen in de praktijk? 1.
  4. 4. Voorbereidend werk • Excel-bestand: uit Abraham met het krantenbezit van de partnerbibliotheken • Informatie verzamelen: uit de eigen catalogus, cardex- fiches, van collega’s enz. • Literatuur verzamelen: • Dr. Maurits De Vroede, De Belgisch-Limburgse pers van 1830 tot 1860, Leuven (éditions Nauwelaerts), 1963 • Geert Dusar, De Limburgse pers van 1830 tot aan wereldoorlog II, in: De Tijdspiegel, jaargang 32, 1977 • Microfilms: nakijken voor welke krantentitels er microfilms beschikbaar zijn OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 4
  5. 5. Basisgegevens verzamelen omtrent krantencollecties 1830-1914 • Invulfiche Melissa: vragen over • volume (BHL: 54 titels, vooral Limburg en Luik) • talen (BHL: 33 NL en 21 FR) • bewaarlocatie • relaties met andere collectieonderdelen (Limburgensia) • raadpleegbaarheid en gebruik, … • Op basis van deze invulfiche: concrete titels bepalen, die je gaat waarderen • Journal du Limbourg belge (Hasselt, 1840 – 1848) • De onafhankelyke der provincie Limburg: nieuws- en aenkondigingsblad (Hasselt, 1850 – 1914) • De Demer: nieuwsblad voor het arrondissement Hasselt en de provincie Limburg (Hasselt, 1878 – 1905) • Waarderingsfiche opstellen OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 5
  6. 6. Erfgoedwaarden bepalen (1) • Informatief: in de drie gevallen zeer hoog • Journal: kwalitatief-inhoudelijk de belangrijkste Limburgse krant in 19de eeuw • Onafhankelyke: 65 jaar de spreekbuis van de lokale katholieke strekking in Limburg • Demer: veel nieuws van liberale strekking uit Hasselt en bij uitbreiding de provincie Limburg • Historisch: in de drie gevallen zeer hoog • Journal: redactie door Jean Joseph Thonissen (1816-1891), naar hem is de Thonissenlaan in Hasselt vernoemd • Onafhankelyke: felle polemiek tussen Hasseltse drukker Milis en de liberale burgemeester Michel Arnold Bamps (1793-1865) • Demer: drukker en uitgever van de krant, Winand Klock (1850- 1908), was een invloedrijke figuur in het culturele verenigingsleven in Hasselt OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 6
  7. 7. Erfgoedwaarden bepalen (2) • Vormelijk: in de drie gevallen eerder laag • Lay-out, typografie en andere vormelijke aspecten zijn eerder van bescheiden esthetische waarde • Sociaal-maatschappelijk: in de drie gevallen eerder hoog • Journal: katholieke strekking • Onafhankelyke: katholiek, conservatief en uitgesproken anti- liberaal • Demer: uitgesproken liberaal en antiklerikaal • Niet enkel de levensbeschouwelijke zuilen, maar b.v. ook tal van culturele verenigingen, sportverenigingen of scholen kunnen er hun geschiedenis mee reconstrueren. OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 7
  8. 8. Comparatieve kenmerken (1) • Zeldzaamheid: in de drie gevallen zeer hoog • Journal: eerste jaargang zit enkel bij BHL, enkel de KBR heeft een vergelijkbare collectie vanaf 11 april 1841 • Onafhankelyke: enkel BHL en KBR hebben een nagenoeg volledige collectie • Demer: eerste jaargang zit enkel bij BHL • Compleetheid: in de drie gevallen zeer hoog • Journal: slechts 2 (!) ontbrekende nummers • Onafhankelyke: 89 nummers ontbreken op 65 jaargangen (ruim 98% is dus aanwezig) • Demer: slechts 4 nummers ontbreken OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 8
  9. 9. Voorbeeld van een cardex-fiche 99
  10. 10. Comparatieve kenmerken (2) • Complementariteit: in de drie gevallen eerder hoog • In de meeste gevallen zijn er slechts een tweetal complete collecties. Enkele instellingen hebben onvolledige jaargangen, die in een aantal gevallen aanvullend zijn. • Op basis van de huidige Abraham + zonder consultatie van Luikse bibliotheekcatalogi • Herkomst: in de drie gevallen eerder laag • stempels van de Provinciale Wetenschappelijke Bibliotheek, de 19de eeuwse stadsbibliotheek van Hasselt en van het P.A.D. • enkele banden van de bibliotheek Kleinseminarie Sint-Truiden • één band uit collectie Dr. C. Bamps • gedocumenteerd maar geen uitzonderlijk belang OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 10
  11. 11. Comparatieve kenmerken (3) • Conditie (o.b.v. steekproef): • Journal: gezien de ouderdom nog eerder hoog • Onafhankelyke: matig • Demer: eerste jaargangen matig, latere jaargangen nog heel behoorlijk en volledig • Aantal telkens terugkerende vaststellingen, los van kwaliteit van papier: foxing, herstellingen met kleefband, scheuren, vouwen,… • Toegankelijkheid en Gebruik: 2 x eerder laag, 1 x zeer laag • Journal: microfilm beschikbaar, gemiddeld twee raadplegingen per maand • Onafhankelyke: microfilm beschikbaar, gemiddeld tien raadplegingen per maand • Demer: geen microfilm beschikbaar, papieren krant slechts raadpleegbaar op gemotiveerd verzoek omwille van de fysieke conditie • Digitalisering zou de toegankelijkheid en het gebruik aanzienlijk verhogen. OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 11
  12. 12. Conditie • Voorpagina van eerste krant van een band zit vaak los en is erg gekreukt of gescheurd • Ingescheurde of afbrokkelende bladranden (materiaalverlies bij elke raadpleging) OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 12
  13. 13. Conditie (2) • Vouwen waardoor de tekst niet meer leesbaar is OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 13
  14. 14. Waardestelling of statement of significance • Samenvatting: van de betekenis en het belang van de krantentitel (alle kennis wordt hier samengebracht) • Beleid: kan als bijlage opgenomen worden in collectiebeleidsplan • Behoud & beheer: is het referentiepunt bij het formuleren van actiepunten hieromtrent OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 14
  15. 15. Impressies 2.
  16. 16. Journal du Limbourg belge (Hasselt, 1840 – 1848) • Eerste nummer van de eerste jaargang • woensdag 19 augustus 1840 OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 16
  17. 17. Afschaffing dagbladzegel 25 mei 1848 OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 17
  18. 18. De onafhankelyke der provincie Limburg: nieuws- en aenkondigingsblad (Hasselt, 1850 – 1914) • Krant van woensdag 13 december 1865 • Overlijden van “de eerste Koning der Belgen”, Leopold I OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 18
  19. 19. De onafhankelyke der provincie Limburg TIJDELIJKE VOETTEKST PRESENTATIE HASSELT 1919
  20. 20. De Demer: nieuwsblad voor het arrondissement Hasselt en de provincie Limburg (Hasselt, 1878 – 1905) • krant van zaterdag 22 april 1893 • nog geen echte krantenkoppen OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 20
  21. 21. invoering van het algemeen meervoudig stemrecht (1893) OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 21
  22. 22. Annonces en reclame OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 22
  23. 23. Conclusies 3.
  24. 24. Wat heeft het waarderen opgeleverd? • Vastleggen van impliciet aanwezige kennis: kennis verworven op basis van jarenlange ervaring werd nooit eerder op papier gezet of verwerkt in een collectieplan; veel informatie dreigt zo verloren te gaan wanneer bibliotheekmedewerkers met pensioen gaan. • Het objectiveren van een bepaald waardeoordeel over de eigen collectie: in collectiebeleidsplannen wordt regelmatig geponeerd dat men een significante, toonaangevende,… collectie heeft rond een bepaald thema, maar dit is niet altijd gebaseerd op objectief vergelijkingsmateriaal. • Bewustzijn creëren voor de dringende nood aan digitalisering: weinig instellingen beschikken over concrete cijfers m.b.t. de graad van verzuring van eigen krantencollecties, door een waardering wordt duidelijk welke collecties prioritair gedigitaliseerd moeten worden en eventueel verhuisd naar een geklimatiseerde ruimte, m.a.w. je kan gefundeerde beslissingen nemen. OVERLEGPLATFORM ERFGOEDBIBLIOTHEKEN KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL 14 NOVEMBER 2018 24

×