• Tipik olarakgüneş yanıklarında görülen yanıklardır
• Klinik olarak ağrı ve eritem ile karakterizedir
• Kendiliğinden 4-7 gün içinde iyileşen bir yanıktır
• Her hangi bir nedbe ya da iz bırakmadan iyileşir
I. Derece Yanık
• ağrı
• eritem
•bül
• parlak
• ıslak, kolayca kayar (cerrahi eldivenle tutulduğunda)
• yumuşak ve katlanabilir
Daha derin olanları
• daha az hassas olup gittikçe sertleşmeye başlarlar
• 2-4 hafta süre içinde iyileşir
II. Derece Yanık
Klinik olarak
Bu yanıklar normalolarak 10-14 gün içinde
nedbe bırakmadan ya da çok az nedbe bırakarak
kendiliğinden iyileşir (4 haftaya kadar uzayabilir)
İyileşme potansiyeli
• kıl foliküllerini iç yüzeyini astarlayan
• ter bezlerini iç yüzeyini astarlayan
• yağ bezlerini iç yüzeyini astarlayan
• yanık çevresindeki bazal hücrelerdir
II. Derece Yanık
26.
II. Derece yanıktaiyileşme
potansiyeli
• kıl folikülü
• ter bezi
• yağ bezi
iç yüzeylerindeki bazal
hücrelerden gelişir
II. Derece Yanık
• Ağrılı değil
•Eritem ve bül oluşmaz
• Dokunmakla serttir ve genellikle kurudur
• Rengi, karbonize olmamışsa, beyazdır
• Tutulup çekilen kıllar kolaylıkla çıkarlar
• Altta tromboze olmuş venler görülebilir
III. Derece Yanık
Klinik olarak
• Kendiliğinden iyileşerek kapanmazlar
• Tedavisi cerrahidir
• Erken eskar eksizyonu ve deri greftlemesi
Büyük Yanıklar
% 10(çocuk)-15(erişkin) ten büyük kısmi kalınlıkta
% 10 dan büyük tam kalınlıkta (çocuk - erişkin)
Orta (genişlikte) yanıklar
% 10 (çocuk) -15 (erişkin) kısmi kalınlıkta
% 2-10 tam kalınlıkta (çocuk - erişkin)
Küçük Yanıklar
% 10 (çocuk) -15 (erişkin) ten küçük kısmi kalınlıkta
% 2 den küçük tam kalınlıkta (çocuk - erişkin)
GENİŞLİKLERİNE GÖRE YANIKLAR :
43.
YANIK ŞOKU •endotel hücre boşlukları
• mikrovasküler devamlılığın
bozulması (masif katekolamin salgısı)
Miyokard depresyonu
ve
Yetersiz kardiyak output
Kan volume azalmasıHemokonsantrasyon
&
Viskosite artışı
Kan akımında yavaşlama
İskemi ve hipoksi
Kapiller permeabilite artışı
ÖDEM
Yakıcı etken
44.
YANIK ŞOKU
3- UZAKDOKU ve
ORGAN HASARLARI
Bulantı
Kusma
Paralitik ileus
Stress ülseri
Akut gastric ülser kanaması
Bakteriyel translokasyon
Akut tubuler nekroz
İnter-alveolar ödem
Gaz alışverişini bozulur
Miyokard depresyonu
ve
Yetersiz kardiyak output
YANIK ŞOKU KLİNİKBULGULARI :
• Rengin soluk olması
• Derinin nemli ve soğuk olması
• Yüzeyel venlerde kollaps
• Kapiller geri dolumda geçikme
• Hızlı nabız sayısı
• Hızlı ve yüzeyel solunum
• Hipotansiyon
• Hava açlığı
• İdrar miktarında azalma
48.
Yanıklı Hastada yapılacakİşlemler
1- Yanıklı hastada temel yaşam desteği (genel işlemler)
2- Yanık yarasına yapılacak erken girişimler (lokal işlemler)
3- Yanığın sistematik tedavisi
49.
1- Yanıkta yapılacakİlk (Genel) İşlemler
• Solunum yolunun açık tutulması
• Solunum distresinin çözülmesi
• Güvenilir 1 veya 2 damar yolu açmak
• Hastayı tamamen soyarak muayene
• Ağrı kesici ve sedatif vermek
• Üriner kateterizasyon yapmak
• Nazogastrik sonda yerleştirmek
• Yanma zamanı ve etkenini öğrenmek
• Çeşitli testler için kan almak
• CVP ölçmek için kateter yerleştirmek
• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
50.
Akut Solunum Zorluğuolan Yanık Hastada
1- inhalasyon yanığı
2- toksik gaz inhalasyonu
3- Baş-boyun bölgesi yanıkları
4- göğüs duvarı derin yanığı
Larinks ödemi entübasyon / trakeotomi
CO cehirlenmesi % 100 oksijen inhalasyonu
Bronko spazm İV bronkodilatatör
Karbon balgamı aspirasyon
Toraks sıkışması eskarotomi
KLİNİK TANI TEDAVİ
Belirtiler :Inhalasyon Yaralanmasında
-Anamnez
- Burun kıllarında yanık
- Burun delikleri ve ağız çevresi yanığı
- Yüz yanığı , Sakal bıyık yanığı
- Üst hava yolları ve retro-farenkste yanık bulguları
- Dil ve orofarenkste ödem
- Balgamda karbon taneleri
- Ses boğukluğu , hırıltı
- Dispne , taşipne
- Larenks ödemi
- Bronkoskop muayenesinde larenks, Trakea ve
bronşlarda yanık bulguları, karbon taneleri ve ödem
54.
Hastanın LOKAL yanıkyarası bakımı genel durum ve
hayati fonksiyonlar kontrol altına alınan kadar
ertelenir.
Ancak, şu üç gİrişim acil olarak yapılmalıdır.
1- YIKAMA ( kimyasal radyasyon, fosfor)
2- SOĞUTMA
3- ESKAROTOMİ
2- Yanıkta yapılacak İlk (Lokal) İşlemler
Sıcak Yaralanmasına bağlıHasar
İki Aşamada Oluşur ;
Birinci Aşama : İlk anda sıcağın sebeb olduğu
koagulasyon nekrozu-hücre hasarı ile olan sıcak
yaralanması
İkinci Aşama : İlerleyici dermal iskemi sonucu
(24-48 saat içinde) gelişen hücre ölümüne bağlı
geçikmiş yaralanma
İlk 30 dakikadayapılan soğutmanın yararları
• Yanık bölgesine lökositlerin yapışması azalır
• Tromboxane yapımı ve buna bağlı olarak
mikrotrombüslerin oluşumu azalır
• Protein denaturasyonu azalır
• Histamin’in salgılanması baskılanarak gelişecek
ödem miktarı azalır
• Yanık nekrozu ve derinliği azalır
• Yanık yarasına perfüzyon artar
• Yara iyileşme olayları daha erken başlar
62.
Hastanın LOKAL yanıkyarası bakımı genel durum ve
hayati fonksiyonlar kontrol altına alınan kadar
ertelenir.
Ancak, şu üç gİrişim acil olarak yapılmalıdır.
1- YIKAMA ( kimyasal radyasyon, fosfor)
2- SOĞUTMA
3- ESKAROTOMİ
2- Yanıkta yapılacak İlk (Lokal) İşlemler
3- ESKAROTOMİ
• Ekstremitededuyarsızlık
• Ekstremitede karıncalanma
• Parmaklarda artan ağrı
• Kapiller geri dolumda yavaşlama
Endikasyonları Bulguları
65.
Yanıklı Hastada yapılacakİşlemler
1- Yanıklı hastada temel yaşam desteği (genel işlemler)
2- Yanık yarasına yapılacak erken girişimler (lokal işlemler)
3- Yanığın sistematik tedavisi
66.
3- Yanığın sistematikTedavisi
• kan değerlerinin dengesi
• nitrojen dengesi
• immun sistem dengesi
• infeksiyonla savaş
• yara kapatılması
67.
3- Yanığın sistematikTedavisi
• kan değerlerinin dengesi
• nitrojen dengesi
• immun sistem dengesi
• infeksiyonla savaş
• yara kapatılması
Brooke Formülü
Kolloid %yanık X Kg X 0.5
Elektrolit % yanık X Kg X 1.5
%5 dekst. günlük ihtiyaç
Birinci Gün:
1. 8 saat : (Kolloid + Elektrolit + Gün. İht.) / 2
2. 8 saat : (Kolloid + Elektrolit + Gün. İht.) / 4
3. 8 saat : (Kolloid + Elektrolit + Gün. İht.) / 4
İkinci Gün
24 saat : (Kolloid + Elektrolit) / 2 + Gün. İhtiyaç
Üçüncü Gün
70.
Evans Formülü
Kolloid %yanık X Kg X 1
Elektrolit % yanık X Kg X 1
%5 dekst. günlük ihtiyaç
Birinci Gün:
1. 8 saat : (Kolloid + Elektrolit + Gün. İht.) / 2
2. 8 saat : (Kolloid + Elektrolit + Gün. İht.) / 4
3. 8 saat : (Kolloid + Elektrolit + Gün. İht.) / 4
İkinci Gün
24 saat : (Kolloid + Elektrolit) / 2 + Gün. İhtiyaç
Üçüncü Gün
71.
Parkland Formülü
Birinci Gün:
1.8 saat : Toplam / 2
2. 8 saat : Toplam / 4
3. 8 saat : Toplam / 4
İkinci Gün
Gün. İhtiyaç + ihtiyacı kadar Kolloid + Elektrolit
Elektrolit (Laktatlı Ringer) : % yanık X Kg X 4
72.
Yanık Tedavi İlkeleri
•İlk 8-12 saat içindeki aşırı sıvı kaybının
replasmanı
• Na.... 0.5 mEq / kg / % yanık
• Su.... 4.4 ml / kg / % yanık
• Plazma.... 0.35-0.50 ml / kg / % yanık (24-30
saatleri içinde.
• Özellikle erişkinlerde ilk 24 saat içinde kollod
replasmanının fazla anlamı yoktur.
73.
Elektrolit sıvılar 1-Isolyte, İzolit vs
2- Laktatlı Ringer
3- Serum Fizyolojik
Kolloidal sıvılar 1- Plazma
2- Human Albumin
3- Reomacrodex (Dextran)
4- Macrodex
5- Sentetik Protein solusyonları
3- Yanığın sistematikTedavisi
• kan değerlerinin dengesi
• nitrojen dengesi
• immun sistem dengesi
• infeksiyonla savaş
• yara kapatılması
- geçici yara kapama yöntemleri
- kalıcı yara kapama yöntemleri
88.
Geçici Yanık yarasıKapama ve Pansuman Materyalleri
Biyolojik Olanlar
Homogreft (Taze, Donmuş, Liyofilize)
Amnion Zarları (Taze, donmuş)
Ksenogreft (Taze, donmuş, Liyofilize)
Sentetik Olanlar
Kısa Süreli uygulanlar (Kapalı ve açık pans. yöntemleri)
Uzun Süreli uygulananlar ( Biobrane, Omiderm, Epigard, vd.)
• Yara Kapatılması
Dexpanthenol %5 Bephantolpom
Lidocain %5 Anestol pom
Gümüş sülfadiazine (%1) Silverdin , Silvaden krem
Mafenide Sülfat Sulfamylon krem
Nitrofurazon Furacin,Furaderm,Furagen pom
Povidon Iyot (%10) Betadine pom
Bacitracin Thiocilline pom
Polymyxin-B + Oxytetracycline Polimisin , Terramycin pom
Triticum Vulgare Sulu ekstresi Fitokrem
Gümüş nitrat solusyonu %0.5 Solusyon
1-a) Yanıkta Kullanılan Topik krem ve pomadlar
Etken madde Piyasa adı
I
II
ve
III
P
o
m
a
d
97.
Petrolatum jel emdirilmiştül Adaptic
Povidon Iyot emdirilmiş tül Inadine
Klorhexidin emdirilmiş tül Bactigrass
Framycetinsulfat emdirilmiş tül Sofra-Tüll
Nitrofurazon emdirilmiş gaz Furacinli gaz (klinikte)
Bizmuth tribromophenate emdirilmiş tül Xeroform
Parafin emdirilmiş tabakalar Jelonet
Paranet
Branolind
Vazelin emdirilmiş tabakalar Vazelinli gaz (klinikte)
1- b) Yanıkta Kullanılan Doyurulmuş (emdirilmiş) Örtüler
Etken madde Piyasa adı
II
ve
III
Tulle
gress
Debridmandan sonra yaraaçık bırakılmamalıdır
Staz zonu kurursa kolaylıkla nekroz gelişir ve
yanık yarası derinleşir
Yanık Yarası Tedavisi : ilk müdahele
• İlk 30 dakida içinde ise soğutma
• Yanık yaraları serum fizyolojikle temizlenir
• Ölü dokular ve patlamış büller debride edilir
• İntakt büller debride edilmez sadece içi aspire edilir
• Epiteli intakt olarak örtü materyali şeklinde bırakılır
107.
A- Otojen incederi greftleri ile kapama
B- Epitel Kültürleri ile Kapama
C- Sentetik veya Komposit greftle kapama
1- Sentetik deri
2- Dermal Allogreft + Epidermal otojen örtü
3- Matriks + otojen epidermal örtü
• Yara Kapatılması
Kalıcı Yara Kapatma Yöntemleri
108.
A- Otojen incederi greftleri ile kapama
- Geniş mesher kullanımı ile kapama
- Homogreft - otogreft “sandviç tekniği” ile kapama
(creeping substitution)
- Homogreft (meshed) + ince otogreft
(ileri derecede meshed) ile üst üste kapama
• Yara Kapatılması
Kalıcı Yara Kapatma Yöntemleri
Tam kalınlıkta yanıktaCerrahi Tedavi
Erken eskar eksizyonu ve grefleme
El Yanıkları
Derin İkinci derece veya Tam Kalınlıkta
119.
Derin İkinci dereceYanıklar :
• M.G. 28 yaşında
• LPG otogaz kaçağı
• Alev yanığı
• Erken eks & greft
120.
Derin İkinci dereceYanıklar :
Erken post-op
Post - op 4 ay
• M.G. 28 yaşında
• LPG otogaz kaçağı
• Alev yanığı
• Erken eks & greft
121.
B - EpitelKültürleri ile Kapama
- Otojen epidermal örtü
- Allojenik epidermal örtü
- Kollejen solulsyonu içinde Fibroblast kültürü +
üzerinde Epitel kültürü (Bell)
• Yara Kapatılması
Kalıcı Yara Kapatma Yöntemleri
122.
- Örtüyü eldeetmek için en az 3 haftaya ihtiyaç vardır
- Yaraya güvenli olarak yapışmadığı,
- Yeterince iyi vaskülerize olmadığı,
- İnfeksiyona dirençli olmadığı,
- Lokal travmalardan etkilendiği dayanıklı olmadığı,
bildirilmektedir
- Dermal komponent olmadığı için tam kat cilt kayıplarında
başarılı bir replasman alternatifi değildir.
- Papillalar şeklindeki (rete ridge) iyi bir yapısı olmadığından
kolaylıkla yırtılır veya ayrılabilir.
- Allojenik keratinosit kültürleri tekrar zamanla antijenik
özelliklerini geri kazanarak rejekte olabilir.
EPİTEL KÜLTÜRLERİ DEZAVANTAJLARI
• Yara Kapatılması
KalıcıYara Kapatma Yöntemleri
C- Sentetik deri ve Komposit greftler ile Kapama
1- Sentetik deri
a- Neodermis (Integra)
Kollagen + GAG + chondroitin-6-sulfate + SİLİKON
(Yannas ve Burke) ÖRTÜ
125.
SİLİKON ÖRTÜ
Kollagen +GlycosAminoGlycans + chondroitin-6-sulfate
Fibril çapı 7 um
Por çapı 150 um
ince deri grefi
veya
epitel kültürü
2-8 hafta sonra uzaklaştırılır
I
N
T
E
G
R
A
Fibroblast Endotel hücreleri
Gref yatağı
126.
2- Allogreft +otojen epidermal örtü
a- Deri allogrefti + epitel kültürü
(Cryopreserved veya Taze)
(4-14. gün sonra dermabrazyon) (Cuono)
b- Liyofilize dermis allogrefti + epitel kültürü
c- Liyofilize dermis allogrefti + epidermal mesh greft
• Yara Kapatılması
Kalıcı Yara Kapatma Yöntemleri
C- Sentetik deri ve Komposit greftler ile Kapama
127.
3- Matriks +otolog epidermal örtü
a- Kollajen - GAG + otolog epidermal örtü
(glycosaminoglycans)
b- Neodermis (Poliglikolik asit + mesh greft)
(Hansbrough)
• Yara Kapatılması
Kalıcı Yara Kapatma Yöntemleri
C- Sentetik deri ve Komposit greftler ile Kapama
128.
• güneşten korunma
•nemlendirici kremler
• bası oluşturan giysiler
• fizyoterapi
• aktif - pasif mobilizasyon
• atelleme
Yanık Yarası Epitelize Olduktan sonra
yara olgunlaşması tamamlana kadar :