UNIDADE 1 - A POBOACIÓN

1. A POBOACIÓN

2. 01. A Xeografía da poboación
01.1. A demografía
• Xeografía da poboación: estudo dos habitantes e a súa
relación co medio físico (distribución espacial,
evolución ou composición). A Demografía é unha
ciencia que se basea no estudo cuantitativo e
estatístico da poboación.
• As fontes demográficas en España:
• Censo de Poboación: documento oficial realizado
polo INE que permite coñecer os datos
demográficos.
• Padrón Municipal: documento elaborado polos
concellos no que se recolle a idade, estado civil,
sexo, domicilio, estudos e actividade económica.
• Rexistro Civil: o Ministerio de Xustiza recolle
nacementos, defuncións e matrimonios.

3. 01.2. O estudo da poboación
• Estático: situación nun momento concreto atendendo á
súa distribución ou á súa estrutura.
• Dinámico: evolución no tempo (movementos naturais)
ou movemento no espazo (movementos migratorios).

4. 01.3. A estrutura biolóxica da poboación
• Segundo a idade, tres bloques:
• Poboación nova (0-14 anos).
• Poboación adulta (15-64 anos).
• Poboación anciá (65 anos ou maís).
• A poboación anciá é escasa. Nos países
desenvolvidos hai menos nacementos e a
poboación falece máis tarde que nos países en vías
de desenvolvemento.

5. • Segundo o sexo, pódese calcular a porcentaxe de
homes e mulleres.
• A porcentaxe de homes é lixeiramente superior ao de
mulleres. O número de nenos nacidos é lixeiramente
superior ao de nenas. Tende a igualarse na idade adulta
pola maior mortalidade masculina. Máis poboación
anciá feminina pola maior esperanza de vida.

6. • As pirámides de poboación recollen os datos de
sexo e idade dunha poboación nun momento dado.
• Represéntase mediante unha barra para cada
grupo de idade e os homes separados das mulleres.
Os tramos de idade en orde ascendente.

7. • Interpretación segundo a forma:
• Forma de triángulo ou de pagode:
poboación moi nova, elevada
porcentaxe menos de 14 anos e
poucos anciáns.
• Forma de campá: poboación
nova. Aumento do número de
anciáns polo retraso da idade de
falecemento.
• Forma de bulbo ou urna:
poboación avellentada. Redúcese
o grupo de mozos debido o
descenso dos nacementos.

8. 02. Os movementos naturais
02.1. A natalidade
• Número de nacementos nunha poboación durante un
ano. A Taxa Bruta de Natalidade pon en relación o
número de nacementos co total de habitantes.
TBN= Número de nacidos vivos nun ano x 1000
Poboación total
• Taxa inferior ao 20‰ nos países desenvolvidos.

9. • A Taxa de Fecundidade Xeral relaciona o número de
nacementos coas mulleres e coa súa idade.
TFG= Número de nacidos vivos nun ano x 1000
Número de mulleres entre 15 e 49 anos
• As taxas por debaixo do 10‰ corresponden a
países desenvolvidos.

10. 02.2. A mortalidade
• Número de falecementos nunha poboación
durante un ano. Taxa Bruta de Mortaldade:
TBM= Número de falecidos nun ano x 1000
Poboación total
• Os países desenvolvidos presentan taxas inferiores
ao 10‰.

11. • Taxa de mortaldade infantil:
TMI= Total de menores dun ano falecidos nun ano x 1000
Total de nacementos nun ano
• A esperanza de vida expresa o número de anos que
se espera que viva unha persoa.

12. 02.3. O crecemento natural ou vexetativo
• Diferenza entre natalidade e mortaldade:
• Se os nacementos superan ás mortes, o crecemento
natural é positivo (crecemento da poboación).
• Se as defuncións superan aos nacementos, o
crecemento natural e negativo (diminución da
poboación).
• Taxa de Crecemento Natural:
TCN= Número de nacidos – Número de falecidos x 100
Poboación total

13. 02.4. Os réximes demográficos
• Réxime demográfico antigo:
• Ata o s. XVIII en países desenvolvidos.
• Natalidade elevada.
• Mortalidade elevada.
• Mortalidades catastróficas (guerras, fames, epidemias).
• Crecemento baixo de poboación.
• Réxime demográfico de transición:
• S. XIX e parte do XX en países desenvolvidos e na actualidade
nos países pobres.
• Natalidade elevada.
• Mortalidade baixa.
• Crecemento de poboación moi alto.
• Réxime demográfico moderno:
• Países desenvolvidos desde a segunda metade do s. XX.
• Descenso brusco da natalidade.
• Mortalidade baixa.
• Crecemento baixo ou moi baixo

14. • Réxime demográfico regresivo:
• Modelo cara ao que evolucionan algún países
desenvolvidos.
• Natalidade baixa, con aumentos ocasionais.
• Mortalidade baixa, cun moderado ascenso.
• Crecemento negativo.

15. 03. Os movementos migratorios
• Desprazamentos de poboación dun lugar a outro
do planeta. Saída dun lugar emigración. Chegada
de poboación inmigración.
03.1. O crecemento real
• Para obter o crecemento real hai que sumarlle ou
restarlle ao crecemento natural o saldo migratorio.
• O resultado pode ser positivo (a poboación
aumenta) ou negativo (diminúe).

16. 03.2. Causas dos movementos migratorios
• Hai fenómenos que tenden a expulsar poboación:
catástrofes naturais, guerras, pobreza… Os
territorios con riqueza, liberdade ou posibilidades
de futuro atraen poboación.
• Económicas: búsqueda de lugares máis ricos ou con
maior oferta de traballo. Perfil diverso (profesionais
co alta cualificación ou man de obra para postos
que non requieren especialización).
• Políticas: fuxida das guerras ou réximes políticos
por razóns relixiosas, ideolóxicas e étnicas
(refuxiados políticos).
• Sociais: vinculadas ás económicas máis
posibilidades de educación, sanidade e lecer.

17. 03.3. Tipos de movementos migratorios
• Segundo a súa duración definitivos ou temporais (de
longa duración, estacional ou diaria).
• Segundo as súas causas forzosos (causas políticas) ou
voluntarios (causas económicas ou sociais).
• Segundo a súa distribución espacial interiores (dentro
dun Estado) ou exteriores (cambios de país).
Migracións interiores.
• Éxodo rural: entre o campo e a cidade. En Europa se
intensifica a partir do s. XIX coa Revolución Industrial.
• Migracións estacionais (por exemplo campañas de
recolección de froitos e verduras).
• Movementos migratorios pendulares: movemento
diario nos países ricos entre o lugar de traballo e a
residencia.

18. Migracións exteriores

19. 03.4. Consecuencias das migracións
• Variación do tamaño da poboación dun lugar.
• Para os países de orixe:
• Saída masiva de poboación perda de xoves e
emprendedores.
• Chegada de diñeiro dos emigrantes dinamización da
economía.
• Para os países de chegada:
• Aumento da poboación nova en idade de procrear
aumento natalidade.
• Chegada de poboación en idade de traballar
crecemento económico.
• Enriquecemento cultural para a zona receptora.
• Clandestinidade entrada de inmigrantes en malas
condicións e explotación no país de asentamento.
• Dificultades de integración por diferenzas culturais
relixiosas ou lingüísticas illamento.